آسوشیتدپرس: مشکل قیمت بالای نفت و بنزین و مشکلات تأمین انرژی یک شبه حل نمیشود
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی نوشت با وجود توافق برای پایان دادن به جنگ ایران و باز شدن تنگه هرمز که یکشنبه اعلام شد، مشکل قیمت بالای نفت و بنزین و مشکلات تأمین انرژی «یک شبه حل نخواهد شد.»
این خبرگزاری به نقل از کارشناسان انرژی نوشت: «احتمالاً ماهها طول خواهد کشید تا شرکتهای انرژی بتوانند عملیات خود را تا حدی که تقاضای جهانی را برآورده کند، از سر بگیرند.»
این کارشناسان گفتند که سرعت پایین روند حمل و نقل و پالایش نفت خام و تردیدها در مورد امنیت سفر از طریق تنگه هرمز، به این معنی است که تأثیر آن بلافاصله مشاهده نخواهد شد.
آسوشیتدپرس اشاره کرد کشتیهای حامل نفت خام بیش از سه ماه است که در خلیج فارس سرگردان هستند و قادر به سفر ایمن از طریق تنگه هرمز نیستند، آبراهی که حدود یک پنجم از نفت و بنزین جهان معمولاً قبل از شروع جنگ از آن عبور میکردند.
به گزارش نیویورکپست، خشم و نارضایتی از توافق پیشنهادی در طیفهای مختلف سیاسی اسرائیل گسترش یافته است؛ بهویژه به این دلیل که اسرائیل در مذاکراتی که با هدایت دولت ترامپ میان آمریکا و حکومت ایران جریان داشته، نقش مستقیمی نداشته است.
این گزارش به روزنامه اسرائیلی یدیعوت آحارانوت که در تیتر اصلی خود در روز یکشنبه، توافق پیشنهادی را «توافقی بد» توصیف کرده است اشاره میکند.
بر اساس گزارش نیویورکپست، توافق در حال شکلگیری میان واشینگتن و تهران شامل تمدید آتشبس برای ۶۰ روز دیگر، بازگشایی تنگه هرمز و ایجاد چارچوبی برای مذاکرات گستردهتر درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی است.
جمهوری اسلامی و ترامپ یکشنبه عصر به وقت شرق آمریکا اعلام کردند که روی متن تفاهمنامه توافق کردهاند و جمعه پیش رو این تفاهمنامه به امضای دو طرف خواهد رسید.
اما منتقدان اسرائیلی میگویند این چارچوب به اهداف اصلی جنگی که اسرائیل و آمریکا در ماه اسفند علیه حکومت ایران آغاز کردند، نمیپردازد.
به نوشته این روزنامه، بنیامین نتانیاهو در آغاز جنگ اعلام کرده بود که هدف اسرائیل از بین بردن «تهدیدهای وجودی» ناشی از برنامه هستهای و برنامه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی است. رهبران اسرائیل همچنین بارها خواستار پایان حمایت تهران از گروههای همپیمان خود در منطقه، از جمله حزبالله لبنان، حماس و حوثیهای یمن شده بودند.
با این حال، آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع پیشین اسرائیل و از چهرههای شاخص جناح راست، معتقد است هیچیک از این اهداف در توافق فعلی دیده نمیشود. او روز یکشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «این توافق از دیدگاه اسرائیل یک فاجعه است.»
نیویورکپست همچنین به نقل از یک مقام اسرائیلی که در جریان جزئیات توافق قرار گرفته، گزارش داد که آتشبس پیشنهادی هیچ پاسخ روشنی درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران ارائه نمیدهد و محدودیتهای کافی بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی اعمال نمیکند.
این منبع افزوده است که مقامهای اسرائیلی از این موضوع نیز نگران هستند که توافق راه را برای بازگشت منابع مالی به حکومت ایران هموار میکند، در حالی که از نظر آنان باید شرایطی برای تضعیف یا فروپاشی حکومت جمهوری اسلامی فراهم میشد. به گفته این مقام، در متن توافق نیز سازوکار مشخصی برای وادار کردن حکومت ایران به قطع حمایت از گروههای همپیمان منطقهای وجود ندارد.
یعقوب ناگل، مشاور پیشین امنیت ملی نتانیاهو، نیز در یک نشست مجازی که نیویورکپست به آن اشاره کرده، گفته است: «هر اتفاقی که بیفتد، رییسجمهوری ترامپ اعلام خواهد کرد که پیروز شده و به یک پیروزی کامل دست یافته است.»
او همچنین تاکید کرده که موضوع موشکهای بالستیک ایران و حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی منطقهای ظاهراً در توافق کنونی جایی ندارد و تنها وعده داده شده که در مذاکرات آینده مورد بحث قرار گیرند.
این گزارش همچنین به اختلافهای اخیر میان ترامپ و نتانیاهو اشاره میکند. به نوشته نیویورکپست، خشم اسرائیلیها پس از آن تشدید شد که ترامپ از حملات هوایی اسرائیل در نزدیکی بیروت انتقاد کرد. این حملات در واکنش به شلیکهایی از سوی حزبالله به سمت خاک اسرائیل انجام شده بود.
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز فاش کرد که در تماس با نتانیاهو درباره این حملات به او گفته است: «داری چه کار میکنی؟»؛ جملهای که نشانه نارضایتی رییسجمهوری آمریکا از اقدام اسرائیل تلقی شد.
نیویورکپست مینویسد با وجود این اختلافها، نتانیاهو تاکنون از رویارویی علنی با ترامپ بر سر مذاکرات با حکومت ایران خودداری کرده است. این در حالی است که او همزمان با فشارهای فزاینده در داخل ائتلاف حاکم و نزدیک شدن به انتخابات سراسری اسرائیل که انتظار میرود تا پایان اکتبر برگزار شود، با چالشهای سیاسی داخلی نیز روبهرو است.
به نوشته این روزنامه، منتقدان اسرائیلی نگراناند که توافق فعلی بدون پرداختن به برنامه موشکی جمهوری اسلامی، شبکه نیروهای همپیمان منطقهای و سرنوشت نهایی مواد هستهای ایران، به تهران فرصت دهد منابع مالی و توان خود را بازیابی کند؛ موضوعی که از نگاه آنان میتواند تهدیدهای امنیتی علیه اسرائیل را در آینده حفظ کند.
خبرگزاری رویترز در تحلیلی نوشت که ترامپ با پذیرش یادداشت تفاهم میان تهران و واشینگتن، به مهمترین پیشرفت دیپلماتیک از زمان آغاز جنگ دست یافته است. این توافق شامل تعهد [حکومت] ایران به بازگشایی تنگه هرمز است؛ اقدامی که میتواند به کاهش قیمت انرژی و سوخت، بهویژه در آمریکا، کمک کند.
با این حال، رویترز مینویسد توافقی که با میانجیگری پاکستان حاصل شده، ظاهراً با برخی امتیازدهیهای آمریکا همراه است. از جمله اینکه مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران، که ترامپ آن را هدف اصلی جنگ معرفی کرده بود، به مذاکرات بعدی و یک دوره ۶۰ روزه موکول شده است.
فشارهای داخلی برای پایان جنگ
به نوشته رویترز، ترامپ در ماههای اخیر تحت فشار فزایندهای برای پایان دادن به جنگ قرار داشت؛ جنگی که هزاران کشته برجای گذاشته، هزینههای اقتصادی سنگینی به همراه داشته و همزمان محبوبیت رییسجمهوری آمریکا را در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره کاهش داده است.
جمهوریخواهان نیز در شرایطی قرار دارند که حفظ اکثریت خود در کنگره با چالش مواجه شده و همین مساله تلاش ترامپ برای یافتن راه خروج از جنگ را تشدید کرده است.
با این حال، تلاشهای او برای توافق با حکومت ایران با انتقاد بخشی از جمهوریخواهان و جریانهایی در واشینگتن روبهرو شده است؛ گروههایی که معتقدند کاخ سفید در حال واگذاری امتیازهای بیش از حد به تهران است.
ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است»، اما رویترز تاکید میکند که متن توافق هنوز به طور رسمی امضا نشده و بسیاری از مسائل کلیدی همچنان حلنشده باقی ماندهاند.
تفسیرهای متفاوت از یک توافق
رویترز مینویسد واشینگتن و تهران در روزهای اخیر روایتهای متفاوتی از مفاد تفاهمنامه ارائه کردهاند.
بر اساس این چارچوب، آتشبس فعلی برای ۶۰ روز تمدید میشود تا دو طرف فرصت داشته باشند درباره پایان دائمی جنگ مذاکره کنند. اما تحلیلگران هشدار میدهند اختلاف در برداشتها و انتظارات دو طرف میتواند مذاکرات بعدی را با شکست مواجه کند.
اهدافی که ترامپ به آنها نرسید
این تحلیل یادآور میشود که بسیاری از اهداف اولیه ترامپ در جنگ هنوز محقق نشدهاند. ترامپ در آغاز جنگ از «تسلیم بیقید و شرط» جمهوری اسلامی سخن گفته و حتی از مردم ایران خواسته بود حکومت را سرنگون کنند. اما حکومت همچنان بر سر قدرت است و به گفته تحلیلگران، جانشینان مقامهای کشتهشده در حملات آمریکا و اسرائیل حتی مواضع سختگیرانهتری نسبت به گذشته دارند.
همچنین خواستههای پیشین واشینگتن درباره برچیدن برنامه موشکهای بالستیک ایران و پایان حمایت جمهوری اسلامی از گروههای همپیمان منطقهای نیز در توافق کنونی جایی ندارد.
رویترز همچنین به ابهام درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا اشاره میکند. ترامپ گفته است آمریکا این مواد را جمعآوری، رقیق و نابود خواهد کرد، اما زمانبندی و سازوکار اجرای این طرح مشخص نیست. در مقابل، مقامهای ایرانی تنها از «رقیقسازی» ذخایر اورانیوم سخن گفتهاند.
آیا توافقی بهتر از برجام خواهد بود؟
رویترز به نقل از ویکتوریا تیلور، معاون پیشین دستیار وزیر خارجه آمریکا و پژوهشگر کنونی شورای آتلانتیک، نوشت: «این توافق احتمالاً بهترین گزینه برای جلوگیری از ادامه جنگ است، اما بهتر از نتیجهای نیست که میتوانست از مسیر دیپلماسی و بدون جنگ به دست آید.»
این خبرگزاری همچنین این پرسش را مطرح میکند که آیا توافق نهایی احتمالی از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ میان حکومت ایران و دولت باراک اوباما بهتر خواهد بود یا نه؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد.
جمهوری اسلامی همچنان اهرم فشار خود را حفظ کرده است
رویترز مینویسد اگرچه حملات آمریکا و اسرائیل خسارتهای سنگینی به توان نظامی جمهوری اسلامی وارد کرده، اما تهران نشان داده که همچنان قادر است بر یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان تاثیر بگذارد.
در حالی که تفاهمنامه خواستار بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی ایران است، مقامهای جمهوری اسلامی تاکید کردهاند که در آینده باید در مدیریت این آبراه راهبردی نقش داشته باشند.
جان آلترمن، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، به رویترز گفت: «ایران نشان داده است که حتی در شرایط ضعف شدید نیز میتواند هر زمان که بخواهد تنگه هرمز را ببندد. این واقعیت از بین نخواهد رفت.»
رویترز نتیجه میگیرد که حتی بازگشایی کامل تنگه هرمز نیز صرفاً بازگشت به وضعیت پیش از جنگ خواهد بود و تهدید بالقوه [حکومت] ایران علیه این مسیر حیاتی همچنان باقی میماند.
هزینههای سنگین جنگ برای آمریکا
به نوشته رویترز، جنگی که از اواخر فوریه [اسفند سال گذشته] آغاز شد، هزاران کشته برجای گذاشته که بیشتر آنها در ایران و لبنان بودهاند. درگیریهای میان اسرائیل و حزبالله نیز دوباره شعلهور شده و دامنه بحران را گسترش داده است.
این جنگ همچنین به کشته شدن ۱۳ نظامی آمریکایی منجر شده و دهها میلیارد دلار هزینه برای ارتش آمریکا در پی داشته است. ذخایر مهمات آمریکا نیز در این مدت کاهش یافته است.
رویترز همچنین از افزایش شکاف میان آمریکا و متحدان اروپاییاش خبر میدهد؛ کشورهایی که به گفته این گزارش، پیش از آغاز جنگ در جریان تصمیم ترامپ قرار نگرفته بودند.
نتانیاهو و کشورهای عربی؛ دو چالش دیگر
تحلیل رویترز در پایان به دو چالش مهم دیگر برای ترامپ اشاره میکند.
نخست، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که اگرچه در طول جنگ متحد نزدیک ترامپ بود، اما اعلام کرده اسرائیل بخشی از یادداشت تفاهم با حکومت ایران نخواهد بود. دو طرف حتی روز یکشنبه بر سر ادامه عملیات نظامی اسرائیل در لبنان با یکدیگر اختلاف پیدا کردند.
دوم، نگرانی کشورهای عربی خلیج فارس است که در طول جنگ هدف حملات موشکی و پهپادی حکومت ایران قرار گرفتند. این کشورها از پایان درگیری استقبال کردهاند، اما اکنون با همسایهای روبهرو هستند که اگرچه آسیب دیده، اما همچنان توانایی تهدید آنها با بخشی از ظرفیت نظامی باقیمانده خود را حفظ کرده است.
رویترز نتیجه میگیرد که توافق اولیه ممکن است راه خروج ترامپ از جنگ را فراهم کرده باشد، اما بسیاری از اهداف اعلامشده آمریکا محقق نشده و خطرهای راهبردی ناشی از بحران ایران همچنان پابرجاست.
