امارات متحده عربی اعلام کرد از اول ماه مه (۱۲ اردیبهشت) از سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، خارج میشود. پیشبینی میشود خروج سومین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک از آن، نفوذ این سازمان بر میزان عرضه جهانی نفت را بیش از گذشته تضعیف خواهد کرد.
وزارت انرژی امارات سهشنبه هشتم اردیبهشت در بیانیهای اعلام کرد که این تصمیم پس از «بازنگری جامع» در سیاستهای تولید نفت اتخاذ شده است.
در بخشی از این بیانیه آمده است: «این تصمیم بازتابدهنده چشمانداز راهبردی و اقتصادی بلندمدت امارات و تغییر در جایگاه انرژی کشور، از جمله سرمایهگذاری شتابگرفته در تولید داخلی انرژی است.»
امارات در بخش دیگری از بیانیه بر ورود «تولید اضافی» خود به بازارها «بهصورت تدریجی، سنجیده و همسو با تقاضا و شرایط بازار» تاکید کرده است.
بر اساس این بیانیه که از طریق خبرگزاری دولتی وام منتشر شد، امارات اعلام کرد از گروه گستردهتر اوپکپلاس نیز خارج خواهد شد؛ گروهی با هدف تثبیت قیمت نفت که روسیه هدایت آن را بر عهده داشت.
با خروج از اوپک، امارات اکنون آزادی عمل بیشتری برای افزایش تولید نفت خود خواهد داشت. برخی تحلیلگران معتقدند این تصمیم میتواند بهطور بالقوه به بیثباتی بیشتر در قیمتهای جهانی انرژی دامن بزند.
با این حال، از آنجا که تولید نفت در حال حاضر بهشدت تحت تاثیر پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی محدود شده است، انتظار میرود خروج امارات از اوپک در کوتاهمدت اثر فوری و محسوسی بر بازارها نداشته باشد.
امارات پیش از آغاز جنگ ایران روزانه حدود ۳.۴ میلیون بشکه نفت خام تولید میکرد. تحلیلگران میگویند این کشور ظرفیت تولید حدود ۵ میلیون بشکه در روز را دارد.
خبرگزاری رویترز این تصمیم را «ضربهای چشمگیر» به اوپک، اوپکپلاس و «رهبر اصلی آتها، عربستان سعودی» ارزیابی کرد.
رویترز افزود خروج امارات که سالها یکی از اعضای اصلی اوپک بوده، میتواند باعث «بینظمی و تضعیف» این سازمان شود.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس این تصمیم امارات دور از انتظار نبود زیرا این کشور در سالهای گذشته با سهمیههای تولید اوپک مخالفت میکرد. این سهمیهها از نظر امارات بیش از حد پایین بود و به این معنا بود که این کشور نمیتوانست آنقدر که میخواست به جهان نفت بفروشد.
این رسانه همچنین به نقل از کپیتال اکونومیکس نوشت: «با توجه به سرمایهگذاری گسترده امارات در سالهای اخیر برای افزایش ظرفیت تولید انرژی، تصویر کلی این است که امارات مدتهاست برای تولید نفت بیشتر بیتاب بوده است.»
گمانهزنی این موسسه پژوهشی و مشاوره اقتصادی مستقر در لندن از این حکایت دارد که پیوندهایی که اعضای اوپک را کنار هم نگه میداشت، سستتر شده است؛ بهویژه پس از خروج قطر از این گروه در سال ۲۰۱۹.
به نوشته آسوشیتدپرس، «سیاستهای منطقهای» یکی دیگر از مولفههای موثر بر این تصمیم است. این رسانه نوشت که روابط امارات و عربستان سعودی که بزرگترین تولیدکننده اوپک است، بر سر مسائل سیاسی و اقتصادی در خاورمیانه بهطور فزایندهای سرد شده است.
از آنجا که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، از منتقدان سیاستهای اوپک به شمار میآید، پیشبینی میشود این تصمیم امارات به نزدیکی این کشور به ایالات متحده منجر شود.
رویترز خروج امارات از اوپک را «دستاوردی مهم برای دونالد ترامپ» خواند و افزود: «او بارها اوپک را متهم کرده است که با بالا نگه داشتن قیمت نفت، از دیگر کشورهای جهان سوءاستفاده میکند.»
خورخه لئون، رئیس تحلیل ژئوپلیتیک در شرکت پژوهشی و مشاورهای «ریستاد انرژی» مستقر در نروژ، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «با خروج امارات یکی از معدود اعضای اوپک که توان افزایش سریع تولید دارد، از این سازمان خارج شد. به این ترتیب، اوپکی که از نظر ساختاری ضعیفتر شده و ظرفیت مازاد کمتری درون گروه متمرکز دارد، بهطور فزایندهای برای تنظیم عرضه و تثبیت قیمتها با دشواری روبهرو خواهد بود.»
فاصله فزاینده ریاض و ابوظبی
امارات متحده عربی و عربستان سعودی در سالهای گذشته نهتنها در قبال جمهوری اسلامی یا سقف تولید نفت در اوپک، بلکه حوزههای مناقشهبرانگیز دیگری چون رابطه با اسرائیل و مسائل یمن اختلافهای عمده داشتند. گمانهزنیها از تاثیر این اختلافها بر تصمیم کنونی امارات حکایت دارد.
امارات، که در میان کشورهای حاشیه خلیج فارس نزدیکترین رابطه را با اسرائیل دارد، در جریان جنگ ایران هدف هزاران موشک بالستیک و پهپاد قرار گرفت. در نتیجه این حملات جذابیت دبی، بهعنوان یک مقصد گردشگری مجلل، خدشهدار شد و صادرات نفت آن را کاهش داد.
در حالی که برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عمان و قطر خواستار حلوفصل مساله از راه مذاکره با جمهوری اسلامی هستند، امارات موضعی سختگیرانه اتخاذ کرده و خواستار ادامه جنگ از سوی آمریکا است.
همزمان با اعلام این خبر از سوی امارات، رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس در جده گرد هم آمدند تا درباره جنگ گفتوگو کنند. شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات، نیز یکی از شرکتکنندگان این نشست بود.
یک روز پیش از برگزاری این نشست، امارات از واکنش متحدان خود به جنگ اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی انتقاد کرد.
انور قرقاش، مشاور رییس امارات متحده عربی، گفت شورای همکاری خلیج فارس، متشکل از شش عضو که نیمی از آنها عضو اوپک نیز هستند، پس از آنکه حملات حکومت ایران نتوانست بهصورت جمعی واکنش نشان دهد.
او گفت: «موضع شورای همکاری خلیج فارس، با توجه به ماهیت حمله و تهدیدی که برای همه ایجاد کرد، از نظر تاریخی ضعیفترین موضع بود.»
یکی از مسائل اصلی مورد مناقشه میان عربستان و امارات، یمن است. این دو کشور در سال ۲۰۱۵ بهطور مشترک علیه شورشیان حوثیِ مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن جنگیدند. اما بعدتر، بر سر نحوه مدیریت جبهه ضدحوثی و آینده سیاسی جنوب یمن دچار اختلاف شدند.
سعودیها از دولت بهرسمیتشناختهشده یمن حمایت میکنند و میخواهند جبهه ضدحوثی تا حد ممکن زیر چتر دولت مرکزی یمن بماند. در مقابل، امارت به نیروهای محلی مستقر در جنوب یمن، بهویژه شورای انتقالی جنوب، که الزاما با دولت مرکزی همسو نیستند، حمایت میکند.
از سوی دیگر، امارات بهدلیل نگاه تجاری و امنیتی خود به مسیرهای دریایی، به بندرها و جزایر جنوب یمن اهمیت زیادی میدهد، اما عربستان نگران است که نفوذ امارات بر این مناطق، موازنه قدرت در یمن را به ضرر ریاض تغییر دهد.
