به گفته وکلا و گروه‌های حقوق بشر، ده‌ها روسی مخالف حکومت به دلیل دیدگاه‌های سیاسی خود، تحت درمان اجباری روانپزشکی قرار می‌گیرند و این روند به گفته این منابع، آنان از آغاز جنگ در اوکراین با سرعت بیشتری گسترش یافته است.
به گزارش رویترز، این روش سرکوب یادآور روش سرکوبی است که به‌طور گسترده در اتحاد جماهیر شوروی به کار می‌رفت و به «روانپزشکی تنبیهی» معروف بود، هرچند مقیاس کنونی به مراتب کمتر از آنچه از اواخر دهه ۱۹۶۰ تا اوایل دهه ۱۹۸۰ مشاهده می‌شد، می‌باشد.
برای این گزارش، رویترز داده‌هایی از یک کارشناس بین‌المللی و دو گروه حقوق بشر روسی را تحلیل کرد، با سه وکیل مصاحبه نمود و مدارک پرونده‌های دو فعال زن را که به دستور دادگاه جهت ارزیابی‌های روانپزشکی در یک بیمارستان سیبری منتقل شده بودند، مورد بررسی قرار داد.
یکاترینا فت‌یانووا، ۳۷ ساله، ۲۸ آوریل سال گذشته پس از آن‌که به تضعیف اعتبار نیروهای مسلح روسیه از طریق انتشار مقاله‌ای در یک روزنامه کوچک مخالف که او اداره می‌کرد متهم شد، در بیمارستان روانپزشکی بستری شد.
پس از آن‌که پزشکان در سندی که رویترز مشاهده کرده، اعلام کردند که او هیچ اختلال یا بیماری روانی ندارد یک ماه بعد در ۲۷ مه از بیمارستان مرخص شد.
او به رویترز گفت: «من معتقدم هدف واقعی بستری کردن من مجازات من بود تا من را با سرکوب اخلاقی و انزوا از جامعه جدا کنند.»
رابرت ون وورن، استاد هلندی و فعال حقوق بشر که دهه‌هاست به مطالعه آنچه که او آن را سواستفاده سیاسی از روانپزشکی در روسیه می‌نامد، گفت که از سال ۲۰۲۲، زمانی که حمله روسیه به اوکراین آغاز شد، سالانه حدود ۲۳ مورد از این قبیل را مستند کرده است، در حالی‌که میانگین سالانه چنین ارجاع‌هایی به مراکز روانپزشکی بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۱، تقریبا ۵ نفر بود.
تجربه مشابه سرکوب درمانی مخالفان سیاسی در ایران
کارزار «شکنجه دارویی، قتل عمد خاموش دولتی» درباره شکنجه دارویی در زندان‌های ایران که ۲۵ آذر ۱۴۰۲ منتشر شد، نشان می‌دهد این شیوه از سرکوب در جمهوری‌اسلامی هم رایج است.
در این گزارش، به شکنجه دارویی زندانیان در طول سال‌های اخیر پرداخته شده که بیانگر سیستماتیک بودن این نوع از شکنجه در ایران است. یافته‌های این گزارش برگرفته از شهادت بازداشت‌شدگان اعتراضات سال گذشته و زندانیان سیاسی سابق است.
بر اساس این گزارش، استفاده از شکنجه دارویی نه یک استثنا، بلکه روشی رایج و فراگیر در زندان‌های جمهوری اسلامی است. کمیته مبارزه برای آزادی زندانیان سیاسی،از جامعه بین‌المللی خواست اقداماتی فوری و قاطع برای بررسی این نوع شکنجه‌ها و مرگ‌های متعاقب آن انجام دهد و جمهوری اسلامی را در برابر جنایاتش علیه زندانیان سیاسی پاسخگو کند.
برخی زندانیان سیاسی مانند سهیل عربی، هاشم خواستار و کیانوش سنجری پیش‌تر درباره این شکنجه‌ها اطلاع‌رسانی کرده‌اند.
بر اساس این گزارش، در چهار دهه گذشته، جمهوری اسلامی به داروهای روان‌گردان و آرام‌بخش‌ها به‌عنوان ابزاری برای تنظیم و کنترل شرایط داخل زندان‌ها متکی بوده است.
استفاده از این داروها گاهی به درخواست زندانیان بوده است اما به دلیل شرایط غیرقابل تحمل حاکم بر شکنجه دارویی، عمدتا زندانیان سیاسی شناخته شده را هدف قرار داده و در برخی موارد منجر به مرگ زندانی شده است.
پیش از این سازمان عفو بین‌الملل از مرگ چند زندانی سیاسی حین بازداشت در سال ۲۰۱۸ خبر داده بود و سازمان رهایی از شکنجه در گزارش سال ۲۰۱۷ خود گفته بود ۱۰ درصد از بیماران، شکنجه دارویی را در زندان‌های ایران تجربه کرده‌اند.
مقیاس «نگران‌کننده» سرکوب روانپزشکی در روسیه
در دوران شوروی، بر اساس این فرض که تنها فردی با اختلال روانی می‌تواند با دولت کمونیستی مخالفت کند هزاران مخالف به دلایل سیاسی بستری می‌شدند. از جمله شناخته‌شده‌ترین پرونده‌ها در آن دوره می‌توان به موارد مخالف ولادیمیر بوکوفسکی و شاعر نوبل‌دار جوزف برودسکی اشاره کرد.
وان وورن در مصاحبه‌ای گفت اگرچه مقیاس کنونی به مراتب پایین‌تر از آن دوران است، روند فعلی همچنان «نگران‌کننده» است.
گروه حقوق بشری روسی «مموریال»، ۴۸ نفری را شناسایی کرده است که در حال حاضر تحت چنین درمان‌هایی در پرونده‌های سیاسی قرار دارند. از میان این افراد، ۴۶ نفر بیمار بستری روانپزشکی هستند و دو نفر نیز در حالی که در زندان هستند، درمان‌های سرپایی دریافت می‌کنند.
به گفته این گروه، متداول‌ترین اتهامات علیه آنان مربوط به انتقاد از جنگ بوده است و ۱۳ نفر از آن‌ها بر اساس قوانین سانسوری که کمی پس از حمله روسیه تصویب شد، به دادگاه کشیده شده‌اند.
بر اساس گزارش «مموریال»، جوان‌ترین فردی که به دلیل اعتراض به جنگ تحت درمان اجباری روانپزشکی قرار گرفت، هفته گذشته در بیمارستان ۲۰ ساله شد. او در سال ۲۰۲۳ به‌عنوان یک نوجوان، به دلیل درخواست اجازه برای سازماندهی تجمع ضد جنگ مورد تحقیق قرار گرفت و یک دادگاه در فوریه ۲۰۲۴ دستور بستری شدن او را صادر کرد.
بستری شدن‌ها تنها بخش کوچکی از دستگیری‌ها و زندانی شدن‌های کلی در جرایم سیاسی، از جمله اظهار نظر علیه جنگ، را تشکیل می‌دهد. بر اساس گزارش اووی‌دی، یکی از گروه‌های حقوق بشری روسی، کمی بیش از ۲۰ هزار نفر از زمان آغاز حمله روسیه به اوکراین، به خاطر ابراز موضع ضد جنگ دستگیر شده‌اند و نزدیک به ۱۱۵۰ نفر به‌صورت کیفری متهم شده‌اند.
وان وورن به رویتز گفت برای افرادی که به عنوان بیماران روانپزشکی بستری شده‌اند، فشار اضافی ناشی از نامحدود بودن مدت بازداشت و این واقعیت که سلامت روانی آن‌ها زیر سوال رفته، وجود دارد: «این موضوع ارزش آنچه فکر می‌کنید را به چالش می‌کشد زیرا به عنوان بیماری روانی تلقی می‌شود و این تاثیری بسیار مخرب دارد.»
به گزارش گروه حقوق‌بشری «مموریال»، فردی که بیشترین مدت زمان بستری در یک پرونده سیاسی داشته است، یک زندانی سیاسی به نام آلبرت گوردجیان است که از سال ۲۰۱۷ پس از آن‌که متهم شد در فضای آن‌لاین نوشته مقامات قضایی روسیه یک گروه مافیایی هستند و اینکه خوب می‌شود «یخت» یک تاجر نزدیک به ولادیمیر پوتین منفجر شود، در بیمارستان نگهداری می‌شود.
«روانپزشکی تنبیهی»
فت‌یانووا، روزنامه‌نگار کراسنویارسک، در روایت خود از آنچه بر سرش آمده است، نوشته گاهی به بیماران اجازه پیاده‌روی روزانه داده نمی‌شد، نان کپک‌خورده به آن‌ها داده می‌شد و آن‌ها به‌طور مکرر با جیغ‌های زنانه از طبقه‌ای دیگر ساختمان اذیت می‌شدند.
او افزود در دسامبر ۲۰۲۴، به خاطر مقاله‌ای که در نشریه او منتشر شد، به دو سال کار اجباری محکوم شد، شکلی از مجازات که در آن محکومان مجبور به زندگی در خوابگاه بوده و عمدتا کارهای بدون مهارت مانند جمع‌آوری زباله یا پاکسازی برف را انجام می‌دهند.
الگا سوووروا، ۵۶ ساله، فعال برجسته در زمینه‌های اجتماعی و محیط زیست هم در بیمارستان روانپزشکی تحت آزمایش‌های تهاجمی و غیرضروری قرار گرفته است.
مدارک پرونده نشان می‌دهد بستری شدن سوووروا ناشی از یک تحقیق کیفری بوده است که در آن او یک افسر پلیس را در اکتبر ۲۰۲۳ به تعرض متهم کرده بود.
سوووروا به دستور یک بازپرس برای دو ارزیابی روانپزشکی سرپایی فرستاده شد. در گزارشی، یک پزشک اظهار داشت که او علائم «اختلال شخصیت مختلط»، از جمله رفتار تکانشی و «تمرکز بیش از حد بر تمایل به کمک به دیگران» را نشان می‌دهد.
مدارکی که رویترز بررسی کرده است، نشان می‌دهد که به منظور تحقیقات بیشتر، در ماه مه یک دادگاه، سوووروا را به عنوان بیمار بستری به بیمارستان روانپزشکی فرستاد. سوووروا گفت که تنها پس از شکایت از شرایط درمانش، پس از سه هفته از بیمارستان مرخص شد و سند پزشکی تایید کرد که هیچ اختلال روانی در او تشخیص داده نشده است.
حقوق کودکان بی‌سرپرست
اینگوار گورلانوف، ۲۶ ساله از سیبری که در کودکی والدینش را از دست داده بود، نخستین بار در سال ۲۰۱۹ به یک موسسه روانپزشکی ارسال شد، زمانی که بیرون از اداره ریاست جمهوری در مسکو به تنهایی اعتصاب کرد و خواستار دیداری با پوتین درباره حقوق کودکان بی‌سرپرست شد.
پلیس گورلانوف را بازداشت کرد و به بیمارستان برد و چند روز بعد، دادگاهی حکم داد او باید تحت درمان اجباری قرار گیرد.
وکیل گورلانوف به رویترز گفت موکل او پس از دستگیری‌های مکرر به دو بیمارستان روانپزشکی دیگر منتقل شده است. او در یک لیست فدرال به عنوان «تروریست و افراطی» قرار دارد و به جرم‌هایی از جمله تحریک به نفرت و توهین به یک افسر پلیس متهم شده است.
او گفت موکلش فردی عادی با «احساس قوی عدالت» است که برای خودش یا دیگران خطری ندارد و به جای بستری شدن و مصرف داروهای ضد روان‌پریشی، باید تحت مشاوره قرار گیرد.
رویترز از طریق پیامک با گورلانوف ارتباط برقرار کرده است. او گفت در یک مرکز روانپزشکی بستری شده و آخر هفته‌ها تنها به مدت ۱۰ دقیقه اجازه دارد به تلفن خود دسترسی داشته باشد.
گورلانوف وقتی رویترز از او پرسید چه چیزی او را به ادامه اعتراض تشویق می‌کند، پاسخ داد: «فرصتی برای کمک به تغییر سیاست‌های کشور به سمت بهبود.»
دانشمندان بریتانیایی مطالعه‌ای برای بررسی این موضوع آغاز کرده‌اند که آیا آلودگی هوا می‌تواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، می‌تواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماری‌هایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یک‌شنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راه‌اندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان می‌دهد هوایی که تنفس می‌کنیم چگونه می‌تواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سال‌های اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناک‌ترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان داده‌اند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر به‌طور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل می‌شوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده می‌توانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق می‌تواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماری‌ها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیست‌ها به‌تازگی دریافته‌اند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماری‌های نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما می‌خواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا می‌توانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلق‌های ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیون‌ها، کارخانه‌ها، گرد و غبار، گرده‌ها، آتش‌فشان‌ها، آتش‌سوزی‌های جنگلی و منابع دیگر تولید می‌شوند و به‌عنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا به‌طور ساده PM2/5 شناخته می‌شوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازک‌تر از موی انسان است و به‌قدری کوچک‌اند که می‌توانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پی‌ام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز می‌شوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنال‌های بویایی را از گیرنده‌های موجود در بینی دریافت کرده و پردازش می‌کند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر می‌رسد که پی‌ام۲.۵ها در مغز، از سوی سلول‌های ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب می‌شوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز می‌شود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش می‌رود و منجر به زوال عقل می‌شود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پی‌ام۲.۵ها موجب تشکیل توده‌هایی در بافت مغز می‌شوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیست‌شناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را به‌طور مستقیم تحریک می‌کنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیب‌پذیر در حال وقوع است، تسریع می‌کنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف می‌تواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسم‌ها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است به‌طور مستقیم فرآیند تجمع پروتئین‌ها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی توده‌های پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلول‌های بدن تداخل دارند و باعث می‌شوند حذف پروتئین‌های عامل بیماری‌هایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پی‌ام۲.۵ها به وسیله سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث می‌شوند که این سلول‌ها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایش‌های درون‌کشتگاهی روی سلول‌های بنیادی انسانی و همچنین مدل‌های حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسم‌ها را با جزییات بیشتری درک کنیم، می‌توانیم از این دانش برای توسعه درمان‌هایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگی‌های هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماری‌های مغزی پیشگیری کنیم.
یافته‌های یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماری‌های کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما می‌تواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماری‌های عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، قرار گرفتن طولانی‌مدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماری‌های عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماری‌ها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گسترده‌ای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامع‌تری از پیامدهای مرتبط ارائه می‌دهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماری‌های عفونی را تشدید می‌کند.»
زنگ خطر بیماری‌های پنهان
این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما می‌تواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشه‌گیری شود و درد مفاصل و بی‌تحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان می‌دهد که تاکنون در ارزیابی‌های مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرم‌تر یا سیل مداوم ممکن است با بیماری‌های مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های کلیوی را تشدید می‌کند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کرده‌ایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گام‌های بعدی شامل تجزیه و تحلیل داده‌های بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر می‌گذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض می‌کند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرم‌تر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیت‌های انسان رخ داده، با پدیده ال‌نینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.