پژوهشی تازه در خصوص معادن زغال سنگ طبس نشان میدهد معدنکاری برای کارگران این منطقه معنایی آمیخته با اضطراب، استثمار اقتصادی، فرسایش جسم و روان، تلاش برای حفظ امید و تامین زندگی خانواده دارد؛ معنایی که در دل ساختارهای نابرابر و ناایمن شکل میگیرد.
این تحقیق را احمد کلاته ساداتی، دانشیار جامعهشناسی و زینب صبوحی گلکار، دانشجوی دکتری جامعهشناسی دانشگاه یزد، با رویکرد پدیدارشناسی و بر پایه گفتوگو با کارگران تونلی معادن زغال سنگ طبس انجام دادهاند.
این پژوهش با هدف فهم تجربه زیسته معدنکاران از شغل خود، در آخرین شماره مجله «پژوهشهای راهبردی مسائل اجتماعی» دانشگاه اصفهان منتشر شده است.
بر اساس یافتهها، اضطراب از مرگ احتمالی، خستگی مداوم و نگرانی از آینده بخشهایی جداییناپذیر از زندگی روزانه معدنکاران است. آنان با هر صدای لرزشی در دل زمین، مرگ را در نزدیکی خود حس میکنند، اما برای معاش خانواده ناگزیر به ماندن هستند.
این اضطراب تنها به لحظه وقوع حادثه محدود نمیشود. نگرانی از آینده خانواده، از دست دادن توان کاری و نبود پشتوانه در کنار قراردادهای موقت و نظام پیمانکاری، ناامنی شغلی را تشدید میکند و کارگر را میان خطر مرگ زیر زمین و خطر بیکاری روی زمین نگه میدارد.
رنج روزمره در دل تاریکی
به روایت کارگران، کار در معدن با «رنج، ترس و خشم» درآمیخته است. آنان با شرایط سخت و ناایمن، احساس نادیده گرفته شدن، نبود امکان اعتراض و ترس از اخراج دست و پنجه نرم میکنند.
یکی از مصاحبهشوندگان میگوید: «کاری که داریم انجام میدیم و حقوقی که میگیریم همخوانی نداره... به فکر کارگر نیستند، فقط میخوان خودشون سود بیشتری ببرن.»
به گفته پژوهشگران، این جمله بازتابی از حس بیعدالتی و نادیده گرفته شدن در میان اکثر مصاحبهشوندگان است.
تقدیرگرایی در نبود انتخاب
بر پایه دادههای گردآوریشده، بیشتر کارگران معادن طبس شغل خود را انتخاب نکردهاند، بلکه بهاجبار شرایط اقتصادی وارد معدن شدهاند.
یکی از کارگران میگوید: «چون ترک تحصیل کرده بودم و مهارتی نداشتم، رفتم توی معدن... مجبور بودم شاغل بشم.»
روایتها نشان میدهد فقر و نبود فرصت شغلی، معدن را به تنها راه ممکن برای زنده ماندن در منطقه تبدیل کرده است.
پژوهشگران این گرایش را نوعی «تقدیرگرایی» میدانند که به سازوکار دفاعی در برابر واقعیت تلخ زندگی تبدیل شده است؛ سرنوشتی که در غیاب انتخاب، به «قسمت» تعبیر میشود.
فرسایش جسم و روان در دل انزوا
طبق نتایج این مطالعه، کارگران معدن نهتنها در معرض خطرات فیزیکی، بلکه درگیر فرسایش روانی نیز هستند.
دوری از خانواده و زندگی در محیطهای ایزوله، احساس دلتنگی، افسردگی و اضطراب را در میان آنها تشدید کرده است.
در بخشی از پژوهش آمده است: «این تجربه تنها به فعالیت فیزیکی در اعماق زمین محدود نمیشود، بلکه شامل مواجهه روزمره با خطر، فرسایش جسمی، اضطراب روانی و احساس طردشدگی اجتماعی است.»
نویسندگان معتقدند طرد اجتماعی به معنای نادیده گرفتن روایتهای شخصی کارگران و تقلیل آنها به «نیروی کار صرف» است؛ وضعیتی که به «معنازدایی» از کار و انزوای بیشتر میانجامد.
امید در دل تاریکی؟
با این همه، کارگران در دل سختی، معنا و امید را در نقش نانآور و پدر خانواده میجویند.
یکی از معدنکاران میگوید «اگر کار دیگری بود، هیچکس خودش را زیر زمین دفن نمیکرد»، اما با این حال، حضور در معدن را «راه زنده ماندن خانواده» میداند.
به گفته نویسندگان این مقاله، زندگی معدنکاران طبس بازتابی از تضاد میان کار، مرگ و امید است؛ افرادی که هر روز در اعماق زمین، میان احتمال ریزش و تداوم کار سنگین، در پی راهی برای زیستن هستند.
این مقاله پژوهشی با مشارکت ۲۲ کارگر تونلی معادن زغال سنگ طبس انجام گرفت و تصویری کمتر دیدهشده از زندگی کسانی ارائه کرد که با به خطر انداختن جان خود در اعماق زمین، چرخ اقتصاد ایران را در حرکت نگه میدارند.
فدرال رجیستر، نشریه رسمی دولت آمریکا، جمعه ۱۶ آبان بیانیهای با امضای ترامپ منتشر کرد که در آن آمده است «روابط میان آمریکا و ایران هنوز عادی نشده» و «فرایند اجرای توافقهای دوجانبه مورخ ۲۹ دی ۱۳۵۹ همچنان ادامه دارد».
تمدید یک ساله وضعیت اضطراری ملی برای جلوگیری از هرگونه تهدیدات جدید از سوی جمهوری اسلامی صورت میگیرد؛ تهدیداتی که ممکن است بر منافع امنیتی و اقتصادی واشینگتن تاثیر منفی بگذارند.
این فرمان در دوران ریاستجمهوری جیمی کارتر و ۱۰ روز پس از اشغال سفارت آمریکا در تهران صادر شد و از آن زمان هر سال از سوی تمامی روسای جمهوری ایالات متحده تمدید شده است.
کارتر این فرمان را برای مقابله با «تهدید غیرعادی و فوقالعاده» ایران علیه امنیت ملی، سیاست خارجی و اقتصاد آمریکا اعلام کرده بود.
سال گذشته هم جو بایدن، رییسجمهوری وقت آمریکا، با تمدید این فرمان، در نامهای به روسای سنا و مجلس نمایندگان آمریکا نوشت: «من تشخیص دادهام که ادامه وضعیت اضطراری ملی اعلامشده در فرمان اجرایی ۱۲۱۷۰ در رابطه با ایران ضروری است.»
پیش از این نیز ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود، ضمن تمدید وضعیت اضطراری تاکید کرده بود اقدامات و سیاستهای حکومت ایران، از جمله «توسعه موشکهای بالستیک، حمایت از تروریسم بینالمللی و نقض حقوق بشر»، تهدیداتی بزرگ علیه امنیت ملی، سیاست خارجی و اقتصاد آمریکا محسوب میشوند.
روابط ایران و آمریکا در تیرهترین حالت ممکن
تمدید وضعیت اضطراری ملی آمریکا در ارتباط با ایران در حالی انجام شد که روابط دو کشور در یک سال گذشته شاهد تحولات گستردهای بوده است.
ترامپ پس از آغاز دومین دور ریاستجمهوری خود بارها جمهوری اسلامی را به گفتوگو در خصوص پرونده هستهای تهران دعوت کرد.
او در بهار سال جاری با ارائه مهلتی دو ماهه به حکومت ایران انتظار داشت بتواند بدون درگیری نظامی، مانع افزایش تنشها در منطقه شود.
اما شکست چند دور مذاکره در عمان و ایتالیا در پایان این مهلت باعث شد اسرائیل ۲۳ خرداد حملات خود به ایران را آغاز کند.
ترامپ در میانه جنگ ۱۲ روزه دستور بمباران تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را صادر کرد تا بمبافکنهای بی-۲ آمریکایی با طی هزاران کیلومتر وارد آسمان ایران شوند و تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان را با بمبهای سنگرشکن هدف قرار دهند.
در این مدت علاوه بر نابودی تاسیسات اتمی، ترامپ با افزایش تحریمها کوشیده فشارهای سیاسی و اقتصادی علیه جمهوری اسلامی را تا حد ممکن شدت بخشد.
پایگاه خبری دیدهبان ایران جمعه ۱۶ آبان گزارش داد این کودک ساعت سه بامداد ۱۲ آبان در حالی از بیمارستان «علی ابن ابیطالب رودان» با آمبولانس به بیمارستان محمدی بندرعباس منتقل شد که آثار جراحت، سوختگی، کبودی و ضرب و شتم بر بدن او نمایان بود.
بر اساس این گزارش، خانواده امیرعباس گفتهاند او از بالای درخت افتاده، اما وجود آثار سوختگی بر بدن کودک، از جمله بر انگشتان و گوش او، از آزار فیزیکی شدید حکایت دارد.
این رویداد در ادامه افزایش موارد کودکآزاری و خشونتهای مرگبار علیه کودکان در سالهای اخیر در ایران رخ داده است؛ روندی که نهادهای حقوق بشری از آن بهعنوان یکی از بحرانهای پنهان اجتماعی یاد میکنند.
یک منبع آگاه در بیمارستان رودان در مصاحبه با دیدهبان ایران گفت این کودک هنگام ورود به بیمارستان فاقد علائم حیاتی بود و علت مرگ او خونریزی مغزی اعلام شد. به گفته این منبع، مردمکهای کودک هیچ واکنشی به نور نشان نمیدادند.
او افزود: «با این حال، علت فوت باید از سوی پزشکی قانونی تشخیص داده شود، ولی تمامی علائم و معاینات مرگ مغزی را تایید کرده است.»
دیدهبان ایران با استناد به اطلاعات اختصاصی خود نوشت کادر درمان موضوع را به اورژانس اجتماعی اطلاع دادهاند و این نهاد نیز گزارشی درباره این حادثه تهیه کرده است.
شکنجه، ضرب و شتم، تجاوز، آزار جنسی و قتل کودکان در ایران مسبوق به سابقه است، اما هیچ آمار دقیق و بهروزی از میزان این خشونتها در دست نیست و پژوهشهای نظاممند درباره ابعاد آن انجام نشده است
گزارشها نشان میدهد تنها حدود ۲۰ درصد از موارد خشونت جسمی و جنسی علیه کودکان شناسایی یا گزارش میشوند و بخش بزرگی از این جنایتها پنهان میمانند.
سایت حقوق بشری هرانا اسفند ۱۴۰۳ در گزارشی درباره نقض حقوق بشر در ایران نوشت در سال ۱۴۰۳، دستکم ۴۲۹۶ مورد کودکآزاری در ایران را ثبت کرده است.
به گزارش هرانا، سال گذشته دستکم ۲۷ مورد تجاوز و آزار جنسی کودکان، ۴۳ مورد قتل کودکان، پنج مورد «قتل ناموسی» کودکان، ۹ مورد مرگ و ۱۷ مورد مصدومیت کودکان کار، ۵۸ مورد خودکشی و ۱۴ مورد مرگ و ۲۰۴ مورد مصدومیت کودکان در پی سهلانگاری مسئولان به ثبت رسید.
اردیبهشت ۱۴۰۳، اورژانس اجتماعی استان تهران اعلام کرد هرماه بهطور میانگین ۴۵۰۰ تماس مرتبط با وظایف و فعالیتهایشان با آنها برقرار میشود که بیشتر آنها در خصوص «کودکآزاری» است.
مرگ امیرعباس رونما تنها یک تراژدی فردی نیست، بلکه نمادی از تداوم چرخه خشونت علیه کودکان در غیاب حمایت و نظارت موثر است. تا زمانی که حاکمیت ارادهای جدی برای پیشگیری و مجازات آمران و عاملان کودکآزاری نشان ندهد، این فاجعهها هر بار با نامی تازه تکرار خواهند شد.
این روزنامه جمعه ۱۶ آبان گزارش داد به نظر میرسد بازگشت کوهلر و پاریس به فرانسه به سرنوشت اسفندیاری که به «تبلیغ تروریسم» متهم است، گره خورده باشد.
خواهر کوهلر در مصاحبه با لوموند گفت امیدوار است بتواند تا کریسمس خواهرش را در آغوش بگیرد، اما افزود: «نمیخواهیم به تاریخی خاص دل ببندیم، چون ناامیدی حاصل از آن سنگین خواهد بود.»
به گزارش لوموند، وزارت امور خارجه فرانسه درباره زمان بازگشت احتمالی این زوج محتاط است و تنها تایید کرده که «کارهای دیپلماتیک پشتپرده ادامه دارد».
کوهلر، فعال سندیکایی و همسرش، پاریس، که طی سه سال گذشته در زندانهای جمهوری اسلامی محبوس بودند، سرانجام ۱۳ آبان بهصورت مشروط آزاد شدند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، همان روز در پیامی این رویداد را «رهایی بزرگ» خواند و افزود پس از «نخستین گام»، گفتوگوها برای بازگشت سریع آنها به فرانسه ادامه دارد.
ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، نیز ۱۳ آبان گفت: «به نظر میرسد آنها سالم هستند و در سفارت فرانسه در امنیت به سر میبرند.»
او افزود: «ما به تلاشهایی که از هفتهها و ماههای پیش آغاز کردهایم، ادامه میدهیم تا بتوانیم آزادی کامل آنان را به دست آوریم.»
در سوی دیگر، اسفندیاری نیز که بهدلیل حمایت از گروه حماس در فرانسه زندانی بود، ۳۰ مهر بهصورت مشروط آزاد شد.
کوهلر، عضو «فدراسیون ملی آموزش و فرهنگ نیروی کار فرانسه» و پاریس، دبیر کل سابق همین سندیکا در بخش آموزش، در پی دیدار با شماری از فعالان کارگری و معلمان در تهران به دست ماموران امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شدند.
پس از آن هم تعداد زیادی از فعالان کارگری و معلمان در تهران و چند شهر دیگر دستگیر شدند.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی مهرماه کوهلر و پاریس را به اتهام «جاسوسی» به بیش از ۳۰ سال زندان محکوم کرد.
بازداشت این زوج فرانسوی و فعالان صنفی در ایران انتقادهای گسترده سندیکاها و اتحادیههای کارگری و معلمان در ایران و جهان را به دنبال داشت.
آنان تاکید کردند بر اساس مقاولهنامههای سازمان بینالمللی کار، دیدار فعالان سندیکایی کشورهای مختلف قانونی است.
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه ۲۴ مهر صدور حکم طولانیمدت زندان برای این دو نفر را محکوم کرد و گفت اتهامات مطرحشده «بیاساس» و مجازات آنها «خودسرانه» است.
فرانسه، چند کشور اروپایی و آمریکا بارها جمهوری اسلامی را به «گروگانگیری حکومتی» شهروندان خارجی بهمنظور اعمال فشار سیاسی بر دولتهای غربی متهم کردهاند.
در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی این اتهام را رد کرده و گفتهاند بازداشتها طبق «روند قانونی» انجام شده و اتهام بدرفتاری با زندانیان واقعیت ندارد.
ایلنا جمعه ۱۶ آبان نوشت شیوع گسترده تب برفکی در مناطق مختلف کشور باعث نگرانی جدی مردم و دامداران شده است.
علیرضا رفیعیپور، رییس سازمان دامپزشکی، جمعه ۱۶ آبان در مصاحبه با این خبرگزاری اعلام کرد منشا بیماری تب برفکی هنوز مشخص نیست و تحقیقات در این زمینه ادامه دارد.
او درباره نگرانیها نسبت به مصرف گوشت دامهای واکسینهشده گفت پس از پایان دوره درمان و از بین رفتن اثر داروها، گوشت این دامها کاملا سالم است و مصرف آن هیچ خطری برای مردم ندارد.
رفیعیپور افزود: «تمام تمهیدات لازم برای پیشگیری از ورود سویه جدید تب برفکی به کشور را اندیشیده بودیم و واکسنهای مورد نیاز از قبل وارد کشور شده بود. واکسیناسیون در مناطق مرزی آغاز شده و در حال حاضر بیماری تحت کنترل قرار دارد.»
تب برفکی چیست؟
تب برفکی یک بیماری ویروسی و مسری است که تنها دامها را تحت تاثیر قرار میدهد. این بیماری بهطور عمده در حیواناتی همچون گاو، گوسفند، بز و خوک مشاهده میشود، اما در برخی موارد میتواند به دیگر حیوانات نیز انتقال یابد.
این بیماری علاوه بر تهدید سلامت دامها، پیامدهای اقتصادی قابلتوجهی نیز دارد و میتواند موجب کاهش تولید گوشت، شیر و دیگر فرآوردههای دامی شود.
عامل این بیماری ویروسی به نام ویروس تب برفکی (FMDV) است که بهسرعت گسترش مییابد و از راههای گوناگونی از جمله تماس مستقیم با دام آلوده، جریان هوا، آب، وسایل نقلیه، تجهیزات دامداری و حتی افرادی که از مناطق آلوده عبور کردهاند، منتقل میشود.
با شیوع تب برفکی، ایران واردکننده گوشت شد
رفیعیپور پنجم آبان گفته بود در شش ماهه نخست سال جاری ۲۷۰ کانون تب برفکی در کشور به ثبت رسیده است.
این در حالی است که به گفته او، در بازه زمانی مشابه در سال ۱۴۰۳، حدود ۲۲۰ کانون تب برفکی در کشور وجود داشت.
چهارم آبان، شبکه روداو، رسانه مستقر در اقلیم کردستان عراق، گزارش داد ایران در پی افزایش تقاضا و شیوع بیماری ویروسی تب برفکی، از یک کشور صادرکننده به واردکننده گوشت قرمز و سفید تبدیل شده است.
توصیههای بهداشتی به دامداران
مقامات محلی ایران در هفتههای اخیر نسبت به شیوع تب برفکی در میان دامها هشدار دادهاند.
حمزه آقاپور کاظمی، مدیرکل دامپزشکی مازندران، اعلام کرد استفاده از خوراک و آب تازه برای جلوگیری از ابتلای دامها به بیماری تب برفکی ضروری است.
همزمان، مهدی فیضی مدیرکل دامپزشکی استان اردبیل، گفت: «با هدف پیشگیری از شیوع بیماری تب برفکی، دامداران این استان باید از جابهجایی دامهای خود خارج از ضوابط و نظارت و کنترل بهداشتی دامپزشکی خودداری کنند.»
او افزود: «عمدهترین راه انتقال این ویروس از طریق تردد و جابهجایی دامها و تماس است. این ویروس از طریق لباس، کفش و ادوات بهراحتی منتقل میشود، بنابراین لازم است دامداران موارد ایمنی را رعایت کنند.»
بر اساس گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، این تجمع عصر پنجشنبه ۱۵ آبان با حضور شماری از شهروندان و بستگان بالدی در بیمارستان سوختگی طالقانی اهواز برگزار شد.
حاضران در این تجمع با محمدرضا موالیزاده، استاندار خوزستان، دیدار کردند و ضمن درخواست برکناری فوری شهردار اهواز و معاونان و حامیانش، خواستار رسیدگی قضایی به اتهام افرادی شدند که در حادثه خودسوزی نقش داشتند.
به گزارش سازمان حقوق بشری کارون، فضای اطراف بیمارستان در زمان برگزاری این تجمع اعتراضی، بهطور گستردهای تحت کنترل نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی بود.
کارون پیشتر گزارش داد نیروهای شهرداری منطقه سه اهواز به همراه ماموران نیروی انتظامی ۱۱ آبان بدون اطلاع و حضور مالک دکه، مجاهد بالدی، به محل کسب او در پارک زیتون مراجعه و اقدام به تخریب آن کردند.
در زمان حضور ماموران، همسر بالدی و فرزندشان احمد در محل حضور داشتند و برای جلوگیری از تخریب، در داخل دکه تحصن کردند. با این حال، ماموران به تخریب ادامه دادند.
بر اساس این گزارش، معاون خدمات شهرداری منطقه سه اهواز با «رفتاری خشن و خارج از شان اداری»، دست همسر مجاهد بالدی را گرفت و او را به بیرون از دکه پرتاب کرد.
کارون افزود احمد بالدی نیز در پی این رفتار «خشن و ناعادلانه» و در اعتراض به «ظلم صورتگرفته»، در برابر چشمان ماموران اقدام به خودسوزی با بنزین کرد و با حدود ۷۰ درصد سوختگی در بیمارستان طالقانی اهواز بستری شد.
وضعیت جسمانی او وخیم گزارش شده است.
به گفته شاهدان، برخی ماموران حاضر در صحنه هیچ تلاشی برای جلوگیری از این فاجعه انسانی نکردند و حتی با بیتفاوتی و تمسخر نظارهگر ماجرا بودند.
کارون با ابراز تاسف عمیق از این رخداد، خواستار برخورد جدی و قانونی با آمران و عاملان این اقدام غیرانسانی شد و تاکید کرد که حقوق تضییعشده خانواده بالدی باید استیفا شود و مورد توجه جدی قرار گیرد.
کارشناسان توصیه میکنند اگر با افرادی روبهرو شدید که از جملات یا عباراتی حاکی از افسردگی یا تمایل به پایان دادن به زندگی استفاده میکنند، از آنها بخواهید با پزشک معتمد، مراکز تخصصی حمایت روانی یا فردی مورد اعتماد درباره نگرانیهای خود گفتوگو کنند. اگر خودتان به خودکشی یا خودسوزی فکر میکنید، در ایران میتوانید با اورژانس اجتماعی با شماره ۱۲۳ تماس بگیرید.
در سالهای گذشته موارد بسیاری از اقدام به خودسوزی و خودکشی کارگران در ایران بهدلیل اخراج، شرایط سخت کاری، تاخیر در پرداخت یا عدم پرداخت دستمزد، و سایر مسائل گزارش شده است.
در یکی از آخرین نمونهها در ۱۲ آبان، یک شهروند عرب در اهواز به نام کمال بالدی بهدنبال فشارهای روانی و مشکلات اقتصادی به زندگی خود پایان داد.
