شهروندان در ایران با وجود تهدیدهای جمهوری اسلامی، شامگاه سهشنبه ۲۶ اسفند مراسم چهارشنبهسوری را در کوچهها و خیابانها برگزار کردند. شاهزاده رضا پهلوی از مردم خواسته بود بیتوجه به اقدامات عوامل سرکوب این آیین را برگزار کنند و نخستوزیر اسرائیل در مورد سرکوب مردم هشدار داده بود.
چهارشنبهسوری، یکی از آیینهای کهن ایران، پس از انقلاب ۵۷ از یک جشن به صحنه خشم و انفجار بدل شد، اما امسال، همزمان با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، بار دیگر نشانههایی از بازگشت این شب به معنای تاریخیاش دیده شد: شبی با آتش، رقص و سرودهای میهنی.
شماری از شهروندان در شهر مشهد با تجمع شبانه برای گرامی داشتن چهارشنبهسوری، در شب ۲۶ اسفند ترانه «ای ایران» را همخوانی کردند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد مردم گوهردشت نیز در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی به رقص و پایکوبی در خیابان پرداخته و شعار «جاوید شاه» سر دادند.
ویدیوی ارسالی یک شهروند نشان میدهد مردم کیش در شامگاه سهشنبه ۲۶ اسفند مراسم چهارشنبهسوری را با رقص و پایکوبی برگزار کردند.
ویدیوی ارسالی دیگری به ایراناینترنشنال، برگزاری مراسم چهارشنبهسوری را در یکی از محلات شیراز نشان میدهد که در آن شهروندان فریاد «جاوید شاه» سر میدهند.
یک شهروند دیگر در شیراز با ارسال تصویر جشن چهارشنبهسوری در شامگاه ۲۶ اسفند به کشتهشدن مقامهای جمهوری اسلامی در حملات اسرائیل و آمریکا اشاره کرد.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال از تجمع شبانه مردم در منطقه چیتگر تهران برای چهارشنبهسوری، نشان میدهد مردم از خانههای خود شعار «جاوید شاه» سر دادند.
ویدیوی دیگری نشان میدهد شهروندان منطقه چیتگر در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، تجمع کرده و با روشن کردن آتش و پخش موسیقی، به رقص و شادی پرداختند.
ویدیوی رسیده همچنین تجمع شبانه مردم در چیتگر را نشان میدهد و خودروی یگان ویژه سعی میکند به سمت تجمع برود و مردم را متفرق کند.
شماری از شهروندان تهران در منطقه «سازمان برنامه شمالی» نیز با تجمع برای مراسم چهارشنبهسوری در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، به پایکوبی دور آتش پرداخته و شعار «جاوید شاه» سر دادند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد مردم فردیس در یکی از محلات در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در خیابان جمع شده و با همخوانی سرود «ای ایران»، چهارشنبهسوری را گرامی داشتند.
گروهی از مردم گوهردشت در استان البرز نیز در پشتبام منزل خود با شعار «جاوید شاه» جشن چهارشنبهسوری را برگزار کردند.
شهروندانی در این شهر در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، به آتشبازی و برگزاری جشن چهارشنبهسوری پرداختند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، شادی و پایکوبی مردم رشت در چهارشنبهسوری را نشان میدهد.
ویدیوی دیگری نیز نشان میدهد شماری از شهروندان در ایران در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در ارومیه آتش روشن کرده و اطراف آن ترانه «ای ایران» را همخوانی میکنند.
ویدیویی که یک شهروند برای ایراناینترنشنال فرستاده، نشان میدهد شهروندان در تهران در شهرک نفت واقع در پونک، همزمان با مراسم چهارشنبهسوری شعار «جاوید شاه» میدهند.
تلاش برای بر هم زدن جشن
یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال از حضور ماموران امنیتی برای بر هم زدن مراسم چهارشنبهسوری شهروندان در شهرک ولیعصر تهران خبر داد.
در این ویدیو، ماموری میگوید: «این کار شما آب ریختن در آسیاب دشمن است. عوامل دشمن فیلم میگیرند، دلارها را میگیرند و به ریش شما میخندند.»
از سوی دیگر، ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شهروندان در محله «بلوار فردوس» تهران شامگاه سهشنبه برای مراسم چهارشنبهسوری ترانه «خراب ها کردی» را به یاد اعتراضات انقلاب ملی پخش کرده و به پایکوبی و جشن در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی پرداختند.
ویدیوی رسیده از گلشهر کرج نشان میدهد شهروندان در پاسخ به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی شامگاه سهشنبه در مراسم چهارشنبهسوری، ترانه «ای ایران» را همخوانی کردند.
ویدیوی رسیده از کرج نیز نشان میدهد مردم در منطقه عظیمیه این شهر شامگاه سهشنبه ۲۶ اسفند مراسم چهارشنبهسوری را با پریدن از روی آتش برگزار کردند.
شهروندی از فردیس کرج ویدیویی برای ایراناینترنشنال ارسال کرده و ضمن نشان دادن لحظاتی از مراسم چهارشنبهسوری، خطاب به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، میگوید: «صدای ترقههای ما ترسناکتر است، اما پرندههای قشنگ تو تاثیر بیشتری دارند. با اعتماد به تو آمدیم و داریم جشن میگیریم.»
نخستوزیر اسرائیل: ما از بالا نظارهگریم
نتانیاهو، شامگاه ۲۶ اسفند، در یک پیام ویدیویی کوتاه خطاب به مردم ایران گفت که اسرائیل در حال هدف قرار دادن «عاملان تروریستی» در سطح شهرهاست تا شرایط برگزاری مراسم چهارشنبهسوری و «جشن آتش» برای شهروندان فراهم شود.
او که در این ویدیو در کنار مقامهای ارشد امنیتی و نظامی اسرائیل دیده میشود، گفت: «در ۲۴ ساعت گذشته دو نفر از سردستههای تروریست، سردستههای ارشد تروریست این استبداد را از پا درآوردیم.»
اشارهای به کشته شدن علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و غلامرضا سلیمانی، رییس سازمان بسیج مستضعفین.
نتانیاهو در ادامه پیام خود گفت: «هواپیماهای ما در حال هدف قرار دادن عوامل تروریستی در محوطهها، چهارراهها و میدانهای شهر هستند. این به منظور فراهم کردن امکان جشن آتش برای مردم شجاع ایران است. پس جشن بگیرید. نوروز مبارک. ما از بالا نظارهگریم.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
