دو انسانشناس تکاملی با بررسی مجموعهای از دادههای علمی هشدار دادند شتاب جهان صنعتی، بدن انسان را زیر فشارهایی قرار میدهد که با ریتم فرگشت (تکامل) او سازگار نیست و همین ناهمخوانی، به افزایش استرس مزمن، افت باروری و موج بیماریهای التهابی دامن میزند.
تحلیل تازه کالین شاو، از دانشگاه زوریخ و دنیل لانگمن، از دانشگاه لافبورو، حاکی از آن است که تغییرات گسترده چند قرن اخیر، زیست جهان انسان را دگرگون کرده و بدن انسان هنوز آمادگی سازگاری با این شرایط را ندارد.
به گزارش ساینس دیلی، این دو پژوهشگر در تحلیل خود یادآور شدند که برای صدها هزار سال، انسان در محیطهایی میزیست که حرکت مداوم، دورههای کوتاه استرس شدید و تماس روزانه با طبیعت، بخشی از آن بود.
اما شهرنشینی و جامعه صنعتی با ایجاد آلودگی صوتی و نوری، حضور گسترده مواد شیمیایی و میکروپلاستیکها، خوراک فرآوری شده و ساعتهای طولانی نشستن، الگوی زندگی انسان را به شکلی بنیادین تغییر داده است.
شاو در توضیح تفاوت میان استرس طبیعی و استرس زندگی مدرن گفت: «در محیطهای اولیه، ما برای مواجهه با استرسهای کوتاه مدت آماده بودیم؛ گاهی حیوانی مانند شیر از راه میرسید و در مقابلش یا باید دفاع میکردید یا فرار. اما در نهایت، نکته این بود که خطر حمله شیر از بین میرفت.»
لانگمن نیز با اشاره به سازوکار مشابه بدن در برابر تهدیدهای طبیعی و محرکهای مدرن توضیح داد: «بدن ما به ترافیک، فشار کاری یا حتی صدای مداوم همانطور واکنش نشان میدهد که گویی با حملههای پیدرپی یک شیر روبهروست.»
در چنین شرایطی، به گفته او، پاسخ عصبی شدید فعال میشود اما فرصتی برای برقراری آرامش وجود ندارد.
کاهش باروری و افزایش بیماریها
شاو و لانگمن در بخش دیگری از این تحلیل نشان دادند که شهرنشینی و صنعت با کاهش باروری و افزایش بیماریهای التهابی، بر «کارایی فرگشتی» انسان اثر گذاشته است.
آنان با اشاره به افت قابل توجه نرخ باروری در بسیاری از کشورها و گسترش اختلالات خود ایمنی، این روند را نشانهای از فشار محیطهای مدرن بر بدن انسان ارزیابی کردند.
شاو تاکید کرد: «از یک طرف ثروت، رفاه و خدمات درمانی گسترده ایجاد کردهایم اما همین دستاوردها بر کارکردهای ایمنی، شناختی، جسمی و تولید مثل، اثر منفی گذاشتهاند.»
یکی از نمونههای مورد مطالعه در این زمینه، کاهش مداوم شمار و تحرک اسپرم از دهه ۱۹۵۰ است.
راهکارهایی برای همسویی دوباره با طبیعت
این دو پژوهشگر بر این باورند که سرعت تغییرات فناوری و محیطی، بسیار فراتر از توان فرگشت زیستی است و تکیه بر سازگاری طبیعی، کافی نیست.
شاو توضیح داد: «سازگاری زیستی کند پیش میرود و به هزاران سال زمان نیاز دارد.»
به گفته او، راه چاره در تقویت پیوند انسان با طبیعت، باز طراحی شهرها بر اساس نیازهای زیستی و کاهش عوامل مخرب نهفته است.
این پژوهشگر تاکید کرد: «ما میتوانیم مشخص کنیم کدام محرکها بیشترین تاثیر را بر فشار خون، ضربان قلب یا عملکرد سیستم ایمنی دارند و این آگاهی را در اختیار تصمیمگیرندگان بگذاریم. باید شهرها را درست طراحی کنیم و در عین حال، زمان بیشتری را در فضاهای طبیعی بگذرانیم.»
