انتخابات میاندورهای چگونه موازنه قدرت در آمریکا را تغییر میدهد
انتخابات میاندورهای آمریکا که ۱۲ آبان برگزار میشود، از آن جهت در آرایش سیاسی ایالات متحده اهمیت دارد که با تعیین ترکیب کنگره و بسیار از سِمتهای انتخابی ایالتی و محلی، بر توان رییسجمهوری برای پیشبرد برنامههایش اثر میگذارد.
در ساختارهای سیاسی آشنا برای شهروندان ایرانی، انتخابات میاندورهای مجلس معمولا به معنای رایگیری برای پر کردن کرسی نمایندهای است که به دلایلی مانند استعفای نماینده، مرگ او یا پذیرفتن سِمتی دیگر در دستگاه حکومت، دیگر در مجلس حضور ندارد. اما زمان برگزاری انتخابات میاندورهای در آمریکا به خالی شدن کرسیهای مجلس وابسته نیست. این اصطلاح به میانه دوران ریاستجمهوری اشاره دارد و دلیل برگزاری آن به تفاوت طول دوره ریاستجمهوری و نمایندگی در کنگره است.
رییسجمهوری آمریکا برای چهار سال انتخاب میشود، اما دوره نمایندگی در مجلس نمایندگان فقط دو سال است. بنابراین، در میانه هر دوره ریاستجمهوری، شهروندان آمریکایی باید دوباره برای برای تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان، نماینده انتخاب کنند. البته، نمایندگان فعلی نیز میتوانند نامزد شوند و در صورت پیروزی، برای دورهای دیگر در مجلس بمانند.
در سنا، بال دیگری که کنگره آمریکا را تشکیل میدهد، دوره نمایندگی شش سال است، اما دوره نمایندگی همه سناتورها همزمان شروع نمیشود و همزمان پایان نمییابد. کرسیهای سنا به سه گروه تقسیم شدهاند و هر دو سال، موعد انتخاب حدود یکسوم سناتورها فرا میرسد.
به این ترتیب، انتخابات مجلس نمایندگان و بخشی از سنا هر دو سال یکبار برگزار میشود: یک بار در سال انتخابات ریاستجمهوری و بار دیگر در میانه دوره چهارساله رییسجمهوری برگزیده. رایگیری دوم را «انتخابات میاندورهای» مینامند. از آنجا که انتخابات کنگره در سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) با انتخابات ریاستجمهوری همراه بود. اکنون در سال ۲۰۲۶، مردم دوباره اعضای کنگره را انتخاب میکنند، در حالی که موعد انتخابات بعدی ریاستجمهوری دو سال دیگر، در سال ۲۰۲۸، است.
افزون بر انتخابات سراسریِ میاندورهای، رایگیری برای جایگزینی نماینده یا سناتوری که، مثلا، درگذشته یا استعفا کرده، «انتخابات ویژه» نام دارد و ممکن است با انتخابات عادی همزمان شود.
قدرت در آمریکا میان چه نهادهایی تقسیم شده است؟
در سطح فدرال، یعنی حکومت مرکزی آمریکا، رییسجمهوری در راس قوه مجریه قرار دارد. کنگره قوه قانونگذاری است و دو مجلس دارد: مجلس نمایندگان و سنا. بنابراین «کنگره» نام مجموع دو مجلس است، نه نهادی جداگانه. قوه قضاییه نیز شاخه سوم حکومت است.
در کنار حکومت مرکزی، هر ایالت حکومت و نهاد قانونگذاری خود را دارد. نمایندگان یک ایالت در مجلس نمایندگان و سنا، با نمایندگان آن ایالت در مجلس ایالتی متفاوت است.
هر ایالت، قوه مجریه خود را دارد و ریاست آن بر عهده فرماندار است. فرماندار هم با رای مردم انتخاب میشود. فرماندار و قانونگذاران ایالتی درباره بخش مهمی از بودجه، خدمات عمومی و قوانین ایالت تصمیم میگیرند.
مردم برای انتخاب چه کسانی رای میدهند؟
در سطح ملی، تمام کرسیهای مجلس نمایندگان و حدود یکسوم کرسیهای سنا به رای گذاشته میشود. اما فهرست کامل انتخابها به محل زندگی رایدهنده بستگی دارد.
سمت یا نهاد
چه چیزی به رای گذاشته میشود؟
چه کسانی رای میدهند؟
مجلس نمایندگان آمریکا
تمام ۴۳۵ کرسی دارای حق رای؛ دوره نمایندگی دو سال است
رایدهندگان هر حوزه انتخابیه، نماینده همان حوزه را انتخاب میکنند
سنای آمریکا
حدود یکسوم ۱۰۰ کرسی؛ دوره عادی سناتوری شش سال است
رایدهندگان سراسر ایالتی که انتخابات سنا دارد
فرمانداران و مجالس ایالتی
سمتها و کرسیهایی که موعد انتخابات آنها رسیده است
رایدهندگان ایالت یا حوزه مربوط
مقامهای محلی و برخی مقامهای قضایی
بسته به قوانین و تقویم انتخابات محل
رایدهندگان محدوده مربوط
تعداد نمایندگان هر ایالت در مجلس نمایندگان به جمعیت آن بستگی دارد، اما هر ایالت، کوچک یا بزرگ، دو سناتور دارد. چون دوره سناتورها همزمان تمام نمیشود، مردم همه ایالتها در هر انتخابات میاندورهای برای سنا رای نمیدهند.
در بسیاری از ایالتهای آمریکا، قضات برخی دادگاههای ایالتی و محلی و دادستانهای محلی هم با رای مردم انتخاب میشوند. شیوه انتخاب در همه ایالتها یکسان نیست؛ برخی قضات منصوب میشوند و در بعضی ایالتها، مردم درباره ادامه کار قضات منصوبشده رای میدهند.
برگه رای ممکن است شامل پیشنهادهای قانونی نیز باشد. بنابراین شهروندان گاهی علاوه بر انتخاب افراد، مستقیما درباره یک موضوع ایالتی یا محلی تصمیم میگیرند.
برای مثال، در انتخابات میاندورهای ۱۲ آبان، در ایالت ماساچوست طرحی برای افزایش دسترسی عمومی به اسناد مجلس ایالتی و دفتر فرماندار به رای گذاشته میشود. در صورت رای آوردن طرح، بیشتر اسناد این دو نهاد مشمول قانون دسترسی عمومی به اسناد خواهد شد؛ در غیر این صورت، مقررات فعلی دسترسی به این اسناد تغییری نخواهد کرد.
رای مردم چگونه به پیروزی یک حزب تبدیل میشود؟
نمایندگان و سناتورها با رای مستقیم مردم انتخاب میشوند. «کالج انتخاباتی»، ساز و کاری که در انتخاب رییسجمهوری نقش دارد، در انتخابات کنگره دخالتی ندارد.
هر رایدهنده برای کرسیهایی رای میدهد که به محل زندگی او مربوط است؛ یعنی برای مجلس نمایندگان، از میان نامزدهای حوزه انتخابیه خود یک نفر را انتخاب میکند و اگر انتخابات سنا نیز در ایالتش برگزار شود، جداگانه برای آن کرسی رای میدهد. در رقابت مرتبط با سنا، رایدهندگان سراسر هر ایالت از میان نامزدهای مشترک در همان ایالت انتخاب میکنند.
رای دادن به نامزد یک حزب در یک رقابت، رایدهنده را ملزم نمیکند در رقابتهای دیگر نیز به همان حزب رای بدهد. برای مثال، یک نفر میتواند برای مجلس نمایندگان به نامزد دموکرات و برای سنا به نامزد جمهوریخواه رای بدهد.
پس از مشخص شدن برنده هر رقابت، تعداد کرسیهای هر حزب در هر کدام از شاخههای کنگره تعیین میکند کدام حزب در هر مجلس اکثریت دارد. اکثریت هر مجلس را حزبی به دست میآورد که نامزدهایش کرسیهای بیشتری برده باشند، حتی اگر مجموع آرای نامزدهای آن حزب در سراسر کشور کمتر از حزب رقیب باشد.
اکثریت دو مجلس جداگانه تعیین میشود. ممکن است جمهوریخواهان سنا را در اختیار داشته باشند و دموکراتها مجلس نمایندگان را؛ یا یک حزب هر دو را کنترل کند.
چرا کنترل این دو مجلس مهم است؟
بسیاری از برنامههای رییسجمهوری، از تغییر مالیات تا تامین هزینه طرحهای دولتی، به همراهی کنگره نیاز دارد. برای تبدیل یک طرح به قانون، معمولا هر دو مجلس باید متن یکسانی را تصویب کنند و آن را برای امضا به رییسجمهوری بفرستند. مخالفت حتی یک مجلس میتواند این مسیر را متوقف کند.
کنگره بر عملکرد دولت نیز نظارت دارد و درباره اقدامات آن تحقیق میکند. تغییر اکثریت کنگره میتواند اولویت و شدت این نظارت را تغییر دهد.
سنا اختیار مهم دیگری دارد: تایید وزیران، سفیران و قضات فدرال معرفیشده از سوی رییسجمهوری، از جمله قضات دیوان عالی. بنابراین نتیجه انتخابات سنا میتواند بر ترکیب دولت و دستگاه قضایی اثر بگذارد.
با این حال، اکثریت به معنای اختیار نامحدود نیست. رییسجمهوری میتواند مصوبه کنگره را وتو کند و به کنگره بازگرداند. برای بیاثر کردن وتو، مجلس نمایندگان و سنا باید جداگانه دوباره به همان مصوبه رای بدهند و در هر مجلس، دستکم دوسوم اعضای حاضر و رایدهنده با آن موافقت کنند. اگر این میزان حمایت در هر دو مجلس به دست آید، مصوبه بدون امضای رییسجمهوری به قانون تبدیل میشود؛ در غیر این صورت، وتو پابرجا میماند.
در سنا نیز پایان دادن به بحث و عبور از مانع رویهای موسوم به «فیلیباستر» برای بسیاری از طرحهای قانونگذاری معمولا به ۶۰ رای نیاز دارد؛ هرچند استثناهایی وجود دارد.
اگر حزب رییسجمهوری ببازد، چه میشود؟
از دست دادن اکثریت کنگره، رییسجمهوری را خودبهخود برکنار نمیکند. او در سِمت خود باقی میماند، اما ممکن است برای تصویب قوانین و تامین بودجه برنامههایش ناچار به امتیاز دادن به حزب رقیب و توافق با آنها شود.
انتخابات میاندورهای از این نظر آزمونی سیاسی برای دولت است: نشان میدهد حزب رییسجمهوری تا چه اندازه توانسته حمایت رایدهندگان را حفظ کند. با این حال، مسائل محلی و ویژگیهای نامزدها نیز اهمیت دارند و نتیجه را نمیتوان صرفا رای موافق یا مخالف دولت و شخص رییسجمهوری دانست.
انتخابات میاندورهای چه تاثیری بر احتمال استیضاح رییسجمهوری دارد؟
اگر حزب مخالف رییسجمهوری در انتخابات میاندورهای اکثریت مجلس نمایندگان را به دست آورد، زمینه سیاسی برای آغاز استیضاح میتواند مساعدتر شود؛ اما شکست حزب رییسجمهوری بهخودیخود به استیضاح یا برکناری او منجر نمیشود.
مجلس نمایندگان میتواند با اکثریت ساده آرا، اتهامهای استیضاح را تصویب کند. سپس سنا محاکمه را برگزار میکند و برای محکومیت و برکناری رییسجمهوری، رای موافق دستکم دوسوم سناتورهای حاضر لازم است. بنابراین، حتی تسلط مخالفان بر هر دو مجلس نیز لزوما برای برکناری کافی نیست؛ ممکن است استیضاح در مجلس نمایندگان تصویب شود، اما حمایت لازم برای محکومیت در سنا فراهم نشود.
نتیجه برای ایرانیان چه اهمیتی دارد؟
تصمیمهای مربوط به ایران و مناقشهای که سالهاست میان واشینگتن و تهران ادامه دارد، فقط در کاخ سفید گرفته نمیشود. کنگره در قانونگذاری درباره تحریمها، تخصیص بودجه دفاعی و کمکهای خارجی و نظارت بر سیاست دولت نقش دارد. حتی برخی اختیارات رییسجمهوری برای معاف کردن اشخاص از تحریمها، به شروط قانونی و گزارشدهی به کنگره وابسته است.
سنا در تایید معاهدات بینالمللی نیز نقش دارد، اما همه توافقهای خارجی آمریکا معاهده نیستند و همه به تایید سنا نیاز ندارند.
از این سازوکارها میتوان نتیجه گرفت که تغییر اکثریت کنگره ممکن است پیشبرد سیاست دولت در قبال جمهوری اسلامی را آسانتر یا دشوارتر کند؛ اما بهتنهایی نشانه قطعی تغییر مَسیر نیست. موضوع سیاست، موضع نمایندگان و حدود اختیار رییسجمهوری نیز تعیینکنندهاند.
انتخابات ۲۰۲۶ در یک نگاه
روز رایگیری: سهشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵، برابر با سوم نوامبر ۲۰۲۶.
کرسیهای کنگره: تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی سنا؛ شامل ۳۳ کرسی عادی و دو انتخابات ویژه.
انتخابات فرمانداری: در ۳۶ ایالت
ترکیب مجلس نمایندگان پیش از انتخابات میاندورهای: ۲۱۸ جمهوریخواه، ۲۱۴ دموکرات، یک مستقل و دو کرسی خالی
ترکیب سنا، بر اساس فهرست رسمی پیش از انتخابات میاندورهای: ۵۳ جمهوریخواه، ۴۵ دموکرات و دو مستقل که با دموکراتها همکاری میکنند
کمتر از یک ماه مانده به انتخابات میاندورهای آمریکا، رقابت جمهوریخواهان و دموکراتها دیگر تنها به برنامههای انتخاباتی، تبلیغات و جلب حمایت رأیدهندگان محدود نیست.
تغییر گسترده مرز حوزههای انتخاباتی، اختلاف بر سر قوانین رأیگیری و نگرانی از دخالت احتمالی دولت فدرال در روند انتخابات، به موضوعاتی تعیینکننده در آستانه سوم نوامبر تبدیل شدهاند.
در حالی که جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت خود در کنگره تلاش میکنند، دموکراتها علاوه بر رقابت انتخاباتی، خود را برای مقابله حقوقی با سناریوهای احتمالی اختلال در رأیگیری آماده کردهاند.
چرا انتخابات سوم نوامبر اهمیت ویژه دارد؟
در انتخابات میاندورهای آمریکا که دو سال پس از انتخابات ریاستجمهوری برگزار میشود، تمامی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و حدود یکسوم کرسیهای مجلس سنا به رأی گذاشته میشود. انتخابات فرمانداریها، مجالس ایالتی و برخی مقامهای محلی نیز همزمان برگزار میشود.
در شرایط کنونی، جمهوریخواهان کنترل کاخ سفید و هر دو مجلس کنگره را در اختیار دارند.
از دست رفتن اکثریت یکی از مجالس میتواند توانایی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را برای پیشبرد برنامههایش محدود کند و به دموکراتها امکان بیشتری برای نظارت بر عملکرد دولت، برگزاری جلسات تحقیق و مخالفت با طرحهای قانونی او بدهد.
با این حال، رقابت امسال یک ویژگی متفاوت دارد: احزاب نه تنها برای کسب رأی، بلکه بر سر تعیین مرز حوزههایی رقابت کردهاند که نمایندگان کنگره از آنها انتخاب میشوند.
تغییر نقشههای انتخاباتی؛ رقابت بر سر کرسیها پیش از رأیگیری
در آمریکا، مرز حوزههای انتخاباتی معمولا هر ۱۰ سال یک بار و پس از سرشماری جمعیت بازنگری میشود. هدف این است که حوزههای انتخاباتی با تغییرات جمعیتی هماهنگ شوند و شمار ساکنان آنها تا حد امکان متوازن باشد.
اما در آستانه انتخابات ۲۰۲۶، چندین ایالت برخلاف روال معمول، در میانه این دوره ۱۰ ساله نقشههای خود را تغییر دادهاند.
این روند پس از آن شدت گرفت که ترامپ در سال ۲۰۲۵ از جمهوریخواهان تگزاس خواست مرز حوزههای انتخاباتی را بهگونهای تغییر دهند که موقعیت حزب در مجلس نمایندگان تقویت شود.
جمهوریخواهان تگزاس نقشهای تصویب کردند که با هدف ایجاد فرصت برای کسب پنج کرسی بیشتر طراحی شده بود. این اقدام با اعتراض دموکراتها و شکایتهای حقوقی روبهرو شد، اما دیوان عالی آمریکا اجازه داد نقشه جدید در انتخابات امسال به کار گرفته شود.
دموکراتهای کالیفرنیا نیز در واکنش، طرحی را برای تغییر نقشههای انتخاباتی این ایالت به رأی عمومی گذاشتند. رأیدهندگان در نوامبر ۲۰۲۵ آن را تصویب کردند و نقشه جدید با هدف تقویت موقعیت دموکراتها در پنج حوزه انتخاباتی تنظیم شد.
در ایالتهای دیگری از جمله فلوریدا، اوهایو، میزوری و کارولینای شمالی نیز تغییراتی در نقشهها صورت گرفته است.
این شیوه که در سیاست آمریکا با عنوان «جریمندرینگ» شناخته میشود، به ترسیم هدفمند مرز حوزههای انتخاباتی برای ایجاد مزیت سیاسی اشاره دارد. برای مثال، ممکن است محلههای طرفدار یک حزب میان چند حوزه تقسیم شوند یا رأیدهندگان آن حزب در یک حوزه متمرکز شوند تا تأثیر آرای آنها بر کرسیهای دیگر کاهش یابد.
گزارشهای سیانان و آسوشیتدپرس نشان میدهند جمهوریخواهان در مجموع از تغییر نقشهها انتظار کسب کرسیهای بیشتری دارند، هرچند تحقق این هدف به رفتار واقعی رأیدهندگان بستگی دارد.
عکس از آرشیو
نگرانی دموکراتها از دخالت دولت در انتخابات
در کنار اختلاف بر سر نقشهها، موضوع دیگری فضای سیاسی آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است: احتمال دخالت دولت ترامپ در روند برگزاری انتخابات.
سیانان یک هفته قبل (۱۲ مهر) گزارش داد رهبران دموکرات کنگره در ماههای گذشته نشستهای محرمانهای با کارشناسان حقوقی و مقامهای پیشین برگزار کردهاند تا برای سناریوهای احتمالی اختلال در انتخابات آماده شوند.
به نوشته این شبکه، چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات سنا، در این نشستها سناریوهایی از جمله حضور مأموران امنیت داخلی یا گارد ملی در مراکز رأیگیری، توقیف برگههای رأی به بهانه نفوذ خارجی و انتشار ویدیوهای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی درباره تقلب انتخاباتی را بررسی کرده است.
جو مورل، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان، نیز گفته است بیش از ۱۵۰ تهدید احتمالی مرتبط با روز انتخابات و مراحل پس از آن شناسایی شدهاند.
با این حال، این موارد سناریوهای پیشگیرانهاند و طرح آنها به معنای وقوع چنین اقداماتی یا اثبات تصمیم دولت برای اجرای آنها نیست.
کاخ سفید نگرانیهای دموکراتها را رد کرده و در پاسخ به سیانان، بر ضرورت تصویب قوانین سختگیرانهتر برای احراز هویت رأیدهندگان و جلوگیری از مشارکت افراد فاقد حق رأی تاکید کرده است.
ترامپ نیز پیشتر در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حضور نیروهای فدرال در مراکز رأیگیری گفته بود برای تضمین برگزاری انتخابات سالم، اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
آمادهباش حقوقی تا زمان تایید نتایج
دموکراتها برای مقابله با تهدیدهای احتمالی، شبکهای از وکلا، ناظران انتخاباتی و مقامهای ایالتی تشکیل دادهاند.
بر اساس گزارش سیانان، گروه حقوقی «الیاس» که با دموکراتها همکاری میکند، درگیر ۸۵ پرونده انتخاباتی در ۴۱ ایالت است. اتحادیه آزادیهای مدنی آمریکا نیز با اختصاص ۲۵ میلیون دلار، هزاران داوطلب را برای نظارت بر روند انتخابات آموزش داده است.
از سوی دیگر، برنامهای دوحزبی برای اعزام ناظران کنگره به مراکز رأیگیری در نظر گرفته شده است.
در نظام انتخاباتی آمریکا، ایالتها مسئول اصلی برگزاری انتخابات هستند و دولت فدرال اختیار نامحدودی برای مداخله در روند رأیگیری ندارد. با این حال، اختلاف بر سر حدود اختیارات دولت و ایالتها ممکن است به دادگاهها کشیده شود.
این آمادگیهای حقوقی صرفا به سوم نوامبر محدود نیست و تا پایان شمارش آرا، تایید نتایج و آغاز به کار کنگره جدید در سوم ژانویه ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
انتخاباتی فراتر از رقابت دو حزب
برای رأیدهندگان آمریکایی، مسائل اقتصادی، هزینه زندگی، مهاجرت و سیاست خارجی همچنان از موضوعات مهم انتخابات هستند.
اما فراتر از اختلافهای سیاسی، انتخابات امسال آزمونی برای سازوکارهای انتخاباتی و حقوقی آمریکا نیز خواهد بود؛ سازوکارهایی که باید تضمین کنند رقابت احزاب، تغییر قوانین و اختلاف بر سر نتایج، مانع اعمال حق رأی شهروندان نشود.
پرسش اصلی در آستانه سوم نوامبر تنها این نیست که کدام حزب اکثریت کنگره را بهدست میآورد، بلکه این است که رقابت بر سر قواعد انتخابات تا چه اندازه بر اعتماد عمومی به روند رأیگیری و پذیرش نتایج تأثیر خواهد گذاشت.
سنتکام اعلام کرد یک کشتی باری را بهدلیل تلاش برای نقض محاصره دریایی ایران در دریای عمان از کار انداخته است. همزمان، ترامپ گفت حکومت ایران ممکن است پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا اقدامات بیشتری انجام دهد، اما واشینگتن میتواند «خیلی سریع به آن پایان دهد».
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهایش روز ۱۰ اکتبر، برابر با ۱۸ مهر، یک کشتی باری تجاری با پرچم پاناما را پس از نادیده گرفتن هشدارهای مکرر، در دریای عمان هدف قرار دادهاند.
بر اساس بیانیه سنتکام، یک جنگنده آمریکایی با مهمات هدایتشونده دقیق به بخش عقب کشتی «اوشن مولیکا»، معروف به «آریکا سان»، حمله کرد و سامانه رانش آن را کاملا از کار انداخت. این فرماندهی گفته است خدمه کشتی آسیبی ندیدهاند.
به گفته سنتکام، این کشتی پیشتر از یکی از بنادر ایران خارج شده بود و قصد عبور از محاصره دریایی را داشت. این فرماندهی اعلام کرد از زمان ازسرگیری محاصره در ۱۴ ژوئیه، برابر با ۲۳ تیر، چهار کشتی تجاری از کار انداخته شده و ۱۳۵ کشتی وادار به بازگشت شدهاند.
سنتکام همچنین تاکید کرد نیروهای آمریکایی در همین مدت ۱۰ نفتکش مرتبط با شبکه سایه چندمیلیارددلاری سپاه پاسداران را منهدم کردهاند.
در رویدادی جداگانه، رسانههای دولتی ایران به نقل از سپاه پاسداران گزارش دادند یک نفتکش روز شنبه هنگام عبور از تنگه هرمز، پس از برخورد با مین دریایی منفجر شده و آتش گرفته است. در خبر منتشرشده، جزئیاتی درباره هویت کشتی یا وضعیت خدمه ارائه نشده است.
همزمان، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در یک گردهمایی انتخاباتی در کلارکسویل ایالت تنسی گفت [حکومت] ایران ممکن است پیش از انتخابات میاندورهای سوم نوامبر «کمی بیشتر دست به اقدام بزند».
او گفت: «احتمالا پیش از انتخابات کمی بیشتر دست به اقدام میزنند، با این تصور که به ما لطمه میزند، اما ما میتوانیم خیلی سریع به آن پایان دهیم.» ترامپ افزود: «آنها نمیدانند من چقدر با آنها مدارا کردهام.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ پنجشنبه ۱۶ مهر با اشاره به آنچه «گفتوگوهای سازنده» با تهران خوانده بود، اعلام کرده بود آمریکا تا پیش از انتخابات میاندورهای به ایران حمله نخواهد کرد. او در عین حال تاکید کرده بود محاصره دریایی با تمام قدرت ادامه خواهد یافت و ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ همچنین اعلام کرده بود فقط در یک شب ۲۲ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده، بدون آنکه هیچیک از این محمولهها از مبدا ایران یا به مقصد آن باشد.
رییسجمهوری آمریکا ساعاتی پیشتر، پس از حمله به فرودگاه بینالمللی ملک خالد در ریاض، گفته بود واشینگتن پیوستن به عربستان سعودی در حمله به حوثیها را بررسی میکند. او در محوطه کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «تازه از حمله اخیر مطلع شدیم؛ تصمیم خواهیم گرفت.» ترامپ ساعاتی بعد و پیش از پرواز بازگشت به واشینگتن به خبرنگاران گفت عربستان سعودی توانایی دفاع از خود در برابر حملات حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی را دارد. او حملههای جدید به عربستان سعودی را «وحشتناک» توصیف کرد.
به گفته سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی، حمله روز شنبه ۱۰ اکتبر به فرودگاه ملک خالد ۱۲ کشته و ۳۰۹ زخمی بر جای گذاشت. چهار شهروند سعودی، دو شهروند بنگلادشی و شش شهروند از آمریکا، مصر، اردن، سوریه، فلسطین و سودان، هر کدام یک نفر، در میان کشتهشدگان بودند.
بر اساس این گزارش، حال برخی از زخمیها وخیم است و مقامها همچنان میزان خسارتهای مادی را ارزیابی میکنند. این حمله پس از حملات ششم و هفتم اکتبر [۱۴ و ۱۵ مهر] به فرودگاههای ملک خالد و ابها رخ داد که به گفته سازمان هواپیمایی کشوری عربستان، سه کشته و ۳۶ زخمی بر جای گذاشته بودند.
مجله آتلانتیک به نقل از دو مقام دولت آمریکا گزارش داد کاخ سفید از پنتاگون خواسته است گزینههایی برای حمله به اهدافی در ایران تهیه کند که پیش از انتخابات میاندورهای قابل اجرا باشند. به گفته منابع این رسانه، هنوز تصمیم نهایی درباره اجرای این حملات گرفته نشده است.
این مجله چهارشنبه ۱۵ مهر به نقل از مقامهای دولت آمریکا نوشت این برنامهریزی نشاندهنده تمایل شدید دونالد ترامپ به کاهش قیمت بنزین و نشان دادن پیشرفت در مناقشه با جمهوری اسلامی پیش از رایگیری است. انتخابات میاندورهای آمریکا ۱۲ آبان برگزار میشود.
یک مقام آمریکایی به آتلانتیک گفت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، که هماهنگی عملیات جنگی را بر عهده دارد، این طرحها را تهیه میکند. دامنه حملات احتمالی، اهداف و تصمیم نهایی درباره اجرای آن همچنان محل بحث است.
یک فرد جمهوریخواه آگاه از رایزنیهای دولت آمریکا که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به این مجله گفت چنین اقدامی میتواند این تصویر را ایجاد کند که ترامپ به پیروزی رسیده و قیمت بنزین نیز در مسیر کاهش قرار خواهد گرفت.
با این حال، به نوشته آتلانتیک، حتی حامیان این طرحها اذعان دارند که حملات محدود، بهتنهایی، حکومت ایران را به پای میز مذاکره نمیکشاند، عبور امن از تنگه هرمز را برقرار نمیکند و قیمت بنزین را پیش از انتخابات پایین نمیآورد.
این رسانه نوشت موافقان حمله معتقدند اقدام نظامی تازه پس از ماهها آرامش شکننده میتواند فرصتی برای قدرتنمایی و اعلام نوعی پیروزی به ترامپ بدهد و موقعیت جمهوریخواهان را در آستانه انتخابات تقویت کند. عملیات محدود ممکن است پس از انتخابات با اقدام نظامی گستردهتری دنبال شود.
گزینههای حمله و اختلاف بر سر زمان اجرا
یک مقام کاخ سفید به آتلانتیک گفت ترامپ «همواره، همه گزینهها» را در اختیار دارد. او افزود: «کار به یکی از دو شکل پیش خواهد رفت؛ راه آسان یا راه سخت.» این مقام به پرسشهای مجله درباره زمان حملات احتمالی پاسخ نداد.
به گزارش آتلانتیک، پنتاگون در هفتههای اخیر گزینههایی برای ازسرگیری درگیریها پس از انتخابات به ترامپ ارائه کرده بود؛ از حملات کوچک تا عملیات بسیار گسترده، از جمله ضربات بیشتر به صنعت انرژی ایران. سنتکام اکنون گزینههای حمله پیش از انتخابات را نیز تدوین میکند.
این مجله نوشت ترامپ نشانههایی از تمایل خود به حمله دوباره به جمهوری اسلامی بروز داده است، اما مشاورانش معتقدند بهتر است این اقدام به پس از انتخابات موکول شود. استراتژیستهای جمهوریخواه نیز تاکید کردهاند که این حزب از بازگشت جنگ به صدر خبرها استقبال نمیکند، بهویژه اگر به کشته شدن شمار بیشتری از آمریکاییها منجر شود.
ترامپ پیشتر در مصاحبه با تایم که نهم مهر منتشر شد، احتمال ازسرگیری حملات هوایی پس از انتخابات میاندورهای را مطرح کرده بود. او ۳۱ شهریور نیز در مجمع عمومی سازمان ملل، جمهوری اسلامی را در صورت نرسیدن به توافق، به «نابودی سریع» تهدید کرد.
در همین حال، آسوشیتدپرس دهم مهر از اعزام حدود ۹ هزار نیروی نظامی آمریکا با مجموعهای از ناوهای جنگی به خاورمیانه خبر داد. به نقل از یک مقام آمریکایی، این جابهجایی ممکن است شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را تا پایان اکتبر، اوایل آبان، به سه فروند برساند.
دو مقام دولت آمریکا به آتلانتیک گفتند کاخ سفید معتقد است تهران از آغاز درگیریها تاکنون، هیچگاه به این اندازه ضعیف نبوده است. یک مشاور نزدیک ترامپ نیز گفت گاهی به نظر میرسد سپاه پاسداران زمام امور را در دست دارد و گاهی مقامهای سیاسی که تا حدی میانهروتر هستند.
به گفته مقامهای آمریکایی، تندروها در مجموع دست بالا را دارند و تمایل چندانی به توافق یا حتی نرمتر کردن مواضع خود نشان ندادهاند. با این حال، برخی از اطرافیان ترامپ معتقدند زمان وادار شدن این گروه به امتیاز دادن نزدیک است. مقامهای دولت در عین حال هشدار دادهاند که [حکومت] ایران ممکن است چند ماه دیگر نیز برای ورود به مذاکرات جدی صبر کند.
این رایزنیها در شرایطی ادامه دارد که رویترز ۱۵ مهر، به نقل از منابع امنیت دریایی، از ثبت بالاترین شمار هفتگی حملات به نفتکشها در هرمز از آغاز جنگ خبر داد. بر اساس دادههای سه منبع، از شش تا ۱۳ مهر دستکم ۱۲ حمله به کشتیهای حامل نفت و گاز در محدوده تنگه رخ داده است.
آتلانتیک نوشت هر شکلی از حملات تازه، حدود ۵۰ هزار نظامی آمریکایی مستقر در منطقه و متحدان آمریکا در خلیج فارس را در معرض اقدام تلافیجویانه جمهوری اسلامی قرار میدهد و ذخایر مهمات آمریکا را بیشتر کاهش میدهد. این مجله با استناد به دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا افزود قیمت نفت خام معمولا پس از ازسرگیری حملات آمریکا افزایش یافته است.
به ارزیابی آتلانتیک، حمله پیش از انتخابات ممکن است با هدف افزایش فشار بر تهران برای امتیاز دادن انجام شود، اما میتواند نتیجهای معکوس داشته باشد و درست هنگام رایگیری، جنگ و پیامدهای آن را به کانون توجه رایدهندگان بازگرداند.