اکسیوس به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داد پنتاگون دستور داده آماده‌سازی‌ها برای ازسرگیری عملیات رزمی گسترده در ایران تکمیل شود. ترامپ هنوز تصمیم نهایی نگرفته، اما منابع آمریکایی و اسرائیلی احتمال حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را مطرح کرده‌اند.
بر اساس این گزارش، پنتاگون چند روز پیش این دستور را به فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا صادر کرده، اما تاریخ مشخصی برای آغاز حملات تعیین نکرده است. منابع اکسیوس می‌گویند عملیات ممکن است حتی پیش از انتخابات اسرائیل آغاز شود؛ انتخاباتی که یک هفته زودتر از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برگزار می‌شود.
به گفته این منابع، در صورت ازسرگیری عملیات، انتظار می‌رود اهداف مرتبط با انرژی، زیرساخت‌ها و تاسیسات هسته‌ای ایران به‌شدت بمباران شوند. این عملیات به احتمال زیاد با هماهنگی آمریکا و اسرائیل و با مشارکت ارتش اسرائیل انجام خواهد شد.
یک مقام پنتاگون در پاسخ به اکسیوس گفت وظیفه وزارت جنگ «تدوین گزینه‌های نظامی و ارائه آنها به رییس‌جمهوری» است. یک مقام کاخ سفید نیز تاکید کرد که همه گزینه‌ها در هر زمانی در اختیار ترامپ قرار دارند.
این مقام کاخ سفید با بیان اینکه آمریکا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و اقتصاد ایران در حال فروپاشی است، تاکید کرد واشینگتن در موقعیت بسیار قدرتمندی قرار دارد. او گفت ترامپ «همه برگ‌های برنده را در دست دارد» و هر اقدامی را که برای آمریکا بهتر بداند، انجام خواهد داد.
گزارش اکسیوس پس از آن منتشر شد که مجله آتلانتیک نیز چهارشنبه ۱۵ مهر ماه از بررسی احتمال حمله به ایران پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای از سوی ترامپ خبر داده بود.
هم‌زمان، رایزنی‌های مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی درباره ایران افزایش یافته است. تیم امنیت ملی ترامپ جمعه دهم مهر در نشستی چندساعته در کمپ‌دیوید درباره جنگ و مسائل دیگر گفت‌وگو کرد. یک مقام اسرائیلی به اکسیوس گفت بخشی از این نشست به احتمال ازسرگیری عملیات رزمی گسترده در ایران اختصاص داشت. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پس از نشست گفته بود محور آن برنامه‌ریزی «بلندمدت» در سیاست خارجی بوده است.
ترامپ چهارشنبه ۱۵ مهر نیز با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، تلفنی گفت‌وگو کرد. این دومین تماس آنها در چند روز گذشته بود، پس از هفته‌هایی که به‌ندرت با یکدیگر صحبت کرده بودند.
به گفته یک مقام اسرائیلی، این تماس پس از نشست نتانیاهو با تیم امنیت ملی‌اش درباره ایران انجام شد. با این حال، یک مقام آمریکایی موضوع گفت‌وگوی ترامپ و نتانیاهو را «گرامیداشت یاد و ادای احترام به قربانیان کشتار هفتم اکتبر» اعلام کرد. نتانیاهو دوشنبه نیز با روبیو گفت‌وگو کرده بود.
در مسیر دیپلماتیک، به نوشته اکسیوس، مذاکرات آمریکا و حکومت ایران پیشرفتی نداشته است. میانجی‌های قطری همچنان منتظر پاسخ تهران به پیشنهاد متقابل واشینگتن هستند؛ پیشنهادی که از [حکومت] ایران می‌خواهد در زمینه هسته‌ای امتیازهایی بدهد.
یک مقام دیگر اسرائیلی به اکسیوس گفت بحث درباره ازسرگیری عملیات گسترده در ایران بیشتر شده است. او افزود: «احتمال وقوع آن پیش از انتخابات زیاد نیست، اما آن را منتفی نمی‌دانیم. پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، احتمال وقوع آن به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد.»
دو مقام اسرائیلی همچنین مدعی شدند حکومت ایران مستاصل و به‌شدت بدگمان است و ممکن است به پیش‌دستی در حمله روی آورد. به گفته آنها، [حکومت] ایران دو بار هدف حملات غافلگیرانه قرار گرفته و نمی‌خواهد برای سومین بار چنین تجربه‌ای داشته باشد.
اکسیوس در ارزیابی پیامدهای سیاسی ازسرگیری جنگ نوشت که آغاز عملیات در سه تا چهار هفته آینده می‌تواند بر انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا اثر بگذارد؛ از جمله به‌دلیل احتمال افزایش قیمت نفت.
این رسانه همچنین نوشت که حکومت ایران در صورت حمله، احتمالا با شلیک صدها موشک بالستیک به اسرائیل پاسخ خواهد داد و این وضعیت می‌تواند بر انتخابات اسرائیل نیز تاثیر بگذارد. به ارزیابی اکسیوس، تشدید درگیری‌ها، افزایش تنش یا برقراری وضعیت اضطراری ممکن است به سود نتانیاهو تمام شود و فرصت مخالفانش برای حمله سیاسی به او در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی را محدود کند.
این مجله چهارشنبه ۱۵ مهر به نقل از مقام‌های دولت آمریکا نوشت این برنامه‌ریزی نشان‌دهنده تمایل شدید دونالد ترامپ به کاهش قیمت بنزین و نشان دادن پیشرفت در مناقشه با جمهوری اسلامی پیش از رای‌گیری است. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ۱۲ آبان برگزار می‌شود.
یک مقام آمریکایی به آتلانتیک گفت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، که هماهنگی عملیات جنگی را بر عهده دارد، این طرح‌ها را تهیه می‌کند. دامنه حملات احتمالی، اهداف و تصمیم نهایی درباره اجرای آن همچنان محل بحث است.
یک فرد جمهوری‌خواه آگاه از رایزنی‌های دولت آمریکا که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به این مجله گفت چنین اقدامی می‌تواند این تصویر را ایجاد کند که ترامپ به پیروزی رسیده و قیمت بنزین نیز در مسیر کاهش قرار خواهد گرفت.
با این حال، به نوشته آتلانتیک، حتی حامیان این طرح‌ها اذعان دارند که حملات محدود، به‌تنهایی، حکومت ایران را به پای میز مذاکره نمی‌کشاند، عبور امن از تنگه هرمز را برقرار نمی‌کند و قیمت بنزین را پیش از انتخابات پایین نمی‌آورد.
این رسانه نوشت موافقان حمله معتقدند اقدام نظامی تازه پس از ماه‌ها آرامش شکننده می‌تواند فرصتی برای قدرت‌نمایی و اعلام نوعی پیروزی به ترامپ بدهد و موقعیت جمهوری‌خواهان را در آستانه انتخابات تقویت کند. عملیات محدود ممکن است پس از انتخابات با اقدام نظامی گسترده‌تری دنبال شود.
گزینه‌های حمله و اختلاف بر سر زمان اجرا
یک مقام کاخ سفید به آتلانتیک گفت ترامپ «همواره، همه گزینه‌ها» را در اختیار دارد. او افزود: «کار به یکی از دو شکل پیش خواهد رفت؛ راه آسان یا راه سخت.» این مقام به پرسش‌های مجله درباره زمان حملات احتمالی پاسخ نداد.
به گزارش آتلانتیک، پنتاگون در هفته‌های اخیر گزینه‌هایی برای ازسرگیری درگیری‌ها پس از انتخابات به ترامپ ارائه کرده بود؛ از حملات کوچک تا عملیات بسیار گسترده، از جمله ضربات بیشتر به صنعت انرژی ایران. سنتکام اکنون گزینه‌های حمله پیش از انتخابات را نیز تدوین می‌کند.
این مجله نوشت ترامپ نشانه‌هایی از تمایل خود به حمله دوباره به جمهوری اسلامی بروز داده است، اما مشاورانش معتقدند بهتر است این اقدام به پس از انتخابات موکول شود. استراتژیست‌های جمهوری‌خواه نیز تاکید کرده‌اند که این حزب از بازگشت جنگ به صدر خبرها استقبال نمی‌کند، به‌ویژه اگر به کشته شدن شمار بیشتری از آمریکایی‌ها منجر شود.
ترامپ پیش‌تر در مصاحبه با تایم که نهم مهر منتشر شد، احتمال ازسرگیری حملات هوایی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را مطرح کرده بود. او ۳۱ شهریور نیز در مجمع عمومی سازمان ملل، جمهوری اسلامی را در صورت نرسیدن به توافق، به «نابودی سریع» تهدید کرد.
در همین حال، آسوشیتدپرس دهم مهر از اعزام حدود ۹ هزار نیروی نظامی آمریکا با مجموعه‌ای از ناوهای جنگی به خاورمیانه خبر داد. به نقل از یک مقام آمریکایی، این جابه‌جایی ممکن است شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را تا پایان اکتبر، اوایل آبان، به سه فروند برساند.
ارزیابی کاخ سفید از تهران و خطر تشدید بحران هرمز
دو مقام دولت آمریکا به آتلانتیک گفتند کاخ سفید معتقد است تهران از آغاز درگیری‌ها تاکنون، هیچ‌گاه به این اندازه ضعیف نبوده است. یک مشاور نزدیک ترامپ نیز گفت گاهی به نظر می‌رسد سپاه پاسداران زمام امور را در دست دارد و گاهی مقام‌های سیاسی که تا حدی میانه‌روتر هستند.
به گفته مقام‌های آمریکایی، تندروها در مجموع دست بالا را دارند و تمایل چندانی به توافق یا حتی نرم‌تر کردن مواضع خود نشان نداده‌اند. با این حال، برخی از اطرافیان ترامپ معتقدند زمان وادار شدن این گروه به امتیاز دادن نزدیک است. مقام‌های دولت در عین حال هشدار داده‌اند که [حکومت] ایران ممکن است چند ماه دیگر نیز برای ورود به مذاکرات جدی صبر کند.
این رایزنی‌ها در شرایطی ادامه دارد که رویترز ۱۵ مهر، به نقل از منابع امنیت دریایی، از ثبت بالاترین شمار هفتگی حملات به نفتکش‌ها در هرمز از آغاز جنگ خبر داد. بر اساس داده‌های سه منبع، از شش تا ۱۳ مهر دست‌کم ۱۲ حمله به کشتی‌های حامل نفت و گاز در محدوده تنگه رخ داده است.
آتلانتیک نوشت هر شکلی از حملات تازه، حدود ۵۰ هزار نظامی آمریکایی مستقر در منطقه و متحدان آمریکا در خلیج فارس را در معرض اقدام تلافی‌جویانه جمهوری اسلامی قرار می‌دهد و ذخایر مهمات آمریکا را بیشتر کاهش می‌دهد. این مجله با استناد به داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا افزود قیمت نفت خام معمولا پس از ازسرگیری حملات آمریکا افزایش یافته است.
به ارزیابی آتلانتیک، حمله پیش از انتخابات ممکن است با هدف افزایش فشار بر تهران برای امتیاز دادن انجام شود، اما می‌تواند نتیجه‌ای معکوس داشته باشد و درست هنگام رای‌گیری، جنگ و پیامدهای آن را به کانون توجه رای‌دهندگان بازگرداند.
خبرگزاری رویترز در گزارشی که چهارشنبه ۱۵ مهر منتشر شد، به نقل از این منابع نوشت حزب‌الله این پول را در ماه سپتامبر دریافت کرد، آن هم در شرایطی که آمریکا فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده و رساندن پول به این متحد لبنانی تهران دشوارتر شده است.
به گفته این دو منبع، واسطه‌هایی که پول را منتقل کردند، به دلیل خطرهای همکاری با حزب‌الله، ۲۰ درصد کارمزد گرفتند. یکی از منابع گفت این میزان چهار برابر کارمزد معمول بود.
یکی از مقام‌های حزب‌الله در پاسخ به پرسش رویترز گفت مبلغی تامین شده است و برنامه توزیع آن در روزهای آینده اعلام خواهد شد. او درباره منبع این پول توضیح بیشتری نداد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نمایندگی دائم ایران در ژنو، وزارت خزانه‌داری آمریکا و دولت لبنان به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخی فوری ندادند.
پس از آنکه حزب‌الله ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ در حمایت از جمهوری اسلامی و برای به گفته این گروه «انتقام گرفتن از اسرائیل در ازای خون علی خامنه‌ای» به جنگ منطقه‌ای وارد شد، بمباران و تهاجم زمینی اسرائیل به جنوب لبنان صدها هزار نفر از حامیان شیعه این گروه را آواره کرد.
با این حال، آوارگان تاکنون یا کمک اندکی از حزب‌الله گرفته‌اند یا هیچ کمکی دریافت نکرده‌اند.
حزب‌الله یکی از گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی است که سال ۱۹۸۲ به‌دست سپاه پاسداران تاسیس شد. این گروه که از سوی آمریکا یک گروه تروریستی شناخته می‌شود، در دو جنگ با اسرائیل در دو سال گذشته ضربه‌های سنگینی خورده است.
کمک به ۵۰ هزار خانواده
منابع گفتند حزب‌الله قصد دارد از محل این پول، در مرحله نخست به هر خانواده سه هزار دلار پرداخت کند. خانواده‌هایی که روستاهایشان ویران شده یا به دلیل اشغال اسرائیل امکان دسترسی به آن را ندارند، در اولویت خواهند بود. به گفته یکی از منابع، شمار این خانواده‌ها حدود ۵۰ هزار است.
جمهوری اسلامی در سال‌های گذشته با وجود تحریم‌های فلج‌کننده جهانی، حمایت مالی از حزب‌الله را ادامه داده است. به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، تهران در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۵ یک میلیارد دلار به این گروه منتقل کرد. چند روز پیش از این اظهار نظر، خزانه‌داری در اقدامی برای حمایت از خلع سلاح حزب‌الله، چند عضو فعال این گروه در حوزه مالی را تحریم کرد.
تهران هرگز تامین مالی حزب‌الله را به‌طور رسمی نپذیرفته است.
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که پس از امضای یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن در روزهای پایانی خرداد، جمهوری اسلامی به حزب‌الله وعده کمک مالی بیشتری داد. این توافق که به حکومت ایران اجازه می‌داد نفت خود را بفروشد، ۱۶ تیر در پی حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز از هم پاشید.
واشینگتن از آن زمان با تشدید تحریم‌ها و اعمال محاصره دریایی برای جلوگیری از صادرات نفت ایران، فشار اقتصادی بر تهران را افزایش داده است.
نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، در یکی از سخنرانی‌های اخیر خود گفت این گروه به‌زودی با استفاده از «منابع موجود و کمک‌های اهدایی» در طرحی برای اسکان هزاران آواره جنگ مشارکت خواهد کرد. او جزییات بیشتری ارائه نکرد.
توانایی حزب‌الله در تامین هزینه خدمات محلی و کمک‌رسانی پس از جنگ، در گذشته به حفظ حمایت بخشی از مردم از این گروه کمک کرده است. پس از جنگ سال ۲۰۰۶ با اسرائیل، حزب‌الله بلافاصله مبالغ هنگفتی به آسیب‌دیدگان پرداخت کرد و به‌سرعت برای کمک به بازسازی حومه جنوبی بیروت که از پایگاه‌های اصلی این گروه به شمار می‌آید، دست به کار شد.
به گزارش رویترز پس از جنگ اخیر، نشانه چندانی از بازسازی دیده نمی‌شود. طبق برآوردها مجموع هزینه‌های بازسازی خسارت‌های جنگ در دو سال گذشته در بیروت ممکن است از ۲۷ میلیارد دلار فراتر برود.
جنگی پرهزینه
این دو منبع درباره چگونگی انتقال پول به لبنان جزییاتی ارائه نکردند.
یکی از منابع گفت انتقال پول از طریق شرکت‌های مالی که پیش‌تر چنین مبالغی را جابه‌جا می‌کردند، برای حزب‌الله روزبه‌روز دشوارتر شده است. به گفته این منبع، دیگر نمی‌توان از شرکت‌های مستقر در عراق و دبی برای این کار استفاده کرد و چنین شرکت‌هایی اکنون در ترکیه نیز تحت فشارند.
این منبع افزود مخالفان حزب‌الله معتقدند پول در شرایط کنونی برای این گروه حکم «اکسیژن» را دارد. او گفت با وجود دشواری‌های تامین منابع مالی، حزب‌الله پرداخت حقوق نیروهای خود و خانواده‌های کشته‌شدگان در نبرد را متوقف نکرده است.
جنگ در لبنان هزینه سنگینی بر جامعه شیعه این کشور، که پایگاه حمایتی حزب‌الله است، تحمیل کرده است. به گزارش رویترز، اسرائیل در بخش گسترده‌ای از مناطق جنوبی لبنان که به تصرف خود درآورده، روستاها را با خاک یکسان کرده است. اسرائیل می‌گوید هدفش حفاظت از شمال این کشور در برابر حملات حزب‌الله است.
روبیو چهارشنبه ۱۵ مهر در گفت‌وگو با شبکه سی‌بی‌اس نیوز گفت: «وارد جزئیات اینکه چه چیزی قابل‌قبول خواهد بود یا نخواهد بود، نمی‌شوم.» او در عین حال تاکید کرد که [حکومت] ایران «هرگز سلاح هسته‌ای نخواهد داشت».
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تاسیسات اصلی غنی‌سازی ایران در حملات آمریکا و اسرائیل از کار افتاده‌اند، اما میزان ذخایر باقی‌مانده اورانیوم و توان تهران برای ازسرگیری غنی‌سازی روشن نیست.
به گزارش رویترز، ونس دوشنبه ۱۳ مهر در مصاحبه با این خبرگزاری گفته بود [حکومت] ایران برای برآورده کردن خواسته‌های واشینگتن و پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه میان دو کشور، باید ظرفیت غنی‌سازی خود را به‌طور «معناداری» کاهش دهد. دولت دونالد ترامپ در مذاکراتی که به‌کندی پیش می‌رود، تلاش کرده است حکومت ایران را به برچیدن برنامه هسته‌ای خود وادار کند.
ونس با اشاره به ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد [حکومت] ایران گفت چنین سطحی از غنی‌سازی برای تولید انرژی ضروری نیست. او افزود: «فکر می‌کنم اگر می‌خواهند تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهند، باید اقدامی معنادار درباره ظرفیت غنی‌سازی‌شان انجام دهند. تاکنون تعهدی بلندمدت برای انجام این کار ندیده‌ایم.»
جمهوری اسلامی همواره تاکید کرده است که خواهان سلاح هسته‌ای نیست و برای ساخت آن تلاش نمی‌کند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز اعلام کرده بود که هیچ نشانه معتبری از وجود یک برنامه هماهنگ برای ساخت سلاح هسته‌ای در ایران در اختیار ندارد؛ با این حال، سطح غنی‌سازی و حجم اورانیوم تولید‌شده در این کشور را مایه نگرانی جدی دانسته بود.
اسرائیل خرداد سال گذشته حملات هوایی به تاسیسات هسته‌ای ایران را آغاز کرد و آمریکا نیز اندکی بعد به آن پیوست. در جریان این کارزار ۱۲روزه، سه تاسیسات غنی‌سازی که در آن زمان فعالیتشان در ایران شناخته‌شده بود، تخریب شدند یا به‌شدت آسیب دیدند. آمریکا و اسرائیل در توجیه حملات خود می‌گفتند حکومت ایران بیش از حد به توانایی تولید سلاح هسته‌ای نزدیک شده است.
بر اساس ارزیابی آژانس، تاسیسات غنی‌سازی روی زمین در مجموعه هسته‌ای نطنز تخریب شده است. دو تاسیسات زیرزمینی در نطنز و فردو نیز دست‌کم آسیب شدیدی دیده‌اند و ارزیابی غالب این است که از کار افتاده‌اند.
با وجود این خسارت‌ها، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران همچنان نامعلوم است. آژانس برآورد می‌کند که ایران هنگام آغاز حملات، ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ سطحی که با غنای حدود ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای فاصله اندکی دارد. بر اساس معیار آژانس، این مقدار اورانیوم در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای ساخت ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی است. حکومت ایران همچنین ذخایری با غنای پایین‌تر داشت.
به گزارش رویترز، هیچ کشور دیگری بدون تولید سلاح هسته‌ای، اورانیوم را تا چنین سطح بالایی غنی‌سازی نکرده است. آمریکا و متحدان اروپایی‌اش نیز می‌گویند غنی‌سازی در این سطح توجیه غیرنظامی ندارد.
جمهوری اسلامی از زمان حملات، به بازرسان آژانس اجازه نداده است به سایت‌های بمباران‌شده بازگردند و درباره مقدار اورانیوم باقی‌مانده و محل نگهداری آن نیز به این نهاد اطلاع نداده است. آژانس تا پیش از حملات به همه سایت‌های هسته‌ای اعلام‌شده ایران، از جمله تاسیسات غنی‌سازی، دسترسی داشت.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در ماه مارس گفته بود که برآورد این نهاد از باقی ماندن «اندکی بیش از ۲۰۰ کیلوگرم» اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد در مجموعه تونل‌های اصفهان حکایت دارد. به گفته او، مقداری از این ذخایر نیز همچنان در نطنز است، هرچند احتمالاً بخشی از اورانیوم غنی‌شده ایران در حملات از بین رفته است.
ابهام درباره تاسیسات تازه‌ای که جمهوری اسلامی پیش از حملات معرفی کرده بود نیز ادامه دارد. تهران یک روز پیش از حمله اسرائیل به آژانس اطلاع داد که در حال راه‌اندازی یک تاسیسات جدید غنی‌سازی در اصفهان است. دیپلمات‌ها می‌گویند این تاسیسات در شبکه‌ای از تونل‌ها قرار دارد که به نظر می‌رسد تا حد زیادی از بمباران آمریکا مصون مانده است. آژانس می‌گوید از وضعیت این تاسیسات و اینکه آیا مواد هسته‌ای در آن نگهداری می‌شود، اطلاعی ندارد.
به نوشته رویترز در حال حاضر، حتی اسرائیل نیز مدعی نیست که حکومت ایران مشغول غنی‌سازی اورانیوم است. با این حال، روشن نیست تهران برای ازسرگیری این فعالیت به چه مدت زمان نیاز دارد. تا زمانی که بخش قابل‌توجهی از ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی باقی مانده باشد، حکومت ایران از نظر فنی می‌تواند با تلاش نسبتاً کم و شمار محدودی سانتریفیوژ، غنای آن را به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای برساند.
شمار سانتریفیوژهای موجود و محل نگهداری آنها نیز مشخص نیست. توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ میان حکومت ایران و قدرت‌های بزرگ، اختیارات بیشتری برای بازرسی به آژانس داده بود که نظارت بر تعداد سانتریفیوژها و قطعات آنها را نیز شامل می‌شد. به نوشته رویترز، خروج ترامپ از این توافق در سال ۲۰۱۸ زمینه فروپاشی آن را فراهم کرد و آژانس امکان ردیابی این تجهیزات را از دست داد.
به گزارش رویترز، با توجه به نبود شواهد شناخته‌شده از غنی‌سازی کنونی در ایران، هرگونه کاهش احتمالا با ظرفیت قابل‌توجه این کشور پیش از حملات سنجیده خواهد شد. این کاهش می‌تواند سطح خلوص اورانیوم، میزان تولید یا تعداد سایت‌های غنی‌سازی را در بر بگیرد. اظهارات روبیو نیز روشن نکرد که آیا واشینگتن ادامه غنی‌سازی در سطحی محدود را می‌پذیرد یا خواهان توقف کامل آن است.
رویترز چهارشنبه ۱۵ مهر با استناد به گزارش مرکز مشترک اطلاعات دریایی، به رهبری نیروی دریایی آمریکا، که ۱۲ مهر منتشر شده بود، از ادامه حمله‌ها، تلاش برای حمله و اقدامات ایذایی سپاه پاسداران در تنگه هرمز خبر داد.
این اقدامات شامل پرواز پهپادها بر فراز کشتی‌ها، زیر نظر گرفتن شناورها و تماس با خدمه از طریق بی‌سیم دریایی است. این مرکز اعلام کرد: «این اقدامات همچنان نشان‌دهنده قصد [حکومت] ایران برای تثبیت حضور خود در مسیرهای اصلی کشتیرانی و حفظ فشار بر شناورهای عبوری است.»
بر اساس داده‌های سه منبع امنیت دریایی که حوادث را با تکیه بر اطلاعات دریافتی از منطقه بررسی کرده‌اند، از شش تا ۱۳ مهر دست‌کم ۱۲ حمله به کشتی‌های حامل نفت، گاز طبیعی مایع‌شده و گاز مایع در محدوده تنگه هرمز رخ داد.
به گفته این منابع، این بالاترین شمار حمله‌ها در یک هفته از زمان آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
داده‌های جداگانه سازمان بین‌المللی دریانوردی، نهاد وابسته به سازمان ملل در امور کشتیرانی، از ثبت ۹ حادثه مرتبط با کشتی‌ها در همین بازه حکایت دارد. منابع دریایی می‌گویند این سازمان معمولا برای راستی‌آزمایی و ثبت رسمی حوادث به زمان بیشتری نیاز دارد.
بر اساس آمار این سازمان، نزدیک‌ترین آمار هفتگی به این رقم، مربوط به بازه ۲۲ تا ۲۸ تیر بود که در آن هشت حادثه ثبت شد.
افزایش صادرات در سایه ناامنی
داده‌های کشتیرانی منتشرشده در ۱۳ مهر نشان داد صادرات نفت کشورهای خلیج فارس در حدود نیمی از روزهای سپتامبر از سطح پیش از جنگ فراتر رفت. با این حال، به نوشته رویترز، حمله‌ها به نفتکش‌ها و محدودیت‌های لجستیکی، چشم‌انداز تداوم صادرات در این سطح را مبهم کرده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز پنجم مهر میانگین انتقال روزانه نفت از تنگه هرمز را حدود ۱۳ میلیون بشکه اعلام کرد و گفت این میزان در یکی از روزهای هفته پیش از آن از ۲۰ میلیون بشکه، یعنی سطح پیش از جنگ، فراتر رفت.
با این حال، صادرات کلی نفت خلیج فارس و حجم نفت عبوری از هرمز دو شاخص متفاوت‌اند. فایننشال تایمز به نقل از داده‌های شرکت کپلر نوشت جریان کلی نفت از خلیج فارس به سطح پیش از جنگ نزدیک شده، اما حجم عبوری از هرمز همچنان حدود یک‌سوم کمتر است و بخشی از صادرات به مسیرهای دیگر، از جمله خطوط لوله، منتقل شده است.
خطر حمله به کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. وزارت خارجه هند ۱۴ مهر اعلام کرد اصابت پرتابه‌ای ناشناس به نفتکش «آن پیس» با پرچم پاناما، هنگام عبور از تنگه هرمز، ۱۲ خدمه آن را زخمی کرد.
فایننشال تایمز همچنین گزارش داد مالکان نفتکش‌ها برای ترغیب خدمه به عبور از این مسیر، به ناخداها معادل ماهانه ۱۰۰ هزار دلار و برای هر سفر ۵۰ هزار دلار پاداش پرداخت می‌کنند.
بر اساس این گزارش، ملوانان عادی هنگام عبور از هرمز دست‌کم چهار تا شش برابر دستمزد معمول خود دریافت می‌کنند و بیشتر کشتی‌ها شبانه و با تجهیزات ارسال سیگنال موقعیت‌یابی خاموش از تنگه می‌گذرند.
روایت‌های متضاد تهران و واشینگتن از وضعیت هرمز
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۱۵ مهر در نشست خبری مشترک با همتای یونانی خود گفت تنگه هرمز باز است، میزان انتقال نفت از آن تقریبا به سطح پیش از جنگ رسیده و جمهوری اسلامی کنترل این آبراه را از دست داده است. او همچنین بر ضرورت تنوع مسیرهای تامین انرژی برای جلوگیری از تهدید امنیت جهان در پی اختلال در یک منطقه تاکید کرد.
در مقابل، محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، بسته ماندن تنگه هرمز تا زمان برآورده شدن خواسته‌های جمهوری اسلامی را اعلام کرد. او گفت سپاه مسیرهایی را که «غیرقانونی» می‌خواند مسدود می‌کند و حجم نفت انتقال‌یافته با شناورهای کوچک به نفتکش‌ها را «بسیار ناچیز» توصیف کرد.
محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش، نیز اظهارات ترامپ درباره باز بودن تنگه هرمز را «دروغ» خواند.
منوچهر متکی، نماینده تهران در مجلس، همان روز ازسرگیری تردد آزاد کشتی‌ها را به تحقق شروط تهران، از جمله محکومیت حمله‌ها علیه جمهوری اسلامی، رفع محاصره و برداشتن محدودیت‌های هوانوردی غیرنظامی مشروط کرد.
اختلاف بر سر اولویت مذاکرات
تهران پیش‌تر نیز بازگشایی هرمز را به گرفتن امتیاز از واشینگتن پیوند زده بود. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، سوم مهر طرحی هفت‌روزه برای رفع محاصره دریایی، اعطای معافیت تحریمی فروش نفت و برقراری آتش‌بسی شامل لبنان پیشنهاد کرد. طبق این طرح، تنگه در روز ششم بازگشایی می‌شد و مذاکرات با آمریکا روز هفتم آغاز می‌شد.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، چهار مهر این پیشنهاد را رد کرد و گفت فشار اقتصادی ناشی از محاصره دریایی، تهران را به پیشنهاد بازگشایی تنگه واداشته است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۱۲ مهر گفت پاسخ آمریکا بر پرونده هسته‌ای متمرکز است، در حالی که تهران در مقطع کنونی تنها درباره تنگه هرمز مذاکره می‌کند.
در تازه‌ترین گزارش درباره این اختلاف، شبکه الحدث ۱۵ مهر به نقل از یک منبع ارشد از به‌بن‌بست رسیدن تلاش‌های میانجیگرانه خبر داد. این منبع گفت پیشرفت مذاکرات به پاسخ تهران به خواسته‌های هسته‌ای ترامپ بستگی دارد و به گفته او، تنگه هرمز پس از از دست رفتن کنترل جمهوری اسلامی بر آن، دیگر اولویت واشینگتن نیست.
فایننشال تایمز به نقل از سه فرد نزدیک به مالکان نفتکش‌ها و خدمه آنها گزارش داد مالکان کشتی‌ها برای ترغیب خدمه به ماندن در کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، مبالغ بالایی به‌عنوان «فوق‌العاده خطر» پرداخت می‌کنند.
حقوق معمول ناخداها حدود ۱۵ هزار دلار در ماه است و حقوق ماهانه ملوانان عادی می‌تواند از حدود هزار و ۵۰۰ دلار آغاز شود.
خدمه هنگام حضور در جنوب دریای سرخ و دریای عمان دو برابر حقوق دریافت می‌کنند و پرداختی به ملوانان عادی هنگام عبور از تنگه هرمز به دست‌کم چهار تا شش برابر نرخ معمول می‌رسد.
بیشتر سفرها از تنگه هرمز با نفتکش‌هایی انجام می‌شود که به‌طور منظم در این مسیر رفت‌وآمد می‌کنند و خدمه آنها می‌توانند برای چند ماه این مبالغ بالاتر را دریافت کنند، اما هم‌زمان با خطر دائمی حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی روبه‌رو هستند.
فایننشال‌تایمز هفتم مهر گزارش داد ادامه خطر حملات به کشتی‌ها هزینه حمل نفت را افزایش داده و نرخ اجاره ابرنفتکش‌ها برای عبور از تنگه هرمز به رکورد روزانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار دلار رسیده است.
شرکت امنیت دریایی ونگارد اعلام کرد از ۲۹ شهریور دست‌کم ۱۴ حمله به کشتی‌ها صورت گرفته و چهار کشتی نیز از ۱۱ مهر هدف قرار گرفته‌اند.
افزایش خطر عبور از تنگه هرمز هزینه حمل نفت را به‌شدت بالا برده است. نرخ حمل محموله از این آبراه این هفته به رکورد روزانه ۱.۳ میلیون دلار رسیده؛ در حالی که این رقم سال گذشته حدود ۲۰ هزار تا ۵۰ هزار دلار در روز بود.
ورود به خلیج فارس، بارگیری و خروج دوباره معمولا حدود چهار روز طول می‌کشد و تنها شمار محدودی از کشتی‌ها حاضر به انجام این سفر هستند.
برخی نفتکش‌ها نفت را از خلیج فارس به نفتکش‌های دیگری که در نزدیکی فجیره در دریای عمان منتظرند منتقل می‌کنند تا محموله از آنجا به مقصد نهایی برسد.
یک ابرنفتکش معمولی حدود دو میلیون بشکه نفت حمل می‌کند و تعداد خدمه آن می‌تواند به ۳۵ نفر برسد.
مانوج یاداو، دبیرکل اتحادیه ملوانان پیشرو هند، گفت مالکان کشتی‌ها یا مبالغ بسیار بالایی به خدمه پیشنهاد می‌کنند یا در برخی موارد، ملوانانی را که حاضر به عبور از تنگه نیستند تحت فشار قرار می‌دهند و به آنان می‌گویند در صورت خودداری، جایگزین خواهند شد و هزینه بازگشت به کشورشان نیز از دستمزدشان کسر می‌شود: «اگر قبول نکنند، ممکن است شغلشان را از دست بدهند. اگر قبول کنند، ممکن است جانشان را از دست بدهند.»
بر اساس آمار سازمان بین‌المللی دریانوردی، از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (آغاز جنگ دوم با جمهوری اسلامی) تاکنون دست‌کم ۹۳ کشتی هدف قرار گرفته‌اند و ۲۴ ملوان کشته شده‌اند.
بیشتر کشتی‌ها شبانه و با تجهیزات ارسال سیگنال موقعیت‌یابی خاموش از تنگه هرمز عبور می‌کنند. نیروی دریایی آمریکا نیز سامانه‌های دفاع هوایی برای پوشش کشتی‌هایی مستقر کرده است که از مسیری نزدیک سواحل عمان عبور می‌کنند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، ۱۳ مهر اعلام کرد نیروهای آمریکایی از زمان ازسرگیری محاصره دریایی ایران در ۲۳ تیر، مسیر ۱۳۰ کشتی تجاری را تغییر داده‌اند و سه کشتی را که از اجرای دستورها خودداری کردند، از کار انداختند.
به گفته سنتکام، نیروهای آمریکایی همچنین طی ۱۲ هفته ۱۳ کشتی تجاری که محاصره را نقض کرده یا بخشی از شبکه چند میلیارد دلاری «ناوگان سایه» سپاه پاسداران بودند، منهدم کرده‌اند.
شرکت تحلیل دریایی ویندوارد برآورد کرد ۱۲ مهر ۱۳ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند. این رقم در روز مشابه هفته قبل ۲۴ کشتی بود.
داده‌های این شرکت نشان می‌دهد حدود دو درصد کشتی‌هایی که در سه‌ماهه سوم سال از این آبراه عبور کرده‌اند، هدف حمله قرار گرفته‌اند.
پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند و حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع را از این آبراه انتقال می‌دادند.
بر اساس داده‌های شرکت کپلر، جریان کلی نفت از خلیج فارس به سطح پیش از جنگ نزدیک شده، اما حجم نفت عبوری از تنگه هرمز همچنان حدود یک‌سوم کمتر از پیش از جنگ است و بخشی از جریان نفت به مسیرهای دیگری، از جمله خطوط لوله، منتقل شده است.
افزون بر هزینه خدمه، مالکان نفتکش‌ها برای تردد در منطقه حق بیمه خطر جنگ معادل شش تا ۱۰ درصد ارزش بدنه کشتی پرداخت می‌کنند.
به گفته کارگزاران بیمه، هزینه بیمه جنگی یک ابرنفتکش برای سفر به خلیج فارس می‌تواند به ۲۰ میلیون دلار برسد.
هزینه سوخت نیز افزایش یافته است.
بر اساس داده‌های موسسه آرگوس، بهای سوخت مورد استفاده ابرنفتکش‌ها در فجیره ۱۳ مهر به ۶۸۶ دلار برای هر تن رسید که ۶۷ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.
