رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در مجمع جهانی اقتصاد در داووس گفت جمهوری اسلامی باید درباره برنامه هستهای خود با دولت ترامپ به توافق برسد. او افزود: «باید برای برخورد با این موضوع به راهحلی غیر از جنگ برسیم. ما جنگ بیشتر نمیخواهیم.»
گروسی گفت آژانس در ارتباط با پرونده هستهای جمهوری اسلامی با روسیه، چین و کشورهای اروپایی در تعامل است و با توجه به نقش کلیدی آمریکا، باید به درک مشترکی رسید و آژانس در هفتههای آینده در این زمینه تلاش خواهد کرد.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اظهارات خود باز هم تایید کرد که جمهوری اسلامی به غنیسازی اورانیوم با غلظت بالا ادامه میدهد.
یک روز پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، موت اگده نخستوزیر گرینلند گفت: «ما گرینلندی هستیم، ما نمیخواهیم آمریکایی باشیم.»
او در یک کنفرانس مطبوعاتی تاکید کرد: «آینده گرینلند باید در گرینلند تعیین شود.»
ترامپ خواستار پیوستن گریلند به خاک آمریکاست و پیش از بازگشت به کاخ سفید در شبکههای اجتماعی نوشت: «برای اهداف امنیت ملی و آزادی در سراسر جهان، ایالات متحده آمریکا احساس میکند که مالکیت و کنترل گرینلند یک ضرورت مطلق است.»
ترامپ در سخنرانی خود در مراسم تحلیف به این قلمرو متعلق به دانمارک اشاره نکرد اما پس از آن به خبرنگاران گفت که دانمارک در نهایت در این موضوع تسلیم خواهد شد.
رییسجمهوری آمریکا گفت: «گرینلند مکانی فوقالعاده است، ما برای امنیت بینالمللی به آن نیاز داریم. من مطمئن هستم که دانمارک با ایده فروختن آن به ایالات متحده کنار میآید.
او در اوایل ژانویه تهدید کرده بود که اگر دانمارک تسلیم تقاضای او نشود، بر محصولات دانمارکی مالیات سنگین وضع خواهد کرد.
گرینلند، که به دنبال استقلال از دانمارک است، علاوه بر موقعیت استراتژیک خود، دارای ذخایر معدنی و نفتی گسترده است.
ایالات متحده در حال حاضر یک پایگاه نظامی در شمال غربی گرینلند دارد.
لارس لوکه راسموسن، وزیر امور خارجه دانمارک، نیز سهشنبه در واکنش به این موضوع بدون ذکر نام آمریکا گفت: «ما نمیتوانیم نظمی جهانی داشته باشیم که در آن کشورها، اگر به اندازه کافی بزرگ هستند، بتوانند صرفا به خود فکر کنند تا آنچه را که میخواهند به دست آورند.»
وزیر امور خارجه دانمارک گفت از اینکه ترامپ در سخنرانی خود از گرینلند بهعنوان اولویت یاد نکرده، «راضی است»، اما تاکید کرد که در مورد «لفاظی» کلی رییسجمهوری جدید آمریکا در مورد گسترش قلمرو این کشور نگران است.
او گفت: «این باعث نمیشود که بگویم دیگر بحرانی وجود ندارد، زیرا او چیزهای دیگری درباره گسترش قلمرو آمریکا گفت.»
نخستوزیر گرینلند نیز بار دیگر تاکید کرد که مخالف تقویت روابط با واشینگتن نیست اما این قلمرو برای فروش نیست.
موت اگده گفت: «۸۰ سال است که ما در زمینه امنیت با ایالات متحده همکاری میکنیم. آنها در حال حاضر یک پایگاه نظامی در این کشور دارند.»
رییس دولت این منطقه خودمختار در پاسخ به سوالی درباره احتمال دیدار با ترامپ تاکید کرد که میخواهد موضع گرینلند را بهطور مستقیم با آمریکاییها مطرح کند.
او گفت: «ما موضع خود را در جایی که مورد نیاز است و از طریق نمایندگی خود روشن خواهیم کرد. ما در حال کار برای سازماندهی جلسهای هستیم که بتوانیم موضع گرینلند را توضیح دهیم.»
خبرگزاری فرانسه گزارش داد که در کپنهاگ، حذف گرینلند از سخنرانی مراسم تحلیف ترامپ باعث ایجاد آرامش نسبی در بین دانمارکیها شده است.
دونالد اندرسن، بازیگر ۶۸ ساله به خبرگزاری فرانسه گفت: «او [ترامپ] در سخنرانی دیشب خود به گرینلند یا دانمارک اشاره نکرد، بنابراین فکر میکنم جایی برای دیپلماسی وجود دارد.»
مته فردریکسن، نخست وزیر دانمارک دوشنبه در شبکههای اجتماعی گفت که اروپا باید «واقعیت جدیدی را دنبال کند.»
او ضمن یادآوری حق تعیین سرنوشت مردم گرینلند، بر لزوم حفظ اتحاد دانمارک با ایالات متحده تاکید کرد که به گفته او، مهمترین اتحاد دانمارک از زمان جنگ جهانی دوم است.
پیا اولسن دیهر، رهبر حزب سبزهای دانمارک نیز گفت: «ما باید بدانیم که چهار سال آینده دشوار خواهد بود.»
پیشتر راسموس جارلوف، عضو پارلمان دانمارک از حزب مخالف محافظهکار، در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که دولت دانمارک باید بهصراحت بیان کند که کنترل گرینلند قابل بحث یا مذاکره نیست.
جارلوف که ریاست کمیته دفاعی پارلمان نیز را بر عهده دارد، گفت: «اگر هدف فعالیتهای ایالات متحده کنترل قلمرو دانمارک است، باید آن را ممنوع و با آن مقابله کرد. آنان اصلا نمیتوانند آنجا باشند.»
گرینلند با داشتن پایگاه هوایی پیتوفیک، که از نظر استراتژیک برای ارتش ایالات متحده و سیستم هشدار زودهنگام موشکهای بالستیک آمریکا مهم است و کوتاهترین مسیر از اروپا به آمریکای شمالی از این جزیره میگذرد.
ترامپ در سال ۲۰۱۹ و در دوره قبلی ریاست جمهوری خود، علاقهاش را برای خرید گرینلند ابراز کرد، اما این پیشنهاد بلافاصله از سوی دانمارک و همچنین مقامات جزیره قبل از هر گونه گفتوگوی رسمی رد شد.
مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک در آن زمان پیشنهاد ترامپ را «پوچ» توصیف کرد. ترامپ رد پیشنهادش را «زننده» خواند و سفر خود به کپنهاگ را لغو کرد.
گرینلند از سال ۲۰۰۹ حق اعلام استقلال از دانمارک را دارد، اما این جزیره با ۵۶ هزار نفر جمعیت تاکنون از انجام این کار خودداری کرده است.
روبیو که مدتی طولانی عضو کمیتههای روابط خارجی و اطلاعاتی سنا بوده، اولین گزینه ترامپ برای دولت جدیدش است. او توانست تنها چند ساعت پس از مراسم تحلیف رییسجمهوری از سوی سنا تایید شود.
روبیو ۵۳ ساله، که فرزند مهاجرانی کوبایی است، همچنین مواضعی سخت علیه کوبای تحت حاکمیت کمونیستها و متحدانش، به ویژه دولت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، دارد.
او در جریان جلسه استماع خود در سنا هشدار داد که ایالات متحده باید دیپلماسی خود را تغییر دهد تا از وابستگی بیشتر به چین جلوگیری کند. روبیو قول داد یک سیاست خارجی قوی با تمرکز بر منافع آمریکا را پیش ببرد.
وزیر امور خارجه جدید آمریکا همچنین سهشنبه گفت که پایان دادن به تهاجم روسیه در اوکراین، سیاست رسمی ایالات متحده در دوره ریاستجمهوری ترامپ و بخشی از هدف این دولت برای ترویج صلح خواهد بود.
روبیو درباره جمهوری اسلامی چه گفته است؟
مارک روبیو در جلسه بررسی صلاحیتش در سنا با اشاره به اینکه روحانیون رادیکال حاکم در تهران، نماینده مردم آن سرزمین، تاریخش و دستاوردهایش برای بشریت نیستند، گفت در هیچ کشوری به اندازه ایران بین مردم و حاکمانش اختلاف وجود ندارد.
روبیو در بخشی از سخنرانیاش در این جلسه، با اشاره به سابقه امتیازاتی که به ایران داده شده است، گفت «با هر امتیازی که به رژیم ایران بدهیم، باید پیشبینی کنیم که آنها همچون گذشته، از آن برای تجهیز سیستم تسلیحاتی خود و تلاش برای از سرگیری حمایت خود از حزبالله و سایر نهادهای مرتبط در منطقه استفاده خواهند کرد.»
وزیر امور خارجه پیشنهادی آمریکا در ادامه تاکید کرد که هدف جمهوری اسلامی «تبدیل شدن به قدرت مسلط منطقهای» است و این موضوع «با اقداماتی که آنها انجام دادهاند روشن است.»
روبیو با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی اکنون در ضعیفترین وضعیت خود در تاریخ قرار دارد، گفت: «سامانههای پدافند هوایی آنها بهشدت آسیب دیده، هلال شیعی که در پی ایجادش بودند، بهسختی ضربه خورده و ناچار شدهاند از لبنان و سوریه خارج شوند.»
روبیو در ادامه با اشاره به آنچه «وضعیت اسفبار اقتصادی ایران» خواند، به بحران انرژی در ایران هم اشاره کرد و گفت: «اقتصاد آنها به هم ریخته است. آنها اکنون در برخی روزها شش، هشت، نه یا دوازده ساعت خاموشی (قطع برق) دارند. آنها در آستانه قطع یارانههای انرژی هستند که در آن کشور بسیار مهم است.»
او همچنین به برجام و مذاکرات اخیر اروپا با تهران اشاره کرد و یادآور شد که جمهوری اسلامی از چهار سال پیش بازرسیهای آژانس از تاسیسات خود را محدود کرده است.
روبیو گفت: «آنچه تحت هیچ شرایطی مجاز نیست، یک ایران مسلح به سلاح هستهای است. آنچه تحت هیچ شرایطی مجاز نیست، این است که جمهوری اسلامی منابع و توانایی لازم برای شروع مجدد و ادامه حمایت از تروریسم را داشته باشد.»
او گفت در حکومت فعلی ایران دو طرز فکر وجود دارد: «یک گروه میگویند مشکل داریم و باید آن را حل کنیم و گروه دیگر میگویند باید تلاش هستهای و رسیدن به بمب را به سرانجام برسانیم.»
روبیو با اشاره به اینکه ما باید برای برای هر دو سناریو آماده باشیم، گفت «ما با چشمانی باز برای هر ترتیباتی که امنیت و ثبات منطقه را فراهم کند، روی خوش نشان میدهیم.»
او همچنین به تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه همسایگانش و بیثبات کردن منطقه اشاره کرد و گفت: «اینها افرادی هستند که در پنج سال گذشته فعالانه و آشکارا برای ترور رییسجمهور منتخب و چندین نفر از اعضای دولتهای قبلی برنامهریزی کردهاند.»
روبیو با جمهوری اسلامی چه خواهد کرد؟
این سخنان و همچنین مواضع پیشین روبیو تاحدودی مشخص خواهد کرد که او در قبال جمهوری اسلامی چه سیاستی را اتخاذ خواهد کرد.
سناتور تد کروز گفت مارکو روبیو، در پاسخی کتبی به این پرسش که آیا قصد فعال کردن مکانیسم ماشه و بازگرداندن ناگهانی همه تحریمهای سازمان ملل علیه تهران را دارد، گفته است که فعال کردن این مکانیسم به نفع امنیت ملی آمریکاست و اطمینان حاصل خواهد کرد که بازگشت فوری تحریمهای سازمان ملل علیه تهران فورا عملی شود.
سناتور پیشین ایالت فلوریدا در فروردین ۱۳۹۴ خواستار رایگیری برای اصلاحیهای در کنگره آمریکا شد که در آن ایران را برای به رسمیت شناختن اسرائیل تحت فشار میگذاشت.
او در پاییز ۱۳۹۵ صدور مجوز پرداخت ۱/۷ میلیارد دلار به جمهوری اسلامی از سوی باراک اوباما رییسجمهوری وقت آمریکا را ایران را باجدهی به تهران توصیف کرد و گفت این اقدام خطر بیشتری برای آمریکاییهای خارج از کشور ایجاد میکند و گروگانگیران را تشویق میکند.
روبیو همچنین طرحی قانونی به کنگره ارائه داد که از جمهوری اسلامی خواست به وعده اعلام شده خود برای کمک به یافتن محل نگهداری رابرت لوینسون، مامور بازنشسته افبیآی که در اسفند ۱۳۸۵ پس از ورود به هتلی در جزیره کیش ایران ناپدید شد، عمل کند.
مخالف با برجام و از مبتکران قانونگذاری علیه جمهوری اسلامی
روبیو از منتقدان سرسخت برجام از ابتدا تا امروز بوده و از آن با عباراتی همچون «چند تکه کاغذ» و «یک فاجعه آشکار» نامبرده است.
او خواستار افزایش تحریمها علیه جمهوری اسلامی تا زمان توقف برنامه غنیسازی اورانیوم بوده و در سالهای گذشته از احتمال اقدام نظامی برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای هم دفاع کرده است.
در تابستان ۱۴۰۲، روبیو به همراه سناتور مگی حسن و جکی روزن، لایحهای به نام «قانون توقف مخفیکاری در فروش نفت ایران» (SHIP) را تهیه کرد.
این قانون به دنبال تحریم خریدهای غیرقانونی نفت ایران و پاسخگو کردن تسهیلکنندگان این معاملات است.
روبیو هنگام ارائه این قانون به کنگره گفته بود: «در حالی که رژیم تهران همچنان از طریق فروش نفت تحریمی، ثروتاندوزی میکند، باید اطمینان پیدا کنیم که تحریمهای آمریکا علیه تمامی افراد و نهادهای مرتبط با تجارت غیرقانونی نفت ایران به شدت اجرا میشود.»
اجرای دقیق تحریمهای نفتی ایران
در دی ماه ۱۴۰۲، روبیو یک گروه متشکل از سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات در کنگره آمریکا را برای ترغیب دولت بایدن به اجرای قوانین موجود علیه فروش غیرقانونی نفت ایران از طریق تحریمها تشکیل داد.
این سناتورها تاکید کردند که اعمال دقیق تحریمهای نفتی ایران در شرایطی که گروههای وابسته به ایران به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه حمله میکنند، حیاتی است.
روبیو بارها از سیاستهای دولت جو بایدن در قبال ایران انتقاد کرده و معتقد است که این سیاستها به تقویت مالی جمهوری اسلامی و حمایت آن از تروریسم منجر شده است.
او در تیر ۱۴۰۳ گفت: «در زمان ترامپ، جمهوری اسلامی ورشکسته بود، اما در زمان بایدن برای حمایت از تروریسم پول دارد.»
علی یرلیکایا، وزیر کشور ترکیه با حضور در پیست اسکی کارتالکایا در شمال غرب ترکیه گفت که علاوه بر این، حدود ۵۱ نفر نیز زخمی شدند.
به گفته مقامات ترکیه، آتشسوزی حدود ساعت سه و نیم بامداد سهشنبه به وقت محلی در ابتدا در طبقهای که رستوران هتل در آن واقع است، روی داد. هتل گراند کارتال، محل این حادثه، ۱۲ طبقه دارد.
چندین خودرو آتشنشانی و آمبولانس ساختمان هتل را که نمای چوبی دارد و در آتش سوخته بود احاطه کردند.
یکی از مسافران هتل، به یک شبکه تلویزیونی ترکیه گفت که مردم از جمله دو زن در طبقه آخر برای فرار از پنجرهها پریدند. او گفت: «وقتی آتش نزدیک شد، بلافاصله پریدند.»
یکی دیگر از مسافران نیز گفت که او و خانوادهاش بر اثر آتش بیدار شدند اما زنگ خطر را نشنیدند، سپس وارد راهروهای پر از دود شدند و در نهایت از پنجره طبقه پایینتر روی برف پایین پریدند.
به گفته وزیر کشور، هنگام آتشسوزی ۲۳۸ مسافر در این هتل حضور داشتند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که در بعدازظهر سهشنبه هنوز از هتل دود به هوا برمیخاست.
وزیر کشور گفت که تیمهای آتشنشانی حدود ۴۵ دقیقه پس از اولین تماس، اطفای حریق را آغاز کردند.
تحقیقات در مورد آتش سوزی در جریان است.
این آتشسوزی همزمان با تعطیلات مدارس رخ داده است.
بسیاری از خانوادهها از استانبول و آنکارا برای اسکی به کوههای بولو میروند.
علی یرلیکایا، وزیر کشور ترکیه با حضور در پیست اسکی کارتالکایا در شمال غرب ترکیه گفت که دستکم ۵۱ نفر نیز در جریان این آتشسوزی زخمی شدند.
برخی از مسافران وحشتزده مجبور شدهاند در نیمههای شب از پنجرههای هتل به بیرون بپرند.
به گفته مقامات ترکیه، آتشسوزی حدود ساعت سهونیم بامداد سهشنبه به وقت محلی، ابتدا در طبقهای که رستوران هتل در آن واقع است، روی داد.
هتل گراند کارتال، محل این حادثه، ۱۲ طبقه دارد.
چندین خودرو آتشنشانی و آمبولانس ساختمان هتل را که نمای چوبی دارد و در آتش سوخته بود، احاطه کردند.
یکی از مسافران هتل، به یک شبکه تلویزیونی ترکیه گفت که مردم از جمله دو زن در طبقه آخر برای فرار از پنجرهها پریدند. او گفت: «وقتی آتش نزدیک شد، بلافاصله پریدند.»
یکی دیگر از مسافران نیز گفت که او و خانوادهاش بر اثر آتش بیدار شدند اما زنگ خطر را نشنیدند، سپس وارد راهروهای پر از دود شدند و در نهایت از پنجره طبقه پایینتر روی برف پایین پریدند.
به گفته وزیر کشور، هنگام آتشسوزی ۲۳۸ مسافر در این هتل حضور داشتند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که در بعدازظهر سهشنبه هنوز از هتل دود به هوا برمیخاست.
وزیر کشور گفت که تیمهای آتشنشانی حدود ۴۵ دقیقه پس از اولین تماس، اطفای حریق را آغاز کردند.
تحقیقات در مورد آتش سوزی در جریان است. این آتشسوزی همزمان با تعطیلات مدارس رخ داده است. بسیاری از خانوادهها از استانبول و آنکارا برای اسکی به کوههای بولو میروند.
پیست اسکی کارتالکایا یکی از محبوبترین پیستهای اسکی در ترکیه است که سالانه ورزشکاران زیادی از سراسر دنیا برای انجام ورزشهای زمستانی در آن حضور پیدا میکنند.
نجمی کپجتوتان، مربی اسکی در کارتال کایا، درباره این اتفاق به تلویزیون ترکیه گفت: «به دلیل آشنایی با هتل موفق به فرار شدم در حالی که مهمانانی که با هتل آشنا نبودند گرفتار شدند. مردم پشت پنجرهها فریاد می زدند ما را نجات دهید، زیرا دود شدید داخل بود. ما ۲۰ تا ۲۵ نفر را به بیرون منتقل کردیم.»
با این صحبتها، ترامپ عملا بحران خاورمیانه و به تبع آن جمهوری اسلامی را در کانون نخستین گردهماییاش از زمان ادای سوگند و شروع دروه ریاستجمهوریاش در روز دوشنبه قرار داد.
ترامپ در این گردهمای که در سالن سرپوشیده ورزشی در واشینگتن دیسی برگزار شد، خطاب به هزاران هوادار خود گفت: «باید جلوی بعضی جنگها را بگیریم، اتفاقات احمقانهای در حال رخ دادن است.»
او در ادامه با اشاره به جمهوری اسلامی گفت: ««اگر من رییسجمهور بودم حمله حماس اتفاق نمیافتاد چرا که جمهوری اسلامی ورشکست میشد و پولی نداشت به حماس بدهد و شما اینجا نمیبودید.»
ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود با تحریمها، فشار زیادی بر درآمد نفتی ایران وارد کرد و توان تهران برای تامین هزینه گروههای نیابتی این کشور در منطقه را به شدت کاهش داد.
او همچنین دستور حمله پهپادی به قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، را صادر کرد که به کشته شدن او و ابومهندس، فرمانده حشد شعبی عراق منجر شد.
از زمان آن حمله در سال ۲۰۲۰، مقامهای جمهوری اسلامی بارها به ترامپ با عبارات شدیداللحنی حمله کردهاند و صحبت انتقام از او و کشتنش بارها از بان این مقامات بیان شد.
اما پس از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، لحن مقامات رسمی جمهوری السامی در مورد او تا حدی ملایمتر شد و احتمال گفتگو و مذاکره با دولت او هم مطرح شد.
ترامپ ساعتی پس از صحبتهایش در همایش هوادارانش، به کاخ سفید رفت و در زمان امضای شماری دیگر از فرمانهای اجرایی، به خبرنگاران گفت اسرائیل در جریان درگیری ۱۵ماهه در منطقه، ضربه سختی به ایران زده است.
او در اشاره به این ضربه سخت به مساله حزبالله و موضوع پیجرها پرداخت و گفت:«آنها (ایران) به شکلی دیگر ضعیف شدهاند. یک حملهای که اسرائیل انجام داد، حسابی آنها را عقب انداخت، (منظورم) دستگاههای پیجر است.»
ترامپ با اشاره به این حمله به تجهیزات ارتباطی رهبران حزبالله که باعث زخمی شدن افراد زیادی از جمله سفیر ایران در لبنان شد، گفت: «و موارد دیگر. حمله به سامانه پدافند هوایی، حمله بدی برای ایران بود.»
بهنظر میرسد اسرائیل بخش عمدهای از توان ضدهوایی ایران را در مجموعهای از حملات هوایی در ۵ آبان، که در واکنش به حمله موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل انجام شد، از کار انداخته است.
ترامپ که مارکو روبیو، یکی از سناتورهای جمهوریخواه با تندترین مواضع علیه ایران را وزیرخارجه خود کرده، پیشتر گفته است با بازگرداندن سیاست «فشار حداکثری» ایران را ناچار خواهد کرد به پای مذاکره بر سر برنامه هستهای، دخالتهای منطقهای و برنامه بیاید.
پیش از ترامپ، استیو ویتکاف، فرستاده او در امور خاورمیانه، در گردهمایی هوادارن ترامپ سخنرانی کرد و به حاضران گفت ترامپ میتواند عمیقترین مشکلات منطقه را حل کند.
او با اشاره به آنچه رویکرد تازه ترامد خواند، گفت: «رهبری ترامپ نشان داده است که حصول به چه دستاوردهایی در مسیر پیشرفت و ثبات خاورمیانه، ممکن است. رویکرد قاطع و عملگرای او تضمین میکند حتی با ریشهدارترین منازعات هم با دیدگاههای تازه و راهکارهای نوآورانه مواجه شد.»
ترامپ هم در سخنرانی خود در جمع هوادارانش و هم پیشتر از توافقهای موسوم به «پیمان ابراهیم» میان چند کشور عربی و اسرائیل، بهعنوان یکی از دستاوردهای مهم دوره اول ریاستجمهوریاش یاد کرد.
ویتکاف هم با یادآوری این دستاورد گفت گفت زیر نظر ترامپ با رهبران منطقه برای یافتن راهکارهایی بهسوی صلح و ثبات پایدار همکاری خواهد کرد و افزود: «هر کشوری حق دارد بدون دخالت قدرتهای خارجی درباره سرنوشت خود تصمیم بگیرد.»
به نظر میرسد اشاره او به دخالت قدرتهای خارجی، کنایهای بود به ایران که با ابزار نیروهای نیابتی در امور داخلی شماری از کشورهای منطقه دخالت میکند.