سیودومین روز از انقلاب ملی ایرانیان بهطور جدی تحت تاثیر تحولات منطقهای، بهویژه حمله احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی، قرار داشت و در این زمینه گمانهزنیهای فراوانی مطرح شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، هشتم بهمن با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داد اگر جمهوری اسلامی حاضر به مذاکره و دستیابی به توافق نباشد، حمله بعدی به ایران «بسیار بدتر» خواهد بود.
او بر لزوم جلوگیری از رسیدن جمهوری اسلامی به سلاح هستهای تاکید کرد و افزود: «قبلا یک بار به ایران گفتم: توافق کنید! آنها این کار را نکردند و نتیجه آن عملیات چکش نیمهشب بود؛ تخریب گسترده ایران. حمله بعدی بسیار بدتر خواهد بود! نگذارید دوباره چنین اتفاقی بیفتد.»
در سوی مقابل، مقامهای حکومت ایران به تهدید آمریکا روی آوردند. حبیبالله سیاری، رییس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش جمهوری اسلامی، کوشید تقویت حضور نظامی واشینگتن در منطقه را کماهمیت جلوه دهد و گفت اگر اتفاقی به وقوع بپیوندد، ناوهای آمریکا «آسیب زیادی خواهند دید».
احمد وحیدی، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران، از «افزایش توان دفاعی» جمهوری اسلامی خبر داد و افزود این موضوع باعث شده هرگونه اقدام نظامی علیه حکومت برای طرفهای مقابل «پرریسکتر» شود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز اعلام کرد در روزهای اخیر تماسی میان تهران و استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، برقرار نشده و درخواستی برای مذاکره مطرح نبوده است.
رایزنیها و تحولات منطقهای
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، حمله احتمالی ایالات متحده به ایران را «اشتباه» دانست و خواستار حل اختلافات بهصورت «دیپلماتیک و تدریجی» شد.
به گفته فیدان، آنکارا همواره به واشینگتن توصیه کرده اختلافات با جمهوری اسلامی را «یکبهیک» حلوفصل کند و «همه چیز را در قالب یک بسته نبیند».
در تحولی دیگر، خبرگزاری دولتی آناتولی ترکیه از بازداشت شش نفر در این کشور به اتهام جاسوسی برای جمهوری اسلامی خبر داد.
بازداشتشدگان که به جمعآوری اطلاعات درباره پایگاههای نظامی و دیگر اماکن حساس در ترکیه متهم هستند، با برخی اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تماس بودهاند.
وزارت امور خارجه مصر نیز از تماس تلفنی جداگانه وزیر امور خارجه این کشور با عراقچی و ویتکاف خبر داد.
پیامدهای اقتصادی
در همین حال، قیمت هر سکه طلای طرح جدید، موسوم به «امامی»، از ۲۰۰ میلیون تومان و نرخ دلار در بازار آزاد از ۱۵۵ هزار تومان فراتر رفت.
رییس اتحادیه کسبوکارهای مجازی گفت در پی قطعی اینترنت، میزان فروش بسیاری از کسبوکارهای آنلاین تا ۸۰ درصد سقوط کرده است.
پیام شاهزاده رضا پهلوی به خانوادههای جاویدنامان
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی خطاب به خانوادههای جانباختگان انقلاب ملی ایرانیان تاکید کرد سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی و اجرای عدالت بهزودی محقق خواهد شد.
او افزود: «بدانید که آزادی و عدالت در راه است. ما بهزودی از شر این رژیم جنایتکار خلاص خواهیم شد و آینده و آزادی خودمان را با هم جشن خواهیم گرفت.»
تلاش برای زنده نگه داشتن یاد جانباختگان
هرچند شهروندان همچنان از اختلال گسترده در اینترنت خبر میدهند، شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال موفق شدند با عبور از دیوار سانسور، ویدیوها و تصاویر خود را از جانباختگان انقلاب ملی ایرانیان، مراسم خاکسپاری آنان و دیگر رویدادهای مرتبط ارسال کنند.
در پی این روند، نامهای بیشتری از جاویدنامان و همچنین جزییات کشتار آنان به دست نیروهای سرکوب حکومت به ایراناینترنشنال رسید و منتشر شد.
همزمان، گزارشها از تداوم بازداشت شهروندان از سوی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی خبر میدهند.
فروشگاههای زنجیرهای «ساعدینیا» در پی اعلام حمایت از انقلاب ملی ایرانیان، بهدست ماموران حکومتی پلمب شد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
