رجب طیب اردوغان گفت ایران بعد از حملات اسرائیل با چالش جدیدی روبهرو شده که آرامش و ثبات کشور را هدف قرار داده است. او افزود: باور داریم برادران ایرانیمان با سیاستی هوشمندانه که گفتوگو و دیپلماسی را در اولویت قرار میدهد، از این شرایط عبور و بر این سناریو غلبه خواهند کرد.
دفتر بنیامین نتانیاهو شنبه ۲۷ دی در بیانیهای گفت معرفی اعضای هیات اجرایی غزه از سوی دولت دونالد ترامپ، رییس جمهوری ایالات متحده، بدون هماهنگی با اسرائیل انجام شده و با مواضع رسمی اسرائیل در تضاد است.
بر اساس این بیانیه، گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، قرار است مخالفت دولت اسرائیل با ترکیب هیات اجرایی غزه را در گفتوگو با مارکو روبیو، همتای آمریکایی خود، مطرح کند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، مشخص نیست کدام بخش از ترکیب این هیات با سیاستهای اسرائیل در مغایرت است.
نقش ترکیه در غزه
کاخ سفید ۲۶ دی از تشکیل یک هیات اجرایی برای حمایت از اداره موقت غزه خبر داد.
در میان اعضای این هیات نام هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز دیده میشود. اسرائیل پیشتر بارها با هرگونه نقشآفرینی آنکارا در غزه مخالفت کرده بود.
برخی گمانهزنیها حاکی از آن است که حضور فیدان عامل اصلی نارضایتی اسرائیل از ترکیب این هیات است.
کاخ سفید اعلام کرد هیات اجرایی متشکل از ۱۱ عضو، بهعنوان نهادی پشتیبان برای دولت موقت تکنوکراتیک غزه تشکیل شده است و در چارچوب طرح واشینگتن فعالیت میکند.
در کنار فیدان، سیگرید کاگ، هماهنگکننده ویژه سازمان ملل در روند صلح خاورمیانه، یاکیر گابای، میلیاردر اسرائیلی-قبرسی، و همچنین وزیر همکاریهای بینالمللی امارات متحده عربی از دیگر اعضای هیات اجرایی غزه هستند.
امارات متحده عربی از سال ۲۰۲۰ روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل برقرار کرده است.
آغاز مرحله دوم طرح ترامپ
دولت آمریکا همزمان با معرفی این هیات، از آغاز مرحله دوم طرح ترامپ برای خاتمه جنگ غزه خبر داد. مرحله نخست این طرح در مهرماه اجرایی شده بود.
مرحله دوم شامل ایجاد دولت تکنوکرات فلسطینی در غزه برای یک دوره انتقالی است که قرار است تحت نظارت هیاتی بینالمللی فعالیت کند.
طبق اعلام کاخ سفید، این هیات بینالمللی که «هیات صلح» نام گرفته، مسئول نظارت بر اداره موقت غزه خواهد بود و ترامپ ریاست آن را بر عهده دارد.
روبیو، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، تونی بلر، نخست وزیر پیشین بریتانیا و جرد کوشنر، داماد ترامپ، از جمله اعضای این هیات هستند.
انتقادها از ساختار هیات صلح
معرفی «هیات صلح» با واکنشهای انتقادی همراه بوده است.
به گزارش رویترز، شماری از کارشناسان حقوق بشر و تحلیلگران سیاسی معتقدند قرار گرفتن رییسجمهوری آمریکا در راس هیاتی که بر اداره یک سرزمین خارجی نظارت میکند، مناقشهبرانگیز است.
کاخ سفید تاکنون جزییات دقیقی از وظایف هر یک از اعضای این هیات منتشر نکرده است. قرار است در هفتههای آینده اسامی افراد بیشتری از هیات صلح معرفی شود.
در فهرست اولیه اعضا نام هیچ نمایندهای از فلسطین دیده نمیشود.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که آتشبس در غزه همچنان شکننده است و اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض آن متهم میکنند.
به گزارش رویترز، از زمان برقراری آتشبس، ۴۵۰ فلسطینی، از جمله بیش از ۱۰۰ کودک، و همچنین سه سرباز اسرائیلی کشته شدهاند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، کاخ سفید جمعه ۲۶ دی اسامی اعضای موسوم به «هیات صلح» را اعلام کرد؛ هیاتی که قرار است در چارچوب طرح رییسجمهوری آمریکا، نظارت بر اداره غزه را در یک دوره انتقالی بر عهده داشته باشد. بر اساس این اعلام، ترامپ ریاست این هیات را بر عهده خواهد داشت.
به گفته کاخ سفید، اعضای این هیات شامل مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، استیو ویتکاف نماینده ویژه ترامپ، تونی بلر نخستوزیر پیشین بریتانیا و جرد کوشنر داماد ترامپ هستند. همچنین مارک روآن، آجای بانگا رییس بانک جهانی و رابرت گابریل از دیگر اعضای این هیات معرفی شدهاند.
طبق این طرح، که اواخر سال گذشته ارائه شد، یک نهاد تکنوکرات فلسطینی اداره امور داخلی غزه را بر عهده خواهد داشت، اما این نهاد زیر نظر هیات صلح بینالمللی فعالیت میکند. به گفته کاخ سفید، نیکولای ملادنوف، فرستاده پیشین سازمان ملل در امور خاورمیانه، نیز به عنوان «نماینده عالی برای غزه» منصوب شده است. با این حال، در بیانیه رسمی کاخ سفید توضیحی درباره وظایف مشخص هر یک از اعضای هیات ارائه نشده است.
رویترز یادآوری میکند که پیشتر بسیاری از کارشناسان و فعالان حقوق بشر، نظارت رییسجمهوری آمریکا بر هیاتی که اداره یک قلمرو خارجی را بر عهده دارد، شبیه به ساختاری استعمارگونه توصیف کرده بودند. مشارکت تونی بلر نیز به دلیل نقش او در جنگ عراق، با انتقادهایی همراه بوده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که کاخ سفید جسپر جفرز، فرمانده پیشین عملیات ویژه ارتش آمریکا، را به عنوان فرمانده «نیروی بینالمللی تثبیت» منصوب کرده است. این انتصاب پس از آن صورت میگیرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد در اواسط نوامبر قطعنامهای را تصویب کرد که به هیات صلح و کشورهای همکار آن اجازه ایجاد چنین نیرویی در غزه را میدهد.
به گزارش رویترز، اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض آتشبس متهم کردهاند. از زمان آغاز این آتشبس در ماه اکتبر، بیش از ۴۴۰ فلسطینی، از جمله بیش از ۱۰۰ کودک، و سه سرباز اسرائیلی کشته شدهاند.
این گزارش میافزاید که حملات اسرائیل به غزه از اواخر سال ۲۰۲۳ تاکنون به کشته شدن دهها هزار نفر، بروز بحران گرسنگی و آوارگی داخلی کل جمعیت این منطقه انجامیده است. شماری از کارشناسان حقوق بشر، پژوهشگران و یک هیات تحقیق سازمان ملل این اقدامات را مصداق «نسلکشی» دانستهاند. در مقابل، اسرائیل میگوید اقداماتش در چارچوب دفاع از خود و پس از حمله اکتبر ۲۰۲۳ نیروهای تحت رهبری حماس انجام شده؛ حملهای که به گفته مقامهای اسرائیلی، ۱۲۰۰ کشته و بیش از ۲۵۰ گروگان برجای گذاشت.
منبع عراقی شامگاه پنجشنبه ۲۵ دی به سیانان گفت پنج هزار شبهنظامی عراقی از طریق دو گذرگاه مرزی شیب در استان میسان و زرباطیه در استان واسط، به ایران رفتهاند.
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داد گروههای مسلح عراقی وابسته به تهران از ۱۳ دی روند جذب نیرو را برای کمک به جمهوری اسلامی در سرکوب معترضان آغاز کردهاند.
بر اساس این گزارش، تا ۱۷ دی حدود ۸۰۰ نفر از شبهنظامیان شیعه عراقی به ایران اعزام شدند که تقریبا همه آنها از اعضای کتائب حزبالله، حرکه النجباء، سیدالشهدا و بدر هستند.
اعزام این نیروها به ایران در پوشش «سفر زیارتی به مشهد» انجام شده، اما در عمل آنان در پایگاه خامنهای در اهواز گرد هم میآیند و سپس برای مشارکت در سرکوب خشونتآمیز اعتراضات، به مناطق مختلف ایران اعزام میشوند.
منبع اروپایی نیز در مصاحبه با سیانان تایید کرد ۸۰۰ نیروی شیعه از استانهای دیالی، میسان و بصره عراق، در پوشش سفرهای زیارتی، برای مشارکت در سرکوبها عازم ایران شدهاند.
سیانان: استفاده از شبهنظامیان خارجی نشانه شکنندگی جمهوری اسلامی است
سیانان در ادامه با استناد به یک «ارزیابی نظامی اروپایی»، روایتی مشابه ایراناینترنشنال ارائه کرد و گزارش داد عراقیهای اعزامشده به ایران از اعضای گروههای مسلح وابسته به جمهوری اسلامی از جمله کتائب حزبالله، حرکه حزبالله النجباء، کتائب سیدالشهدا و سازمان بدر، هستند که زیر نظر حشد الشعبی فعالیت میکنند.
بر اساس این سند، شبهنظامیان عراقی در سرکوب اعتراضات در «چند منطقه حساس» مانند همدان دست داشتهاند.
در این سند آمده است: «اتکا به شبهنظامیان خارجی در راستای یک راهبرد امنیتی روشن انجام گرفته: از میان بردن هرگونه امکان همدلی میان نیروهای سرکوب و معترضان.»
سیانان در همین رابطه نوشت: «بهکارگیری نیروهای غیرایرانی نشانهای دیگر از شکنندگی رژیم و اراده آن برای حفظ قدرت است؛ حتی با وجود هزینه انسانی سنگینی که اعتراضات تا این مرحله به همراه داشته است.»
پیشتر سازمان دیدهبان حقوق و آزادیهای عراق، اعلام کرد شبهنظامیان عراقی در سه هفته گذشته در چند مرحله برای کمک به جمهوری اسلامی در سرکوب انقلاب ملی به ایران رفتهاند.
۲۳ دی، انتفاض قنبر، سخنگوی سابق معاونت دفتر نخستوزیری عراق، نقش گروههای مسلح وابسته به حشد الشعبی در سرکوب اعتراضات ایران را تایید و آن را «جنایت علیه بشریت» توصیف کرد.
قنبر گفت: «بغداد حقوق شبهنظامیان شیعه را پرداخت میکند. بنابراین دولت عراق مسئول مستقیم جنایتها در ایران است.»
مخاطبان ایراناینترنشنال نیز با ارسال پیامهای متعددی حضور نیروهای خارجی را در کشتار و سرکوب تایید کردهاند.
جمهوری اسلامی مسئولیت پشتیبانی مالی و تسلیحاتی حشد الشعبی را بر عهده دارد و این گروهها را بخشی از «محور مقاومت» میداند.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر جهاد اسلامی، حزبالله، حشد الشعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، یک مقام کاخ سفید تایید کرده است که ترامپ قصد دارد این مدال را نزد خود نگه دارد. ترامپ نیز شامگاه پنجشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت که ماچادو مدال نوبل خود را «در قدردانی از اقداماتی که برای آزادی انجام شده» به او هدیه داده و این کار را نشانهای از «احترام متقابل» دانست.
ماچادو پس از این دیدار که آن را «عالی» توصیف کرد، گفت این هدیه بهدلیل آنچه «تعهد ترامپ به آزادی مردم ونزوئلا» خواند، اهدا شده است. با این حال، مؤسسه نوبل نروژ پیشتر اعلام کرده که جایزه نوبل قابل انتقال، تقسیم یا لغو نیست و صرفاً مدال بهعنوان یک نماد اهدا شده است.
این دیدار نخستین ملاقات حضوری ترامپ و ماچادو بود و حدود یک ساعت به طول انجامید. پس از آن، ماچادو با بیش از دوازده سناتور از هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات در کنگره آمریکا دیدار کرد؛ جایی که به گفته ناظران، از حمایت سیاسی بیشتری برخوردار است.
در جریان این سفر، سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد که ترامپ ضمن استقبال از دیدار با ماچادو، همچنان بر ارزیابی «واقعبینانه» خود تاکید دارد و معتقد است او در کوتاهمدت از حمایت کافی برای رهبری ونزوئلا برخوردار نیست. این موضع در حالی مطرح میشود که ترامپ پیشتر گفته تمرکز اصلیاش بر تضمین دسترسی آمریکا به منابع نفتی ونزوئلا و بازسازی اقتصادی این کشور است، نه لزوماً پیشبرد فوری گذار دموکراتیک.
پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا، توسط آمریکا در عملیاتی غافلگیرکننده، بخشهایی از مخالفان و دیاسپورای ونزوئلا امیدوارند روندی بهسوی دموکراسی آغاز شود. با این حال، برخی سناتورهای آمریکایی نسبت به این روند ابراز تردید کردهاند و هشدار دادهاند که سرکوب سیاسی همچنان ادامه دارد.
ماچادو که از نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ ونزوئلا منع شده بود، اکنون میکوشد جایگاهی در معادلات آینده قدرت در کشورش به دست آورد؛ تلاشی که اهدای مدال نوبل به ترامپ نیز در همین چارچوب تفسیر میشود.
