مرتس: آلمان نمیتواند شکل فعلی طرح هیات صلح ترامپ را بپذیرد
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، اعلام کرد که این کشور به دلایل مربوط به قانون اساسی خود نمیتواند طرح صلح ترامپ را به شکل فعلی آن بپذیرد اما آماده است با آمریکا برای یافتن قالبهای جدید به منظور برقراری صلح در مناطق مختلف جهان همکاری کند.
مرتس جمعه سوم بهمن در یک کنفرانس خبری مشترک با جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، در رم گفت: «در قالبی که هیات صلح در حال حاضر شکل گرفته است، ما نمیتوانیم ساختارهای حاکمیتی آن را در آلمان به دلایل قانون اساسی بپذیریم.»
او افزود: «با این حال، ما قطعا آمادهایم تا شکلهای دیگر، شکلهای جدید، همکاری با ایالات متحده آمریکا را بررسی کنیم، اگر هدف یافتن قالبهای جدیدی باشد که ما را به صلح در مناطق مختلف جهان نزدیکتر کند.»
صدراعظم آلمان تاکید کرد این قالبها نیازی نیست تنها به غزه و خاورمیانه محدود شوند، بلکه میتوانند به عنوان مثال برای اوکراین نیز اعمال شوند.
پیشتر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در مراسم آغاز به کار «هیات صلح» در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس اعلام کرد به همکاری با بازیگران مختلف، از جمله سازمان ملل متحد، ادامه خواهد داد.
رییسجمهوری آمریکا گفت «همه» میخواهند بخشی از هیئت صلح غزه باشند.
ترامپ که قرار است ریاست این هیئت را بر عهده داشته باشد، از دهها رهبر جهان برای عضویت در آن دعوت به عمل آورده و تاکید کرده این نهاد میتواند فراتر از آتشبس ناپایدار غزه، به دیگر مسائل و چالشهای جهانی بپردازد.
به گفته ترامپ، اعضای دائمی هیئت صلح باید هر یک با پرداخت یک میلیارد دلار در تامین مالی آن مشارکت کنند.
برخی از متحدان سنتی آمریکا نسبت به پیوستن به این هیئت تمایل نشان ندادهاند یا با احتیاط در خصوص این دعوت موضعگیری کردهاند.
پیشتر رویترز گزارش داده همه کشورهای اتحادیه اروپا به استثنای هنگری و بلغاریا از پیوستن خودداری کردهاند.
این خبرگزاری افزود این موضوع به نگرانی اروپا و برخی طرفهای دیگر دامن زده و این تصور را تقویت کرده که این نهاد ممکن است به رقیب سازمان ملل تبدیل شود یا نقش آن را تضعیف کند.
وزارت خزانهداری ایالات متحده اعلام کرد که این کشور ۹ کشتی و شرکتهای مربوط به آنها را به دلیل صادرات صدها میلیون دلار نفت و محصولات نفتی ایران به بازارهای خارجی تحریم کرده است.
بر اساس بیانیه دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری ایالات متحده که جمعه سوم بهمن منتشر شد، علاوه بر ۹ شناور، هشت شرکت به فهرست تحریمهای آمریکا افزوده شدند.
شرکت مدیریت کشتی آیت در هند و شرکت کشتیرانی بنویل، ثبت شده در لیبریا از جمله اشخاص حقوقی هستند که به فهرست تحریمشدگان اضافه شدهاند.
همچنین شرکت نفت و گاز سنگ سیاه ثبت شده در عمان، شرکت خدمات گالران ثبت شده در سیشل، شرکت حمل و نقل هورایزون هاروست ثبت شده در دبی، شرکت حمل و نقل لانگویتی لیمیتد، شرکت اودیسه مارین و شرکت ترید بریج گلوبال ثبت شده در جزایر مارشال در این فهرست قرار گرفتهاند.
دفتر کنترل داراییهای خارجی همچنین اشاره کرد که ۹ کشتی و نفتکش با پرچمهای پالائو، پاناما، و کومور را نیز در فهرست تحریمشدگان قرار داده است.
در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا آمده که درآمد حاصل از صادرات نفت از سوی این کشتیهای تحریم شده، «که بهحق متعلق به مردم ایران است، به جای تامین خدمات اقتصادی پایهای که مردم شجاع ایران خواهان آن بودهاند، صرف تامین مالی گروههای نیابتی تروریستی منطقهای، برنامههای تسلیحاتی و خدمات امنیتی رژیم» شده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در این بیانیه گفت: «رژیم ایران درگیر یک فرایند خودسوزی اقتصادی است؛ فرایندی که با کمپین فشار حداکثری رییسجمهوری ترامپ تسریع شده است. تصمیم تهران برای حمایت از تروریستها به جای مردم خود، باعث سقوط ارزش پول ملی و وضعیت زندگی در ایران شده است».
او افزود: «تحریمهای امروز بخش حیاتیای از روشهای درآمدزایی ایران را هدف گرفته است که برای سرکوب مردم خود استفاده میشود. همانطور که قبلا اعلام شد، وزارت خزانهداری به دنبال ردیابی دهها میلیون دلاری است که رژیم سرقت کرده و تلاش میکند به بانکهای خارج از ایران منتقل کند.»
۲۷ آذر نیز وزارت خزانهداری آمریکا ۲۹ شناور و همچنین شرکتهایی که مدیریت این نفتکشها را بر عهده دارند، تحریم و اعلام کرد که این کشتیها، با دور زدن تحریمها علیه جمهوری اسلامی، نفت و محصولات نفتی ایران را صادر میکنند.
با آغاز دور دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ، کارزار تازهای از سیاست «فشار حداکثری» آمریکا علیه جمهوری اسلامی به راه افتاد.
به عنوان نمونه، در صد روز نخست، دولت ترامپ در مجموع ۱۷ دور تحریم مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال کرد که طی آن ۴۰ شخص، ۱۱۷ شرکت و نهاد و ۷۷ نفتکش هدف قرار گرفتند.
۷ آذر، لویدز لیست، نشریه بریتانیایی فعال در حوزه کشتیرانی و تجارت دریایی، گزارش داد که جمهوری اسلامی و ونزوئلا بزرگترین استفادهکنندگان نفتکشهای ناوگان سایه هستند.
هر دو این کشورها تحت تحریمهای بینالمللی گسترده از جمله تحریمهای اقتصادی و نفتی آمریکا قرار دارند و اخیرا آمریکا فشارها علیه انتقال نفت ونزوئلا را نیز تشدید کرده است.
ایالات متحده در ۱۹ آذر نفتکشی به نام «اسکیپر» را در سواحل ونزوئلا توقیف کرد که نفت خام این کشور آمریکای جنوبی را حمل میکرد.
ناوگان سایه به شبکهای از نفتکشها، شرکتهای پوششی و عملیات لجستیکی مخفی گفته میشود که کشورهایی مثل ایران برای دور زدن تحریمهای بینالمللی علیه صادرات نفتشان، از آن استفاده میکنند.
به نوشته لویدز لیست، ناوگان سایه شامل هزار و ۴۲۳ نفتکش با مجموع ۱۵۲.۲ میلیون تن ظرفیت است که ۶۵ درصد این کشتیها تحت تحریمهای آمریکا، بریتانیا یا اتحادیه اروپا قرار دارند.
واشینگتن به بغداد هشدار داد که حضور گروههای مسلح نزدیک به تهران در دولت آینده عراق میتواند پیامدهای اقتصادی سنگینی برای این کشور به دنبال داشته باشد.
خبرگزاری رویترز جمعه سوم بهمن به نقل از چهار منبع آگاه گزارش داد ایالات متحده طی دو ماه گذشته به مقامهای ارشد سیاسی عراق هشدار داده است در صورت مشارکت گروههای مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی در دولت آینده، تحریمهایی علیه دولت عراق اعمال خواهد کرد.
بر این اساس احتمال میرود این تحریمها جریان درآمدهای نفتی این کشور را که از طریق بانک فدرال رزرو نیویورک مدیریت میشود، هدف قرار دهد.
به گفته سه مقام عراقی و یک منبع آگاه، این هشدارها از سوی جاشوا هریس، کاردار سفارت آمریکا در بغداد، در دیدارها و گفتوگوهای مکرر با مقامهای عراقی و چهرههای بانفوذ شیعه، از جمله رهبران گروههای نزدیک به تهران از طریق واسطه منتقل شده است.
فشار حداکثری برای مهار تهران در بغداد
به نوشته رویترز، این موضعگیری شدیدترین نمونه از سیاستهای دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، برای کاهش نفوذ گروههای نزدیک به جمهوری اسلامی در عراق به شمار میرود؛ کشوری که سالها میان دو متحد اصلی خود، آمریکا و ایران، در حال موازنه بوده است.
یک سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش رویترز در این خصوص گفت ایالات متحده از «حاکمیت عراق» حمایت میکند و «هیچ نقشی برای شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی که منافع مخرب را دنبال میکنند، به اختلافات فرقهای دامن میزنند و تروریسم را در منطقه گسترش میدهند» قائل نیست.
این مقام آمریکایی به طور مستقیم درباره تحریمهای احتمالی توضیح نداد.
عراق؛ گلوگاه اقتصادی جمهوری اسلامی
جمهوری اسلامی عراق را عنصری کلیدی برای تداوم حیات اقتصادی خود در دوران تحریم میداند و بنا بر گفته مقامهای آمریکایی و عراقی، طی سالهای گذشته از نظام بانکی بغداد برای دور زدن محدودیتهای مالی بهره برده است.
دولتهای آمریکا طی سالهای گذشته بیش از ۱۲ بانک عراقی را تحریم کردهاند اما تاکنون انتقال دلار از بانک فدرال رزرو نیویورک به بانک مرکزی عراق را متوقف نکردهاند.
اکنون تهدید به هدف قرار دادن همین منبع درآمد، نشاندهنده تغییر سطح فشار واشینگتن برای جلوگیری از نفوذ بیشتر جمهوری اسلامی در عراق است.
پیوند تحولات عراق و ونزوئلا با انقلاب ملی ایرانیان
افزایش فشار آمریکا بر عراق در شرایطی صورت میگیرد که همزمان با انقلاب ملی ایرانیان، سرکوب خونین معترضان در ایران به تشدید تنش میان تهران و واشینگتن انجامید.
ترامپ پنجشنبه دوم بهمن با اشاره به اعزام گسترده داراییهای نظامی آمریکا و حرکت یک «ناوگان بزرگ» به سمت خاورمیانه اعلام کرد تحولات ایران بهدقت زیر نظر است.
او همچنین افزود هشدارهای پیشینش درباره احتمال اقدام نظامی، در توقف اجرای اعدامها در ایران نقش داشته است. موضعی که مقامات جمهوری اسلامی آن را رد کردهاند.
ترامپ پیشتر ۲۷مهر، در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز، نقطه آغاز رویارویی دولت خود با جمهوری اسلامی را کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، دانست.
او همچنین بار دیگر از بمباران تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی دفاع کرد و آن را یکی از موفقترین عملیاتهای نظامی ارتش آمریکا توصیف کرد و گفتنابودی توان هستهای باعث شد جمهوری اسلامی دیگر «قلدر خاورمیانه» نباشد.
در همین چارچوب، بازداشت و انتقال نیکولاس مادورو، رهبر ونزوئلا و متحد نزدیک تهران، برای محاکمه در آمریکا، از سوی ناظران به عنوان پیام دیگری از عزم واشینگتن برای ضربه زدن به شبکه متحدان جمهوری اسلامی تلقی میشود؛ شبکهای که از آمریکای لاتین تا خاورمیانه امتداد دارد.
دفتر محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، بانک مرکزی این کشور و نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل، به درخواستهای رویترز برای اظهارنظر پاسخی ندادند.
پیام اخوان، فعال حقوق بشر ایرانی-کانادایی و دادستان پیشین دادگاه رسیدگی به جنایات جنگی سازمان ملل، ابراز امیدواری کرد مقامهای جمهوری اسلامی مانند سران آلمان نازی محاکمه شوند و عدالت در مورد آنها به اجرا درآید.
اخوان جمعه سوم بهمن در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت ابعاد جنایات جمهوری اسلامی در جریان اعتراضات اخیر «بیسابقه» بوده است.
او افزود: «تلاش ما این است که بستر عدالت انتقالی در ایران را فراهم کنیم؛ نوعی لحظه نورنبرگ برای کشور.»
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، دوم بهمن اعلام کرد شمار کشتهشدگان در اعتراضات سراسری ممکن است بیش از ۲۰ هزار نفر باشد.
دادگاههای نورنبرگ پس از پایان جنگ جهانی دوم برای محاکمه رهبران آلمان نازی برگزار شدند. هدف اصلی این دادگاهها رسیدگی به جنایتهای جنگی، جنایت علیه بشریت و نسلکشی بود.
بدین ترتیب، مقامهای آلمان نازی بهصورت شخصی در برابر حقوق بینالملل پاسخگو شدند و اصل «دستور مافوق» بهعنوان دفاع مورد پذیرش قرار نگرفت.
این دادگاهها نقش مهمی در شکلگیری حقوق کیفری بینالمللی، تعریف جنایت علیه بشریت و ایجاد مبنای حقوقی برای دادگاههای بینالمللی بعدی داشتند.
برگزاری نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل
اخوان یکی از دادستانهای دادگاه سازمان ملل برای محاکمه متهمان جنایت جنگی در یوگسلاوی سابق بود.
او قرار است در نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد که سوم بهمن در خصوص تحولات اخیر ایران در ژنو برگزار میشود، سخنرانی کند.
بر اساس نامهای که ایرلند تهیه کرده، دستکم ۵۰ کشور از برگزاری این نشست برای بررسی گزارشهای معتبر درباره اعمال خشونت، سرکوب معترضان و نقض قوانین بینالمللی حقوق بشر در سراسر ایران حمایت کردهاند.
تصمیمگیری درباره تمدید فعالیت هیئت حقیقتیاب سازمان ملل که بهدنبال خیزش «زن، زندگی، آزادی» تشکیل شده، در دستور کار این نشست ویژه قرار دارد.
این طرح پیشنهادی همچنین خواستار انجام تحقیقات فوری درباره موارد نقض حقوق بشر و جرائم رخداده در جریان انقلاب ملی ایرانیان است. تحقیقاتی که با هدف «استفاده احتمالی در روندهای حقوقی آینده» انجام خواهند شد.
گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال از شهرهای مختلف ایران در روزهای اخیر از تشدید سرکوب، فضای حکومت نظامی و نقض گسترده حقوق شهروندان حکایت دارد. از برخورد خشن با معترضان تا فشار بر کادر درمان، استقرار نیروهای مسلح در خیابانها و روایتهای تکاندهنده از کشتهشدگان.
رویترز در ادامه گزارش خود نوشت فعالان حقوق بشر امیدوارند که برگزاری نشست اضطراری شورای حقوق بشر سازمان ملل بتواند فشار بیشتری بر جمهوری اسلامی وارد کند.
آزاده پورزند، سخنگوی ائتلاف «ایمپکت ایران»، گفت: «این نشست پیام روشنی به مقامهای ایرانی میفرستد مبنی بر اینکه جامعه جهانی اقدامات آنان را بهدقت زیر نظر دارد و سرکوب صداهای معترض را تحمل نخواهد کرد.»
ایمپکت ایران شامل ۱۹ سازمان غیردولتی فعال در زمینه حقوق بشر در ایران است.
یک سال پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و احیای سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی، دادههای موجود نشان میدهد صادرات انرژی ایران تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده است.
بر اساس دادههای شرکت کپلر که در اختیار ایراناینترنشنال قرار گرفته، ایران در سال ۲۰۲۵ بهطور میانگین روزانه ۱.۳۸ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی به چین صادر کرد. رقمی که تنها هفت درصد کمتر از سال ۲۰۲۴ است.
با توقف صادرات نفت ایران به سوریه در دسامبر ۲۰۲۴، چین در عمل طی یک سال گذشته تنها خریدار نفت خام ایران بوده است.
برخلاف نفت خام، صادرات فرآوردههای نفتی ایران، از جمله نفت کوره (مازوت)، نفتا و گاز مایع (الپیجی)، از تنوع بیشتری برخوردار است و این محمولهها عمدتا به چین، امارات متحده عربی، مالزی و سنگاپور ارسال میشوند.
دادههای کپلر همچنین حاکی از آن است که ایران در سال گذشته میلادی بهطور میانگین روزانه ۱۹۰ هزار بشکه نفتا و ۲۵۶ هزار بشکه نفت کوره صادر کرد که در مجموع نسبت به سال ۲۰۲۴ از کاهشی حدودا ۱۳ درصدی حکایت دارد.
این روند نه بهدلیل تشدید تحریمهای آمریکا، بلکه حاصل کمبود فزاینده گاز در داخل کشور بود. این بحران نیروگاهها و واحدهای صنعتی را به افزایش مصرف نفت کوره سوق داد و در نهایت به کاهش حجم صادرات انجامید.
دادههای کپلر و ورتکسا، شرکتهای ردیابی نفتکش، نشان میدهد افت محدود صادرات نفت خام ایران با افزایش صادرات گاز طبیعی و گاز مایع جبران شده است.
ایران همچنین به صادرات گاز طبیعی به ترکیه و عراق ادامه داد.
تهران و بغداد در این خصوص آمار رسمی منتشر نمیکنند. در سوی دیگر، دادههای وزارت انرژی ترکیه حاکی از آن است که واردات گاز طبیعی از ایران در ۱۱ ماه نخست سال ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال پیش از آن حدود ۹ درصد افزایش یافت.
یکی از دلایلی که تحریمهای آمریکا نتوانسته صادرات انرژی ایران را بهطور چشمگیری محدود کند، تداوم فعالیت «ناوگان سایه» است؛ شبکهای از نفتکشها که با تغییر پرچم، خاموش کردن سیستمهای رهگیری، انتقال محموله از کشتی به کشتی و ساختارهای مالکیتی غیرشفاف، نفت تحریمی را جابهجا میکند.
طبق برآوردهای موسسه تانکرترکرز، سال گذشته میلادی حدود ۱۵۰۰ نفتکش در سراسر جهان در فعالیتهای ناوگان سایه دست داشتند که نزدیک به ۴۰ درصد آنها به حمل نفت ایران مرتبط بودند.
ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ تحریمهای خود را علیه نفتکشهای دخیل در ناوگان سایه تشدید کرد.
با این حال، دادههای موجود نشان میدهد صدها کشتی خارج از فهرست تحریمها همچنان از مسیرهای تجاری غیرشفاف و شبکههای واسطهای در انتقال نفت ایران فعال هستند و این موضوع توان اجرایی اقدامات آمریکا را تضعیف میکند.
بنا بر دادههای جدید کپلر، انقلاب ملی ایرانیان طی هفتههای اخیر تاثیر محسوسی بر حجم صادرات نفت و فرآوردههای نفتی کشور نداشته است.
در شرایطی که پکن همچنان تنها خریدار نفت خام و میعانات گازی تهران محسوب میشود، امارات متحده عربی، از نزدیکترین متحدان منطقهای واشینگتن، به بزرگترین واردکننده نفت کوره ایران تبدیل شده و نزدیک به ۷۰ درصد از صادرات ایران را به خود اختصاص داده است.
بر اساس برآوردهای ایراناینترنشنال، ارزش کل صادرات نفت خام، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی ایران در سال گذشته بدون احتساب تخفیفها و هزینههای دور زدن تحریمها، حدود ۶۰ میلیارد دلار بود.
این رقم نشان میدهد ارزیابیهای اولیه واشینگتن درباره سقوط شدید صادرات نفت ایران تا سطح ۹۰ درصد، با دادههای موجود همخوانی نداشته و اثر عملی تحریمها بهمراتب محدودتر از آن چیزی بوده که در ابتدا پیشبینی میشده است.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد ایالات متحده در روزهای آینده روند انتقال حداکثر هفت هزار زندانی وابسته به داعش را از زندانهای سوریه به عراق، به پایان میرساند.
این مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، شامگاه پنجشنبه دوم بهمن گفت این زندانیان تابعیت کشورهای مختلف، از جمله برخی کشورهای اروپایی را دارند و در فرآیند انتقال آنها، اولویت با «خطرناکترین» اعضای داعش است.
اول بهمن، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) خبر داد نیروهای این کشور ۱۵۰ زندانی داعش را از یک بازداشتگاه در استان حسکه سوریه به عراق منتقل کردهاند.
سنتکام هدف از این اقدام را جلوگیری از فرار زندانیان عنوان کرد.
روند انتقال زندانیان داعش پس از تضعیف سریع نیروهای تحت رهبری کُردها در شمال شرق سوریه آغاز شده است.
نگرانیها در این خصوص بهدنبال فرار حدود ۲۰۰ عضو ردهپایین داعش از زندان الشدادی در ۳۰ دی شدت گرفت. نیروهای دولتی سوریه توانستند شمار زیادی از آنها را مجددا بازداشت کنند.
نیروهای دموکراتیک سوریه در حسکه
قدردانی روبیو از عراق بهدلیل پذیرش زندانیان داعش
رویترز در ادامه به نقل از منابع عراقی نوشت زندانیان داعش که تاکنون از سوریه به عراق منتقل شدهاند، تابعیتهای مختلفی دارند.
بر اساس این گزارش، بیشترین تعداد را عراقیها تشکیل میدهند و در کنار آنها، اتباعی از سایر کشورهای عربی و نیز شهروندان بریتانیا، بلژیک، فرانسه، آلمان و سوئد دیده میشوند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دوم بهمن از بغداد بهدلیل پذیرش این زندانیان قدردانی کرد.
او گفت اعضای غیرعراقی داعش بهطور موقت در عراق نگهداری میشوند و واشینگتن از کشورهای مربوطه میخواهد شهروندان خود را بازگردانند تا عدالت درباره آنها به اجرا درآید.
در فاصله سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷، داعش در اوج قدرت خود حدود یکسوم از خاک سوریه و عراق را تحت کنترل درآورده بود.
پس از قدرت گرفتن داعش در سوریه، گروهی از سربازان آمریکایی در این کشور مستقر شدند و همراه با نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کُردها، برای بیرون راندن داعش از مناطق تحت تصرف آن در شمال و شرق سوریه جنگیدند.
سرانجام در سال ۲۰۱۹، ائتلاف تحت رهبری ایالات متحده به همراه متحدان محلیاش آخرین پایگاه داعش را تصرف کردند.
زندانیان وابسته به داعش از زندانهایی در استان حسکه سوریه به عراق منتقل میشوند. در سالهای گذشته، حفاظت از این مراکز با همکاری نیروهای دموکراتیک سوریه و آمریکا انجام میشد.
نیروهای دموکراتیک سوریه که با نام اختصاری «قسد» نیز شناخته میشود، از قومیتهای مختلف از جمله کُردها، عربها، آشوریها و ترکمنها تشکیل شده است، اما رهبری نظامی آن را گروه کُردی یگانهای مدافع خلق (یپگ) بر عهده دارد.
دیدار الشرع و ترامپ در کاخ سفید، ۱۹ آبان
آمریکا بهدنبال خروج از سوریه
در زمان حکومت بشار اسد، نیروهای دموکراتیک سوریه پس از بیرون راندن داعش، کنترل مناطقی در شمال شرق سوریه را به دست گرفتند و یک ساختار خودگردان با نهادهای مستقل غیرنظامی و نظامی ایجاد کردند.
با این حال، پس از سرنگونی اسد و روی کار آمدن احمد الشرع، دولت جدید سوریه در مسیر بازپسگیری کنترل کامل کشور، از جمله مناطق تحت نفوذ کردها، گام برداشت.
در هفتههای اخیر، دولت سوریه بخشهای گستردهای از شمال و شرق کشور را از دست نیروهای کرد خارج کرده است.
ایالات متحده هماکنون حدود هزار نیروی نظامی در سوریه دارد، اما از مدتها پیش بررسی گزینههای خروج و پایان دادن به حضور نظامی خود را آغاز کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، که روابط نزدیکی با الشرع برقرار کرده، تحریمهای دمشق را لغو و از پیوستن این کشور به ائتلاف بینالمللی مقابله با داعش استقبال کرده است.
تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، ۳۰ دی گفت ماموریت اصلی نیروهای دموکراتیک سوریه تا حد زیادی به پایان رسیده و واشینگتن قصدی برای ادامه حضور بلندمدت در سوریه ندارد.
بهجز آمریکا، تاکنون دیگر اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل برای پیوستن به هیئت صلح غزه اعلام آمادگی نکردهاند.
هرچند ترامپ از تصمیم مسکو برای مشارکت در هیئت صلح خبر داده، روسیه اول بهمن اعلام کرد این پیشنهاد را در دست بررسی دارد.
فرانسه دعوت ترامپ را نپذیرفتند و بریتانیا نیز اعلام کرد فعلا به این ابتکار نمیپیوندد. چین هم تاکنون موضع رسمی خود را مشخص نکرده است.
اتحادیه اروپا نگران «تمرکز قدرت» ترامپ بر «هیئت صلح»
همچنین رویترز جمعه طبق یک سند داخلی که مشاهده کرده گزارش داد شاخه سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره قدرت گسترده ترامپ، بر «هیئت صلح» ابراز نگرانی کرده است.
این سند یک تحلیل محرمانه به تاریخ ۱۹ ژانویه است که خدمات دیپلماتیک خارجی اتحادیه اروپا با کشورهای عضو این اتحادیه به اشتراک گذاشت و نگرانی خود را درباره تمرکز قدرت در دستان ترامپ ابراز کرده است.
به نوشته این نهاد، طرح هیئت صلح «نگرانیهایی را بر اساس اصول قانون اساسی اتحادیه اروپا ایجاد میکند» و «استقلال نظام حقوقی اتحادیه اروپا نیز مانع تمرکز قدرت در دستان رئیس هیئت میشود».
این سند همچنین میگوید هیئت صلح تازه «به طور قابل توجهی از ماموریتی که توسط شورای امنیت سازمان ملل در نوامبر مجاز شناخته شده بود و تنها بر مناقشه غزه متمرکز بود، فاصله گرفته است».
گسترش دامنه ماموریت
ریاست هیئت جدید که رییسجمهور آمریکا آغاز کار آن را پنجشنبه گذشته اعلام کرد، به صورت مادامالعمر در اختیار ترامپ است و قرار است کار خود را با پرداختن به مناقشه غزه آغاز کند و سپس دامنه آن برای رسیدگی به سایر منازعات گسترش یابد.
کشورهای عضو تنها میتوانند سه سال در هیئت بمانند، مگر اینکه هر کدام یک میلیارد دلار برای تامین مالی فعالیتهای هیئت بپردازند و عضویت دائمی کسب کنند.
ترامپ گفت: «وقتی این هیئت به طور کامل شکل بگیرد، ما تقریبا میتوانیم هر کاری بخواهیم انجام دهیم. و این کار را با همکاری سازمان ملل انجام خواهیم داد».
او افزود که سازمان ملل پتانسیل بزرگی دارد که به طور کامل استفاده نشده است.
پس از اینکه رهبران اروپایی پنجشنبه شب برای بررسی روابط دو سوی اقیانوس اطلس دیدار کردند، آنتونیو کوستا، رییس شورای اروپا، به خبرنگاران گفت: «ما در مورد چندین عنصر در طرح هیئت صلح، مربوط به دامنه، حاکمیت آن و سازگاری آن با منشور سازمان ملل، تردیدهای جدی داریم».
کوستا گفت که اتحادیه اروپا «آماده همکاری با ایالات متحده برای اجرای برنامه جامع صلح برای غزه است و همکاری با هیئت صلح است که ماموریت خود را به عنوان یک اداره انتقالی، مطابق با قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل انجام میدهد».
در تحلیل خود، خدمات دیپلماتیک اتحادیه اروپا گفته است که «این شرط که میزان مشارکت یک کشور عضو نیازمند تایید رییس هیئت است، مداخلهای نامناسب در خودمختاری سازمانی هر عضو به شمار میرود.»