اکسیوس به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد دونالد ترامپ در چارچوب تلاشها برای حلوفصل اختلافات هستهای با حکومت ایران، با طرحی موافقت کرده است که بر اساس آن، ذخایر اورانیوم با غنای بالای جمهوری اسلامی میتواند در داخل کشور و تحت نظارت بازرسان سازمان ملل، رقیقسازی شود.
این پایگاه خبری جمعه ۲۲ خرداد نوشت طبق یادداشت تفاهم احتمالی میان تهران و واشینگتن، حکومت ایران تعهدات مشخصی را در قبال برنامه هستهای خود خواهد پذیرفت؛ از جمله اینکه هرگز در پی دستیابی به سلاح هستهای نباشد و بنبست موجود بر سر ذخایر اورانیوم خود را از میان بردارد.
یک منبع دیپلماتیک به اکسیوس گفت این یادداشت تفاهم «تمام جزییات مربوط به مسائل هستهای را در بر میگیرد» و «همه خواستههای ایالات متحده را برآورده میکند».
با این حال، اکسیوس گزارش داد هرگونه اقدام در خصوص برنامه هستهای جمهوری اسلامی به دستیابی به توافقی دیگر وابسته است.
این رسانه افزود با توجه به پیچیدگی مذاکرات بر سر یادداشت تفاهم اولیه، چشمانداز رسیدن به یک توافق جامعتر مبهم به نظر میرسد.
بر اساس این گزارش، این یادداشت تفاهم آتشبس را به مدت ۶۰ روز، از جمله در لبنان، تمدید میکند و در این مدت، مذاکرات هستهای برگزار خواهد شد.
سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی از مهمترین موانع دستیابی دو طرف به توافقی برای پایان دادن به جنگ بوده است.
ترامپ ۲۵ اردیبهشت هشدار داد اگر جمهوری اسلامی اورانیوم غنیشده را تحویل ندهد، آمریکا در «مقطعی مناسب» وارد ایران خواهد شد.
کانال ۱۲ اسرائیل پیشتر در ۱۷ اردیبهشت گزارش داده بود خروج ذخایر اورانیوم از ایران یکی از شروط اصلی رییسجمهوری آمریکا در مذاکرات است و بدون تحقق آن، توافقی در کار نخواهد بود.
بازگشایی تنگه هرمز در برابر معافیت موقت از تحریمها
اکسیوس در ادامه به نقل از یک مقام آمریکایی و دیپلماتی از یکی از کشورهای میانجی در مذاکرات گزارش داد یادداشت تفاهم احتمالی خواهان آن است که تنگه هرمز فورا و بدون دریافت عوارض عبور بازگشایی شود و حجم تردد کشتیها در این گذرگاه ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد.
در مقابل، ارتش ایالات متحده محاصره بنادر جنوبی ایران را لغو خواهد کرد.
به گفته مقامهای آمریکایی، پس از بازگشایی تنگه هرمز، واشینگتن بهصورت موقت حکومت ایران را از تحریمها معاف خواهد کرد تا بتواند به مدت ۶۰ روز نفت خود را صادر کند. اقدامی که میتواند درآمد قابل توجهی برای جمهوری اسلامی به همراه داشته باشد.
بر اساس این گزارش، در صورتی که تهران به تعهدات اولیه پایبند بماند و در مذاکرات بعدی «حسن نیت» نشان دهد، دامنه لغو تحریمها گسترش خواهد یافت.
یک منبع دیپلماتیک به اکسیوس گفت: «هیچ تاریخ مشخصی برای رفع تحریمها تعیین نشده است و این موضوع به نحوه اجرای توافق بستگی خواهد داشت.»
بازارهای جهانی سهام پس از اظهارات ترامپ مبنی بر احتمال نهایی شدن توافق تهران و واشینگتن در آیندهای نزدیک، شاهد رشد چشمگیری بودند.
فعالان بازار این تحولات را نشانه کاهش تنشهای ژئوپلیتیک و افزایش احتمال بازگشایی تنگه هرمز ارزیابی کردهاند.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر، تردد کشتیها را در این آبراه راهبردی مختل کرده است. اقدامی که به افزایش بهای جهانی انرژی انجامیده و به نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در منطقه دامن زده است.
سرنوشت مبهم داراییهای مسدودشده تهران
اکسیوس در ادامه گزارش داد هنوز مشخص نیست یادداشت تفاهم احتمالی شامل جزییات روشنی درباره سرنوشت میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی در خارج از کشور خواهد بود یا نه.
به نوشته این رسانه، تهران خواستار دسترسی فوری به بخشی از این منابع مالی پس از امضای هر توافق اولیه است، اما واشینگتن تاکید دارد آزادسازی این داراییها باید بهصورت مرحلهای و متناسب با میزان پایبندی جمهوری اسلامی به تعهداتش انجام شود.
یک منبع آمریکایی خارج از دولت ترامپ نسبت به احتمال گنجانده شدن موضوع داراییهای بلوکهشده حکومت ایران در یک توافق محرمانه جانبی ابراز نگرانی کرد.
با این حال، یک مقام آمریکایی در گفتوگو با اکسیوس، این احتمال را رد کرد.
اکسیوس افزود ایالات متحده، جمهوری اسلامی و قطر، در روزهای اخیر درباره سازوکاری گفتوگو کردهاند که بر اساس آن، تهران بتواند برای خرید کالاهای بشردوستانه به بخشی از داراییهای مسدودشده خود در قطر دسترسی پیدا کند.
۱۴ خرداد، روزنامه اورشلیمپست نوشت پافشاری جمهوری اسلامی بر آزادسازی داراییهای مسدودشدهاش به یکی از مهمترین موانع در مسیر مذاکرات تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۲۲ خرداد گزارش داد دادگاه مرکزی ناحیه سئول اعلام کرد یون در پرونده مربوط به پرواز پهپادهای نظامی بر فراز پیونگیانگ در مهر ۱۴۰۳ مجرم شناخته شده است.
بر اساس بیانیه دادگاه، یون از همان ابتدا در طراحی و اجرای این عملیات مشارکت داشته و قضات دادگاه، او را به اتهام «همکاری با دشمن» و «سوءاستفاده از قدرت» گناهکار شناختند.
تلاش برای ایجاد بحران و توجیه حکومت نظامی
همزمان، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد کیم یونگ هیون، وزیر دفاع وقت کره جنوبی و از نزدیکترین متحدان یون نیز در همین پرونده به ۳۰ سال زندان محکوم شده است.
بر اساس این گزارش، دادگاه به این نتیجه رسیده است که یون و کیم در پی آن بودند که کره شمالی را به انجام حملات مسلحانه یا دیگر اقدامات تحریکآمیز جدی علیه کره جنوبی وادار کنند تا از این طریق یک وضعیت اضطراری ملی ایجاد و زمینه برای اعلام حکومت نظامی فراهم شود.
به گفته دادگاه، این اقدامات به منافع نظامی کره جنوبی آسیب رساند، زیرا توانمندیهای عملیاتی این کشور را آشکار کرد، توانایی انجام عملیاتهای آینده را تضعیف کرد و کره شمالی را به تقویت آمادگیهای دفاعی خود واداشت.
این حکم به مجموعه احکام صادرشده علیه رییسجمهور محافظهکار برکنارشده کره جنوبی افزوده میشود؛ فردی که فرمان حکومت نظامی او کره جنوبی را با شدیدترین بحران سیاسی چند دهه اخیر روبهرو کرد.
طبق گزارش آسوشیتدپرس، یون هنگام اعلام حکومت نظامی در ۱۳ آذر ۱۴۰۳، در یک سخنرانی تلویزیونی، نمایندگان لیبرال پارلمان را نیروهای «ضد دولت» و همسو با کره شمالی خواند و از استیضاح مقامهای ارشد دولتش و کاهش بودجه پیشنهادی دولت بهوسیله مخالفان انتقاد کرد.
حکومت نظامی تنها حدود شش ساعت دوام آورد و پس از آن که نمایندگان پارلمان با عبور از محاصره نیروهای پلیس و نظامیان وارد مجلس شدند و به لغو آن رای دادند، دولت ناچار به عقبنشینی شد.
دفاعیات یون و سوابق پرونده
یون همواره هرگونه تخلف در ارتباط با عملیات پهپادی را رد کرده است. وکلای او نیز پس از صدور حکم اعلام کردند رییسجمهوری پیشین نه دستور اجرای این عملیات را صادر کرده و نه آن را پس از اجرا، تایید کرده است.
به گفته وکلای مدافع، پرواز پهپادها ارتباطی با اعلام حکومت نظامی نداشته و در واکنش به ماهها ارسال بالنهای حامل زباله از سوی کره شمالی به این سوی مرز انجام شده است.
دادستانهای کره جنوبی در فروردینماه خواستار محکومیت یون به ۳۰ سال زندان شده بودند.
به گزارش آسوشیتدپرس، دادستانهای ویژه یون را متهم کرده بودند که با تلاش برای ایجاد شرایطی شبیه جنگ میان دو کره، قصد داشته زمینه حذف مخالفان سیاسی خود و تمرکز قدرت در دست دولتش را فراهم کند.
در بهمن ۱۴۰۴ نیز یک دادگاه کره جنوبی، یون را پس از مجرم شناختن او به اتهام رهبری شورشی مرتبط با تلاش برای اجرای حکومت نظامی، به حبس ابد محکوم کرده بود.
یون علاوه بر این پرونده، با چندین پرونده قضایی دیگر نیز روبهروست. از جمله، دادگاه تجدیدنظر کره جنوبی در ۹ اردیبهشت حکم پنج سال زندان او را در پروندهای مرتبط با جلوگیری از اجرای حکم بازداشت و تخلفات مربوط به روند اعلام حکومت نظامی، به هفت سال افزایش داد.
یون سال گذشته پس از آن از مقام ریاستجمهوری برکنار شد که دادگاه قانون اساسی کره جنوبی حکم استیضاح او را تایید کرد. این تصمیم به برگزاری انتخابات زودهنگام منجر شد که در نهایت لی جائه میونگ، نامزد جریان لیبرال، در آن پیروز شد.
رییسجمهوری پیشین کره جنوبی که هماکنون در بازداشت به سر میبرد، میتواند نسبت به حکم جمعه دادگاه بدوی، درخواست تجدیدنظر کند.
او پیشتر نیز به احکام صادرشده در پروندههای قبلی اعتراض کرده است.
