بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با اشاره به دستور خود برای حمله به ضاحیه بیروت، تاکید کرد که ارتش فعالیتهای خود در جنوب لبنان را نیز گسترش خواهد داد. او افزود که حزبالله در حال فرار است و ما مصممیم امنیت را به ساکنان شمال بازگردانیم، همانطور که به ساکنان جنوب دادیم.
نتانیاهو تاکید کرد که اسرائیل اجازه نخواهد داد حزبالله به شهرها و شهروندان این کشور حمله کند و ستادهای فرماندهیش در ضاحیه بیروت باقی بماند.
در این گزارش آمده است که استفاده فزاینده حزبالله از پهپادهای کوچک و ارزانقیمت مجهز به فناوری دید در شب، نگرانیهای جدیدی را در میان فرماندهان نظامی اسرائیل ایجاد کرده و ارتش این کشور را وادار به بازنگری در بخشی از تاکتیکهای عملیاتی خود کرده است.
کامرون چل، کارشناس فناوریهای دفاعی و مدیرعامل شرکت دراگانفلای، به فاکسنیوز گفت حزبالله در ماههای اخیر استفاده از پهپادهای بسیار کوچک موسوم به «دسته یک» و «دسته دو» را گسترش داده است؛ پهپادهایی که علاوه بر ماموریتهای شناسایی، میتوانند برای حملات تاکتیکی نیز مورد استفاده قرار گیرند.
به گفته او، مهمترین تحول در این زمینه تجهیز این پهپادها به حسگرهای حرارتی است که به اپراتورها اجازه میدهد در تاریکی شب و از طریق شناسایی ردپای گرمایی، نیروهای ارتش اسرائیل را ردیابی کنند.
چل این توانایی را «تغییردهنده قواعد بازی» توصیف کرد و هشدار داد که حزبالله در حال توسعه شکل جدیدی از جنگ نامتقارن است که بیش از گذشته بر پهپادهای کوچک، ارزان و دشوار برای رهگیری متکی خواهد بود.
این گزارش در حالی منتشر شده که حملات اخیر موشکی و پهپادی حزبالله موجب برگزاری نشست اضطراری امنیتی به ریاست بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شده است. رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که ارتش این کشور از حجم حملات و همچنین تغییر الگوی عملیاتی حزبالله غافلگیر شده است.
بر اساس گزارش شبکه ۱۳ اسرائیل، حمله اخیر حزبالله پس از گسترش عملیات زمینی اسرائیل در مناطق شمالی و فراتر از رودخانه لیتانی انجام شد و همزمان با شلیک موشکها، موجهایی از حملات پهپادی نیز علیه اهداف مختلف به اجرا درآمد.
فاکسنیوز همچنین به گزارشهایی اشاره کرده که از «هرجومرج کامل» در برخی مناطق شمال اسرائیل در جریان این حملات خبر دادهاند.
در همین حال، کارشناسان میگویند ارتش اسرائیل برای مقابله با این تهدیدات ناچار شده از راهکارهای موقتی و غیرمتعارف نیز استفاده کند. برخی گزارشها حاکی است که نیروهای اسرائیلی برای مقابله با پهپادهای مهاجم به استفاده از تورهای ماهیگیری و حتی تورهای فوتبال روی آوردهاند تا بتوانند پهپادها را پیش از اصابت به هدف متوقف کنند.
به گفته چل، این وضعیت نشان میدهد که ارتش اسرائیل باید مجموعهای از سامانههای دفاعی جدید از جمله ابزارهای جنگ الکترونیک، سامانههای اخلالگر، تجهیزات پرتاب تور و دیگر روشهای مقابله با پهپادهای کوچک را به سرعت توسعه دهد.
او همچنین تاکید کرد که توانایی جدید حزبالله میتواند نحوه اجرای عملیاتهای شبانه ارتش اسرائیل را تغییر دهد، زیرا نیروهای اسرائیلی اکنون باید احتمال شناسایی شدن از طریق دوربینهای حرارتی و حمله در تاریکی را نیز در محاسبات خود لحاظ کنند.
فاکسنیوز در ادامه گزارش خود به اظهارات نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، اشاره کرد که اخیراً از توان پهپادی این گروه به عنوان یکی از مؤثرترین ابزارها علیه نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان یاد کرده بود.
بنیامین نتانیاهو نیز پیشتر هشدار داده بود که پهپادهای حزبالله به دلیل اندازه کوچک و دشواری رهگیری، به یکی از مهمترین تهدیدهای امنیتی علیه اسرائیل تبدیل شدهاند.
این گزارش همچنین به موضوع تامین تجهیزات مورد استفاده حزبالله پرداخته است. چل تاکید کرد که فناوری مورد استفاده این گروه پیچیده یا نوظهور نیست و بسیاری از این تجهیزات سالهاست در بازار جهانی وجود دارند، اما وجود یک شبکه تامین فعال باعث شده حزبالله بتواند به شکل مستمر به این فناوریها دسترسی داشته باشد.
او گفت مشخص نیست این تجهیزات دقیقاً از چه مسیری به دست حزبالله میرسد، اما احتمال میرود بخشی از آنها از طریق ایران، چین، روسیه، افغانستان یا بازارهای غیررسمی تسلیحاتی تامین شود.
به نوشته فاکسنیوز، گسترش استفاده از پهپادهای کوچک مجهز به حسگرهای حرارتی نشان میدهد که حزبالله در حال تطبیق تاکتیکهای خود با شرایط جدید میدان نبرد است؛ روندی که به اعتقاد کارشناسان میتواند چالشهای امنیتی تازهای برای اسرائیل در ماههای آینده ایجاد کند.
نویسنده میگوید حزبالله بار دیگر بر راهبرد «بقا بهعنوان پیروزی» تکیه کرده و اسرائیل برای تغییر معادله نیازمند رویکردی چندجانبه است.
وبسایت اسرائیلی واینت در تحلیلی به قلم رون بنیشای، کارشناس ارشد نظامی، استدلال کرده است که چهار دهه درگیری میان اسرائیل و حزبالله نشان میدهد اتکا به بمباران و عملیات نظامی محدود به تنهایی نمیتواند تهدید این گروه را از بین ببرد.
به نوشته این تحلیلگر، نابودی صدها نیروی حزبالله، تخریب ساختمانهای بلندمرتبه در ضاحیه بیروت، ویران شدن روستاهای جنوب لبنان و هدف قرار گرفتن تاسیسات نظامی در دره بقاع، اگرچه خسارات قابل توجهی به حزبالله وارد کردهاند، اما نتوانستهاند این گروه را از ادامه حملات علیه اسرائیل بازدارند.
واینت مینویسد حزبالله تا زمانی که توانایی شلیک موشک و بهکارگیری پهپادها را حفظ کند، به حملات خود علیه اسرائیل ادامه خواهد داد و همچنان از حمایت حکومت ایران برخوردار خواهد بود.
این گزارش ریشههای «پایداری حزبالله» را در ترکیبی از انگیزههای ایدئولوژیک، حمایت سپاه پاسداران، تجربه طولانی نبرد با اسرائیل و همچنین پشتوانه اجتماعی در میان بخش بزرگی از جامعه شیعه لبنان میداند. به نوشته نویسنده، بسیاری از شیعیان لبنان حزبالله را نیروی اصلی محافظ کشور در برابر اسرائیل و تهدیدهای منطقهای میدانند.
حمایت اجتماعی و اقتصادی از حزبالله
در این تحلیل آمده است که نفوذ حزبالله تنها به حوزه نظامی محدود نمیشود. طی سالهای گذشته، کمکهای مالی حکومت ایران و شبکههای اجتماعی و اقتصادی وابسته به حزبالله به منبع اصلی حمایت مالی برای هزاران خانواده شیعه در جنوب لبنان و دره بقاع تبدیل شده است.
به گفته نویسنده، این شبکه حمایتی در شرایط فروپاشی اقتصادی لبنان نقش مهمی در حفظ نفوذ حزبالله ایفا کرده و یکی از عوامل اصلی تداوم پایگاه اجتماعی این گروه محسوب میشود.
بازگشت حزبالله پس از ضربات سنگین
واینت یادآور میشود که حزبالله در عملیات «پیکانهای شمالی» در تابستان ۲۰۲۴ ضربات بیسابقهای متحمل شد؛ از جمله کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین این گروه. با این حال، این سازمان تا زمستان ۲۰۲۶ توانست بخش قابل توجهی از توان عملیاتی خود را بازسازی کند.
بر اساس این گزارش، حزبالله با وجود کاهش منابع مالی جمهوری اسلامی همچنان موفق شده نیروهای جدید جذب کند، حقوق اعضای خود را - هرچند با کاهش - پرداخت کند و صدها پهپاد ارزانقیمت هدایتشونده با فیبر نوری را تهیه و عملیاتی کند.
نویسنده معتقد است این تحولات نشان میدهد بازدارندگیای که اسرائیل پس از عملیاتهای گسترده خود در سال ۲۰۲۴ ایجاد کرده بود، به تدریج فرسوده شده است.
راهبرد «صمود» و امید به گذر از بحران
به نوشته واینت، حزبالله و حکومت ایران در شرایط کنونی راهبردی مبتنی بر «صمود» یا پایداری در پیش گرفتهاند؛ راهبردی که هدف آن عبور از فشارهای فعلی و انتظار برای تغییر شرایط سیاسی و نظامی است.
این تحلیل تاکید میکند که رهبران حزبالله امیدوارند همان فرمولی که در گذشته برای بسیاری از گروههای مسلح موفق بوده - یعنی «پیروز شدن از طریق شکست نخوردن» - این بار نیز کارآمد باشد.
در عین حال، نویسنده اذعان میکند که حزبالله با مشکلات داخلی قابل توجهی روبهرو است. صدها هزار شیعه آواره هنوز نتوانستهاند به خانههای خود بازگردند، فشار اقتصادی افزایش یافته و دولت لبنان نیز خواهان حفظ انحصار سلاح در اختیار دولت است.
گزارش همچنین اشاره میکند که نعیم قاسم نتوانسته جایگاه و نفوذ حسن نصرالله را به دست آورد و نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، به چهره سیاسی برجستهتری در میان شیعیان تبدیل شده است.
دو گزینه پیش روی اسرائیل
به باور نویسنده، اسرائیل برای مقابله با حزبالله تنها دو مسیر راهبردی در اختیار دارد.
نخست، اشغال گسترده لبنان و پیشروی تا دره بقاع همراه با محاصره بیروت؛ گزینهای که از نظر نظامی میتواند توان راهبردی حزبالله را نابود کند، اما هزینههای سنگین انسانی، نظامی و سیاسی برای اسرائیل خواهد داشت.
واینت مینویسد ارتش اسرائیل پس از بیش از دو سال جنگ فرسایشی با کمبود نیرو و فشار عملیاتی روبهرو است و اشغال لبنان احتمالاً به انزوای بیشتر اسرائیل در عرصه بینالمللی منجر خواهد شد. همچنین دولت آمریکا و کشورهای اروپایی و عربی ممکن است پیش از دستیابی اسرائیل به اهدافش، برای پایان دادن به عملیات فشار وارد کنند.
راهحل جایگزین؛ فشار، دیپلماسی و اقتصاد
رون بنیشای گزینه دوم را واقعبینانهتر میداند؛ راهبردی چندجانبه که سه محور نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی را به طور همزمان دنبال کند.
در بخش نظامی، او خواستار عملیاتهای محدود اما غافلگیرکننده برای دور کردن نیروهای حزبالله از مرز و کاهش توان عملیاتی آنها شده است.
در بخش دیپلماتیک، او بر آغاز مذاکرات مستقیم و مؤثر میان اسرائیل و دولت لبنان به ریاست ژوزف عون تاکید میکند؛ مذاکراتی که بتواند مشروعیت ادعایی حزبالله به عنوان مدافع لبنان را تضعیف کند و زمینه توافقی برای جلوگیری از تهدید اسرائیل از خاک لبنان را فراهم آورد.
در حوزه اقتصادی نیز نویسنده پیشنهاد میکند کمکهای گسترده بینالمللی برای بازسازی لبنان به پایان نقش نظامی حزبالله گره زده شود. او همچنین خواستار مشارکت عربستان سعودی، قطر، آمریکا، فرانسه و امارات در تقویت دولت و ارتش لبنان و قطع مسیرهای مالی و تسلیحاتی میان حکومت ایران و حزبالله شده است.
واینت در پایان نتیجه میگیرد که موفقیت چنین راهبردی به توانایی دولت بنیامین نتانیاهو در جلب حمایت دونالد ترامپ، همکاری با دولت لبنان و پذیرش برخی مصالحههای سیاسی بستگی دارد؛ امری که به گفته نویسنده هنوز مشخص نیست دولت اسرائیل آمادگی یا اراده لازم برای آن را داشته باشد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و اسرائیل کاتس، وزیر دفاع، در بیانیهای مشترک اعلام کردند حداد «مسئول قتل، ربایش و آسیب رساندن به هزاران غیرنظامی و نظامی اسرائیلی» بوده است.
آنها اعلام نکردند که آیا معتقدند حداد کشته شده است یا نه. حماس هنوز درباره سرنوشت حداد اظهار نظر نکرده است.
اسرائیل حداد را از طراحان حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ توصیف کرده است. عزالدین حداد پس از کشته شدن محمد سنوار، برادر یحیی سینوار و فرمانده این گروه در مه ۲۰۲۵، به فرماندهی نظامی حماس در نوار غزه رسید.
حداد بالاترین مقام حماس است که از زمان توافق مورد حمایت آمریکا در ماه اکتبر که قرار بود درگیریها در غزه را متوقف کند، هدف حمله اسرائیل قرار گرفته است.
مذاکرات اسرائیل و حماس برای پیشبرد طرح پساجنگ دونالد ترامپ برای غزه همچنان در بنبست باقی مانده است.
گفته شده است که این حمله بهدستور مستقیم بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، انجام گرفته است.
بهگزارش رویترز، امدادگران در غزه اعلام کردند که در حملات هوایی به یک آپارتمان و یک خودرو دستکم سه نفر کشته و ۲۰ نفر زخمی شدهاند. هنوز مشخص نیست که حداد در میان کشتهشدگان بوده یا نه.
اسرائیل میگوید: «حداد مسئول کشتار اسرائیلیها بوده است»
امدادگران و شاهدان در غزه گفتند یک حمله هوایی، آپارتمانی را در منطقه ریمال در شهر غزه هدف قرار داده که دستکم یک نفر را کشته و چندین نفر دیگر را زخمی کرده است. هویت فرد کشتهشده هنوز مشخص نیست.
به گفته امدادگران و شاهدان، اندکی بعد حمله هوایی دیگری یک خودرو را در خیابانی نزدیک هدف قرار داد. گزارشی فوری از تلفات این حمله دوم منتشر نشده است.
اسرائیل در پنج هفتهای که از توقف جنگ مشترک با آمریکا علیه جمهوری اسلامی میگذرد، حملات خود به غزه را تشدید کرده و تمرکز آتش خود را دوباره بر این منطقه معطوف کرده است؛ جایی که ارتش معتقد است نیروهای حماس در حال تقویت کنترل خود هستند.
توافقی که در ماه اکتبر به دست آمد، پس از دو سال جنگ میان اسرائیل و حماس، درگیریهای گسترده را متوقف کرد اما تلاشها برای دستیابی به یک راهحل دائمی، شامل خروج نیروهای اسرائیلی، خلع سلاح شبهنظامیان و بازسازی این منطقه، با مشکل مواجه شده است.
نیروهای اسرائیلی همچنان بیش از نیمی از خاک غزه را در اشغال دارند؛ جایی که بیشتر ساختمانهای باقیمانده را تخریب کرده و به ساکنان دستور تخلیه دادهاند.
اکنون بیش از دو میلیون نفر در نوار باریکی در امتداد ساحل عمدتا در ساختمانهای آسیبدیده یا چادرهای موقت زندگی میکنند، در حالی که نیروهای حماس عملا کنترل این منطقه را در دست دارند.
بر اساس آمارهایی که میان نیروهای نظامی و غیرنظامیان تفکیک قائل نمیشود، از زمان آتشبس اکتبر تاکنون حدود ۸۵۰ فلسطینی در حملات اسرائیل کشته شدهاند. در همین مدت، چهار سرباز اسرائیلی نیز بهدست شبهنظامیان کشته شدهاند. حماس آمار تلفات نیروهای خود را اعلام نمیکند.
بر اساس این گزارش، اطلاعاتی که به اسرائیل رسیده نشان میدهد جمهوری اسلامی خواستار گنجاندن بندی در توافق با واشینگتن شده که بر اساس آن هرگونه آتشبس یا تفاهم، تمام جبهههای منطقهای را در بر بگیرد. به نوشته واینت، آمریکا نیز با این بند موافقت کرده؛ موضوعی که برای اسرائیل «چندان مطلوب» توصیف نشده است.
نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، نیز در گفتوگو با الجزیره این موضوع را تایید کرده و گفته عباس عراقچی، وزیر خارجه حکومت ایران، به او اطلاع داده است که «لبنان بخشی از هر توافق آتشبس خواهد بود.»
در پی این تحولات، کابینه امنیتی اسرائیل قرار است درباره پیامدهای تفاهمات در حال شکلگیری میان تهران و واشینگتن، بهویژه در ارتباط با لبنان، تشکیل جلسه دهد.
واینت مینویسد ارتش اسرائیل در جبهه شمالی با وضعیتی پیچیده روبهروست؛ زیرا حزبالله همچنان به سوی نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان شلیک میکند و ارتش اسرائیل همچنان تلفات میدهد، در حالی که آزادی عمل نظامی اسرائیل محدودتر شده است.
بر اساس این گزارش، نیروی هوایی اسرائیل برای هفتهها حملهای به بیروت انجام نداده و عملیاتهای ترور هدفمند نیز متوقف شدهاند. حتی نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، که در طول جنگ بارها از سوی وزیر دفاع اسرائیل تهدید شده بود، اکنون به گفته گزارش «نوعی مصونیت تحت حمایت ایران» پیدا کرده است.
مقامهای ارتش اسرائیل گفتهاند تا زمانی که توافقی برای خلع سلاح حزبالله حاصل نشود - حتی اگر این روند بهصورت مرحلهای اجرا شود - نیروهای اسرائیلی در خطوط دفاعی فعلی خود باقی خواهند ماند. به گفته این مقامها، هدف جلوگیری از بازسازی توان حزبالله و ممانعت از بازگشت حملات موشکی ضدتانک به شمال اسرائیل است.
در همین حال، ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، در بازدید از منطقه خیام در جنوب لبنان، که بهرغم اعلام آتشبس همچنان صحنه درگیری توصیف شده، گفت اسرائیل «فرصتی تاریخی برای تغییر واقعیت منطقهای» در اختیار دارد.
او همچنین با اشاره به [حکومت] ایران گفت: «ما همچنان مجموعهای از اهداف آماده حمله در ایران داریم» و افزود ارتش اسرائیل در «آمادهباش کامل» برای بازگشت به عملیات گستردهتر علیه جمهوری اسلامی قرار دارد؛ عملیاتی که به گفته او میتواند «دستاوردها را عمیقتر و رژیم را ضعیفتر کند.»
زمیر در جریان این بازدید وارد تونلی از حزبالله شد که به گفته ارتش اسرائیل در عمق حدود ۲۵ متری زیر یک فروشگاه لباس کودکان در یک محله غیرنظامی کشف شده بود. او این موضوع را «مدرکی دیگر» از استفاده حزبالله از غیرنظامیان بهعنوان «سپر انسانی» توصیف کرد.
رییس ستاد ارتش اسرائیل همچنین گفت از زمان آغاز عملیات «غرش شیر» بیش از دو هزار نیروی حزبالله کشته شدهاند و به نیروهای اسرائیلی دستور داده است «بدون محدودیت» به شناسایی و نابودی دشمن ادامه دهند.
واینت مینویسد با وجود آنکه ارتش اسرائیل میگوید ماموریت اصلی خود، یعنی جلوگیری از حمله نیروهای رضوان و متوقف کردن آتش ضدتانک علیه شهرکهای شمالی را محقق کرده، اما اکنون مساله اصلی، تعیین وضعیت «روز پس از جنگ» است.
بر اساس این گزارش، نیروهای اسرائیلی در امتداد «خط زرد» مستقر هستند، اما هنوز مشخص نیست چه زمانی عقبنشینی خواهند کرد. فرماندهان اسرائیلی هشدار دادهاند بازگشت ساکنان لبنانی به روستاهایی که تخلیه و پاکسازی شدهاند، میتواند دستاوردهای امنیتی اسرائیل را از بین ببرد.
در بخش دیگری از گزارش، واینت به غزه نیز پرداخته و نوشته است بندی که جبههها را در توافق آمریکا و [حکومت] ایران به هم مرتبط میکند، ممکن است اسرائیل را از ازسرگیری جنگ گسترده در غزه بازدارد؛ آن هم در شرایطی که حماس همچنان از خلع سلاح خودداری میکند.
به گفته مقامهای ارشد ارتش اسرائیل، اکنون که دیگر گروگان اسرائیلی در غزه باقی نمانده، اسرائیل باید با استفاده از قدرت آتش و عملیات زمینی برای خلع سلاح حماس و فروپاشی حکومت آن در نوار غزه اقدام کند.
این مقامها همچنین گفتهاند محدود شدن درگیری در لبنان باعث شده نیروهایی برای عملیات در غزه آزاد شوند و اسرائیل بتواند «کار را تمام کند.»
با این حال، مقامهای نظامی اسرائیل اذعان کردهاند که فرسودگی نیروهای ذخیره، نیاز به حفظ آمادگی در لبنان و احتمال تشدید تنش در کرانه باختری، در کنار ضرورت جلب موافقت کاخ سفید، از جمله محدودیتهای مهم پیش روی هرگونه عملیات گسترده جدید است.
