بازگشت خاموشیهای خانگی و تهدید تولید همزمان با کمبود سوخت نیروگاهها در ایران
شرکت توانیر اعلام کرده است از اول آذر برق مشترکان خانگی و تجاری در ایران بر اساس زمانبندی قطع میشود. همزمان، رییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس هشدار داد ادامه کمبود برق میتواند شمار بیکاران را به بیش از یک میلیون نفر برساند.
محمد اللهداد، مدیرعامل توانیر، شنبه ۳۰ آبان گفت محدودیتها بهدلیل دشواری تامین سوخت نیروگاهها اعمال میشود و ممکن است برق مشترکان هر دو روز یکبار تا دو ساعت قطع شود.
او افزود اگر هوا سردتر شود، احتمال دارد خاموشیها به روزی دو ساعت برسد.
این خاموشیها دو ماه پس از پایان تابستان و در آغاز فصل سرما از سر گرفته میشود. زمانی که مصرف گاز خانگی برای گرمایش بالا میرود و تامین سوخت نیروگاهها دشوارتر میشود.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، اول آذر گفت: «اصلاح مصرف انرژی فوریترین و مهمترین مساله کشور است و این اصلاحات باید از بخش گاز آغاز شود، نه بنزین.»
او گفت که بنزین تنها ۹ درصد از سبد انرژی کشور را تشکیل میدهد، در حالی که سهم گاز به ۷۳ درصد میرسد: «به همین دلیل اصلاح مصرف بنزین باید در آخرین اولویت قرار گیرد.»
قالیباف با تاکید بر ضرورت مدیریت مصرف گاز گفت: «این اقدام میتواند به کاهش مشکلات مردم و دولت، تقویت امنیت اقتصادی و افزایش تابآوری اجتماعی کشور کمک کند.»
این در حالی است که بخش عمده برق ایران در نیروگاههای حرارتی تولید میشود و این نیروگاهها برای کار به گاز نیاز دارند.
پایگاه خبری رویداد۲۴ شهریورماه گزارش داده بود بحران انرژی با پایان تابستان فروکش نخواهد کرد و همچنان یکی از مهمترین چالشهای پیش روی خانوارها و کسبوکارها خواهد بود.
بر اساس این گزارش، نیروگاههای حرارتی برای تولید برق وابستگی زیادی به گاز دارند، اما با آغاز فصل سرد و افزایش مصرف گاز در بخشهای خانگی و تجاری، تامین سوخت این نیروگاهها دشوارتر میشود.
مهتاب قلیزاده، روزنامهنگار اقتصادی، به ایراناینترنشنال گفت تشدید ناترازی گاز باعث شده است ایران حتی پیش از آغاز جدی سرمای زمستان، با کمبود برق مواجه شود.
خاموشیهای برنامهریزیشده سالهای گذشته نیز بارها به بخش خانگی و کسبوکارها رسیده است.
کمبود برق به کاهش تولید انجامیده است
نصرالله پژمانفر، رییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی، یکشنبه اول آذرماه به خبرگزاری خانه ملت گفت افت تولید ناشی از کمبود برق در شش ماه گذشته به بیکاری ۶۰۰ هزار نفر انجامیده است.
او هشدار داد اگر این روند مدیریت نشود، بیش از یک میلیون شاغل ممکن است کار خود را از دست بدهند.
پژمانفر گفت در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۶ درصد از نیاز برق شهرکهای صنعتی تامین نشد و وضعیت در سال ۱۴۰۵ وخیمتر شده است.
به گفته او، صنایع علاوه بر محدودیت برق، با افزایش ۴.۵ برابری هزینههایی روبهرو شدهاند که نسبت به تعرفه رسمی میپردازند.
او هشدار داد این فشار حاشیه سود صنایعی مانند فولاد را کاهش داده و سرمایهگذاری تازه را دشوار کرده است.
توصیه به صرفهجویی، همزمان با بازگشت خاموشیها
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۲۸ آبان گفت در خانه با کاپشن و لباس میخوابد و چراغی روشن نمیکند.
واکنش شهروندان به این اظهارات از جمله در پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال، با انتقاد از بحران انرژی و وضعیت معیشت همراه شد.
مخاطبی از مشهد نوشت: «ما کاپشنهایمان را فروختیم که بتوانیم یک شب نان بر سر سفره زن و بچهمان ببریم.»
شهروندی از تهران هم پرسید چند نفر از مردم توان خرید کاپشن ندارند و مخاطب دیگری گفت: «نان خالی هم برای خوردن پیدا نمیشود، آن را هم سهمیهبندی کردهاید.»
بخشی از پیامها نیز به گرمایش در مدارس مربوط بود.
شهروندی از مخاطبان پرسید آیا مدارس فرزندان و نوههای مقامها هم در سرما سیستم گرمایشی خاموش دارند؟
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داد دانشآموزانی با پتو در کلاس حاضر میشوند و به آنها گفته شده کلاس را با نفسهایشان گرم کنند.
یک شهروند هم از کرج با اشاره به منابع انرژی ایران، توصیه به پوشیدن کاپشن را نشانه ناکارآمدی در مدیریت این منابع دانست.
بازگشت خاموشیها در زمستان، وابستگی تولید برق به گاز و هشدار درباره کاهش تولید و اشتغال، ابعاد بحران انرژی در ایران را نشان میدهند.
همزمان با تشدید بحران سوخت و وخامت اوضاع اقتصادی در ایران، گزارشها و ویدیوهای رسیده از اعتصاب کامیونداران و رانندگان در شماری از شهرهای کشور حکایت دارند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد گروهی از کامیونداران در شیراز یکشنبه اول آذر دست از کار کشیدند.
کانال تلگرامی اتحادیه تشکلهای کامیونداران و رانندگان سراسر ایران نیز به نقل از اعضای خود، از اعتصاب رانندگان در شهرهای مختلف از جمله چابهار و دزفول خبر داد.
یکی از رانندگان در پیامی به اتحادیه نوشت: «ما اعتصاب کردیم بهخاطر این مسئولان بیلیاقت که به فکر کشور و مردم نیستن. با این وضع دیگه ما نمیتونیم ادامه بدیم.»
رانندهای دیگر در حمایت از اعتصاب به هزینه نگهداری کامیون اشاره کرد و گفت: «من از این وضعیت عاصی شدهام. ۴۰ لیتر روغن با پنج تا فیلتر شده ۶۲ میلیون تومان.»
یکی دیگر از رانندگان از همکارانش خواست برای دیدن نتیجه اعتصاب صبور باشند. او گفت: «حملونقل ما اونقدر بزرگ و گسترده است که اعتصاب در ۲۴ ساعت و ۴۸ ساعت اول خودش رو نشون نمیده. صبر کن. میدان ترهبار خالی میشه، بندر خالی میشه، کارخونهها میایستن.»
او افزود: «ما اکثریتیم، ما زیادیم، ما با همیم. فقط باید دو روز دندون روی جگر بذاریم تا همه بفهمن چرخ این مملکت با دست ماست.»
کرایههای ثابت و هزینههای افسارگسیخته
اتحادیه تشکلهای کامیونداران و رانندگان سراسر ایران ۳۰ آبان در بیانیهای حمایت «قاطع و کامل» خود را از اعتصاب سراسری اعلام کرد و از رانندگان سراسر کشور خواست از اول آذر به اعتصاب بپیوندند.
بر اساس این بیانیه، کرایههای حمل بار ثابت مانده و بهای روغن موتور، لاستیک و قطعات یدکی چند برابر شده است.
این اتحادیه افزایش هزینههای سوخت، بیمه، عوارض و تعمیرات و همچنین نبود امنیت شغلی و حمایت کافی از رانندگان را از دلایل دیگر اعتصاب برشمرد.
در این بیانیه آمده است: «این اعتصاب فریاد اعتراضی رانندگانی است که سالهاست زیر بار گرانی، بیعدالتی و بیتوجهی کمر خم کردهاند و دیگر تاب تحمل این شرایط طاقتفرسا را ندارند.»
ایمان آقایاری، تحلیلگر سیاسی، اول آذر در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت تداوم و پیوستگی این اعتراضها میتواند زمینه را برای همراهی دیگر گروههای صنفی فراهم کند.
او افزود حکومت از گسترش اعتراضها نگران است و میکوشد با تهدید، تطمیع و سرکوب، مانع پیوستن دیگر گروههای جامعه به این اعتراضها شود.
در روزهای اخیر، قطع برق در نقاط مختلف ایران از سر گرفته شده و گزارشها از شکلگیری صفهای طولانی در جایگاههای سوخت حکایت دارند.
در ماههای گذشته، سیاست خارجی تنشآفرین حکومت، ناکارآمدی مقامهای جمهوری اسلامی و فساد گسترده به وخامت اوضاع اقتصادی ایران دامن زده و تامین هزینههای روزمره را بهویژه برای کارگران و بازنشستگان دشوارتر کرده است.
۳۳ نفر در نیشابور پس از مصرف مشروبات الکلی دستساز مسموم شدند و سه نفر جان باختند. مقامهای درمانی گفتند دو نفر از قربانیان دچار مرگ مغزی شدند. پلیس از شناسایی هشت نفر در ارتباط با تهیه و توزیع مشروبات آلوده خبر داده است.
خبرگزاریهای مهر و ایسنا شامگاه شنبه ۳۰ آبان ابتدا از بستری شدن ۳۰ نفر در نیشابور بهدنبال مسمومیت الکی خبر دادند.
میلاد تقدیسی حیدریان، سرپرست معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، گفت شمار مسمومان تا ساعت ۱۹ به ۳۰ نفر رسیده بود. سه بیمارستان ۲۲ بهمن، پیامبر اعظم و حکیم، به ترتیب ۲۱، هفت و دو نفر را پذیرش کرده بودند. هشت نفر از این بیماران در بخش مراقبتهای ویژه بودند.
آمار مسمومان و جانباختگان در گزارشهای بعدی به ۳۳ نفر و سه نفر افزایش یافت.
فرمانده انتظامی نیشابور اعلام کرد پلیس هشت نفر را بهعنوان متهمان و عوامل تهیه و توزیع مشروبات شناسایی کرده است.
در گزارشهای اولیه، از مرگ مشکوک یک جوان ۲۷ ساله و آغاز تحقیقات پلیس نیز خبر داده شد.
علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مهرماه ۱۴۰۴ گفت شمار واقعی مسمومیت با الکل تقلبی در ایران میتواند تا ۱۰ برابر موارد مراجعه به اورژانس باشد.
برخی افراد بهدلیل ترس یا دلایل دیگر برای درمان مراجعه نمیکنند.
متانول، یا الکل صنعتی، میتواند به بینایی و اندامهای حیاتی آسیب بزند و مرگبار باشد.
مقامهای درمانی در نیشابور درباره نوع ماده عامل مسمومیت در این حادثه اعلام نظر نکردهاند و اطلاعاتی در این زمینه منتشر نشده است. به این ترتیب، علت دقیق مسمومیت در این پرونده هنوز روشن نیست.
خرید و فروش الکل در ایران ممنوع است و این ممنوعیت به ایجاد بازار سیاه گسترده در سطح کشور انجامیده است. در سالهای گذشته الکلهای دستساز و شیشههای مشروب تقلبی سالانه در چندین نوبت بهصورت سریالی قربانی گرفتهاند.
رئیسی شهریور ۱۴۰۴ «سرانه مصرف بالای الکل» را یکی از چالشهای نظام سلامت ایران دانست و خواستار توسعه مراکز ترک الکل در کشور شد.
وبسایت رویداد۲۴ اواخر شهریور ۱۴۰۴ با استناد به گزارشهای میدانی و آمار مراکز ترک اعتیاد نوشت مصرف الکل در کشور رشد چشمگیری داشته و مراجعه افراد الکلی به مراکز درمانی در پنج سال پیش از آن تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
تصویری از نشست شورای امنیت در مقر سازمان ملل، نیویورک، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
بحرین حملات جمهوری اسلامی به خاک خود را محکوم کرد و از شورای امنیت سازمان ملل خواست تهران را به اجرای قطعنامه ۲۸۱۷ وادار کند. همزمان، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا از اصابت پرتابه به دو نفتکش در تنگه هرمز خبر داد و تهران اعلام کرد تلاشها برای شکستن محاصره دریایی ادامه دارد.
بحرین از آتشسوزی در یک تاسیسات غیرنظامی خبر داد وزارت خارجه بحرین حملات حکومت ایران را «غیرقانونی» خواند و از شورای امنیت خواست برای اجرای قطعنامه ۲۸۱۷ «اقداماتی قاطع» اتخاذ کند. این قطعنامه که ۱۱ مارس، برابر با ۲۰ اسفند ۱۴۰۴، تصویب شد، حملات جمهوری اسلامی به کشورهای خلیج فارس و اردن را محکوم میکند و خواستار توقف فوری مخاصمات و اخلال در کشتیرانی است.
بحرین اعلام کرد پدافند هوایی این کشور شامگاه شنبه ۳۰ آبان شماری از حملات ایران را رهگیری کرد. وزارت کشور بحرین نیز گفت یک تاسیسات صنعتی غیرنظامی در پی حمله دچار آتشسوزی شد. به گفته این وزارتخانه، گزارشهای اولیه از خسارت مادی حکایت داشت و تا آن زمان کسی مصدوم نشده بود.
خبرگزاری فارس مدعی شد نیروهای نظامی جمهوری اسلامی چهار پایگاه مورد استفاده آمریکا در بحرین را هدف قرار دادهاند. سپاه پاسداران نیز مدعی شد دو آتشبار پاتریوت و یک سامانه راداری را هدف گرفته است. بحرین و ارتش آمریکا این ادعاها را تایید نکردند. سنتکام در بیانیهای جداگانه، ادعای جمهوری اسلامی درباره آسیب دیدن یک جنگنده افـ۱۶ آمریکایی بر فراز خلیج فارس در شامگاه جمعه را رد کرد.
دو نفتکش در هرمز هدف پرتابه قرار گرفتند مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد دو نفتکش بامداد شنبه ۳۰ آبان هنگام خروج از خلیج فارس، در دو حادثه جداگانه هدف پرتابه قرار گرفتند. گزارشی از تلفات یا مصدومیت در این دو حادثه منتشر نشد. نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی نیز جداگانه اعلام کرد یک نفتکش در شرق تنگه هرمز پس از برخورد با مین دریایی آتش گرفته است.
در همین حال، گزارشهایی از آمادهشدن بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در آبهای اطراف جزیره خارک برای عبور از محاصره دریایی آمریکا منتشر شد. اما خبرگزاری تسنیم ساعاتی بعد «حرکت نفتکش های ایرانی برای عبور از محاصره دریایی و آمادگی ایران برای مقابله به مثل علیه زیرساخت های نفتی کشورهای منطقه» را تکذیب کرد.
همزمان با گمانهزنیها درباره احتمال تلاش جمهوری اسلامی برای شکستن محاصره دریایی و ازسرگیری صادرات نفت، دادههای مارینترافیک، وبسایت ردیابی کشتیها، نفتکشی با نام «خطشکن» را با پرچم جمهوری اسلامی که بامداد یکشنبه اول آذر در نزدیکی تنگه هرمز در حال حرکت بود، را نشان میدهد.
طبق این گزارش، آبخور نفتکش «خطشکن»، یعنی فاصله عمودی سطح آب تا پایینترین بخش بدنه کشتی، ۲۲.۵ متر اعلام شده است که با وضعیت یک نفتکش حامل محموله سنگین نفت خام مطابقت دارد. در عین حال محموله نفتکش، محل بارگیری و مقصد آن هنوز بهطور مستقل قابل تایید نیست.
دادههای مارینترافیک، وبسایت ردیابی کشتیها، موقعیت نفتکش «خطشکن» با پرچم جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز نشان میدهد
تانکرترکرز سیگنال منتسب به یک ابرنفتکش را جعلی خواند
ساعاتی بعد تانکرترکرز اعلام کرد نفتکشی که سیگنال آن در سامانه شناسایی خودکار کشتیها (AIS) ثبت شده، وجود خارجی ندارد. به گفته این موسسه، دادههای همراه سیگنال نادرست است و تصاویر ماهوارهای نیز جابهجاییهای منتسب به این شناور را تایید نمیکند.
تانکرترکرز افزود با توجه به شمار ابرنفتکشهایی که در ماههای اخیر هدف حمله قرار گرفتهاند، بعید است ایران در شرایط کنونی یک ابرنفتکش به دریا بفرستد.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی، گفت تهران به واشینگتن اطلاع داده است که کاروان نفتکشها بهزودی بهسوی چین حرکت خواهد کرد. او محاصره بنادر ایران را «اقدامی جنگی» خواند و گفت تهران برای شکستن آن هر اقدامی را که لازم بداند انجام خواهد داد.
قطر به میانجیگری ادامه داد و ترامپ خواستار توافقی دائمی شد غریبآبادی گفت یک هیات قطری شامگاه جمعه حدود دو ساعت با مقامهای ایرانی در تهران گفتوگو کرد و سپس به دوحه بازگشت. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت بازگشایی تنگه هرمز در صورت پذیرش شروط تهران امکانپذیر است و بر پایان محاصره دریایی و رفع تحریمها تاکید کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در گفتوگو با فاکسنیوز گفت خواهان توافقی دائمی است که مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شود. او همچنین گفت برای تصمیمگیری درباره اقدام نظامی بعدی واشینگتن عجلهای ندارد.
برخی زنان جوان در ایران بخشهایی از زندگی خصوصی خود، از روابط عاطفی و جنسی گرفته تا سقط جنین و حتی انتخاب لباس زیر، را از خانواده پنهان میکنند؛ در شرایطی که فشار اقتصادی امکان زندگی مستقل را از آنان گرفته و جمهوری اسلامی نیز برای برخی انتخابهای شخصیشان مجازات تعیین کرده است.
مادر لادن میداند دخترش دوستپسر دارد، اما پدرش از این موضوع بیخبر است.
وقتی لادن ۲۱ ساله برای دیدن دوستپسرش از خانه بیرون میرود، مادرش گاهی به پدر میگوید او با دوستان دانشگاهش بیرون رفته است.
این رازی است که مادر و دختر در آن با یکدیگر شریکاند. اما لادن راز دیگری هم دارد که حتی مادرش از آن خبر ندارد. او میخواهد پیش از ازدواج با دوستپسرش رابطه جنسی داشته باشد.
لادن به ایراناینترنشنال گفت: «مادرم میداند دوستپسر دارم، اما اگر بفهمد میخواهم با او رابطه جنسی داشته باشم، احتمالا واکنش خیلی متفاوتی نشان میدهد. خانوادهام نمیفهمند چرا باید برای چیزی صبر کنم که شاید هیچوقت اتفاق نیفتد.»
در خانواده لادن، داشتن دوستپسر موضوعی است که مادر میتواند بیسروصدا با آن کنار بیاید، به شرط آنکه پدر چیزی نداند. اما رابطه جنسی موضوع دیگری است.
بهگفته لادن، در خانوادههایی مانند خانواده او، باکرگی دختر همچنان با آبروی خانواده گره خورده است. رابطهای که والدین شاید با اکراه آن را بپذیرند، اگر تصور کنند به رابطه جنسی رسیده، میتواند به اختلافی جدی تبدیل شود.
لادن میگوید بسیاری از دوستانش دیگر باکرگی را معیاری برای ارزشگذاری زنان نمیدانند. از نظر آنان، رابطه جنسی تصمیمی شخصی است و لزوما نباید تا زمان ازدواج به تعویق بیفتد.
اما قوانین جمهوری اسلامی چنین نگاهی ندارند. بر اساس قانون مجازات اسلامی، رابطه جنسی خارج از ازدواج جرم است.
لادن همچنین نگران پیشگیری از بارداری و احتمال بارداری ناخواسته است؛ آن هم در کشوری که قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» مصوب سال ۱۴۰۰، توزیع رایگان وسایل پیشگیری از بارداری در خدمات بهداشتی عمومی را متوقف و محدودیتهای پیشین سقط جنین را تشدید کرده است.
نگرانی دیگر او واکنش خانواده است. مادرش بخشی از زندگی خصوصی او را پذیرفته و کمک میکند آن را از پدر پنهان نگه دارد، اما لادن میترسد آشکار شدن بخش دیگر این زندگی، حمایت مادر را هم از او بگیرد.
لادن یکی از پنج زن جوان ساکن تهران است که در گفتوگو با ایراناینترنشنال از بخشهایی از زندگی خود گفتهاند که آن از خانوادههایشان پنهان میکنند.
این زنان به شرط محفوظ ماندن هویتشان حاضر به گفتوگو شدند. نامها و برخی جزئیات شخصی آنان تغییر کرده است.
رازهای این پنج زن متفاوت است، اما همگی میان انتظارات خانواده، قوانینی که در زندگی خصوصی آنان دخالت میکند و شرایط اقتصادی که امکان زندگی مستقل را از آنان گرفته، گرفتار شدهاند.
هزینه داشتن حریم خصوصی
یاسمن ۲۴ سال دارد. کار میکند و درآمد خودش را دارد، اما هنوز نمیتواند از خانه پدری جدا شود.
اما پرسش دیگری هم وجود دارد که کسی در خانه مطرح نمیکند: تکلیف نیاز او به رابطه عاطفی و جنسی پیش از ازدواج چیست؟
یاسمن به ایراناینترنشنال گفت: «من هم نیاز دارم با کسی رابطه عاطفی داشته باشم و به او نزدیک باشم. اما نه شرایط ازدواج دارم و نه فضای خصوصی که بتوانم بدون نگرانی با کسی که دوستش دارم وقت بگذرانم.»
در ایران، زندگی جوانان مجرد با والدین امری رایج است. برای بسیاری از زنان، این وضعیت هم نتیجه انتظارات خانوادگی است و هم هزینه بالای زندگی مستقل.
با تورمی نزدیک به ۸۹ درصد و افزایش اجارهبها، درآمدی مانند حقوق یاسمن برای تامین هزینه خانهای مستقل کافی نیست. در خانوادههای سنتیتر، جدا شدن دختر از خانه پدری پیش از ازدواج نیز میتواند پرسشبرانگیز باشد.
پاسخ حکومت به نیاز جوانان، ازدواج است. جمهوری اسلامی با وعده پرداخت وام ازدواج و تشویق زوجها به فرزندآوری، درصدد است این مسیر را ترویج کند.
اما یاسمن نمیخواهد صرفا برای داشتن رابطه جنسی ازدواج کند و در عین حال، توان مالی تشکیل یک زندگی مشترک را هم ندارد.
او میخواهد بدون آنکه به ازدواجی زودهنگام تن دهد، رابطه عاطفی و جنسی داشته باشد.
با این حال، حتی از پس هزینه داشتن فضایی خصوصی برای چنین رابطهای برنمیآید.
برای یکی دیگر از این زنان، مشکل فقط پیدا کردن مکانی خصوصی برای دیدار با شریک عاطفی نیست.
او حتی نمیتواند به خانوادهاش بگوید عاشق چه کسی است.
خانواده بهار نزدیکترین دوست دختر او را میشناسند. این دوست مرتب به خانه آنان رفتوآمد میکند و یکی از مهمترین افراد زندگی بهار است.
اما پدر و مادر بهار نمیدانند که این دو زن با یکدیگر رابطه عاطفی و جنسی دارند.
بهار ۲۷ ساله است و خانوادهاش همچنان از او میپرسند چرا برنامهای برای ازدواج ندارد.
بهار به ایراناینترنشنال گفت: «مادرم همیشه میپرسد چرا دوستپسر ندارم. نمیتوانم به او بگویم دوستدختر دارم. من هم میخواهم عاشق شوم و با کسی که دوستش دارم زندگی کنم. اما کسی که دوستش دارم یک زن است.»
والدین بهار آیندهای را برای او تصور میکنند که در آن با مردی آشنا میشود و ازدواج میکند. اما بهار میخواهد با زنی زندگی مشترک بسازد که خانوادهاش او را از قبل میشناسند.
بهار ابتدا برای گفتوگو مردد بود و تنها پس از صحبت درباره چگونگی حفاظت از هویتش پذیرفت تجربه خود را بازگو کند.
او و شریک عاطفیاش هر دو با خانوادههایشان زندگی میکنند و هیچکدام توان مالی اجاره خانهای مستقل را ندارند.
حتی پیدا کردن چند ساعت فرصت برای با هم بودن، بدون نگرانی از ورود ناگهانی یکی از اعضای خانواده، برایشان دشوار است.
قوانین جمهوری اسلامی نهتنها رابطه آنان را به رسمیت نمیشناسد، بلکه برای آن مجازات تعیین کرده است.
بر اساس قانون مجازات اسلامی، رابطه جنسی میان زنان میتواند مجازات داشته باشد. ازدواج همجنسگرایان نیز در ایران به رسمیت شناخته نمیشود.
برای بهار، آشکار شدن رابطهاش میتواند به معنای رویارویی با انتظارات خانواده باشد، بیآنکه توان مالی ترک خانه را داشته باشد.
بهار گفت: «اگر آنقدر درآمد داشتم که خانه خودم را داشته باشم، شاید مجبور نبودم همهچیز را پنهان کنم. اما الان اگر خانوادهام بفهمند، حتی نمیدانم کجا باید بروم.»
زنی که بهار میخواهد آیندهاش را با او بسازد، میتواند به خانه خانواده او رفتوآمد کند، اما از نگاه پدر و مادر بهار، باید فقط یک دوست باقی بماند.
رازی که نمیشد گفت
ترانه ۲۵ سال دارد و شاغل است. سال گذشته، وقتی عادت ماهانهاش به تاخیر افتاد، آزمایش بارداری داد.
نتیجه مثبت بود.
ترانه ازدواج نکرده بود و دوستپسرش هم شغل ثابتی نداشت. هیچکدام آمادگی بچهدار شدن را نداشتند.
اما پیش از آنکه بتواند درباره خود بارداری فکر کند، به پدرش فکر کرد.
ترانه به ایراناینترنشنال گفت: «وقتی نتیجه آزمایش را دیدم، اولین چیزی که به ذهنم رسید این بود که اگر پدرم بفهمد چه میشود. بعد شروع کردم به فکر کردن درباره اینکه پول سقط جنین را از کجا بیاورم.»
او تصمیم گرفت بدون اطلاع خانواده به بارداری پایان دهد.
پول کافی برای پرداخت هزینه سقط جنین نداشت و ناچار شد از یکی از دوستانش قرض بگیرد.
در ایران، سقط جنین تنها در موارد محدودی، از جمله خطر جدی برای جان مادر یا ناهنجاری شدید جنین و با دریافت مجوز رسمی، قانونی است.
قانون جوانی جمعیت مصوب سال ۱۴۰۰، دسترسی به همین موارد محدود را نیز دشوارتر کرده است.
زنانی در موقعیت ترانه ممکن است ناچار شوند به مراکز فاقد مجوز یا قرصهایی که در بازار سیاه فروخته میشود روی بیاورند، بیآنکه در صورت بروز مشکل، امکان مراجعه آسان برای دریافت کمک داشته باشند.
برای یک زن مجرد، درخواست کمک در مواجهه با بارداری ناخواسته میتواند به معنای آشکار شدن رابطهای جنسی باشد که خانواده از آن خبر ندارد و قانون نیز برای آن مجازات تعیین کرده است.
ترانه در نهایت مخفیانه به بارداری پایان داد.
پس از آن، مدتی نگران وضعیت جسمی خود بود، اما همچنان نتوانست موضوع را با مادرش در میان بگذارد.
مادرش همیشه به او گفته بود که میتواند هر مشکلی را با او مطرح کند.
اما این بار درخواست کمک به معنای آشکار کردن رابطه، بارداری و سقط جنین بود.
ترانه گفت: «اگر میتوانستم با مادرم حرف بزنم، شاید اینقدر احساس تنهایی نمیکردم. اما آن لحظه فقط میخواستم هیچکس نفهمد.»
خانواده ترانه هرگز از آنچه گذشته بود باخبر نشدند؛ حتی زمانی که او نگران سلامت خود بود.
برای سارا، ۲۰ ساله، پنهانکاری از موضوعی بهمراتب کوچکتر آغاز میشود: لباس زیر.
سارا با خانوادهاش زندگی میکند و به لباس زیرهای فانتزی علاقه دارد.
او میگوید این موضوع صرفا به سلیقه شخصیاش مربوط است و لزوما ارتباطی با داشتن شریک جنسی ندارد.
اما مادرش نگاه دیگری دارد.
سارا گفت: «حتی برای خرید چیزی که زیر لباسهایم میپوشم هم باید مراقب باشم. مادرم فکر میکند این نوع لباس زیر فقط برای زنهای متاهل است، اما من میخواهم خودم تصمیم بگیرم چه بپوشم.»
مادر سارا گاهی هنگام مرتب کردن اتاق، کشوها و کمد لباس او را میگردد.
به همین دلیل، سارا بعضی وسایل شخصیاش را در جاهایی نگه میدارد که مادرش کمتر سراغشان میرود.
او بارداری یا رابطهای را پنهان نمیکند. تنها میخواهد بدون آنکه مجبور به توضیح دادن باشد، خودش انتخاب کند چه بپوشد.
در کشوری که حکومت برای پوشش زنان در فضای عمومی قانون تعیین میکند، سارا تلاش میکند دستکم در حریم شخصی خود اختیار داشته باشد؛ حتی اگر این حریم تنها کشویی باشد که کسی بدون اجازه آن را باز نکند.
سنگینی سکوت
زندگی روزمره در خانههای این پنج زن ادامه دارد.
والدین از دخترانشان میپرسند کجا میروند، چه زمانی ازدواج میکنند و چه برنامهای برای آینده دارند.
دختران پاسخ میدهند، اما نه همیشه با تمام حقیقت.
برای بعضی، سکوت راهی برای محافظت از یک رابطه عاطفی است. برای برخی دیگر، وسیلهای برای پنهان کردن تصمیمی درباره رابطه جنسی، تجربهای پزشکی یا حتی یک لباس زیر.
از زمان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، بسیاری از زنان جوان ایرانی آشکارا از قوانین حکومت درباره پوشش و شیوه زندگی سرپیچی کردهاند.
اما در خانه، این کشمکش شکل کمصداتری دارد.
بعضی مادران تا حدی با انتخابهای دخترانشان همراه شدهاند؛ برایشان پوشش درست میکنند، رازهایشان را نگه میدارند و به آنان اطمینان میدهند که میتوانند هر مشکلی را با مادر در میان بگذارند.
با این حال، هر یک از این پنج زن همچنان باید تصمیم بگیرد چه مقدار از زندگی خصوصی خود را میتواند با کسانی که زیر یک سقف با آنان زندگی میکند، در میان بگذارد.
گاهی همان کسی که بیش از همه به کمکش نیاز دارند، کسی است که نمیتوانند حقیقت را به او بگویند.
معاون سازمان بهزیستی اعلام کرد مدرسه سوگند صیادی، نوجوان ۱۶ ساله، پیش از قتل او با اورژانس اجتماعی تماس نگرفته بود. حسن موسوی چلک با اشاره به وظیفه مدارس در شناسایی دانشآموزان در معرض خطر، از سالها بیتوجهی وزارت آموزشوپرورش به حضور مددکاران اجتماعی در مدارس انتقاد کرد.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی شنبه ۳۰ آبان در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت پس از انتشار خبر قتل این دانشآموز ساکن کرمانشاه، موضوع را از مدیرکل بهزیستی این استان پیگیری کرد.
به گفته موسوی چلک، بررسیها نشان داد پیش از قتل سوگند، هیچکس، از جمله خود او، درباره وضعیت این نوجوان با اورژانس اجتماعی، سازمان بهزیستی یا خط «صدای مشاور» تماس نگرفته بود.
او یادآور شد که وزارت آموزشوپرورش موظف است معلمان، مشاوران و دیگر کارکنان مدارس را با حقوق کودکان آشنا کند و به آنان آموزش دهد چگونه دانشآموزان در معرض خطر را شناسایی کنند و در موقعیتهای خطرناک به آنان یاری برسانند.
موسوی چلک افزود: «در شرایط اضطراری و زمانی که مدرسه امکان ارائه حمایت موثر را ندارد، باید موضوع را به سازمان بهزیستی یا مراجع قضایی اطلاع دهد تا اقدامات حمایتی لازم انجام شود.»
معاون سازمان بهزیستی خاطرنشان کرد بر اساس قانون حمایت از اطفال و نوجوانان، خشونت والدین علیه فرزندان قابل پیگرد قانونی است.
یکی از نزدیکان خانواده صیادی در گفتوگو با ایراناینترنشنال، مخالفت پدر سوگند با دوستی این نوجوان با یکی از همکلاسیهایش را از دلایل آزار او دانست.
بر اساس این روایت، پدر سوگند ظاهر، پوشش، آرایش و وضعیت تحصیلی آن دانشآموز را نمیپسندید و دخترش را تهدید کرده بود که اگر به این دوستی پایان ندهد، او را خواهد کشت.
این منبع ماجرای تماس مدرسه با پدر سوگند را چنین شرح داد که چند روز پیش از مرگ این نوجوان، تصویری از دفتر خاطرات او به دست قمرناز امیری، مدیر مدرسه، رسید.
امیری نیز پس از دیدن تصویر، در تماسی تلفنی به پدر سوگند گفت دخترش دوستپسر دارد و از او خواست به مدرسه بیاید.
به گفته این منبع آگاه، پدر سوگند روز مرگ دخترش به مدرسه رفت و او را مقابل کارکنان و دانشآموزان کتک زد. سپس پرونده تحصیلی سوگند را گرفت، او را به خانه برد و از پنجره به بیرون پرتاب کرد.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کرد پدر سوگند به اتهاماتی از جمله «ضربوجرح و فعلا قتل» و مدیر مدرسه به اتهام «قصور و سهلانگاری» بازداشت شدند.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در ادامه اظهارات خود، نبود مددکار اجتماعی در مدارس را یکی از کاستیهای نظام آموزشی دانست.
موسوی چلک گفت نزدیک به ۲۷ سال در دورههای آموزشی، نشستهای ملی و مکاتبات رسمی خواستار حضور مددکاران در مدارس شده است و از وزیران آموزشوپرورش بهدلیل بیتوجهی به این درخواست گلایه دارد.
او درباره نقش مشاور و مددکار در مدرسه توضیح داد: «ممکن است گفته شود در برخی مدارس مشاور حضور دارد یا مشاور همان وظایف مددکار اجتماعی را انجام میدهد؛ در حالی که این دو حرفه تفاوتهای جدی در وظایف، رویکردها و حوزه مداخله دارند و نمیتوان آنها را جایگزین یکدیگر دانست.»
به گفته موسوی چلک، آموزشوپرورش بیش از هر چیز بر تامین معلم تمرکز دارد و سلامت روانی و اجتماعی دانشآموزان در اولویتهای بعدی این وزارتخانه قرار میگیرد.
او همچنین بر ضرورت آشنایی خانوادهها و دانشآموزان با خط مشاوره بهزیستی به شماره ۱۴۸۰ و خط ملی نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان (نماد) به شماره ۱۵۷۰ تاکید کرد.
شیوه برخورد برخی مسئولان مدارس با دانشآموزان بارها انتقادهایی را در پی داشته است، بهویژه در مواردی که سن و نیازهای عاطفی دانشآموزان را نادیده گرفتهاند.
۲۵ آبان، انتشار ویدیویی که نشان میداد مدیر مدرسهای در شهر ریز از توابع شهرستان جم در استان بوشهر دانشآموزی را تحقیر میکند، با واکنشهای گستردهای روبهرو شد.
بر اساس گزارش انجمن حمایت از حقوق کودکان در سال ۱۴۰۴، آزار جنسی از محورهای پرتکرار پروندههای حقوقی بود و آزار روحی-روانی بیشترین سهم را در تماسهای مربوط به کودکآزاری به خود اختصاص داد.