ترامپ برای تصمیمگیری درباره ایران، راهی اتاق وضعیت شد
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «ایران باید موافقت کند که هرگز سلاح یا بمب هستهای نخواهد داشت. تنگه هرمز باید فورا باز باشد؛ بدون دریافت عوارض و برای عبور و مرور نامحدود کشتیها در هر دو جهت. همه مینهای دریایی (بمبها)، در صورت وجود، باید از میان برداشته شوند.»
ترامپ نوشت: «ما با استفاده از مینروبهای زیرآبی فوقالعاده خود، شمار زیادی از این مینها را از طریق انفجار نابود کردهایم. ایران نیز هر مین باقیمانده را فورا جمعآوری یا منفجر خواهد کرد؛ البته تعداد آنها زیاد نخواهد بود.»
او در ادامه تاکید کرد: «کشتیهایی که به دلیل محاصره دریایی شگفتانگیز و بیسابقه ما در تنگه متوقف شده بودند و اکنون این محاصره لغو خواهد شد، میتوانند روند بازگشت به خانه را آغاز کنند. از طرف من، رییسجمهور محبوبتان، به همسران، والدین و خانوادههایتان سلام برسانید!»
ترامپ گفت: «مواد غنیشدهای که گاهی از آن با عنوان گرد هستهای یاد میشود و در اعماق زمین دفن شدهاند و کوههای تقریبا فروریخته ناشی از حمله قدرتمند بمبافکنهای بی-۲ ما ۱۱ ماه پیش روی آنها قرار گرفتهاند، از سوی ایالات متحده از زیر زمین بیرون آورده خواهند شد؛کشوری که طبق توافق، همراه با چین تنها کشوری است که توانایی فنی انجام چنین کاری را دارد. این اقدام با هماهنگی کامل و همکاری جمهوری اسلامی ایران و همچنین آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام خواهد شد و این مواد نابود خواهند شد.»
او در ادامه با اشاره به این که برای اتخاذ تصمیم نهایی در این باره به اتاق وضعیت کاخ سفید میرود، گفت: «تا اطلاع ثانوی هیچ پولی مبادله نخواهد شد و درباره موارد دیگری که اهمیت بسیار کمتری دارند نیز توافق حاصل شده است.»
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در جریان بازدید از نیروهای آمریکایی مستقر در ناو یواساس باکسر در سنگاپور، با استناد به سخنان دونالد ترامپ در نشست چهارشنبه کابینه، به نیروها گفت اگر جمهوری اسلامی توافق پیشنهادی را نپذیرد، با نیروهای نظامی آمریکا روبهرو خواهد شد.
هگست گفت ترامپ در نشست کابینه اعلام کرده ایران باید توافق روی میز را بپذیرد وگرنه با «مردی در سمت چپ» او روبهرو میشود، و این جمله را خطاب به نیروهای حاضر تکرار کرد.
به گزارش رویترز، دادستانی میلان دو شهروند ایرانی ساکن ایتالیا را به ظن تهدید مخالفان جمهوری اسلامی و فعالیت با اهداف تروریستی و ضد دموکراتیک تحت تحقیق قرار داده و دستور تفتیش خانههای آنها را صادر کرده است.
بر اساس حکم بازرسی ۹ صفحهای که رویترز مشاهده کرده، این دو نفر با اتهامهایی از جمله تهدیدهای مشدد و تشکیل یا عضویت در گروهی با اهداف تروریستی و براندازانه تحت بررسی قرار دارند.
این پرونده پس از شکایت چند شهروند ایرانی مقیم ایتالیا تشکیل شده است. در یکی از موارد، یک مخالف جمهوری اسلامی به بازرسان گفته تماس تلفنی دریافت کرده که در آن به او اطلاع داده شده به دلیل حمایت از اپوزیسیون به اعدام محکوم شده و اموالش در ایران مصادره خواهد شد.
بر اساس اسناد قضایی، یکی از دو فرد تحت تحقیق از طریق یک حساب اینستاگرامی، حامیان رضا پهلوی را به مرگ تهدید کرده بود.
در این اسناد نام دو فرد تحت تحقیق، جلیلیان فرشید و ادیب انصاری روحالله، ذکر شده است. دادستانها گفتهاند هر دو از افراد شناختهشده در یک مرکز اسلامی در میلان هستند که متعلق به کنسولگری جمهوری اسلامی ایران است.
به نوشته رویترز، این تهدیدها همزمان با اعتراضهای دیماه در ایران و همچنین تجمع مخالفان جمهوری اسلامی مقابل کنسولگری ایران در میلان در ماه مارس مطرح شدهاند.
رویترز بر اساس اظهارات مقامهای اطلاعاتی غربی و مسئولان دولتی، گزارش داد که روسیه تلاشهای پنهانی خود را برای تضعیف نخستوزیر ارمنستان در آستانه انتخابات ماه آینده تشدید کرده زیرا نگران است که پیروزی دوباره نیکول پاشینیان بتواند تغییر جهت این کشور به سوی غرب را تثبیت کند.
این خبرگزاری بر اساس گفتوگو با پنج مقام اطلاعاتی غربی و اسنادی که مشاهده کرده، جمعه هشت خرداد گزارش داد برنامههای مسکو پیش از انتخابات ۷ ژوئن (۱۷ خرداد) شامل کارزارهای انتشار اطلاعات نادرست به نفع نامزدهای طرفدار روسیه و همچنین طرح انتقال دهها هزار ارمنیِ ساکن روسیه به ارمنستان به منظور تاثیرگذاری بر نتیجه رایگیری بوده است.
ارمنستان، کشوری محصور در خشکی با جمعیتی حدود سه میلیون نفر، از زمان جنگ سرد عمدتا در مدار نفوذ مسکو باقی مانده و میزبان نیروهای روسیه بوده است اما نیکول پاشینیان که در نظرسنجیها پیشتاز است، به اروپا و ناتو نزدیکتر شده و به یکی از متحدان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تبدیل شده است. ترامپ روز چهارشنبه از نامزدی مجدد پاشینیان حمایت کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، این هفته به ایروان سفر کرد و یک توافق معدنی و همچنین توافقی درباره «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» را امضا کرد؛ یک کریدور ترانزیتی پیشنهادی از طریق ارمنستان که میتواند نفوذ روسیه در منطقه را بیش از پیش تضعیف کند.
ارمنستان که عضو اتحادیه اقتصادی تحت رهبری روسیه است، در سال ۲۰۲۴ مشارکت خود را در ائتلاف امنیتی منطقهای تحت رهبری مسکو تعلیق کرد. این کشور همچنین در ماه جاری از دبیرکل ناتو در نشست رهبران اروپایی میزبانی کرد.
نارضایتی پوتین
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، نارضایتی خود از چرخش پاشینیان را پنهان نکرده است.
در روزهای اخیر، مسکو هشدار داده که ارمنستان ممکن است دسترسی به گاز طبیعی ارزانقیمت را از دست بدهد. روسیه همچنین واردات محصولات ارمنستان از جمله میوه، سبزیجات، گل و برندی را محدود کرده است.
توماس دِ وال، پژوهشگر ارشد موسسه کارنگی اروپا، گفت: «کاری که پاشینیان در تلاش برای انجام آن است، تهدیدی برای روسیه محسوب میشود.»
او افزود که تنوعبخشی به روابط خارجی «به این معناست که روسیه انحصار تقریبا کامل خود بر ارمنستان را از دست میدهد.»
سه تن از مقامهای غربی گفتند نامزد مورد حمایت مسکو ساموئل کاراپتیان، میلیاردر ارمنی-روسی، است که به اتهام دعوت به سرنگونی دولت در حال محاکمه است.
کاراپتیان این اتهامات را رد میکند. رابرت آمستردام، وکیل او، به رویترز گفت که موکلش هیچ اطلاعی از حمایت روسیه ندارد.
اروپا مدتهاست روسیه را به دخالت در انتخابات متهم میکند؛ از جمله اخیرا در مولداوی و مجارستان. روسیه نیز اتحادیه اروپا و ایالات متحده را متهم میکند که در کشورهای نزدیک به مرزهایش دخالت میکنند تا آنها را به حوزه نفوذ غرب بکشانند.
وزارت امور خارجه روسیه در پاسخ به درخواست اظهار نظر اعلام کرد گزارش رویترز حاوی ادعاهای نادرست است و «لحن ضدروسی» را ترویج میکند.
اداره ارتباطات دولت ارمنستان از اظهار نظر درباره اتهامات مشخص مطرحشده در این گزارش خودداری کرد، اما اقداماتی را که برای مقابله با اطلاعات نادرست و تضمین برگزاری انتخاباتی آزاد، عادلانه و شفاف انجام میشود، تشریح کرد.
انتقال رایدهندگان از روسیه
چهار منبع آگاه به رویترز گفتند که کرملین در ماه اکتبر بخشی با عنوان «اداره همکاری و مشارکت راهبردی» ایجاد کرده که بر عملیات نفوذ در ارمنستان نظارت میکند. این منابع، مانند دیگر منابع این گزارش، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند.
پنج منبع گفتند مقامهای روسی در ماههای اخیر درباره اعزام ارامنه مقیم روسیه برای رای دادن به مخالفان پاشینیان گفتوگو کردهاند.
ارامنه دارای جمعیت بزرگی در خارج از کشور هستند؛ از جمله در روسیه که برخی برآوردها جمعیت ارمنی آن را بیش از دو میلیون نفر میدانند. ارامنه اجازه ندارند از خارج کشور در انتخابات رأی دهند.
یکی از منابع که یک مقام ارشد آمریکایی بود، گفت میزان موفقیت احتمالی مسکو در انتقال این افراد موضوع بحث در میان جامعه اطلاعاتی است.
با این حال، او افزود مقامهای اطلاعاتی این طرح را جدی تلقی میکنند. ارامنه به طور معمول بین دو کشور رفتوآمد میکنند و هر روز دهها پرواز میان روسیه و ارمنستان برقرار است.
سه منبع گفتند مقامهای روسی هزینه انتقال ۱۰۰ هزار رأیدهنده را حدود ۵۰ میلیون دلار برآورد کردهاند. آنها افزودند تا اواسط ماه مه، کرملین برای هر منطقه سهمیه تعیین کرده بود و از مسئولان محلی خواسته بود درباره آمادگیهای انجامشده گزارش دهند.
رویترز نتوانست به طور مستقل تایید کند که چنین برنامهای در حال اجرا بوده یا اینکه اجرای آن میتواند فاصله زیاد میان نامزدهای پیشتاز را از بین ببرد.
بر اساس یک نظرسنجی که اوایل همین ماه انجام شد، حزب «قرارداد مدنی» پاشینیان با حدود ۳۰ درصد آرا در جایگاه نخست قرار خواهد گرفت.
در همین نظرسنجی، حزب «ارمنستان قدرتمند» متعلق به کاراپتیان با حدود ۶ درصد آرا در میان شمار زیادی از نامزدها در رتبه دوم اما با فاصله زیاد قرار داشت.
توافق صلح با میانجیگری آمریکا
پاشینیان در سال ۲۰۱۸به قدرت رسید، پس از اعتراضاتی که به سرنگونی چهره نزدیک به مسکو انجامید. روابط با روسیه پس از آن تیره شد که نیروهای حافظ صلح روسیه مستقر در ناگورنو-قرهباغ، منطقه جداییطلب با اکثریت ارمنی در خاک جمهوری آذربایجان، نتوانستند مانع سقوط آن به دست نیروهای جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۲۳ شوند.
پاشینیان در ماه اوت به توافق صلحی با میانجیگری آمریکا برای پایان دادن به مناقشه چند دههای میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان بر سر این منطقه مورد مناقشه دست یافت.
این توافق مسیر ترانزیتی از جنوب ارمنستان را باز میکند تا کالاها به سمت شرق و آسیای مرکزی منتقل شوند و در مقابل، جمهوری آذربایجان به برونبوم نخجوان و همچنین ترکیه دسترسی مستقیم پیدا میکند. مسکو با احتیاط از این توافق استقبال کرد.
واشینگتن اعلام کرده است که نیروهای امنیتی مورد حمایت آمریکا میتوانند بر این منطقه باریک که در امتداد مرز ایران قرار دارد نظارت کنند؛ احتمالی که به گفته مقامهای اطلاعاتی برای روسیه غیرقابلقبول است.
به گفته دو مقام غربی، در صورت شکست پاشینیان، بخشهای کلیدی ابتکار صلح ترامپ احتمالا از بین خواهد رفت.
در ویدیویی که در ماه مه در اینترنت منتشر شد، مردانی نقابدار که به یکی از گویشهای ارمنی صحبت میکردند، پاشینیان را به قتل تهدید کردند. رویترز نتوانست مشخص کند که این تهدید واقعی بوده یا این که چه کسانی پشت آن قرار داشتهاند. این پرونده در ارمنستان تحت بررسی است.
سه منبع، از جمله یک مقام ارشد آمریکایی، از نگرانیهای جدی و مداوم درباره امنیت نخستوزیر ارمنستان سخن گفتند، اما جزئیات بیشتری ارائه نکردند.
بهگفته یک مقام کنونی آمریکایی، یک مقام سابق آمریکایی و فرد دیگری که از این موضوع آگاهی دارد، بخشهایی از دولت آمریکا از جمله سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در سالهای اخیر بهطور محرمانه به حفاظت شخصی پاشینیان کمک کردهاند.
یکی از منابع گفت این کمکها شامل به اشتراک گذاشتن اطلاعات درباره تهدیدهای احتمالی بوده است.
کاخ سفید، وزارت امور خارجه آمریکا، دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا و دفتر پاشینیان به درخواستها برای اظهارنظر درباره وضعیت امنیتی نخستوزیر ارمنستان پاسخ ندادند. سیا نیز از اظهار نظر خودداری کرد.
تشدید کارزارهای اطلاعات نادرست
این مقامها افزودند که مسئولان روسیه کارزارهای موجود انتشار اطلاعات نادرست در فضای آنلاین برای بیاعتبار کردن دولت پاشینیان را تشدید کردهاند.
یک مقام آمریکایی گفت در یکی از این موارد، یک کارزار اینترنتی مورد حمایت روسیه به دروغ ادعا کرده بود که پاشینیان در یک معامله زمین با جین شاهین و تام تیلیس، دو سناتور آمریکایی که در ماه آوریل نگرانی خود را درباره اطلاعات نادرست روسیه ابراز کرده بودند، دخیل بوده است. شاهین و تیلیس به درخواست اظهار نظر پاسخ ندادند.
یک مقام اروپایی گفت این کارزارها از شبکه رباتی وابسته به کرملین موسوم به «استورم-۱۵۱۶» استفاده میکنند؛ شبکهای که در تلاشها برای دخالت در انتخابات اخیر آمریکا نیز نقش داشته است.
سه منبع گفتند کرملین از شرکتهای مشاوره سیاسی و اندیشکدههای روسی، از جمله «آژانس طراحی اجتماعی»، که از سوی اتحادیه اروپا و بریتانیا به دلیل انتشار اطلاعات نادرست برای تضعیف حمایت از اوکراین تحریم شده است، کمک گرفته است.
شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال میگویند با وجود اعلام مقامهای حکومت مبنی بر بازگشایی اینترنت جهانی در ایران، همچنان سرعت و کیفیت اینترنت تفاوت چندانی نکرده است.
مخاطبان در پیامهای خود میگویند که همچنان کسبوکار و آموزش آنها با بحران مواجه است.
مخاطبان در پیامهای خود وضعیت فعلی اینترنت در ایران را با عبارت «فیلترنت» توصیف میکنند.
اینقدر مردم را اذیت نکنید
شهروندی در پیام خود نوشت: «یکجوری اینترنت را برای ما باز کردهاند، انگار به بچه شکلات میدهند. همه پلتفرمها فیلتر هستند، با هزار بدبختی باید یک فیلترشکن دانلود کنی و آن هم بعد از ۱۰ دقیقه دوباره قطع میشود. اینقدر مردم را اذیت نکنید.»
از موضوعات دیگری مخاطبان به آن اشاره کردهاند، تشدید فیلترینگ نسبت به قبل است.
یکی از مخاطبان گفت: «چه آزادی اینترنتی که شدیدتر از فیلترینگ قبل اجرا شده است. من بیش از ۲۰ فیلترشکن را امتحان کردهام؛ یکی دو تا وصل میشوند و در حد دو دقیقه بعد قطع میشوند. دوباره باید قطع و وصل کنید، البته اگر دوباره وصل بشوند. بیزار شدهایم.»
جامعه دچار فرسودگی روانی شده است
این مشکلات موجب فشارهای روانی و فرسودگی اجتماعی میان شهروندان شده است.
یک مخاطب در پیام خود گفت: «۱۸ و ۱۹ دی را فراموش کردهاید؟ چون میگویید بعد از سه ماه خوشحالید که نت وصل شده! ما پنج ماه است اینترنت نداریم، پنج ماه.»
بنا به آمار ارائهشده از سوی مقامهای حکومت مجموعا حدود ۲۰ میلیون دانشجو و دانشآموز در کشور ثبتنام شدهاند که وضعیت تحصیل آنها در سال تحصیلی جاری بهشدت بهدلیل قطع اینترنت تحت تاثیر قرار گرفته است.
یکی از مخاطبان محدودیت دسترسی به وبسایتهای مربوط به حوزه اشتغال و علمی را مورد اشاره قرار داد و گفت: «اینترنت وصل شده، ولی به قبل از جنگ برنگشته است. واتساپ قبلا رفع فیلتر شده بود، ولی الان حتی لینکدین را هم فیلتر کردهاند.»
خسارتهای اقتصادی جبران نشده است
شهروندان همچنین میگویند بازگشایی محدود اینترنت نتوانسته خسارتهای اقتصادی ماههای گذشته را جبران کند و بسیاری از کسبوکارها همچنان با رکود و کاهش درآمد مواجهاند.
صاحب یک کافینت از فردیس کرج در پیام خود نوشت: «کاسبی ما از زمان جنگ تا الان هنوز خراب است و اینترنت با اینکه باز شده، همچنان مختل است. همان تعداد اندک مشتری هم که میآیند، با این اینترنت نمیشود کارشان را انجام داد؛ حتی سایتهای داخلی خودشان هم باز نمیشوند.»
برخی مخاطبان نیز از افزایش هزینه استفاده از ابزارهای دور زدن فیلترینگ گلایه کردهاند. یکی از آنها گفت: «فیلترشکنی که قبلا چهار هزار تومان میدادم، الان باید ۵۰ هزار تومان بدهم.»
مخاطب دیگری نیز نوشت: «الان فیلترشکن گیگی ۳۸ هزار تومان شده، چه خبر است؟»
وضعیت اینترنت عادیسازی شده است
در شماری از پیامها، شهروندان از آنچه «عادیسازی وضعیت اینترنت» میخوانند انتقاد کردهاند و معتقدند دسترسی محدود فعلی نباید بهعنوان یک دستاورد تلقی شود.
یکی از مخاطبان نوشت: «کسانی که میگویند اینترنت وصل شده و خوشحال هستند، از چه چیزی خوشحالید؟ از اینترنت قطرهچکانی که فقط اسمش بینالملل است؟»
برخوردهای امنیتی ادامه دارد
برخی شهروندان نیز به محدودیتهای مرتبط با آزادی بیان و فعالیت در شبکههای اجتماعی اشاره کردهاند.
در یکی از پیامها آمده است: «خط پدر من را بهخاطر چند پست، استوری و لایک مسدود کردند و برایش پرونده تشکیل دادند. چطور میتوانند اسم این را آزادی بیان بگذارند؟»
گروهی از مخاطبان نیز تاکید کردهاند که حتی بازگشت اینترنت به شرایط پیش از جنگ، به معنای دسترسی آزاد به اینترنت نخواهد بود.
یکی از آنها در پیام خود نوشت: «حتی اگر اینترنت به حالت قبل هم برگردد، باز هم ما از حق طبیعی خودمان محروم هستیم. اکثر برنامهها فیلتر هستند و سرعت اینترنت بهشدت ضعیف است.»
برخی پیامها همچنین نشان میدهد که بخشی از شهروندان، محدودیتهای اینترنتی را نشانهای از نگرانی حکومت نسبت به دسترسی آزاد مردم به اطلاعات میدانند.
در یکی از این پیامها آمده است: «با این همه قلدری که حکومت دارد، میترسد اینترنت را بهصورت کامل و بدون فیلتر در دسترس مردم بگذارد.»
محسن رضایی، مشاور نظامی مجتبی خامنهای، گفت جمهوری اسلامی در صورت تداوم محاصره دریایی، گزینه حمله را در دستور کار قرار خواهد داد.
او بدون اشاره به جزئیات بیشتر افزود: «اگر محاصره دریایی فراتر از بازه زمانی معینی ادامه یابد، حمله خواهیم کرد.»
رضایی همچنین با اشاره به راهبرد نظامی سپاه پاسداران گفت این نیرو بر پایه «جنگ نامتقارن» عمل میکند و از پهپادها و قایقهای تندرو بهعنوان ابزارهای اصلی بازدارندگی استفاده میکند.
او افزود: «آمریکا در تاریکی به سمت ما میآید، در حالی که ما هر حرکت آنها را رصد میکنیم.»
