ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی گزارش نهایی خود را در خصوص ابعاد و علل وقوع سانحه برای بالگرد حامل ابراهیم رئیسی و همراهانش منتشر کرد. در این گزارش «شرایط پیچیده اقلیمی و جوی منطقه در فصل بهار» علت اصلی سقوط عنوان شده است.
این گزارش عصر روز یکشنبه ۱۱ شهریور منتشر و در جمعبندی آن تاکید شد که هیات عالی کارشناسی ستاد کل نیروهای مسلح اعتقاد دارد شرایط جوی موجب «به وجود آمدن ناگهانی توده غلیظ مه متراکم و بالارونده» به سمت ارتفاع و برخورد بالگرد با کوه شده است.
بالگرد حامل رئیسی و تعدادی دیگر از مقامهای بلندپایه جمهوری اسلامی روز ۳۰ اردیبهشت در منطقه کوهستانی ورزقان در استان آذربایجان شرقی سقوط کرد و همه سرنشینان آن کشته شدند.
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی بهعنوان نهاد مسوول در رسیدگی به پرونده سقوط بالگرد رئیسی، اولین گزارش خود را در سوم خرداد منتشر کرد.
این ستاد حدود سه ماه و نیم پس از سقوط و در آنچه «گزارش نهایی» عنوان شده، گفت ابعاد فنی، مهندسی، الکترونیکی و شرایط ناوبری بالگرد سانحه دیده را مورد «بررسی دقیق و کارشناسی» قرار داده و نتیجه را در ۱۱ بند خلاصه کرده است.
این گزارش افزود تعمیر و نگهداری بالگرد از زمان خرید و بهکارگیری آن و بهویژه طی چهار سال اخیر و همچنین تمامی مراحل انجام ماموریت انتقال رئیسی به محلهای تعیینشده، مطابق «استانداردهای لازم» بوده است.
بر اساس این گزارش، بالگرد در پرواز از تبریز به سد قیز قَلعهسی و از آنجا به سمت پالایشگاه، در «مسیر پیشبینیشده» حرکت کرده و از آن خارج نشده است.
نبود «عیب موثر» در موتورها یا سایر قطعات باقیمانده از بالگرد و فقدان «مورد مشکوکی در نتایج آزمایشهای سمشناسی و آسیبشناسی» کشتهشدگان، از دیگر نتایج اعلام شده در این گزارش است.
هیات کارشناسی ستاد کل نیروهای مسلح گفت: «قطعات و سامانههای بالگرد بررسی شد و علائمی مبنی بر خرابکاری در قطعات و سامانهها وجود نداشت.»
نهاد مسوول بررسی دلایل سقوط بالگرد رئیسی در دومین گزارش خود در روز ۹ خرداد نیز «وقوع انفجار ناشی از خرابکاری در جریان پرواز و لحظات قبل از برخورد به دامنه ارتفاعات» را منتفی دانسته بود.
بر اساس آخرین گزارش ستاد کل نیروهای مسلح، احتمال هدف قرار گرفتن بالگرد با سامانههای آفندی و پدافندی، جنگ الکترونیک و ایجاد میدان مغناطیسی و لیزر در سقوط بالگرد «منتفی اعلام میشود».
از زمان سقوط بالگرد رئیسی و همراهانش، رسانههای وابسته به حکومت یا سپاه پاسداران سناریوهای مختلفی را درباره علت این سانحه و حتی شائبه عمدی بودن آن مطرح کرده بودند.
در جدیدترین نمونه، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران روز ۳۱ مرداد در گزارشی نوشت هنگام سانحه، دو مورد از «پروتکلهای لازم برای تشریفات و امنیت رییسجمهوری» رعایت نشده بود.
این خبرگزاری به نقل از یک منبع آگاه که نامش را اعلام نکرد، نوشت بر پایه گزارشهای هواشناسی، به تیمهای پروازی رئیسی و همراهانش اعلام شده بود پرواز باید پیش از ساعت ۱۳ انجام شود اما تاخیر، وضعیت هوایی را نامطلوب کرد.
منبع امنیتی در ادامه مصاحبه خود گفت بالگرد حامل رئیسی دو نفر بیشتر از پروتکلهای امنیتی به همراه داشت و این موضوع عکسالعمل خلبان را در برابر شرایط نامناسب جوی تحت تاثیر قرار داد.
ستاد کل نیروهای مسلح ساعاتی بعد این گزارش را «قویا» تکذیب کرد و آن را «مخدوش و از اعتبار ساقط» خواند.
فارس به نقل از منبع خود نوشته بود حدود ۳۰ هزار نفر پس از کشته شدن رئیسی «مورد آنالیز امنیتی و اطلاعاتی» قرار گرفتند و یافتههای این بررسیها نشان میدهد «هیچ عامل مشکوکی» در این حادثه دخیل نبوده است.
روزنامه «جمهوری اسلامی» چاپ تهران روز سوم خرداد به بررسی گمانهزنیها درباره احتمال وجود «توطئه خارجی» در کشته شدن رئیسی پرداخته و نوشته بود «استقرار امکانات نظامی، اطلاعاتی و مخابراتی اسرائیل در جدار مرزی جمهوری آذربایجان، احتمال دست داشتن اسرائیل را در سقوط بالگرد رئیسی» پررنگ میکند.
«همبستگی جمهوریخواهان ایران» نیز روز ۱۰ خرداد در بیانیهای روایت جمهوری اسلامی از سانحه هوایی برای رئیسی را «دارای ابهامات و تناقضات» دانسته و اعلام کرده بود: «در صورت سقوط بالگرد رئیسی با دسیسه داخلی، خطر تشدید مناسبات مافیایی حکومت نگرانکننده است.»
ترامپ در مصاحبه با شبکه خبری فاکسنیوز که روز یکشنبه ۱۱ شهریور منتشر شد، گفت: «من به دنبال دشمنی با ایران نیستم. دوست دارم با آنها کنار بیایم، ولی آنها نمیتوانند سلاح هستهای داشته باشند. نمیتوانم به آنها اجازه دهم سلاح هستهای داشته باشند.»
برنامه هستهای جمهوری اسلامی در طول بیش از دو دهه گذشته موجب نگرانی جامعه بینالمللی شده است. حکومت ایران اخیرا بر دامنه فعالیتهای هستهای خود افزوده است.
بر اساس آخرین گزارشهای محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی، جمهوری اسلامی همچنان برنامه تولید اورانیوم با غنای بالای خود را که میتواند برای ساخت سلاح هستهای به کار گرفته شود، ادامه میدهد.
آژانس بینالمللی در یکی از این گزارشها، میزان ذخیره اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در ایران را ۱۶۴.۷ کیلوگرم برآورد کرده است.
اورانیوم غنیشده با خلوص ۶۰ درصدی را به سرعت و با طی چند مرحله کوتاه میتوان به اورانیوم با خلوص ۹۰ درصدی تبدیل کرد که در تولید سلاح هستهای کاربرد دارد.
ترامپ در ادامه مصاحبه خود هشدار داد دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای به معنای «نابودی اسرائیل» خواهد بود.
او همچنین به انتقاد از سیاستهای دولت جو بایدن در قبال جمهوری اسلامی پرداخت و گفت: «چهار سال پیش ایران هیچ پولی نداشت. آنها هیچ پولی برای هیچ یک از این سازمانهای تروریستی نداشتند. آنها پولی برای حمله به اسرائیل نداشتند. آنها این پول را در سه سال و نیم گذشته به دست آوردند.»
به دنبال حمله مرگبار حماس به اسرائیل در روز ۱۵ مهر (هفتم اکتبر) سال گذشته، تنشها در خاورمیانه به شدت افزایش یافته است و تعدادی از گروههای مورد حمایت حکومت ایران، از جمله حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و مقاومت اسلامی عراق، مواضع اسرائیل و آمریکا در منطقه را بارها هدف قرار دادهاند.
جمهوری اسلامی شامگاه ۲۵ فروردین با بیش از ۳۰۰ موشک کروز، موشک بالستیک و پهپاد به اسرائیل حمله کرد. این اولین حمله مستقیم حکومت ایران به خاک اسرائیل بود.
ترامپ همچنین به تحریم نفتی گسترده جمهوری اسلامی در زمان حضور خود در کاخ سفید اشاره کرد و گفت: «در گذشته کسی نمیتوانست از ایران نفت بخرد. من به آنها اجازه نمیدادم.»
نامزد جمهوریخواهان در انتخابات ریاستجمهوری آتی آمریکا افزود جمهوری اسلامی اکنون بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار در اختیار دارد که آن را در دوران بایدن به دست آورده است.
ترامپ در دوران حضور خود در قدرت به عنوان رییسجمهوری ایالات متحده بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گرفت و از توافق بر سر برنامه هستهای حکومت ایران، موسوم به برجام خارج شد.
این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
با این حال از زمان روی کار آمدن بایدن و پایان یافتن سیاست فشار حداکثری، درآمدهای نفتی ایران رشد قابل ملاحظهای داشته است.
فایننشالتایمز روز ۳۰ فروردین گزارش داد صادرات نفت ایران به بالاترین میزان خود در شش سال اخیر رسیده و مشتری اصلی این محمولهها، چین بوده است.
خبرگزاری رویترز هم روز پنجم مرداد نوشت نفت خام ایران از اواخر سال گذشته میلادی به شهر بندری و پالایشگاهی دالیان در شمال شرق چین ارسال شده است.
ترامپ در مصاحبه با فاکسنیوز به انتقاد از جورج دبلیو بوش و سیاستهای او در خاورمیانه پرداخت و گفت: «از اینکه او ما را وارد خاورمیانه کرد، متنفر بودم. ما ۹ تریلیون دلار خرج کردیم، آنجا را به کلی نابود کردیم و رفتیم.»
او افزود آمریکا صدام حسین، دشمن ایران را سرنگون کرد و اکنون عراق به «زیرمجموعه ایران» تبدیل شده است.
انتخابات ریاستجمهوری آمریکا قرار است روز ۱۵ آبان (پنجم نوامبر) برگزار شود.
بر اساس نتایج نظرسنجی مشترک رویترز و موسسه ایپسوس که روز هشتم شهریور منتشر شد، کامالا هریس، نامزد حزب دموکرات از رقیب جمهوریخواه خود پیش است.