اندیشکده «مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم» با انتشار مطلبی، به تحلیل تحولات اخیر لبنان و سفر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، به بیروت پرداخت و نوشت رویدادهای اخیر میتواند به جنگ داخلی، انشقاق در صف ارتش لبنان و حتی نبرد مجدد با اسرائیل بینجامد.
بر اساس این تحلیل که سهشنبه ۲۸ مرداد منتشر شد، میتوان چهار سناریوی اصلی را برای تحولات اخیر لبنان در نظر گرفت.
۱. اگر دولت لبنان بر خلع سلاح حزبالله اصرار بورزد، وزیران شیعه ممکن است کابینه را ترک کنند که این امر میتواند به سقوط دولت و از کار افتادن ساختار حکومت منجر شود.
۲. در صورتی که ارتش لبنان علیه حزبالله دست به اقدامی بزند، احتمال بروز اختلاف و بالا گرفتن تنشهای فرقهای در صف نیروهای نظامی وجود دارد.
۳. تشدید درگیریها میتواند به جنگ داخلی، مداخله سوریه و تکرار سناریوی سال ۱۹۷۶ منتهی شود.
۴. همچنین این احتمال وجود دارد که حزبالله با حمله به اسرائیل، فشارها را به سمت خارج معطوف و خود را بهعنوان تنها نیروی مقاومت در برابر «اشغال» معرفی کند. چنین اقدامی میتواند آتش یک جنگ تازه و طولانیمدت را شعلهور سازد و احتمالا پای جمهوری اسلامی را نیز به آن بکشاند.
در روزهای اخیر موضوع خلع سلاح حزبالله به محور اصلی کشمکشهای سیاسی در لبنان بدل شده و بر روابط تهران و بیروت نیز سایه انداخته است.
سمیر جعجع، رییس حزب نیروهای لبنانی، ۱۷ مرداد در مصاحبه با شبکه العربیه، محدود کردن سلاح به دولت را «یک مساله داخلی و یک خواسته لبنانی» خواند و در عین حال گفت تصمیمگیری حزبالله درباره تحویل سلاحهایش منوط به اراده جمهوری اسلامی است.
پیامدهای سفر لاریجانی به لبنان
مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم در ادامه تحلیل خود نوشت: «اکثر ناظران لبنانی بر این باورند که سفر لاریجانی موازنه قدرت در لبنان را تغییر داد. این کشور اکنون درگیر زورآزمایی میان ایالات متحده و ایران است؛ کشمکشی که در نهایت ممکن است به بخشی از مذاکرات گستردهتر میان تهران و واشینگتن بدل شود.»
این اندیشکده افزود هرچند حامیان حزبالله از لاریجانی در مسیر خروج از فرودگاه بیروت استقبال کردند، اما دیدارهای این مقام ارشد جمهوری اسلامی با جوزف عون، رییسجمهوری و نواف سلام، نخستوزیر لبنان، در فضایی پرتنش برگزار شد.
در این تحلیل آمده است: «تصاویر منتشرشده [از این دیدارها] تنش موجود در زبان بدن را آشکار کرد و عمق شکاف میان دو طرف را برجسته ساخت.»
روزنامه لبنانی ندا الوطن ۲۳ مرداد با اشاره به مواضع اخیر مقامهای دولت لبنان نوشت صحبتهای عون و سلام «سیلی به صورت» لاریجانی بود
پیش از آن در ۱۸ مرداد، وزارت امور خارجه لبنان در بیانیهای اظهارات مقامهای حکومت ایران در مخالفت با خلع سلاح حزبالله را محکوم کرد و گفت جمهوری اسلامی بهتر است بهجای دخالت در امور سایر کشورها، به مشکلات مردم ایران بپردازد.
نقش اسرائیل در تضعیف حزبالله
مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم در تحلیل خود همچنین به ضربات سهمگین اسرائیل به حزبالله در جریان نبرد اخیر دو طرف پرداخت.
این اندیشکده نوشت بیش از ۷۰ درصد از زرادخانه موشکی و زیرساختهای نظامی حزبالله منهدم شدند. در میان ۲۹ روستای شیعهنشین واقع در مرز با اسرائیل که بهعنوان خطوط مقدم مستحکم حزبالله عمل میکردند، ۲۲ روستا بهطور کامل ویران شدند و بیش از ۱۰۰ هزار نفر از ساکنان آن بهناچار خانههای خود را ترک کردند.
حسن نصرالله و جانشین او، هاشم صفیالدین، به همراه بخش عمده فرماندهان ارشد و هزاران عضو حزبالله در حملات اسرائیل کشته شدند؛ در مجموع حملات اسرائیل بیش از پنج هزار کشته و هزاران زخمی در میان اعضای حزبالله برجای گذاشت.
سرانجام حزبالله با توجه به شدت ضربات و خسارات وارد شده، در آذرماه ۱۴۰۳ تن به برقراری آتشبس و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت داد.
بر اساس این قطعنامه، حزبالله باید نیروهای خود را به شمال رودخانه لیتانی (حدود ۳۰ کیلومتری مرز اسرائیل) منتقل کند و بدین ترتیب، تنها ارتش لبنان و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل (یونیفل) اجازه استقرار در جنوب این کشور را دارند.
همچنین قطعنامه ۱۷۰۱ بر خلع سلاح همه گروههای مسلح در لبنان تاکید دارد.
مرکز امنیت و امور خارجی اورشلیم نوشت موافقت حزبالله با خلع سلاح در عمل چیزی جز «تاکتیکی برای خرید زمان» نبود و رهبران این گروه بر این باور بودند که دولت لبنان بهدلیل نفوذ و برتری حزبالله هرگز توانایی اجرای آن را نخواهد داشت.
طبق تحلیل این اندیشکده، تحولات بعدی و انتخاب عون و سلام بهعنوان رییسجمهوری و نخستوزیر لبنان نشان داد که محاسبات رهبران حزبالله نادرست بوده است.
تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، ۲۷ مرداد در سفر به بیروت، ضمن تاکید بر خلع سلاح حزبالله گفت اسرائیل باید به تعهدات خود در چارچوب توافق آتشبس عمل کند و از لبنان خارج شود.
یافتههای این پیمایش که از سوی خبرگزاری رویترز و موسسه ایپسوس انجام گرفت، سهشنبه ۲۸ مرداد منتشر شد.
بر اساس نتایج این نظرسنجی، ۷۱ درصد از پاسخدهندگان نسبت به پیامدهای گسترش هوش مصنوعی ابراز نگرانی کردند و هشدار دادند این فناوری میتواند «تعداد بسیار زیادی از افراد را بهطور دائمی بیکار کند».
فناوری نوین هوش مصنوعی از اواخر سال ۲۰۲۲ و با راهاندازی چتبات «چتجیپیتی» به دست شرکت اوپناِیآی وارد عرصه عمومی شد و در مدت کوتاهی، عنوان سریعترین اپلیکیشن در حال رشد تاریخ را به دست آورد.
در ادامه، شرکتهای بزرگ فناوری از جمله متا (مالک فیسبوک)، آلفابت (شرکت مادر گوگل) و مایکروسافت نیز محصولات هوش مصنوعی خود را روانه بازار کردند.
در حال حاضر شواهدی مبنی بر بروز بیکاری گسترده در آمریکا مشاهده نمیشود و نرخ بیکاری در این کشور در ماه گذشته میلادی ۴.۲ درصد گزارش شده است.
با این حال، توسعه هوش مصنوعی بهدلیل تاثیرات عمیق آن بر ساختار مشاغل، صنایع و زندگی روزمره، موجی از نگرانیهای اجتماعی و اقتصادی را برانگیخته است.
هوش مصنوعی و چالشهای پیشِرو: از سیاست و امنیت تا انرژی
نتایج نظرسنجی مشترک رویترز و ایپسوس حاکی از آن است که ۷۷ درصد پاسخدهندگان نسبت به احتمال بهرهبرداری از هوش مصنوعی در ایجاد بیثباتی سیاسی ابراز نگرانی کردهاند.
این موضوع بیانگر دغدغههای فزاینده پیرامون کاربرد روزافزون این فناوری در تولید ویدیوهای واقعنما از رویدادهای غیرواقعی است.
بر پایه یافتههای این پیمایش، شهروندان آمریکایی نسبت به کاربردهای نظامی هوش مصنوعی نیز نگرانیهای جدی دارند.
در این نظرسنجی، ۴۸ درصد معتقد بودند دولت نباید هرگز از هوش مصنوعی برای تعیین اهداف حملات نظامی استفاده کند؛ در مقابل، ۲۴ درصد با چنین کاربردی موافق بودند و ۲۸ درصد نیز اظهار بیاطلاعی یا تردید کردند.
این در حالی است که استقبال گسترده شرکتها و افراد از هوش مصنوعی موج جدیدی از سرمایهگذاریها را به همراه داشته است که از آن جمله میتوان به برنامه شرکت «فاکسکان»، تولیدکننده قطعات رایانهای و الکترونیکی و شرکت مخابراتی «سافتبانک» برای احداث کارخانه تجهیزات مراکز داده در ایالت اوهایو اشاره کرد.
این تحولات همچنین سیاستهای امنیت ملی را دگرگون ساخته و رقابت میان ایالات متحده و چین را برای کسب برتری در حوزه هوش مصنوعی تشدید کرده است.
همچنین ۶۱ درصد مشارکتکنندگان در پیمایش رویترز و ایپسوس نسبت به حجم بالای مصرف برق مورد نیاز برای پشتیبانی از این فناوری ابراز نگرانی کردند.
این نظرسنجی طی شش روز انجام شد و دوشنبه ۲۷ مرداد به پایان رسید.
خبرگزاری رویترز به نقل از مقامهای ترکیه سهشنبه گزارش داد که خشکسالی به یک مسئله بحرانی در این کشور تبدیل شده و چندین استان در مورد محدود بودن منابع آب شیرین در تابستان هشدار دادهاند.
در ماه جاری میلادی، مناطق مختلفی در استان ازمیر، سومین استان پرجمعیت ترکیه، بارها با قطعی آب مواجه شدند. همچنین در استان عشاق در غرب ترکیه به شهرداریها اعلام شد که تنها روزی شش ساعت دسترسی به آب خواهند داشت، زیرا مخزن اصلی آب به پایان رسیده است.
براساس گزارش اداره هواشناسی ترکیه، میزان بارندگی در ماه ژوئیه نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۷۱ درصد کاهش یافته است. در منطقه مرمره، شامل تکیرداغ و استانبول، این کاهش در ژوئیه به ۹۵ درصد پایینتر از حد معمول ماهانه رسید.
سطح آب سد نایب در تکیرداغ، که در ماههای ژوئن و ژوئیه هیچ بارشی نداشت، در ماه اوت به صفر درصد رسید.
این امر مقامها را مجبور کرده تا به راهحلهای جایگزین روی آورند، از جمله انتقال آب کشاورزی برای مصرف خانگی و ساخت یک سیستم پمپاژ برای رساندن آب به مناطق شهری.
طبق گزارش اداره دولتی آب، سطح آب این سد در همین زمان سال گذشته ۲۱ درصد بود.
مقامات میگویند که این استان بیش از هر جای دیگر در ترکیه از خشکسالی آسیب دیده است و این مسئله ناشی از تغییرات اقلیمی است.
محمد، ۷۰ ساله، یکی از ساکنان این منطقه گفته که خانهشان دو ماه است که بدون آب مانده و آنها قادر به استحمام یا انجام کارهای خانه نیستند و مجبورند از مناطق اطراف آب را در بطریهای بزرگ بیاورند.
همسرش، فاطمه، ۶۵ ساله، گفت خانوادهشان شبها بیدار میمانند تا در صورت وصل شدن آب، بطریها را پر کنند.
یک شهروند دیگر نیز گفت: «بهزودی اینجا را ترک خواهیم کرد. چه میتوانیم بکنیم؟ آب اصلا جریان ندارد.»
ترامپ سهشنبه ۲۸ مرداد و یک روز پس از دیدار بار رهبران اروپایی در کاخ سفید با ابراز نگرانی از رفتار احتمالی پوتین گفت: «فکر میکنم زلنسکی و پوتین وضعیت بدی ندارند و بد عمل نکردهاند.»
او افزود: «در یکی دو هفته آینده متوجه خواهیم شد که پوتین چه تصمیمی دارد. اوکراین قرار است بخش زیادی از زمینهای خود را پس بگیرد.»
رئیسجمهوری آمریکا همچنین گفت که اروپا آماده است نیروهایی را به میدان جنگ اعزام کند.
ترامپ در پاسخ به پرسش درباره عدم حضور نیروهای زمینی آمریکا در جنگ اوکراین، گفت: «این اطمینان را از من داشته باشید.»
او تاکید کرد که نمیخواهد وقت تلف کند، فقط میخواهد جنگ را پایان دهد.
مارک روته، دبیرکل ناتو نیز دوشنبه ۲۷ مرداد در گفتوگو با شبکه خبری فاکس گفت که ترامپ «یک صلحجوی عملگرا» است.
ترامپ پیش از این بارها گفته بود که عضویت اوکراین در ناتو اتفاق نخواهد افتاد اما قول داده بود تلاش کند تا حد امکان قلمرو بیشتری برای اوکراین پس گرفته شود.
پایگاه خبری اکسیوس ۲۰ تیر ماه به نقل از سه منبع آگاه گزارش داده بود رئیسجمهوری آمریکا قصد دارد به متحدان خود در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) تسلیحات بفروشد تا بدین ترتیب، این کشورها بتوانند سلاحها را در اختیار اوکراین قرار دهند.
ترامپ سال گذشته در حالی در آمریکا به قدرت رسید که خواستار بازنگری اساسی در هدف و ماموریت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) شده بود.
رئیسجمهوری آمریکا در ماههای گذشته تلاش کرد تا کمک نظامی به اوکراین، میان آمریکا و متحدان اروپایی تقسیم شود. او از این تقسیم بار به عنوان یک «فشار زودهنگام» یاد کرد تا وابستگی آمریکا به اروپا کاهش یابد.
ترامپ بارها هشدار داده که اگر اروپا سهم بیشتری از هزینههای ناتو را نپردازد، تعهدات آمریکا در ناتو کاهش پیدا خواهد کرد. این تهدید باعث شد برخی دولتهای اروپایی برای افزایش بودجه دفاعی خود اقدام کنند.
