روزنامهنگار
سال ۲۰۲۵ با موجی از قانونگذاری برای «امنیت دیجیتال کودکان» همراه بود، اما همزمان در بخشهایی دیگر از جهان، بازماندگی از تحصیل، مرگ دانشآموزان، سرکوب معلمان و تسهیل ازدواج کودکان خبرساز شد؛ پرسش این است که آیا جهان در ۲۰۲۵ برای کودکان امنتر شد یا شکافها عمیقتر شدند؟
سال ۲۰۲۵ برای کودکان در بخشی از جهان سالی مملو از تغییر قوانین، تلاشها برای ایجاد امنیت دیجیتال و چند تحول اساسی بود و موج تازهای از مقررات برای «امنیت کودک در فضای دیجیتال» شکل گرفت: از دستورالعملهای اتحادیه اروپا برای حفاظت از خردسالان در چارچوب قانون خدمات دیجیتال تا فشار نهاد ناظر بریتانیا برای سنسنجی و محدودسازی دسترسی کودکان به محتوای پورنوگرافی.
فرانسه از آغاز سال تحصیلی ۲۰۲۵ با اعمال محدودیت در استفاده از تلفن همراه در مدارس، اعلام کرد تمرکز و سلامت روان دانشآموزان و حق برخورداری از آموزش موثر بر حق دسترسی آزاد آنها به اینترنت ارجح است.
در ایران و افغانستان اما وضعیت برای کودکان بدتر شد. در افغانستان محرومیت گسترده دختران از آموزش ادامه یافت و یونیسف از افزایش شمار دختران محروم از تحصیل خبر داد.
در ایران نیز آغاز سال تحصیلی با انتشار گزارشهایی از مرگ چندین دانشآموز در مدارس و محرومیت فعالین صنفی معلمان همراه بود.
کنار هم گذاشتن این روندها پرسشی اساسی به میان میآورد: آیا سال ۲۰۲۵ جهان را برای کودکان امنتر کرد یا تنها شکل خطرات همواره موجود را تغییر داد؟ آیا مرز میان سرنوشت کودکان به واسطه جغرافیای محل زندگی بلندتر از پیش نشده است؟
آغاز جنگ اروپا با «طراحی اعتیادآور» پلتفرمها
در اتحادیه اروپا، ۲۰۲۵ نه تنها سال برخورد با محتوا، بلکه سال ورود جدی به قلب «طراحی» شبکههای اجتماعی بود. کمیسیون اروپا در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۵ دستورالعملهای حفاظت از خردسالان را ذیل قانون خدمات دیجیتال منتشر کرد. تمرکز این شیوهنامهها بر پیشگیری از سازوکارهایی بودند که کودکان را به سمت اعتیاد، قلدری آنلاین و محتوای آسیبزا یا تماسهای پرخطر سوق میداد.
براساس این رویکرد، یک پست، یک مطلب، یا یک ویدیو نمیتواند به تنهایی منجر به هیچکدام از خطرات احتمالی شود؛ بلکه آنچه آسیبهای جدی را به دنبال دارد «معماری پلتفرم»هاست. از این رو براساس قانون، حریم خصوصی پیشفرض برای کودکان تعریف شد و شیوههایی برای گزارشدهی موثر و مسیرهای روشن برای محافظت از خردسالان شکل گرفت.
برای مثال پیش از این یک نوجوان ۱۳ ساله اگر به ویدویی پیرامون لاغری و رژیم غذایی برمیخورد، الگوریتم به طور پیشفرض محتواهای حساستری به او نشان میداد که میتوانست منجر به اضطراب یا وسواس شود. دستورالعمل حفاظت از خردسالان تلاش میکند مانع چنین الگویی شود.
لندن و کانبرا: «ایمنی کودک» از شعار به تکلیف حقوقی تبدیل شد
بریتانیا نیز گامهای مشابهی برداشت و پا را از توصیههای رایج قبلی فراتر گذاشت. آفکام در تابستان ۲۰۲۵ با انتشار قوانین حفاظت از کودکان و ضربالاجلهای مشخص از همه سرویسهایی که در معرض استفاده کودکان بودند خواست با شناسایی خطرات محتمل، آنها را ثبت و کاهش دهند.
استرالیا با محدودیت استفاده از شبکههای اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال، شاید از همه سختگیرانهتر عمل کرد. بر اساس این قانون اگر کودک زیر ۱۶ سالهای در این کشور در شبکههای اجتماعی حضور پیدا کند این کودک یا والدین او نیستند که متهم خواهند بود بلکه این شرکتها و پلتفرمها هستند که باید پاسخگو باشند.
به نظر میرسد جهان صنعتی به این نتیجه رسید که با توصیهنامهها نمیتوان از کودکان محافظت کرد. الزامآور کردن «وظیفه مراقبت» از کودکان نیز از بریتانیا، تا اروپا و استرالیا مستلزم سه گام اساسی بود: ارزیابی ریسک، طراحی ایمن و سنجش سن.
قوانین جدید در مدارس اروپا به قصد مراقبت از کودکان
سالها استفاده از تلفن همراه در مدرسه با حواشی فراوانی همراه بود. دولتهای اروپایی در سال ۲۰۲۵ با هدف حفاظت از کودکان در برابر «صنعت توجه» و آسیبهای شبکههای اجتماعی، تصمیم گرفت یک مقطع خاموشی در روز ایجاد کند. فرانسه، لوکزامبورگ، فنلاند و بلژیک با اعمال محدودیتهای جدی تصمیم گرفتند ساز و کار اعلانهای پیدر پی و رقابت بیپایان در «دیده شدن» را از عرصهی مدارس، به ویژه در دبستانها حذف کنند.
تحولات تنها به مدارس و فضای دیجیتال محدود نبود
قوانین به آرامی حوزههای دیگری را هم هدف قرار دادند که کودکی امروز در آن شکل میگیرد: سلامت روان، بدن و بازار.
مصرف ویپهای یکبار مصرف در سالهای گذشته تصویر متفاوتی از مدارس بریتانیا ساخته بود. ممنوعیت فروش این محصول با هدف حذف آن از محوطه مدارس و مهار موج نزدیکی نوجوانان به «نیکوتین» اعلام شد. تصمیم مشابهی که پیشتر در ماه ابتدای سال ۲۰۲۵ در بلژیک هم ابلاغ شده بود.
اینجا هدف مستقیم بازار، تجارت و صنعت تبلیغات بودند و قانونگذاران تلاش میکردند کودکان را از موج سهمگین آنها در امان نگه دارند. اگرچه تمام این تلاشها ثمربخش نبود.
بریتانیا اجرای محدودیتهای جدی، از جمله منع پخش تبلیغات خوراکیهای مضر پیش از ۹ شب را تا ژانویه ۲۰۲۶ به تعویق انداخت. اما قانون نظام سلامت روان ۲۰۲۵ بریتانیا بازنویسی مهمی در چارچوب حقوقی برخورد با سلامت روان رقم زد که تاثیر قابل توجهی در حقوق افراد به ویژه نوجوانان در درمان و مداخلات اجباری داشت.
آیا کودکان نقشی در تغییر قوانین داشتند؟
آفکام در بریتانیا در متن سیاستگذاریها در حوزه امنیت دیجیتال تاکید کرده که علاوه بر کارشناسان، به نظرات کودکان نیز گوش داده و گزارش مستقلی از دیدگاههای کودکان در خصوص پیشنهادات آنها منتشر کرده است. اتحادیه اروپا نیز از برگزاری گروههای گفتگوی اروپایی و ملی با کودکان و نوجوانان خبر داده بود. استرالیا هم نکات مشابهی مطرح کرده است.
حامد فرمند، فعال حقوق کودکان، پیماننامه حقوق کودک را معیار اصلی برای سنجش همه قوانین جدید میداند و معتقد است «شنیده و به رسمیت شناخته شدن صدای کودکان» باید سرلوحه قانونگذاری پیرامون قوانین محافظتی کودکان باشد.
او در این رابطه به ایراناینترنشنال گفت: «نظریه تفسیری شماره ۱۲ پیمان نامه حقوق کودک، جزو معدود مواردی است که تقریبا به طور کامل بر مبنای نظر کودکان تنظیم شده است. در جایی از این نظریه در رابطه با کودکان خیابانی، اولین مطالبه کودکان تامین سرپناه نبود. آنها به وضوح گفتند خیابان را امن کنید. ایجاد امنیت خیابان وظیفهی جامعه، دولت و به طور کلی بزرگسالان بود. ما از عهده آن برنیامدیم پس سراغ قوانین دیگر و ایجاد محدودیتهای دیگر رفتیم».
فرمند با اشاره به حق دسترسی کودکان به اطلاعات و حق پرسشگری، نگرانیهایی پیرامون تضمین این حقوق مطرح کرد و گفت:«محدودیتها و ممنوعیتهایی که در تلاش برای حفظ امنیت کودکان اعمال میشوند معمولا همیشه امکان دور زدن دارند. آنچه معمولا نادیده گرفته میشود سایر حقوق است. یعنی برخی از حقوق در مسیر ناتوانی دولت و جامعه برای تامین برخی دیگر پایمال میشود.»
برخی منتقدان محدودیت استفاده از تلفن همراه در فرانسه بر این باورند که چند ساعت محرومیت و بعد رها کردن کودکان در همان فضای ناامن بعد از مدرسه راه چاره نیست و باید ریشههای این ساز و کار ناامن را شناسایی و درمان کرد.
حامد فرمند در این رابطه گفت: «ریشههای کودک آزاری، گاهی به عدم ناتوانی دولت و جامعه در دسترسپذیر کردن منابع مورد نیاز خانوادهها بازمیگردد. گاهی ریشهها در ناامنی اقتصادی هستند و گاهی در یک ترومای جمعی، مانند بومیان کانادا که نسل به نسل بازتولید میشوند و نقض حقوق کودکان را به دنبال دارند.»
کودکان ایران و افغانستان، داستانی سرتاپا متفاوت
زمانی که قانونگذاران اروپایی در تلاش بودند فضای دیجیتال را برای کودکان امنتر کنند، فضای واقعی جامعه ایران، از مدرسه تا خیابان شاهد ناامنی چشمگیری بود. مرگ در مدارس به تنهایی در تیتر اخبار جای گرفتند؛ جایی که نه یک چالش آنلاین بلکه خشونت نظاممند در سایه عدم نظارت، منجر به مرگ چند دانشآموز در فضای مدرسه به واسطه تنبیه شد.
در حالی که مقامهای وزارت آموزش و پرورش تمرکز خود را بر تصفیه فعالان معلمان گذاشته بودند اخباری از خودکشی کودکان مخابره میشد و درست در زمانی که مقامات مسئول نسبت به این فجایع شانه خالی میکردند خبر مرگ معلمی در تلاش برای نجات دانشآموزش در همدان نیز منتشر شد.
تناقض پررنگتر آنجا بود که همزمان با موج جهانی حساسیت نسبت به محتوای جنسی برای کودکان، در ایران پلتفرمهای دارای مجوز فعال در حوزه واسطهگری ازدواج، با حمایت دولت و صدا و سیمای حکومتی امکان دسترسی کودکان ۱۳ ساله را برای ازدواج فراهم میکردند.
وضعیت در افغانستان به مراتب بحرانیتر بود. در حالی که در ایران نرخ بازماندگی از تحصیل به نزدیک یک میلیون کودک رسید یونیسف این رقم را برای افغانستان دستکم ۳.۷ میلیون اعلام کرد. تداوم محرومیت از تحصیل دختران منجر شد که ۶۰ درصد این رقم متعلق به کودکان دختر افغانستانی باشد.
بانک جهانی در شاخص فقر یادگیری به عدد نگران کننده ۳۶ درصد در کودکان دانش آموز سالهای اولیه دبستان اشاره کرد. جایی که بسیاری از کودکان با گذشت سه سال از تحصیل در مقطع ابتدایی از خواندن و درک مطلب ناتوان بودند. این نرخ با توجه به دادههای بانک جهانی در افغانستان بیش از ۹۳ درصد بود.
زیست در سیارههای متفاوت؟
یک معلم و فعال حقوق کودکان در ایران که به شرط ناشناس ماندن با ایراناینترنشنال گفتوگو کرد، با اشاره به مقایسه تغییر و تحولات در قوانین کودکان در اروپا و ایران گفت: «نمیتوانیم بگوییم این مقایسهها درست نیست، چرا که به هر حال همیشه به الگوهایی برای بهبود وضعیت احتیاج داریم. حتی دستگاه ایدئولوژیک آموزشی در ایران هم وقتی میخواهد از یک ایده دفاع کند از کاربست آن در غرب به عنوان الگو اشاره میکند.»
این فعال حقوق کودکان پیرامون امنیت در فضای دیجیتال به ایراناینترنشنال گفت: «این بحث به تمامی در ایران شبیه شوخی است. اگر در اروپا ذیل قوانین مشخص دستوراتی برای محدودیتهای روی برخی شبکههای اجتماعی اعمال میشود چند نکته را در مورد ایران نباید فراموش کرد.»
این فعال در ادامه گفت: «به خاطر فیلترینگ، دسترسی کودکان و نوجوانان به فضاهای عمومی برای بازی یا فعالیتهای گروهی بسیار محدود است. این به طور مستقیم بچهها را به زمین اینترنت و شبکههای اجتماعی هل میدهد. حالا اگر کودکان با یک آیپی فرانسه وارد شبکههای اجتماعی شوند احتمالا با قوانین سختگیرانه فرانسه رو به رو میشوند و اگر با آیپی فیلیپین وارد شوند طور دیگری.»
او در ادامه با اشاره به بحرانهای زیربنایی در حوزه امنیت میگوید: «اگر فقط به حوزه امنیت دیجیتال بپردازیم، در ایران حتی در پلتفرمهایی مانند روبیکا و ایتا که در پشت پرده به تمامی دولتی هستند و نظارت امنیتی کاملی هم بر آنها اعمال میشود، کودکان بارها سواستفاده و قلدری را تجربه کردهاند.»
این فعال حقوق کودکان در ادامه به ایران اینترنشنال گفت: «با وجود همه اینها، برگ برنده جامعه ایران، به ویژه بعد از جنبش زن زندگی آزادی، پیشگامی جامعه در تلاش برای بازیابی خود و اتکا به خود برای یافتن راههای متفاوت است. فجایع زیادی رخ داده اما دستاوردهایی هم بوده. به نقش کودکان در اعتراضات سالهای گذشته نگاه کنید. به تغییری که ایجاد کردند، ما امروز به عنوان کسانی که سعی میکنیم مراقب کودکان باشیم چندان نگران دسترسی آنها به محتوای پورنوگرافی نیستیم. حکومت در ایران تصویر وحشتناکتری ایجاد کرده که همیشه مقابل چشمانشان است. آنها اگر از سد فیلترینگ بگذرند چیزهای بهتری هم پیدا میکنند. موضوع اصلی ما و احتمالا همه در جهان اول باید امنیت فیزیکی در فضای واقعی باشد.»
آینده جهان برای کودکان: مسیرها و سرنوشتهای جداگانه
در جهانی که فضای دیجیتال به بخش لاینفک زندگی مردم تبدیل شده، شاهد تلاش برخی کشورهای توسعهیافته برای حفاظت از کودکان هستیم.
در سمت دیگر دنیا، در کشورهایی مانند ایران و افغانستان، اگر بحرانهای بنیادین اقتصاد، امنیت و حق آموزش ادامه پیدا کنند، موضوع «امنیت دیجیتال» عمل محلی از اعراب نخواهد داشت؛ جایی که کودکان در مدرسه، خیابان و خانواده با آسیبهای بسیار بزرگ روبهرو میشوند، در جهان اینترنت هم تجربهای جز سانسور و مواجهه با موج اطلاعات نادرست نخواهند داشت.
نباید فراموش کرد که احتمالا بسیاری از کودکان از فلسطین تا اوکراین و سودان، حتی نگران «امنیت فیزیکی» فضای مدرسه هم نیستند. زنده ماندن در شرایط جنگی بر امنیت مدرسه و فضای دیجیتال اولویت دارد.
به نظر میرسد جهانی که در آن کودکان با سه سرنوشت مجزا و قابل انتظار رو به رو هستند، در آینده جهان امنتری شکل نخواهند داد؛ چرا که همین کودکان در آینده میتوانند سیاستمدارانی باشند که جنگهای بعدی را رقم خواهند زد.
این در حالی است که برخی ابزارهای حداقلی و دستورالعملهای لازم برای بهبود زندگی و امنیت کودکان، از جمله در پیماننامه حقوق کودک وجود دارد. اما تلاش برای «همسرنوشتی» تمام کودکان در جهان هنوز در دستور کار قانونگذاران و دولتها نیست.
ترامپ در این نشست رسانهای مشترک با زلنسکی که عصر یکشنبه هفتم دی به وقت محلی در وستپالمبیچِ ایالت فلوریدا برگزار شد، این دیدار را «فوقالعاده» خواند و تاکید کرد که این گفتوگوها «همچنان بسیار پیچیدهاند». او از ارائه زمانبندی قطعی برای حلوفصل چالشها خودداری کرد.
او که همراه با زلنسکی در این نشست رسانهای حاضر بود، گفت: «فکر میکنم ظرف چند هفته، به یک نتیجه میرسیم؛ به یک سمت یا سمت دیگر.»
در حالی که زلنسکی از «توافق صددرصدی» درباره تضمینهای امنیتی آمریکا–اوکراین خبر داد، ترامپ از بیان درصد مشخصی برای مفاد مورد توافق خودداری کرد، اما گفت این میزان میتواند نزدیک به ۹۵ درصد باشد.
ترامپ همچنین افزود: «ممکن است با وضعیتی روبهرو شویم که موضوعی که اصلا به آن فکر هم نمیکنید، به یک مساله بزرگ تبدیل شود و همهچیز را از هم بپاشد. ببینید، این یک مذاکره بسیار دشوار بوده است.»
او احتمال سفر به اوکراین و سخنرانی در پارلمان این کشور را در صورتی که به تضمین یک توافق صلح پایدار میان اوکراین و روسیه کمک کند منتفی ندانست، هرچند بهطور تلویحی انجام این کار را «بعید» خواند.
زلنسکی که سخنان خود را با تشکر از ترامپ آغاز کرده بود، در پاسخ به این اظهار نظر ترامپ گفت: «شما خوش آمدید.»
تمامیت ارضی اوکراین؛ همچنان حلنشده
رییسجمهوری آمریکا اذعان کرد که سرنوشت منطقه شرقی دونباس همچنان بهعنوان یک موضوع حلنشده باقی مانده است. روسیه از آغاز مذاکرات صلح بر واگذاری منطقه شرقی دونباس از سوی اوکراین تاکید کرده و آن را یکی از شروط اصلی توافق خوانده است.
زلنسکی بار دیگر بر موضع همیشگی خود درباره واگذاری سرزمین تاکید کرد و به خبرنگاران گفت: «شما موضع ما را میدانید. ما باید به قانون و مردممان احترام بگذاریم. ما به قلمرویی که تحت کنترل ماست احترام میگذاریم.»
رییسجمهوری اوکراین افزود که میتوان برای هر کدام از بخشهای حلنشده طرح صلح، از جمله مساله قلمرو، از «همهپرسی» استفاده کرد. او همچنین احتمال نقشآفرینی پارلمان این کشور را منتفی ندانست.
او گفت: «میتوانیم درباره هر کدام از بندهای این طرح همهپرسی برگزار کنیم. قطعا جامعه ما باید انتخاب کند. این مردم اوکراین هستند که باید رای بدهند، چون این سرزمین، زمینِ یک نفر نیست؛ این سرزمینِ ملت ما برای نسلهای آینده است.»
قانون اساسی اوکراین اجازه نمیدهد این کشور از طریق رای پارلمان از قلمرو خود صرفنظر کند. تصمیم درباره واگذاری سرزمین باید از طریق همهپرسی و با رای مردم تائید شود.
زلنسکی پس از این نشست رسانهای با انتشار ویدیویی از دیدار با ترامپ در فلوریدا نوشت: «گفتوگویی بنیادین درباره همه موضوعات داشتیم و از پیشرفتهایی که تیمهای آمریکا و اوکراین در هفتههای اخیر به دست آوردهاند، بسیار قدردانی میکنیم.»
واکنش اروپا به پیشرفت مذاکرات
همزمان، سخنگوی دفتر نخستوزیری بریتانیا، با انتشار بیانیهای درباره گفتوگوی رهبران اروپا با ترامپ درباره طرح صلح اوکراین، اعلام کرد: «گفتوگوها بر تلاشها برای تضمین صلح در اوکراین متمرکز بود و رهبران، ترامپ را بهخاطر پیشرفتهایی که تاکنون حاصل شده، مورد تحسین قرار دادند.»
اورسولا فوندرلاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز پس از تماس تلفنی با زلنسکی، ترامپ و رهبران اروپایی، پیشرفت گفتوگوها را «خوب» ارزیابی و تاکید کرد که اوکراین به تضمینهای امنیتی محکم و خدشهناپذیر نیاز دارد.
او با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا آماده است برای تثبیت این پیشرفتها به همکاری با اوکراین و شرکای آمریکایی ادامه دهد. آنچه در این تلاش اهمیت اساسی دارد، برخورداری از تضمینهای امنیتی محکم و خدشهناپذیر از همان روز نخست است.»
ارجاع ترامپ به «فریب روسیه»
ترامپ در این نشست خبری بارها به تحقیقات مرتبط با مداخله روسیه در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا اشاره کرد و این موضوع را «باعث نزدیکی» خودش به ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه خواند.
او گفت: «ما با هم از فریب روسیه، روسیه، روسیه عبور کردیم. با وجود این فریب، من با او [پوتین] رابطه بسیار خوبی داشتم.
ترامپ پیشتر ابراز امیدواری کرده بود که رابطهاش با پوتین به تلاشهایش برای پایان دادن به جنگ روسیه با اوکراین کمک کند.
«فریب روسیه» به موضوع تلاشهای مسکو برای اثرگذاری بر انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۵ با هدف کمک به پیروزی ترامپ اشاره دارد و از آن زمان یکی از مجادلههای دامنهدار میان ترامپ و متحدانش با مخالفان، بهویژه دموکراتها بوده است.
تحقیقات مرتبط با این موضوع دو سال نخست دوره اول ریاستجمهوری ترامپ را تحتالشعاع قرار داد و در نهایت اعلام شد که شواهد کافی برای اینکه رابرت مولر، بازپرس ویژه وقت، بتواند به تبانی میان کارزار انتخاباتی ترامپ و روسها برسد، وجود نداشت.
استقبال مسکو از گفتوگوها
کیریل دیمیتریف، نماینده ویژه پوتین، پس از دیدار روز یکشنبه ترامپ با زلنسکی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت جهان از تلاشهای صلح ترامپ قدردانی میکند.
نعیم قاسم یکشنبه هفت دی در یک سخنرانی تلویزیونی، خلع سلاح حزبالله را بخشی از یک پروژه «آمریکایی–اسرائیلی» توصیف کرد و گفت هدف از این طرح، حذف مقاومت، الحاق بخشی از خاک لبنان به اسرائیل و تبدیل باقیمانده کشور به ابزاری تحت مدیریت واشینگتن و تلآویو است.
او افزود مطالبه «انحصار سلاح» در شرایطی که اسرائیل به حملات و فشارهای خود ادامه میدهد، در راستای منافع لبنان نیست.
قاسم تاکید کرد تا زمانی که اسرائیل به اشغال بخشهایی از خاک لبنان ادامه میدهد و حاکمیت این کشور را از مسیرهای زمینی، هوایی و دریایی نقض میکند، هیچ طرفی حق ندارد از گروههای لبنانی بخواهد سلاح خود را کنار بگذارند.
موضعگیری دبیرکل حزبالله درباره ارتش لبنان
دبیرکل حزبالله با اشاره به آتشبس برقرارشده میان حزبالله و اسرائیل گفت مقاومت، در کنار دولت لبنان، به تعهدات خود پایبند بوده و برای حفظ حاکمیت ملی با ارتش لبنان همکاری کرده است.
او اتهامزنیها درباره ناتوانی ارتش لبنان در انجام وظایفش را تلاشی برای ایجاد شکاف میان ارتش و مقاومت دانست و گفت این همکاری «ایدهآل» بوده و استقرار نیروهای ارتش در مناطق مرزی را تسهیل کرده است.
این سخنان در حالی بیان میشود که بر اساس توافق آتشبس، نیروهای حزبالله و ارتش اسرائیل باید جنوب لبنان را ترک میکردند و ارتش لبنان جایگزین آنها میشد.
اسرائیل اگرچه از بیشتر مناطق عقبنشینی کرده، اما همچنان در پنج موضع راهبردی در امتداد مرز باقی مانده است.
بر این اساس انتظار میرود تحت فشار شدید آمریکا و با احتمال گسترش حملات اسرائیل، ارتش لبنان مرحله نخست طرح خلع سلاح حزبالله در جنوب رود لیتانی، واقع در حدود ۳۰ کیلومتری مرز با اسرائیل، را تا پایان سال میلادی تکمیل کنند.
به گزارش تایمز اسرائیل رودولف هیکل، فرمانده ارتش لبنان، سهشنبه دوم دی در یک جلسه نظامی گفت: «ارتش در حال تکمیل مرحله اول طرح خود است.»
او گفت که ارتش با دقت در حال برنامهریزی «برای مراحل بعدی» خلع سلاح است.
قاسم با رد این روند گفت اجرای تعهدات لبنان تنها در صورتی معنا دارد که اسرائیل نیز به تعهدات خود، از جمله توقف حملات، عقبنشینی کامل، آزادی زندانیان و آغاز بازسازی مناطق آسیبدیده، عمل کند.
او تاکید کرد تا زمانی که این شرایط محقق نشود، لبنان خود را ملزم به اقدام جدیدی نمیداند.
