واکنشهای انتقادی به برخورد تحقیرآمیز مدیر مدرسهای در شهرستان جم با یک دانشآموز

انتشار ویدیویی از برخورد تحقیرآمیز مدیر یک مدرسه با دانشآموزی در شهر ریز شهرستان جم در استان بوشهر، واکنشهای انتقادی بسیاری را به دنبال داشت.

انتشار ویدیویی از برخورد تحقیرآمیز مدیر یک مدرسه با دانشآموزی در شهر ریز شهرستان جم در استان بوشهر، واکنشهای انتقادی بسیاری را به دنبال داشت.
در این ویدیو، مدیر مدرسه «مهد علم» دانشآموزی را بهدلیل همراه داشتن تلفن همراه مجبور میکند گوشی خود را در سطل آب بیندازد و پس از خودداری دانشآموز، با ضربه به دست او، گوشی را داخل آب میاندازد. تصاویر منتشر شده همچنین از آسیبدیدگی دست دانشآموز حکایت دارد.
در پی انتشار ویدیو این برخورد، روابط عمومی مدیریت آموزشوپرورش شهرستان جم اعلام کرد مدیر مدرسه برای ارائه توضیحات دعوت شده و موضوع در دست بررسی است. آموزشوپرورش جم همچنین از پیگیری جبران خسارت احتمالی واردشده به دانشآموز و خانواده او خبر داد.
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال با محکوم کردن این برخورد، از تحقیر دانشآموزان، هزینه سنگین خرید تلفن همراه، شیوه گزینش و پیامدهای روانی تنبیه کودکان انتقاد کردند.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است مدیر مدرسه خودش از این برخورد ویدیو تهیه کرده و در صفحه واتساپ مدرسه به اشتراک گذاشته است.
انتقاد از خشونت و تحقیر دانشآموزان
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال با انتقاد از رفتار مدیر مدرسه، بر ضرورت آموزش شیوههای صحیح برخورد با دانشآموزان تاکید کردند.
یکی از مخاطبان نوشت: «وقتی یک بزرگسال نمیتواند رفتار هیجانیاش را مدیریت کند، چه انتظاری از بچه باید داشت؟»
شهروندی هم گفته است وقتی حامیان حکومت با رانت و رابطه به مدارس راه پیدا میکنند و سیستم گزینش براساس میزان اعتقادات مذهبی است، برخورد بهتری هم انتظار نمیرود.
مخاطب دیگری گفت: «هر گناهی هم کرده باشد، بچه است و رفته مدرسه تا تربیت شود.»
برخی از مخاطبان هم خواستار برگزاری دورههای روانشناسی برای معلمان و مدیران، حضور مشاوران تربیتی در مدارس و انجام آزمونهای روانشناختی هنگام استخدام کارکنان آموزشوپرورش شدند.
در میان واکنشها، نگرانی از آسیب روانی وارد شده به دانشآموز نیز مطرح شده است.
یکی از مخاطبان نوشت: «خسارت روحی و روانی این دانشآموز چه میشود؟ فقط بحث آسیب مالی نیست. این بچه در این سن تحقیر شده است. چنین برخوردی از یک معلم در برابر چشم دیگر دانشآموزان بعید است.»
پدر زحمت کشیده این گوشی را خریده
بخش دیگری از واکنشها به هزینه سنگین خرید تلفن همراه در شرایط اقتصادی کنونی ایران اختصاص داشت.
به گفته آنان، در شرایطی که خانوادهها با مشکلات معیشتی بسیار و تورم افسارگسیخته دست و پنجه نرم میکنند چنین رفتارهایی شرایط خانوارها را دشوارتر میکند.
یکی از شهروندان خطاب به مدیر مدرسه نوشت: «به این فکر نکردی که پدر بیچاره این دانشآموز اگر کارمند باشد، حقوق حداقل دو ماه کاملش را باید برای خرید این گوشی کنار بگذارد؟»
مخاطب دیگری گفت: «من یک گوشی برای پسرم خریدم و تا دو سال باید ماهی ۱۰ میلیون تومان قسط بپردازم، این مدیر میداند چقدر گوشی خریدن سخت است؟»
شماری نیز با اشاره به ضرورت استفاده دانشآموزان از تلفن همراه برای آموزش مجازی، از برخورد مدیر انتقاد کردند.
یکی از مخاطبان نوشت: «آموزش را مجازی کردید و همه ناچار شدند برای بچههای خود گوشی بخرند، حالا همان گوشی را از دست بچه میگیرید و در سطل آب میاندازید.»
فردی که خود را مدیر مدرسه معرفی کرد، نوشت: «ما در مدرسه بر اساس بخشنامههای موجود، اگر گوشی را از دانشآموزان بگیریم، چند روزی آن را ضبط کرده و در نهایت به والدین او تحویل میدهیم.»
مقررات آموزشوپرورش درباره همراه داشتن تلفن همراه
برخی مخاطبان با اشاره به اظهارات اخیر مسئولان شورای عالی آموزشوپرورش، ممنوعیت همراه داشتن تلفن همراه در مدارس را پیش کشیدند.
موسیالرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزشوپرورش، دوم آبان اعلام کرد تصمیمگیری درباره آوردن تلفن همراه به مدرسه، محل نگهداری، زمان و محدوده مجاز استفاده از آن و تعیین تنبیهات مربوط به تخطی از مقررات بر عهده شورای مدرسه است.
از سویی دیگر، بر اساس تبصره اول ماده ۱۲۰ آییننامه اجرایی مدارس استفاده آموزشی از وسایل و تجهیزات الکترونیکی در کلاس درس با تایید شورای مدرسه بلامانع است.
با این حال، این مقررات به معنای مجاز بودن استفاده آزادانه از تلفن همراه در همه مدارس نیست و تصمیمگیری درباره شرایط همراه داشتن آن به شورای مدرسه واگذار شده است.
این همان مسالهای است که اکثریت مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهای خود به آن اشاره کردند، در شرایطی که به همراه داشتن تلفن همراه ممنوع باشد هم مدیر مدرسه با آموزشهایی که از پیش دیده باید این وضعیت را مدیریت کرده و از خسارت مالی به خانواده دانشآموز ممانعت میکرد.
ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، به ایراناینترنشنال اعلام کرد احتمالا «حمایت همیشگی» پاریس از مردم ایران در برابر سرکوب حکومت، دلیل حمله سایبری جمهوری اسلامی به فرانسه بوده است.
بارو همچنین درباره احتمال قطع روابط اتحادیه اروپا با تهران گفت اقدامات این اتحادیه علیه جمهوری اسلامی تاثیر چشمگیری داشته است.
او دوشنبه ۲۵ آبان در بروکسل گفت: «نمادها اهمیت دارند. فکر میکنم تصمیمهایی که اتحادیه اروپا در طول سال گرفته، تاثیر بسیار زیادی داشته و مردم ایران نیز این تاثیر را احساس کردهاند.»
خبرنگار ایراناینترنشنال پیشتر در سوال از او گفته بود بسیاری از مخالفان حکومت، تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی اتحادیه اروپا را «اقدامی نمادین» میدانند.
وزیر خارجه فرانسه با اشاره به نقش سپاه پاسداران در حمله سایبری گسترده به این کشور اعلام کرد پاریس شواهد مربوط به عاملان اصلی این رخداد را در اختیار اتحادیه اروپا گذاشته و خواستار تحریم آنها ظرف یک ماه شده است.
به گفته او، اکثریت قاطع کشورهای عضو در نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا از این درخواست حمایت کردهاند.
فرانسه ۱۸ آبان سپاه پاسداران را مسئول حملات سایبری اخیر دانست که یخچالها و فریزرهای فروشگاهها را در مناطق مختلف این کشور از کار انداخت.
پاریس با احضار سفیر جمهوری اسلامی هشدار داد این اقدام برای تهران پیامدهایی به دنبال خواهد داشت.
وزیر خارجه فرانسه ابراز امیدواری کرد تحریمهای پیشنهادی در نشست بعدی همتایان اروپاییاش در ۲۳ آذر تصویب شود.
بنجامن حداد، وزیر امور اروپایی فرانسه، ۲۱ آبان گفت پاریس برای تشدید تحریمها علیه حکومت ایران، بهویژه عاملان این حملات سایبری، با شرکای اروپایی خود همکاری خواهد کرد.
دامنه این حملات به فرانسه محدود نماند.
برنار کنتن، وزیر کشور بلژیک، ۲۱ آبان اعلام کرد نهادهای امنیتی این کشور شواهدی از احتمال دست داشتن گروههای هکری مرتبط با جمهوری اسلامی در حملات سایبری به سامانههای سرمایشی فروشگاههای بلژیک یافتهاند.
در روزهای اخیر پروازها، مدارس و برخی رسانهها در کشورهای اروپایی با موجی از تهدیدهای بمبگذاری و هشدارهای جعلی روبهرو شدهاند.
روزنامه فرانسوی لوموند ششم آبان گزارش داد نهادهای اطلاعاتی اروپا نگران تداوم و تشدید عملیات منتسب به جمهوری اسلامی در کشورهای اروپایی هستند؛ عملیاتی که شامل طرحهای ترور، آتشسوزی عمدی، خرابکاری، حملات سایبری و جاسوسی میشود.
بارو: جنایتهای سپاه علیه مردم ایران فراموش نمیشود
وزیر خارجه فرانسه با اشاره به کشتار معترضان خیزش دیماه اعلام کرد هیچکس نمیتواند جنایتهای گسترده سپاه پاسداران علیه زنان و مردان ایرانی را به فراموشی بسپارد.
بارو خبر داد فرانسه چهارم آذر در موسسه جهان عرب در پاریس میزبان برنامهای با محوریت صدای ایرانیان خواهد بود.
بر پایه بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی به دستور علی خامنهای، دیکتاتور پیشین ایران، کشته شدند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ۲۵ آبان در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره کشتار معترضان خیزش دیماه به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی گفت سازمان ملل این کشتار را بهصراحت محکوم کرده است، اما ابزار لازم را برای متوقف کردن نقض حقوق بشر در ایران در اختیار ندارد.
پیشتر در دوم مهر، ژوزفا بوگنون، معاون سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴ را «وحشتناک و غیرانسانی» توصیف کرده و گفته بود پاریس میخواهد مردم ایران بتوانند درباره خود و آیندهشان تصمیم بگیرند.
در ماههای اخیر و همزمان با ادامه مناقشه خاورمیانه، حکومت ایران بر شدت سرکوب و نقض حقوق بشر افزوده است.
به باور کنشگران، جمهوری اسلامی بهویژه در میانه تنشهای اخیر با آمریکا و اسرائیل میکوشد با ایجاد فضای رعب و وحشت، از بروز دوباره خشم عمومی ناشی از بحرانهای فزاینده معیشتی و سیاسی جلوگیری کند.
در ادامه اعتراضات دانشجویی به کیفیت نازل غذا در سلفها و خوابگاهها، دانشجویان دانشگاه یزد برای دومین روز از خوردن غذای سلف دانشگاه امتناع کردند. اعتراض در این دانشگاه که از یکشنبه آغاز شد، دوشنبه ۲۵ آبان نیز ادامه یافت.
طی هفتههای گذشته دانشجویان چندین دانشگاه دیگر از چمران کرمان گرفته تا دانشگاه آمل و پیش از آن نیز دانشگاه صنعتی شیراز، با برگزاری تجمع، اعتصاب و گذاشتن سینیهای غذا روی زمین، به وضعیت تغذیه در دانشگاهها اعتراض کردند.
تصاویر و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال از پیدا شدن حشرات در غذای برخی دانشگاهها، کمبود وعدههای غذایی و بروز مشکلات گوارشی - به گفته دانشجویان پس از مصرف غذای سلف - حکایت دارند.
این اعتراضها در حالی ادامه دارد که دانشجویان برای دریافت غذا در دانشگاه و خوابگاه هزینه میپردازند، اما میگویند حتی از حداقل کیفیت و استانداردهای بهداشتی برخوردار نیستند.
اعتراض به غذای ۳۵ هزار تومانی؛ سینیهای دانشجویان کرمان روی زمین
دانشجویان دانشکده چمران کرمان، وابسته به دانشگاه ملی مهارت، ۲۴ آبان سینیهای غذا را در اعتراض به کیفیت آن روی زمین سالن گذاشتند.
یکی از دانشجویان این دانشگاه در پیامی به ایراناینترنشنال گفت با وجود کیفیت پایین غذای سلف، دانشجویان ناچارند برای هر پرس غذا ۳۵ هزار تومان پرداخت کنند.
اعتراض به غذای سلف پیشتر و با آغاز سال تحصیلی جدید در دانشگاههای دیگر گزارش شده بود. ایراناینترنشنال ششم مهرماه در گزارشی که به نقل از خبرنامه امیرکبیر منتشر کرد، از اعتراض دانشجویان دانشگاه رازی کرمانشاه و دانشجویان دانشگاه لرستان به کیفیت غذا یا افزایش قیمت آن خبر داد.
دوشنبه ۲۵ آبان، گزارش دیگری از وضعیت نامناسب غذای دانشجویان دانشگاه دولتی فناوری نوین آمل به ایراناینترنشنال رسید و تصاویر ارسالی دانشجویان، وجود حشره در غذای توزیعشده میان دانشجویان را نشان میداد.
یکی از دانشجویان این دانشگاه گفت پس از سالها، برای نخستین بار توزیع شام در خوابگاه آغاز شده، اما در همان وعده نخست، حشرهای میان حبوبات غذا پیدا شد.
او همچنین از کیفیت پایین و مقدار ناچیز وعده ناهار انتقاد کرد و گفت: «بحث ما تجملات یا توقعات غیرمنطقی نیست، صحبت از ابتداییترین حق دانشجو، یعنی غذای سالم و قابل مصرف است.»
دانشجویی دیگر هم نوشت: «این وضعیت تنها وعده غذایی است که دانشگاه دولتی آمل به دانشجویان میدهد تا کمک هزینه شام و صبحانه را در جیب خودش نگه دارد. آنها بودجه میگیرند، اما غذای بسیار نامطلوب تحویل میدهند.»
به گفته این دانشجو، در دفعات دیگری هم غذای سلف حاوی مو، سنگ و حتی پر مرغ بوده است.
دانشجویان دانشگاه یزد نیز در روایتی مشابه، از مسمومیتهای زیاد همکلاسیهای خود خبر دادند.
به گفته آنها، شکایتهای پیشین نتیجهای نداشته و مسئولان دانشگاه برای جلوگیری از چیده شدن سینیها روی زمین، ظرفها را جمعآوری کردهاند.
به گفته این دانشجویان، محمدرضا صادقیان، معاون دانشجویی دانشگاه یزد، در جمع معترضان از کیفیت غذا دفاع کرد و اعتراضها را «سیاهنمایی» خواند.
کمبود غذا در خوابگاهها و تداوم اعتراض دانشجویان در شهرهای مختلف
یکی از دانشجویان خوابگاه «شهید همت» دانشگاه علامه طباطبایی تهران نیز در پیامی به ایراناینترنشنال از کمبود غذا و ناتوانی مسئولان در تامین وعده ناهار دانشجویان در روز ۲۱ آبان خبر داد.
بنا به گفته او، دانشجویان برای ناهار سالاد سزار سفارش داده بودند، اما ساعت ۱۳ به آنان اعلام شد که غذا موجود نیست و باید تا ساعت ۱۴ برای دریافت ساندویچ جایگزین منتظر بمانند.
این دانشجو افزود ساندویچها هم به خوابگاه نرسید و در نهایت مسئولان تعدادی کنسرو ماهی از انبار آوردند که سهم همه دانشجویان هم نشد.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، دانشجویان دانشگاه بوعلیسینا در همدان ۲۰ مهر در اعتراض به کیفیت پایین غذا و گزارشهایی از مسمومیت غذایی شماری از دانشجویان، سینیهای غذای خود را بر زمین گذاشتند و دانشجویان دانشگاه منابع طبیعی گرگان در پنجم آبان در حضور یکی از معاونان دانشگاه به کیفیت غذای سلف اعتراض کردند.
اعتراضات دانشجویی به وضعیت و کیفیت غذای سلف به شیراز نیز رسید و دانشجویان دانشگاه صنعتی این شهر ۱۰ آبان با تجمع در سلف، خواستار رسیدگی به وضعیت غذا شدند.
در دانشگاه کردستان در سنندج هم دانشجویان ۱۹ آبان در اعتراض به کیفیت و قیمت غذای سلف و رسیدگی نشدن به مطالباتشان، اعتصاب و تجمع کردند.
معترضان تراکتهایی با شعارهای «غذای رایگان و باکیفیت حق دانشجو» و «نه جنگ، نه سرکوب/ زنده باد دانشگاه» پخش کردند.
در واکنش به انتشار گزارشهای مربوط به کیفیت نامناسب غذا، دانشجویانی از دانشگاه فرهنگیان یزد، دانشگاه الزهرا و دانشگاه علوم پزشکی کرمان هم در پیامهایی به ایراناینترنشنال از وضعیت غذای سلفهای خود انتقاد کردند.
یکی از دانشجویان دانشگاه فرهنگیان یزد گفت پس از اعتراض دانشجویان، مسئولان غذاها را مقابل آنان در سطل زباله ریختند و روز بعد نیز غذایی با کیفیت پایینتر ارائه کردند.
یک مخاطب ایراناینترنشنال نیز درباره وضعیت غذا در دانشگاه گرگان نوشت: «کیفیت غذا بسیار پایین است و اصلا قابلیت خوردن ندارد؛ بدمزه و بیکیفیت.»
افزایش هزینه غذای دانشجویان در سایه کمبود بودجه دانشگاهها
اعتراضها به کیفیت غذا در حالی ادامه دارد که دانشجویان برای دریافت وعدههای غذایی در دانشگاهها و خوابگاهها هزینه میپردازند.
بر اساس نرخهای اعلامشده برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶، دانشجویان «روزانه» در سنوات مجاز، بسته به نوع غذا، برای هر وعده ناهار یا شام ۲۵ یا ۳۵ هزار تومان پرداخت میکنند.
این مبلغ برای دانشجویان نوبت دوم و کسانی که از سنوات مجاز تحصیلی عبور کردهاند، بیشتر است.
از سوی دیگر، افزایش قیمت مواد غذایی و محدودیت بودجه رفاهی دانشگاهها، تامین غذای دانشجویان را با مشکلاتی روبهرو کرده است.
زهرا ناظمبکایی، رییس دانشگاه الزهرا، ۲۲ شهریور با اشاره به افزایش قیمت مواد غذایی و تفاوت آن با مبنای قراردادهای سال گذشته، گفت پیدا کردن پیمانکار برای تامین غذای دانشجویان «بسیار دشوار» شده است.
ایراناینترنشنال ۲۴ شهریورماه در گزارشی به نقل از دانشجویی در دانشگاه مازندران خبر داد با وجود برگزاری کلاسهای حضوری، غذای دانشجویی ارائه نمیشود و مسئولان دانشگاه کمبود بودجه سلف را دلیل این وضعیت اعلام کردهاند.
در دانشگاه رازی کرمانشاه نیز دانشجویان خوابگاه اشرفی ۱۴ مهر از کیفیت پایین غذا و انتظار حدود ۵۰ دقیقهای در صف دریافت آن خبر دادند.
دانشجویان خوابگاهی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه هم در پیامهایی از حذف غذای سلف و ناتوانی دانشگاه در تامین وعدههای غذایی انتقاد کردند.
پایگاه خبری رویداد۲۴ در گزارشی درباره واگذاری مشکوک داراییهای شرکت کشتیرانی ایران نوشت کشتی «شهراز» با قیمتی کمتر از ۶ میلیون دلار به شرکت «آدمیرال»، متعلق به فرزندان علی شمخانی، فروخته شده و پس از تعمیر، دوباره به فعالیت تجاری بازگشته است.
رویداد۲۴ دوشنبه ۲۵ آبان با اشاره به حقوق سهامداران این شرکت بورسی، مبنای قیمتگذاری، شیوه انتخاب خریدار و سرنوشت درآمد حاصل از فروش کشتی را زیر سوال برد و خواستار انتشار اسناد معامله و ارزیابیهای فنی و مالی آن شد.
این رسانه واگذاری بلوک سهام شرکت سوخترسانی و خدمات کشتیرانی «ستاره قشم» و تحویل پنج شناور در چارچوب «یک سازوکار خاص حاکمیتی» را از دیگر موارد نیازمند بررسی دانست.
رویداد۲۴ نوشت: «هر یک از این پروندهها پرسشهایی جدی درباره نحوه تصمیمگیری، قیمتگذاری، انتخاب خریدار یا دریافتکننده، ثبت مالی معاملات و مسئولیت مدیران ایجاد میکند.»
حسین شمخانی، متولد فروردین ۱۳۶۳ در تهران، با نامهای مستعار «هوگو هایک» و «هکتور» نیز شناخته میشود.
وزارت خزانهداری آمریکا ۲۳ تیر اعلام کرد تلاشها برای مختل کردن شبکه تحت مدیریت شمخانی را بهدلیل نقش آن در فعالیتهای غیرقانونی کشتیرانی و دور زدن تحریمها تشدید کرده است.
به گفته این وزارتخانه، شبکه شمخانی همچنان از بازیگران اصلی صادرات نفت ایران به شمار میرود و دامنه فعالیتش را به حملونقل کانتینری و تجارت جهانی کالا گسترش داده است.
این اقدام در ادامه تحریمهایی صورت گرفت که ایالات متحده مرداد ۱۴۰۴ و فروردین سال جاری علیه شمخانی و بخش عمده شبکه مالی و کشتیرانی او وضع کرده بود.
فروش کشتی آسیبدیده؛ قیمت چگونه تعیین شد؟
کشتی کانتینری شهراز ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۹ در محدوده تنگه سنگاپور به گل نشست و بدنه آن بهشدت آسیب دید.
به نوشته رویداد۲۴، این کشتی پس از تحمیل هزینههای نجات و نگهداری، با قیمتی کمتر از ۶ میلیون دلار به شرکت آدمیرال فروخته شد.
این رسانه واگذاری کشتی کانتینری شهراز را فروش به «ثمن بخس» توصیف کرد. بر اساس اطلاعات رسیده به رویداد۲۴، احتمال میرود که حتی ارزش ضایعات قابل بازیافت کشتی از قیمت فروش آن بیشتر بوده باشد.
بر اساس این گزارش، اطلاعات جامعی درباره هزینههای نجات و نگهداری شهراز و میزان خسارت جبرانشده از محل بیمه در اختیار سهامداران قرار نگرفته است.
ایراناینترنشنال ۱۷ آبان به سندی محرمانه دست یافت که نشان میدهد حسین شمخانی مدتها انحصار فروش نفت ایران در امارات را در اختیار داشته و پس از خرید کشتی با وام دولتی ایران، به جابهجایی نفت روسیه پرداخته است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، جمهوری اسلامی با در اختیار گرفتن سه اسکله و هفت مخزن ذخیره نفت در چهار نقطه چین، مسیر تازهای برای دور زدن تحریمهای آمریکا ایجاد کرده است.
کشتیهای حسین شمخانی نفت را به این اسکلهها منتقل میکنند و به دلیل کنترل حکومت ایران بر آنها، برای پهلوگیری با مانعی روبهرو نمیشوند.
بازگشت شهراز به دریا؛ چرا کشتیرانی آن را تعمیر نکرد؟
بر اساس گزارش رویداد۲۴، شرکت آدمیرال پس از خرید شهراز، با صرف چند میلیون دلار برای تعمیر و بازسازی، آن را به چرخه فعالیت تجاری بازگرداند.
این پایگاه خبری پرسید: «اگر کشتی با صرف چند میلیون دلار هزینه قابلیت بازگشت به فعالیت تجاری داشته، چرا شرکت کشتیرانی خود اقدام به تعمیر و بهرهبرداری مجدد نکرد؟ آیا پیش از فروش، امکان احیای کشتی از نظر فنی و اقتصادی بررسی شده بود؟»
رویداد۲۴ خواستار انتشار گزارش وضعیت فنی کشتی، بررسیهای مربوط به تعمیر یا فروش آن و صورتجلسات مدیران وقت شد تا دلایل واگذاری روشن شود.
شیوه واگذاری کشتی، تعداد متقاضیان خرید و مبنای انتخاب خریدار نهایی از دیگر پرسشهای این گزارش است؛ از جمله اینکه فروش از طریق مزایده عمومی انجام شده یا مذاکره مستقیم.
بلومبرگ شهریور ۱۴۰۳ گزارش داد گروه میلاووس در دبی که حسین شمخانی گرداننده ارشد آن است، میلیاردها دلار از فروش کالا از ایران، روسیه و برخی کشورهای دیگر به دست آورده است.
حسین شمخانی برای پیشبرد فعالیتهای خود، با نام «هوگو هایک» گذرنامه دومینیکا را دریافت کرده بود. با این حال، بنا بر اعلام پروژه گزارشگری جرایم سازمانیافته و فساد، این کشور در اوت ۲۰۲۵ تابعیت او را لغو کرد.
فروش سوخت به آدمیرال و ابهام در منافع سهامداران
بخش دیگری از گزارش رویداد۲۴ به ادامه همکاری شرکت کشتیرانی با آدمیرال مربوط است. به نوشته این رسانه، شرکت کشتیرانی پس از واگذاری شهراز، مدتی سوخت آدمیرال را از محل سهمیه امور بینالملل تامین کرده است.
بر اساس این گزارش، فروش سوخت به شرکتی که ممکن است رقیب تجاری کشتیرانی باشد، لزوما تخلف نیست، ولی قیمت، درآمد، مجوزها و توجیه اقتصادی این همکاری باید روشن شود.
رویداد۲۴ نوشت: «در یک شرکت بورسی، منابع و ظرفیتهای تجاری شرکت باید در چارچوب منافع اقتصادی آن به کار گرفته شوند. سهامداران حق دارند بدانند فروش سوخت به خریدار یکی از داراییهای مهم شرکت، با چه قیمتی، با چه میزان درآمد و بر اساس چه مجوز و توجیه اقتصادی انجام شده است.»
این گزارش همچنین خواستار روشن شدن میزان وصول وجه معامله، هویت مالکان و ذینفعان نهایی آدمیرال در زمان خرید و بررسی احتمال تعارض منافع میان خریدار و تصمیمگیرندگان شد.
انتشار گزارشهای متعدد درباره فساد سازمانیافته در اقتصاد ایران، بهویژه با نقشآفرینی وابستگان و اعضای خانواده مقامهای جمهوری اسلامی، در سالهای اخیر بارها خشم عمومی را برانگیخته است.
این در حالی است که فشار معیشتی بر شهروندان روزبهروز افزایش مییابد و پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد بسیاری از مردم حتی در تامین مواد غذایی روزانه خود با مشکل روبهرو هستند.
همایون سامهیح نجفآبادی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، از کسری ارز دارو و تجهیزات پزشکی و افزایش فشار هزینههای درمان خبر داد. به گفته او، ناتوانی مالی برای خرید دارو به مناطق شمالی تهران هم رسیده است.
خبرگزاری ایلنا دوشنبه ۲۵ آبان به نقل از نجفآبادی گزارش داد با وجود اختصاص سه میلیارد دلار ارز ترجیحی برای دارو و تجهیزات پزشکی در بودجه سال گذشته، این دو حوزه با کسری ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون دلاری روبهرو هستند.
او گفت دولت در سال جاری هنوز اقدام مشخصی برای تامین ارز مورد نیاز انجام نداده است.
نجفآبادی افزود این کسری باید از منابع مردم تامین شود و نبود ارز ترجیحی، همراه با واردات بخشی از داروها و تجهیزات با ارز آزاد، قیمتها را افزایش داده است.
داروهایی که به داروخانه برگردانده میشوند
این عضو کمیسیون بهداشت به نقل از گزارشهایی از داروخانههای شمال تهران گفت برخی افراد پس از خرید دارو به ارزش ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، حدود ۱۰ دقیقه بعد بهدلیل ناتوانی مالی و تعهدات قسطی، داروها را پس دادهاند.
او گفت ساکنان مناطق جنوبی شهر مدتهاست با دشواری تامین هزینههای درمان روبهرو هستند و برخی از مراجعه به پزشک یا تهیه دارو صرفنظر میکنند.
در پیامهای شهروندان به ایراناینترنشنال نیز از کاهش مصرف دارو و رها کردن درمان بهدلیل گرانی گفته شده است.
در برخی موارد، هزینه پرداختی بیماران برای برخی داروها با تغییر پوشش بیمهای داروهای تزریقی افزایش یافته است.
نجفآبادی نیز از بیمارانی گفت که درمان را نیمهکاره رها میکنند یا از ابتدا برای درمان اقدام نمیکنند. وضعیتی که بهویژه برای بیماران خاص نگرانکننده است.
برخی بیماران خاص میگویند پس از واریز یا جابهجایی پول برای هزینه درمان، با قطع بیمه و یارانه روبهرو شدهاند؛ چون این تراکنشها در ارزیابی مالی آنها لحاظ شده است.
بیمارستانهای خصوصی نیز با افزایش هزینه دارو و تجهیزات و بدهی بیمهها دستوپنجه نرم میکنند.
وابستگی تولید داخل به مواد اولیه وارداتی
نجفآبادی گفت بیش از ۹۰ درصد شکلهای دارویی در ایران تولید میشود و بیش از نیمی از مواد اولیه داروهای تولید داخل نیز در کشور ساخته میشود.
با این حال، به گفته او، مواد اولیه و مولکولهای پایه بسیاری از داروها همچنان از خارج تامین میشوند و خودکفایی کامل در این صنعت آسان نیست.
او پیشبینی کرد فشار هزینههای درمان بر اقشار کمدرآمد ادامه یابد و سال آینده بیشتر شود.
به گفته این نماینده مجلس، برخی سرپرستان خانوار برای تامین هزینه درمان ناچار به فروش خانه یا دیگر داراییهایشان میشوند و ممکن است برای حفظ معیشت خانواده از ادامه درمان صرفنظر کنند.
در نظرسنجی داوطلبانه ایراناینترنشنال درباره معیشت خانوار نیز بیش از ۷۰ درصد پاسخدهندگان گفتهاند برای مقابله با گرانی، خرید غذا را کاهش دادهاند یا درمان و تهیه دارو را به تعویق انداختهاند.
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تنها یک رویداد سیاسی در تاریخ معاصر ایران نبود. این اعتراضات پرسشی جدی را نیز پیش روی ادبیات گذاشت: کسانی که در خیابانها دیده شدند، پیش از آن چه جایگاهی در جهان داستانهای ما داشتند؟
در هفتمین سالگرد آبان، این پرسش همچنان پابرجاست. جامعه ایران در سالهای اخیر اعتراضات دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و اعتراضات خونبار دی ۱۴۰۴ را تجربه کرده است. این رویدادها با همه تفاوتهایشان در مطالبات و شرایط تاریخی، در حافظه جمعی ایرانیان با یکدیگر پیوند خوردهاند.
تاثیر یک جنبش بر ادبیات را نمیتوان تنها با شمار کتابها و شعرهایی سنجید که درباره آن منتشر میشوند. دگرگونی عمیقتر زمانی رخ میدهد که جنبش، شخصیتهای تازهای وارد داستان کند، زبان روایت را تغییر دهد و نویسنده را با تجربههایی روبهرو سازد که پیشتر بیرون از جهان ادبی او مانده بودند.
انتشار آثاری درباره آبان نشاندهنده واکنش ادبی به این رویداد است، اما برای اثبات شکلگیری جریانی تازه در داستاننویسی کافی نیست. مساله مهمتر این است که ادبیات ایران تا چه اندازه توانسته زندگی گروههای اجتماعی حاضر در اعتراضات، بهویژه اقشار کمبرخوردار را مستقل از لحظه اعتراض و سرکوب روایت کند.
فرودستان در جهان داستان
در دهههای چهل و پنجاه خورشیدی، طبقه اجتماعی در بخش مهمی از ادبیات داستانی ایران جایگاهی برجسته داشت. کارگران، روستاییان، حاشیهنشینان و تهیدستان گاه شخصیتهای اصلی روایت بودند.
علیاشرف درویشیان در «آبشوران» به فقر و محرومیت شهری پرداخت. احمد محمود در «همسایهها» مناسبات طبقاتی و سیاسی را در بستر زندگی روزمره روایت کرد و غلامحسین ساعدی نیز در بخشی از آثارش به جهان گروههای محروم و مناسبات سلطه توجه نشان داد.
البته حضور فرودستان در ادبیات متعهد همیشه به معنای بازنمایی مستقل تجربه آنان نبود. گاهی کارگر و دهقان بیش از آنکه شخصیتی با زندگی و تضادهای خاص خود باشند، حامل آرمانهای سیاسی نویسنده میشدند. با این همه، فقر، کار و نابرابری در مرکز توجه بخش مهمی از داستاننویسی آن دوران قرار داشت.
در بخشی از داستاننویسی دهههای اخیر، مناسبات خصوصی، بحرانهای فردی و تجربه طبقه متوسط شهری سهم چشمگیری از جهان روایت داشتهاند. این گرایش را نمیتوان به تمام ادبیات معاصر تعمیم داد و لزوما هم نشانه ضعف ادبی نیست. با این حال، میتوان پرسید چه گروههایی بیشتر به شخصیت داستان تبدیل شدهاند و زندگی چه کسانی کمتر مجال روایت پیدا کرده است.
آبان ۱۳۹۸ این پرسش را دوباره پیش کشید. افزایش ناگهانی قیمت بنزین جرقه اعتراضات بود، اما فشار معیشتی، نابرابری اقتصادی و احساس محرومیت نیز در شکلگیری نارضایتیها نقش داشتند. اعتراضات در شهرها و مناطق مختلف رخ داد و نمیتوان همه معترضان را متعلق به یک طبقه اجتماعی دانست.
با این حال، پیوند اعتراضات با مساله معیشت، توجه به زندگی گروههای کمبرخوردار را ضروری میکند. کارگر، جوان بیکار یا ساکن محله محروم تنها هنگام اعتراض یا کشتهشدن به شخصیتی شایسته روایت تبدیل نمیشود. او پیش از آن نیز زندگی، زبان، روابط خانوادگی، آرزوها و شکستهای خود را داشته است.
ادبیاتی که انسان را تنها در قامت قربانی میبیند، هنوز تمام زندگی او را روایت نکرده است.
البته کمرنگبودن برخی تجربههای اجتماعی در ادبیات را نمیتوان صرفا به انتخاب نویسندگان نسبت داد. سانسور، مناسبات نشر، ضعف نقد مستقل و دشواریهای اقتصادی نویسندگی نیز در شکلگیری جهان داستانی تاثیر دارند. سانسور گاهی پیش از آنکه جملهای نوشته شود، موضوع یا شخصیتی را از ذهن نویسنده کنار میزند.
از سوی دیگر، همه افراد فرصت یکسانی برای نویسندهشدن ندارند. آموزش، وقت آزاد، امنیت اقتصادی، شبکههای ارتباطی و امکان انتشار تعیین میکنند چه کسانی بتوانند تجربه خود را به اثری ادبی تبدیل کنند. در چنین شرایطی، غیبت برخی زندگیها از جهان داستان تنها مسالهای مربوط به سلیقه ادبی نیست، بلکه به ساختار اجتماعی تولید ادبیات نیز مربوط میشود.
دادخواهان، صاحبان حافظه
یکی از مهمترین پیامدهای فرهنگی آبان را میتوان در تغییر جایگاه روایتگران جستوجو کرد.
واکنش به آبان تنها در گزارشهای خبری و تحلیلهای سیاسی باقی نمانده است. تلاشهایی برای ثبت و روایت این تجربه در قالبهای ادبی و مستند نیز صورت گرفته، هرچند برای ارزیابی جایگاه این آثار در تاریخ ادبیات معاصر به بررسی دقیقتر مجموعه آثار منتشرشده نیاز داریم.
اما اتفاق مهم دیگری بیرون از فضای معمول نشر رخ داده است. خانوادههای دادخواه خود به روایتگران تاریخ تبدیل شدهاند.
آنان با انتشار تصاویر، ثبت خاطرات، گردآوری اسناد و بازگویی زندگی عزیزانشان در برابر فراموشی ایستادهاند. در این روایتها، جانباخته دیگر فقط نامی در فهرست قربانیان نیست، بلکه انسانی است با خاطرات کودکی، روابط خانوادگی، آرزوها و زندگی ناتمامی که گزارشهای سیاسی بهتنهایی قادر به بازنمایی آن نیستند.
تجربه خانوادههای جانباختگان پرواز ۷۵۲ هواپیمایی بینالمللی اوکراین نیز از همین منظر اهمیت دارد. سرنگونی این هواپیما در دی ۱۳۹۸ رویدادی متفاوت از اعتراضات آبان بود، اما تلاش خانوادهها برای حفظ خاطرات و پیگیری دادخواهی نشان داد چگونه سوگ خصوصی میتواند به کنشی عمومی برای ثبت حقیقت تبدیل شود.
خاطره، شهادت و اسناد دادخواهی لزوما اثر ادبی نیستند، اما میتوانند منابع ارزشمندی برای آفرینش ادبی در آینده باشند. این روایتها بخشی از زندگی انسانهایی را حفظ میکنند که در گزارشهای رسمی یا خبری اغلب تنها در لحظه مرگ حضور دارند.
در این میان، نابرابری اجتماعی حتی بر امکان ثبت خاطرات نیز سایه میاندازد. همه خانوادهها دسترسی یکسانی به رسانه، ناشر، امکانات مالی یا شبکههای فرهنگی ندارند. خاطرات برخی به کتاب تبدیل میشود و تجربه برخی دیگر در گفتوگوهای شفاهی یا حافظه نزدیکان باقی میماند.
نابرابری تنها بر سرنوشت انسانها اثر نمیگذارد، بلکه بر اینکه روایت چه کسانی در تاریخ باقی بماند نیز تاثیر میگذارد.
کتابها و زبان مقاومت
جنبشهای اجتماعی همیشه با تولید آثار تازه بر فرهنگ تاثیر نمیگذارند. گاهی متنی قدیمی در موقعیتی تاریخی معنایی تازه پیدا میکند.
در جنبش «زن، زندگی، آزادی»، شبکههای اجتماعی به یکی از میدانهای گفتوگوی فرهنگی تبدیل شدند. معرفی و خواندن آثار سیاسی، فلسفی و تاریخی، از جمله کتابهایی درباره آزادی، اقتدارگرایی، نافرمانی مدنی و مقاومت، در کنار دیگر شکلهای مشارکت فرهنگی جریان داشت.
اهمیت این فعالیتها تنها در معرفی کتاب نبود. خواندن میتوانست به شکلی از مشارکت در گفتوگوی اجتماعی تبدیل شود. آثاری که پیشتر در حلقههای محدودتری خوانده میشدند، در موقعیتی تازه امکان پیدا میکردند به زبانی مشترک برای توضیح تجربه مقاومت بدل شوند.
مقاله «قدرت بیقدرتان» واتسلاو هاول نمونه تاریخی قابلتوجهی است. هاول آن را در سال ۱۹۷۸ نوشت، اما یازده سال بعد، در تحولات سیاسی ۱۹۸۹ در چکسلواکی، مورد توجه قرار گرفت. این متن در شبکههای فکری و مدنی مخالفان حکومت کمونیستی دستبهدست شد و به توضیح سازوکارهای قدرت و مقاومت کمک کرد.
این تجربه نشان میدهد رابطه متن و جنبش اجتماعی یکطرفه نیست. آثار فکری میتوانند به شکلگیری زبان مقاومت کمک کنند و جنبشها نیز به نوشتههای موجود معنای تازهای ببخشند.
البته شرایط آبان ۱۳۹۸ و جنبش ۱۴۰۱ یکسان نبود. قطع گسترده اینترنت و شدت سرکوب در آبان، امکان ارتباط و ثبت عمومی واکنشها را محدود کرد. در جنبش ۱۴۰۱ نیز مساله حجاب اجباری، آزادی بدن و حقوق زنان با تجربه روزمره بسیاری از هنرمندان و نویسندگان پیوند مستقیم داشت. به همین دلیل نمیتوان میزان مشارکت فرهنگی در این دو دوره را بدون توجه به تفاوت شرایط مقایسه کرد.
رابطه ادبیات و جنبش اجتماعی تنها به نوشتن درباره یک واقعه محدود نیست. گاهی شیوه خواندن، گردش آثار و جایگاه اجتماعی نویسنده و مخاطب نیز تغییر میکند.
تاریخ چگونه وارد رمان میشود؟
تاریخ ادبیات جهان نشان میدهد که تاثیر جنبشها و تحولات اجتماعی بر ادبیات همیشه فوری و مستقیم نیست.
انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ مناسبات قدرت، مالکیت و منزلت اجتماعی را در دهههای بعد دگرگون کرد. رمان قرن نوزدهم فرانسه در بستر همین تحولات شکل گرفت. در آثار بالزاک، پول، رقابت طبقاتی و تلاش برای کسب موقعیت اجتماعی نقشی تعیینکننده در سرنوشت شخصیتها دارند.
بالزاک لزوما درباره روزهای انقلاب نمینوشت. جهان اجتماعی دگرگونشده پس از انقلاب، بخشی از زمینه تاریخی داستانهای او بود.
جنبش مه ۱۹۶۸ فرانسه نیز پرسشهایی درباره اقتدار، آزادی فردی، مناسبات جنسیتی و قدرت نهادهای فرهنگی را به میدان گستردهتری کشاند. بسیاری از این مباحث پیشتر وجود داشتند، اما جنبش به آنها نیروی اجتماعی تازهای بخشید و بازتابشان در ادبیات، سینما و نقد فرهنگی ادامه یافت.
این نمونهها قرار نیست نسخهای آماده برای آینده ادبیات ایران باشند. آنچه اهمیت دارد این است که تاثیر یک رویداد تاریخی را نباید تنها در آثاری جستوجو کرد که مستقیما درباره همان رویداد نوشته شدهاند.
ممکن است رمانهای مهمی که در آینده تحت تاثیر آبان ۱۳۹۸ نوشته میشوند، هیچ اشاره مستقیمی به اعتراضات نداشته باشند. شاید شخصیتهایشان درگیر مساله بیکاری، نابرابری، مهاجرت، خشونت، بیاعتمادی یا فروپاشی روابط اجتماعی باشند. تجربه آبان میتواند بدون آنکه نامی از آن برده شود، در جهان این شخصیتها حضور داشته باشد.
البته تشخیص چنین تاثیری به مطالعه تاریخی و ادبی دقیق نیاز دارد. نمیتوان هر داستانی درباره فقر یا نابرابری را محصول یک جنبش اعتراضی دانست.
داستانهایی که هنوز نوشته نشدهاند
اکنون میتوان نشانههایی از واکنش فرهنگی به آبان را دید. روایتهایی نوشته شدهاند، خاطراتی ثبت شدهاند و خانوادههایی در برابر فراموشی ایستادهاند. اما هنوز برای داوری درباره تاثیر پایدار آبان بر فرم و زبان داستاننویسی ایران زود است.
اعتراضات خونبار دی ۱۴۰۴ نیز به حافظه اعتراضی جامعه افزوده شدهاند. ثبت نام جانباختگان، شهادتها و خاطرات خانوادهها در این مرحله بیش از هر چیز با مستندسازی، سوگ و دادخواهی پیوند دارد. پیامدهای ادبی چنین رویدادهایی ممکن است سالها بعد آشکار شوند.
با این حال، گذشت زمان بهتنهایی ادبیات تازهای خلق نمیکند. آزادی نوشتن، امکان انتشار، نقد مستقل و حضور تجربههای متنوع اجتماعی در جهان داستان ضروریاند.
شاید نویسندگان آثار آینده درباره آبان کسانی باشند که در سال ۱۳۹۸ نوجوان بودند، در محلههای معترض زندگی میکردند یا سرکوب و دادخواهی به بخشی از حافظه خانوادگیشان تبدیل شده است.
اما مساله تنها این نیست که چه کسانی در آینده درباره آبان خواهند نوشت. پرسش این است که آیا ادبیات ایران میتواند جهان اجتماعی کسانی را روایت کند که حضورشان در خیابان دیده شد، اما زندگیشان در داستانها کمتر بازتاب یافت؟
شاید مهمترین داستانهای آبان هنوز نوشته نشدهاند؛ داستان زندگی کسانی که صدایشان در خیابان شنیده شد، اما جهانشان هنوز بهقدر کافی در ادبیات دیده نشده است.