رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ضمن هشدار درباره تشدید بحران انرژی در ایران اعلام کرد به نظر میرسد تابستان امسال قطعی برق خانگی، تجاری و اداری بهصورت روزانه و مستمر ادامه داشته باشد و بخش صنعت نیز همچنان در اولویت خاموشیها قرار گیرد.
آرش نجفی یکشنبه ۲۰ اردیبهشت در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت با توجه به آسیب دیدن برخی پتروشیمیها در جنگ و در نتیجه، تامین برق آنها از شبکه سراسری، نزدیک به هزار مگاوات برق پایدار باید بهصورت شبانهروزی به این مجتمعها اختصاص یابد.
او افزود بهدلیل این وضعیت، بخش زیادی از برق تولیدشده در نیروگاههای تجدیدپذیر صرف پتروشیمیها خواهد شد.
نجفی افزود پیشبینی میشود در بهترین حالت، شرایط صنعت برق تفاوتی با سال گذشته نداشته باشد و خاموشیهای برنامهریزیشده ادامه پیدا کند.
او ادامه داد جمهوری اسلامی ناچار است حدود ۱۲۰ روز محدودیت مصرف برق اعمال کند و با توجه به اینکه مردم ابزار موثری برای کاهش مصرف در اختیار ندارند، این وضعیت به خاموشیهای گسترده منجر خواهد شد.
همزمان، مسعود پزشکیان، رییس دولت، در جلسه طرح «محلهمحوری و مسجدمحوری»، صرفهجویی در مصرف برق را به جنگ گره زد و گفت خاموش کردن یک چراغ «بهمثابه شلیک یک تیر به سمت دشمن در جنگ فعلی است».
او افزود مردم باید با «صرفهجویی» در مصرف انرژی سهم خود را در این «میدان» ایفا کنند.
۱۹ اردیبهشت، مجید دوستعلی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، صرفهجویی را «مقابله مستقیم» با «توطئه اقتصادی دشمن» توصیف کرد و گفت دشمن میخواهد از مسیر کمبود برق، آب یا سوخت، مردم را تحت فشار قرار دهد و نارضایتی ایجاد کند.
تداوم خاموشیهای روزانه در بخش خانگی، تجاری و اداری
رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی در ادامه با اشاره به خاموشیهای سال گذشته گفت در برخی موارد، برق مشترکان سه تا چهار روز در هفته و هر بار بهمدت دو ساعت قطع میشد و احتمال میرود در سال جاری این وضعیت شدیدتر شود و قطعی برق خانگی، تجاری و اداری بهصورت روزانه ادامه یابد.
نجفی هشدار داد بخش صنعت همچنان نخستین بخشی خواهد بود که با محدودیت و قطع برق روبهرو میشود.
او افزود کمبود برق کشور که پیشتر حدود ۸ تا ۹ هزار مگاوات بود، اکنون به بیش از ۲۳ تا ۲۴ هزار مگاوات رسیده است.
نجفی دلیل این وضعیت را خروج سرمایهگذاران از صنعت برق، افزایش نرخ ارز، مشکلات بازپرداخت بدهی نیروگاهها و فراهم نشدن شرایط مناسب برای حضور بخش خصوصی در حوزه نیروگاههای تجدیدپذیر عنوان کرد.
او درباره واردات برق از کشورهای همسایه نیز گفت حتی در بهترین شرایط، ایران تنها میتواند بین ۵۰۰ تا هزار مگاوات برق وارد کند و این میزان پاسخگوی کمبود فعلی شبکه برق کشور نخواهد بود.
رضا سپهوند، عضو کمیسیون انرژی مجلس، ۱۸ اردیبهشت خبر داد ممکن است در تابستان خاموشیهایی رخ دهد، اما تلاش بر این است که در بخش برق خانگی خاموشی اعمال نشود.
او افزود احتمال دارد بخشی از صنایع با خاموشی روبهرو شوند، اما میزان آن کمتر از سال گذشته خواهد بود.
هشتم اردیبهشت نیز مصطفی رجبی مشهدی، معاون وزیر نیرو و سخنگوی صنعت برق، اعلام کرد نمیتواند تضمین دهد امسال قطعی برق رخ نخواهد داد، اما احتمال میرود میزان محدودیتها نسبت به گذشته کاهش یابد.
در حالی که مقامهای جمهوری اسلامی کمبود برق را به «جنگ اقتصادی» و ضرورت صرفهجویی در «میدان مقابله با دشمن» نسبت میدهند، پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از فشار همزمان گرانی، خاموشی و ناامیدی در میان شهروندان حکایت دارد.
پیشتر یک شهروند با ارسال پیامی به ایراناینترنشنال گفته بود: «برق را تازگیها روزانه قطع میکنند. هیچ امیدی هم که به آینده نیست. ما در ایران مدتهاست که برگشتهایم به عصر غارنشینی و صرفا به دنبال بقا هستیم.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
