همزمان با مذاکرات میان واشنگتن و تهران، سرمقاله والاستریت ژورنال هشدار داده است که جمهوری اسلامی تلاش میکند چارچوب توافق را «مبهم» نگه دارد و سپس اجرای آن را فرسایشی کند؛ موضوعی که به نوشته این روزنامه، ضرورت تعیین دقیق خطوط قرمز آمریکا را دوچندان میکند.
این سرمقاله میگوید دونالد ترامپ شامگاه سهشنبه [۱۵ اردیبهشت] بهطور ناگهانی عملیات «پروژه آزادی» در تنگه هرمز را متوقف کرد و دلیل آن را پیشرفت در مذاکرات هستهای اعلام کرد. اکنون [حکومت] ایران در حال بررسی چارچوب پیشنهادی آمریکاست؛ چارچوبی که در صورت پذیرش، مذاکراتی ۳۰ روزه برای تدوین توافقی جامعتر را آغاز خواهد کرد.
بر اساس گفتوگوی والاستریت ژورنال با مقامهای ارشد، آمریکا در مذاکرات خواهان آن است که جمهوری اسلامی بهطور رسمی اعلام کند به دنبال سلاح هستهای نیست، تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان برچیده شوند، هرگونه فعالیت هستهای زیرزمینی ممنوع شود و بازرسیهای فوری و بدون محدودیت همراه با مجازات برای تخلف انجام گیرد.
این گزارش میگوید واشینگتن همچنین خواهان توقف ۲۰ ساله غنیسازی اورانیوم در ایران و تحویل تمام مواد غنیشده است. در مقابل، [حکومت] ایران باید تنگه هرمز را ابتدا بهصورت تدریجی و سپس بهطور کامل بازگشایی کند؛ اقدامی که همزمان با کاهش تدریجی محاصره آمریکا انجام خواهد شد.
به نوشته این سرمقاله، بخش عمده کاهش تحریمهای آمریکا نیز قرار است به «اجرای واقعی» توافق از سوی [حکومت] ایران وابسته باشد، نه صرفاً امضای آن؛ هرچند ممکن است بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران در ابتدای روند آزاد شوند.
والاستریت ژورنال به اظهارات اخیر ترامپ نیز اشاره میکند که گفته است: «اگر موافقت نکنند، بمباران آغاز میشود.» ترامپ همچنین گفته دو طرف به توافق نزدیک شدهاند، اما افزوده است: «قبلاً هم چنین حسی درباره آنها داشتم، بنابراین باید دید چه میشود.»
این سرمقاله تاکید میکند که حملات ماه ژوئن [خرداد ۱۴۰۴] به برنامه هستهای ایران و محاصره آمریکا، اکنون دست برتر را در اختیار ترامپ قرار داده و او میتواند هرگونه پیشنهاد ضعیف از سوی جمهوری اسلامی را رد کند.
به اعتقاد والاستریت ژورنال، یک «توافق خوب» باید بر شش محور اصلی استوار باشد:
نخست، برچیدن کامل زیرساختهای هستهای ایران. این روزنامه مینویسد توقف موقت غنیسازی کافی نیست و باید تمام تواناییهای فنی و زیرساختی جمهوری اسلامی حذف شود. به نوشته گزارش، ویرانههای فردو، نطنز و اصفهان تنها آغاز کار هستند و حتی عبارتهایی مانند «تمام تاسیسات عمیقاً مدفون» نیز ممکن است راه را برای فریب باز بگذارد؛ زیرا سایتهایی مانند تاسیسات زیر کوه «پیکاکس» میتوانند تحت عنوان «محل ساختوساز» از توافق مستثنا شوند.
سرمقاله تاکید میکند توافق باید بهطور مشخص از سایت پیکاکس و سایت غنیسازی اعلامنشده اصفهان نام ببرد. همچنین به نقل از آندریا استریکر، کارشناس بنیاد دفاع از دموکراسیها، مینویسد تمام سانتریفیوژها، قطعات، توان تولید و تاسیسات بازفرآوری پلوتونیوم باید تحت نظارت برچیده شوند و تولید یا واردات آنها نیز ممنوع شود.
دومین محور، مساله اورانیوم است. والاستریت ژورنال مینویسد [حکومت] ایران میخواهد تمرکز مذاکرات فقط بر ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی باشد، اما ذخایر ۲۰ درصدی نیز بسیار خطرناکاند؛ زیرا رسیدن به این سطح، «۹۰ درصد مسیر تا درجه تسلیحاتی» محسوب میشود.
به نوشته این گزارش، حتی اورانیومهای با غنای ۵ درصد و کمتر نیز نباید در ایران باقی بمانند، زیرا میتوانند پایهای برای بازسازی برنامه هستهای باشند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به این روزنامه گفته است: «۶۰ درصد بهوضوح اولویت دارد، اما ۲۰ درصد مرحله قبلی آن است و آن هم اهمیت دارد.»
محور سوم، بازرسیهاست. والاستریت ژورنال تاکید میکند آژانس نباید فقط به مکانهایی دسترسی داشته باشد که ایران آنها را «هستهای» مینامد؛ زیرا جمهوری اسلامی میتواند سایتهای تسلیحاتی را «نظامی» معرفی کند و از دسترس خارج سازد.
این سرمقاله میگوید آژانس باید بتواند فوراً به هر مکانی که مرتبط با فعالیت هستهای میداند دسترسی پیدا کند و حتی پیشنهاد میکند یک تیم دائمی بازرسی در داخل ایران مستقر شود.
چهارمین محور، «شفافسازی کامل» فعالیتهای گذشته هستهای ایران است. به نوشته این روزنامه، جمهوری اسلامی باید تمام فعالیتهای پیشین خود را اعلام کند تا آژانس بتواند آنها را راستیآزمایی کند و از «تداوم دانش» خود مطمئن شود.
پنجمین محور به تنگه هرمز مربوط است. سرمقاله مینویسد پس از آتشبس ۱۹ فروردین مشخص شد برداشت [حکومت] ایران از «بازگشایی تدریجی» چیست، زیرا تردد نفتکشها همچنان کاهش یافت. از نگاه این روزنامه، هر توافق نهایی باید هرگونه عوارض، مینگذاری و مسیرهای اجباری را ممنوع کرده و عبور آزاد و بدون محدودیت در تنگه هرمز را تضمین کند.
محور ششم نیز مساله تحریمهاست. والاستریت ژورنال مینویسد هرگونه کاهش تحریمها ناگزیر به حکومت ایران کمک خواهد کرد و هر توافقی «متاسفانه مردم ایران را کنار میگذارد.»
با این حال، این روزنامه تاکید میکند تحریمها باید به رفتار جمهوری اسلامی وابسته باشند و صرف امضای توافق کافی نیست. به نوشته سرمقاله، تحریمهای هستهای میتوانند پس از برچیدن واقعی برنامه هستهای لغو شوند، اما تحریمهای مربوط به تروریسم و حقوق بشر باید تا زمان توقف حمایت جمهوری اسلامی از تروریسم و پایان نقض حقوق بشر باقی بمانند.
والاستریت ژورنال در پایان مینویسد حملات اخیر به برنامه هستهای ایران باعث شده شرایط توافق احتمالی از توافق ۲۰۱۵ مؤثرتر باشد و همزمان نشان داده آمریکا آمادگی حمله دوباره را نیز دارد؛ موضوعی که این روزنامه آن را «بازدارندگی واقعی» توصیف میکند.
سرمقاله همچنین هشدار میدهد جمهوری اسلامی «بر پایه تاخیر و ابهام» عمل میکند و به همین دلیل حتی چارچوب اولیه توافق نیز باید با جزئیات دقیق تنظیم شود.
به نوشته این روزنامه، رسانههای حکومتی ایران از پیشنهاد آمریکا انتقاد کردهاند و مقامهای آمریکایی نیز انتظار دارند جمهوری اسلامی همچنان در برابر خطوط قرمز واشینگتن مقاومت کند.
والاستریت ژورنال تاکید میکند ترامپ نباید تصور کند رفتار جمهوری اسلامی در طول زمان تغییر خواهد کرد؛ اشتباهی که به باور این روزنامه، باراک اوباما مرتکب شد.
در پایان، این سرمقاله مینویسد اگر جمهوری اسلامی شروط آمریکا را نپذیرد، ترامپ باید تهدیدهای خود را عملی کند.
