به نوشته فوربس، تحولات اخیر در تنگه هرمز و «جنگ ایران» نشان میدهد که الگوهای جدید جنگ - از زمین تا فضا - بیش از هر زمان دیگری به «تعداد» و «مقیاس» وابسته شدهاند و هشدار میدهد که اتکا به سامانههای محدود و پیچیده، میتواند آسیبپذیریهای جدی برای قدرتهای نظامی ایجاد کند.
به گزارش فوربس، تصور رایج مبنی بر اینکه فضای خصمانه در حوزه فضایی از سال ۲۰۲۲ شکل گرفته، نادرست است و این روند سالها پیش آغاز شده است. رقبا بهتدریج تواناییهای خود را برای مقابله با مزیتهای فضایی ایالات متحده افزایش دادهاند. در همین راستا، چین سالها پیش توانایی انهدام ماهواره از زمین را نشان داد و روسیه نیز در سالهای اخیر با ماهوارههای «تودرتو» وارد مرحله جدیدی از عملیات فضایی شده است.
این گزارش تاکید میکند که اگرچه این تحولات نگرانکنندهاند، اما راهحل تغییر نکرده است: استقرار سریع قابلیتهای عملیاتی موجود. به گفته تحلیلگر فوربس، فناوریهای لازم - از حسگرها تا زیرساختهای زمینی - سالهاست وجود دارند، اما اکنون با رشد بازار تجاری فضا، امکان استفاده از آنها در مقیاس وسیع فراهم شده است.
«درس ایران و اوکراین»: قدرت در تعداد است
فوربس در ادامه با اشاره به جنگهای اخیر در اوکراین و ایران، مهمترین درس نظامی را «برتری عددی» میداند، نه پیچیدگی یا اندازه تجهیزات. این الگو بهوضوح در تنگه هرمز قابل مشاهده است؛ جایی که تسلیحات ارزانقیمت مانند پهپادها و موشکها به بازیگران کوچکتر اجازه دادهاند جریان انرژی جهانی را مختل کنند.
در این گزارش آمده است که حتی کشوری با اقتصادی در حد یک ایالت آمریکا میتواند با استفاده از حجم بالای تسلیحات کمهزینه، تهدیدی برای اقتصاد جهانی ایجاد کند. همین مساله باعث شده حملونقل دریایی نیز با کندی مواجه شود و بسیاری از کشتیها در انتظار ثبات شرایط باقی بمانند.
آسیبپذیری ساختاری؛ از زمین تا فضا
فوربس مفهوم «شکنندگی» را بهعنوان یکی از مهمترین نقاط ضعف معرفی میکند؛ وضعیتی که در آن زیرساختهای حیاتی به تعداد محدودی دارایی گرانقیمت وابسته هستند. طبق این تحلیل، همین الگو در فضا نیز وجود دارد و میتواند به ضعفهای جدی در برابر حملات منجر شود.
از دیگر نکات کلیدی این تحلیل، تاکید بر این واقعیت است که کشورها با آنچه در اختیار دارند وارد جنگ میشوند، نه با برنامههایی که هنوز در حال توسعهاند. به بیان دیگر، در هر درگیری احتمالی در فضا، تنها سامانههایی تعیینکننده خواهند بود که از پیش در مدار مستقر شدهاند.
شکست «هیجانسازی» در برابر واقعیت میدان
فوربس همچنین از برنامههایی انتقاد میکند که بر پایه وعدههای بلندمدت و «هیجانسازی» شکل گرفتهاند. به نوشته این نشریه، چنین پروژههایی نه تنها بازدارندگی ایجاد نمیکنند، بلکه بهدلیل عدم تحقق، تاثیری بر محاسبات نظامی رقبا ندارند.
در این چارچوب، این گزارش با اشاره به الگوهای اقتصادی مشابه آنچه در فیلم «گرگ والاستریت» به تصویر کشیده شده، هشدار میدهد که موجهای تبلیغاتی اغلب به سود بازیگرانی تمام میشود که زودتر از بازار خارج میشوند، نه کسانی که به دنبال نتیجه واقعی هستند.
ضرورت سرعت، مقیاس و رقابت
فوربس تاکید میکند که آینده جنگ - بهویژه در فضا - به سامانههایی تعلق دارد که بتوان آنها را سریع تولید، پرتاب و جایگزین کرد. این گزارش از نهادهای دولتی میخواهد بهجای طراحیهای تئوریک، بر توانمندیهای موجود تمرکز کنند و با ایجاد رقابت واقعی در صنعت، سرعت توسعه را افزایش دهند.
در همین راستا، گزارش سالانه NewSpace Nexus نیز مورد اشاره قرار گرفته و تاکید میکند که چالش اصلی دیگر فناوری نیست، بلکه «همراستایی» میان بازیگران برای دستیابی به سرعت و مقیاس لازم است.
هشدار درباره بازگشت به انحصار
در بخش پایانی، فوربس نسبت به تداوم رویکردهای قدیمی - از جمله طبقهبندی بیش از حد برنامهها و محدود کردن رقابت - هشدار میدهد. به نوشته این نشریه، چنین سیاستهایی میتواند صنعت فضایی را به سمت انحصار و کاهش کارایی سوق دهد؛ وضعیتی که پیش از ورود اسپیسایکس نیز تجربه شده بود.
این گزارش نتیجه میگیرد که آینده درگیریها - چه در زمین و چه در فضا - نه به پیشرفتهای خارقالعاده، بلکه به توان تولید و استقرار سریع در مقیاس بالا وابسته است. در چنین شرایطی، تابآوری، افزونگی و قابلیت جایگزینی سریع تجهیزات، عامل تعیینکننده در نتیجه جنگها خواهد بود.
