ایران یکشنبه هفت دی، سه ماهواره ساخت داخل را با استفاده از یک موشک روسی به مدار پایین زمین فرستاد؛ اقدامی که نشاندهنده گسترش همکاری فضایی مسکو و تهران است. دولتهای غربی میگویند برنامه ماهوارهای تهران از فناوریهایی بهره میبرد که قابلیت استفاده در موشکهای دوربرد را هم دارد.
این ماهوارهها از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه و در قالب یک پرتاب چندمحمولهای به مدار پرتاب شدند. بهگفته مقامهای جمهوری اسلامی این هفتمین پرتاب ماهوارهای ایران با استفاده از پرتابگرهای روسی است.
کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی در روسیه، در اظهاراتی که پیش از پرتاب منتشر شد، گفت: «این ماهوارهها که با فناوری کاملا بومی جمهوری اسلامی طراحی و ساخته شدهاند، حاصل زحمات بخشهای دولتی، دانشگاهی و شرکتهای خصوصی دانشبنیان کشورمان هستند.»
او افزود: «دو ماهواره متعلق به دولت و یک ماهواره متعلق به بخش خصوصی است.»
جلالی گفت جمهوری اسلامی با وجود فشارهای بینالمللی به توسعه توانمندیهای فضایی خود ادامه داده است. او تصریح کرد: «طراحی و ساخت این سه ماهواره بیانگر میزان پیشرفت ایران در عرصه طراحی و ساخت ماهواره است و اینکه شرکتهای دانشبنیان و دانشگاههای کشورمان حرفهای زیادی در صنعت فضایی برای گفتن دارند.»
حسن سالاریه، رییس سازمان فضایی ایران، نیز گفت این پرتاب بازتابدهنده جایگاه ایران در میان گروه کوچکی از کشورهاست که بهطور همزمان از توانمندیهای کامل فضایی برخوردارند.
او گفت: «ایران سالهاست که جزو ۱۰ تا ۱۱ کشور برتر دنیاست که چرخه کامل فناوری فضایی شامل ساخت ماهواره، تولید ماهوارهبر، و زیرساختهای پرتاب، کنترل و دریافت داده را بهصورت بومی در اختیار دارد.»
سالاریه افزود ایران قصد دارد هم تعداد و هم دقت ماهوارههای خود را افزایش دهد.
او گفت:«آنچه برای ما ضروری است، افزایش تعداد ماهوارهها، ارتقای دقت و کیفیت آنها و توسعه کلاسهای مختلف ماهوارهای است.»
رسانههای ایرانی ماهوارههای پرتابشده را «پایا» که با نام «طلوع-۳» نیز شناخته میشود، «ظفر-۲» و یک ماهواره نمونه اولیه با نام «کوثر-۱.۵» معرفی کردند. این ماهوارهها به همراه یک خوشه بزرگ از ماهوارهها که عمدتا متعلق به روسیه بودند، به مداری در ارتفاع پایین زمین پرتاب شدند.
ماهواره پایا (طلوع-۳) که در سازمان فضایی ایران ساخته شده، سنگینترین ماهواره سنجش از دور ایران تا به امروز است و حدود ۱۵۰ کیلوگرم وزن دارد.
به گفته مقامهای ایرانی، این ماهواره قادر است تصاویر سیاهوسفید با دقت حدود پنج متر و تصاویر رنگی با دقت حدود ۱۰ متر تهیه کند و برای کاربردهایی از جمله کشاورزی، مدیریت منابع آب، پایش محیط زیست و ارزیابی بلایای طبیعی طراحی شده است.
ماهواره ظفر-۲ که در دانشگاه علم و صنعت ایران توسعه یافته، نیز یک ماهواره سنجش از دور است که برای نقشهبرداری، پایش محیط زیست و ردیابی مخاطرات طبیعی طراحی شده است.
کوثر-۱.۵ ترکیبی از قابلیتهای تصویربرداری و اینترنت اشیا را در خود دارد و بنا بر اعلام مقامهای جمهوری اسلامی، عمدتا برای کاربردهای کشاورزی و پایش مزارع در نظر گرفته شده است.
جلالی همکاری فضایی ایران و روسیه را «گسترده» توصیف کرد و گفت تجربه مسکو نقشی کلیدی در این مسیر داشته است.
او گفت: «روسیه در حوزه فضایی، از جمله ماهوارهها، پرتابگرها و پرتاب ماهواره، پیشرفته است و ما توانستهایم بخشی از فناوری را منتقل کرده و بهصورت مشترک کار کنیم.»
او همچنین موشک سایوز را بسیار قابل اعتماد خواند و افزود: «پیش از آنکه روابط روسیه با غرب تیره شود، بسیاری از ماهوارههای غربی با استفاده از سایوز پرتاب میشدند.»
جمهوری اسلامی میگوید برنامه فضاییاش ماهیتی غیرنظامی دارد و بر اهداف علمی و اقتصادی متمرکز است، اما دولتهای غربی میگویند فناوری پرتاب ماهواره با سامانههایی که برای توسعه موشکهای بالستیک قارهپیما به کار میروند، همپوشانی دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
