خبرگزاری ایلنا گزارش داد استانهای تهران، قم، سمنان و مرکزی با حدود ۳۰ درصد کاهش بارش، شدیدترین وضعیت خشکسالی را در کشور تجربه میکنند و در این میان، تهران در بغرنجترین شرایط قرار دارد.
ایلنا جمعه ۲۲ خرداد نوشت: «چند دهه خشکسالی و کاهش قابل ملاحظه منابع آبی با یک سال یا چند ماه بارندگی نرمال یا فراتر از نرمال جبران نخواهد شد. حتی اگر پنج سال پیاپی دوره پربارش و ترسالی را تجربه کنیم، کمبود ذخایر آب زیرزمینی بهطور کامل جبران نخواهد شد.»
بر اساس این گزارش، کمبود منابع آبی در کشور «بهشدت محسوس» است و باید اقدامات لازم برای «صرفهجویی» و «حفظ منابع آبهای سطحی و زیرزمینی» در اولویت قرار گیرد.
ایلنا از خالی بودن ۳۳ درصد از ظرفیت مجموع سدهای کشور خبر داد و افزود طبق ارزیابیها تا ۱۶ خرداد، در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، سدهای دوستی و طرق در خراسان رضوی، بارزو در خراسان شمالی و ساوه در استان مرکزی، در «وضعیت قرمز» بودهاند.
سال آبی دورهای ۱۲ ماهه است که برای اندازهگیری و تحلیل بارشها، روانآبها و منابع آب استفاده میشود و در ایران از اول مهر هر سال تا پایان شهریور سال بعد محاسبه میشود.
۲۱ اردیبهشت، عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب کشور، اعلام کرد حدود ۳۵ میلیون نفر در ایران با مشکل کمآبی روبهرو هستند.
وضعیت سدهای استان تهران
به گزارش ایلنا، بررسی وضعیت سدهای تامینکننده آب شرب و کشاورزی استانهای تهران و البرز نشان میدهد سد امیرکبیر با ۱۴۰ میلیون مترمکعب ذخیره و ۷۸ درصد پرشدگی، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸۸ درصد رشد داشته، اما در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله، ۱۰ درصد کاهش را ثبت کرده است.
تا ۱۶ خرداد، ۹۱ درصد ظرفیت سد لار خالی بوده و ذخایر آن ۴۲ درصد کمتر از میانگین ۱۰ ساله است.
همچنین سد طالقان با ۵۲ درصد پرشدگی، نسبت به سال گذشته دو درصد و در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله، ۳۴ درصد کاهش ذخیره آبی دارد، در حالی که سد لتیان با ۶۹ میلیون مترمکعب موجودی و ۹۱ درصد پرشدگی، بهترتیب ۲۷ و شش درصد بیشتر از سال گذشته و متوسط ۱۰ ساله، آب ذخیره کرده است.
از سوی دیگر، سد ماملو با ۳۹ میلیون مترمکعب موجودی و ۱۶ درصد پرشدگی، اگرچه نسبت به سال گذشته ۴۶ درصد بهبود داشته، اما در مقایسه با متوسط ۱۰ ساله با افت ۷۲ درصدی مواجه است.
این در حالی است که در پی آغاز فصل گرما در ایران و اذعان مقامهای جمهوری اسلامی به بحران آب و برق، نگرانیها درباره پیامدهای گسترده این بحرانها برای زندگی روزمره شهروندان شدت گرفته است.
وضعیت بارش و ذخایر سدها در مناطق مختلف ایران
ایلنا در ادامه با استناد به آخرین آمار از وضعیت سدهای کشور تا ۱۶ خرداد در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ گزارش داد میزان ورودی آب به مخازن سدها به ۴۱ میلیارد و ۵۶۰ میلیون مترمکعب رسیده است.
این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۷۶ درصد و نسبت به میانگین ۱۰ ساله ۱۲ درصد بیشتر شده است.
همچنین حجم آب ذخیرهشده در مخازن سدهای کشور تا این تاریخ به ۳۴ میلیارد و ۹۳۰ میلیون مترمکعب رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۳۲ درصد و نسبت به متوسط ۱۰ ساله، ۹ درصد افزایش یافته است.
با سپری شدن حدود دو-سوم سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، بررسی وضعیت بارندگی استانهای کشور نشان میدهد هشت استان ایلام، آذربایجان غربی، هرمزگان، کردستان، کرمانشاه، خراسان جنوبی، بوشهر و کرمان، در شرایط «ترسالی» قرار دارند.
استانهای سیستان و بلوچستان، آذربایجان شرقی، لرستان، خراسان شمالی، اردبیل، گلستان، خراسان رضوی، همدان، خوزستان، فارس، البرز و مازندران، از نظر میزان بارش در محدوده «نرمال» به سر میبرند.
در سوی دیگر، دادهها از تداوم خشکسالی در ۱۰ استان چهارمحال و بختیاری، اصفهان، کهگیلویه و بویراحمد، یزد، گیلان، قزوین، مرکزی، سمنان، قم و تهران، حکایت دارند.
پیشتر در آبان ۱۴۰۴، کاوه مدنی، رییس موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، هشدار داد ورشکستگی آبی در ایران پیامد دههها سوءمدیریت است و جایگاه کشور را در عرصه جهانی تضعیف میکند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
