نتبلاکس، نهاد ناظر بر اختلالهای اینترنتی در جهان، اعلام کرد قطعی اینترنت در ایران پس از گذشت یکهزار و ۷۰۴ ساعت، وارد هفتادودومین روز خود شده و شاخصهای اتصال همچنان در سطحی ثابت و بسیار پایین باقی مانده است.
نتبلاکس صبح یکشنبه ۲۰ اردیبهشت در شبکه اجتماعی ایکس نوشت این محدودیت بیسابقه در سومین ماه خود ادامه دارد و همچنان هیچ نشانهای از بازگشت گسترده دسترسی عمومی به اینترنت بینالمللی دیده نمیشود.
این نهاد افزود مقامهای جمهوری اسلامی همچنان دسترسی شهروندان عادی به اینترنت جهانی را محدود کردهاند.
قطع طولانیمدت اینترنت در ایران، علاوه بر محدود کردن دسترسی عمومی به اطلاعرسانی و ارتباطات روزمره، فعالیتهای حرفهای، اقتصادی، آموزشی و حتی ورزشی را نیز مختل کرده است.
یکی از تازهترین نمودهای این اختلال، بازماندن ورزشکاران ایرانی از حضور در رقابتهای بینالمللی به دلیل ناتوانی در ثبتنام آنلاین است.
غلامحسن ذوالقدری، سرپرست تیمهای ملی تکواندو، در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گفت به دلیل قطعی اینترنت در دو ماه گذشته، فدراسیون تکواندو نتوانسته ورزشکاران ایرانی را برای نخستین گرندپری سال ۲۰۲۶ و مسابقات جهانی ثبتنام کند و ایران نمایندهای در این مسابقات نخواهد داشت.
۱۹ اردیبهشت نیز ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، گزارش داد در پی قطعی اینترنت و تعطیلی فعالیت بسیاری از فروشگاههای مجازی، دستفروشی افزایش یافته و برخی از این فروشگاهها به پیادهروها منتقل شدهاند.
بر اساس این گزارش، این وضعیت در نقاط مختلف تهران، از جمله مرکز و جنوب غرب پایتخت، دیده میشود. ایرنا نوشت حضور فروشندگان خیابانی در محدوده بلوار کشاورز تا خیابان کارگر پررنگتر شده و این روند از بازار «امامزاده حسن» در جنوب غرب تهران تا شهرک اندیشه شهریار نیز مشهود است.
پایگاه خبری سیتنا نیز ۱۸ اردیبهشت گزارش داد شماری از کاربران در روزهای اخیر از افزایش محسوس تعرفه اینترنت ثابت برخی اپراتورها، بدون اطلاعرسانی رسمی و در سکوت خبری، خبر دادهاند.
سیتنا نوشت همزمان با بحثها درباره «اینترنت پرو» و تغییر مدلهای تعرفهگذاری اینترنت همراه، نگرانیها درباره موج تازه گرانی خدمات اینترنت ثابت نیز افزایش یافته است.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، ایرانیان مقیم کشورهای مختلف، از جمله ژاپن، کانادا، نیوزیلند و استرالیا، یکشنبه ۲۰ اردیبهشت در پی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، علیه اعدامهای جمهوری اسلامی و قطع اینترنت در ایران تجمع کردند.
یکی از برگزارکنندگان تجمع سیدنی به علیرضا محبی، خبرنگار ایراناینترنشنال، گفت هدف از برگزاری این تجمعات رساندن صدای مردم داخل ایران به گوش جهانیان است.
او به رفتار جمهوری اسلامی در قبال شهروندان در ایران اشاره کرد و گفت: «کدام کشور در دنیا ۷۲ روز اینترنت را بر روی مردم خود قطع میکند؟»
انجمن صنفی کسبوکارهای اینترنتی ایران نیز ۱۵ اردیبهشت در بیانیهای درباره وضعیت کسبوکارهای کوچک و نوپا هشدار داد و نوشت: «در جستوجوی سنگ قبر برای اکوسیستم استارتاپی کشور هستیم.»
این انجمن در بخش دیگری از بیانیه خود به طرح موسوم به «اینترنت پرو» انتقاد کرد و نوشت دسترسی به آن مستلزم ارائه مدارک شغلی، وابستگی به نهادهای صنفی خاص و پرداخت هزینههای سنگین است و همین موضوع خشم عمومی کاربران را برانگیخته است.
همزمان با ادامه این محدودیتها، گزارشها و روایتهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد قطع طولانیمدت اینترنت در ایران، از فعالیتهای اقتصادی و آموزشی تا ارتباطات روزمره و اطلاعرسانی را مختل کرده و هزینههای آن مستقیما بر زندگی شهروندان تحمیل شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
