ایران‌اینترنشنال
الکس وینستون، سردبیر بخش خبر اورشلیم‌پست، به ایران‌اینترنشنال گفت با توجه به اعتراضات، قطع اینترنت و محدودیت‌های رسانه‌ای، اکنون بیش از گذشته باید صدای کسانی را که در ایران با سرکوب، زندان و خطر اعدام روبه‌رو هستند، به گوش جهان رساند.
وینستون که برای شرکت در پنجمین کنفرانس ایران موسسه نوفدی از اورشلیم به واشینگتن آمده بود، یکی از مهم‌ترین پیام‌های خود را مستقیما خطاب به مردم ایران بیان کرد: «می‌خواهم بدانند که تنها نیستند.»
او گفت هدفش از حضور در این کنفرانس، هم نشان دادن همبستگی با ایرانیان و هم ارائه دیدگاه اسرائیل درباره تحولات ایران است.
«کنفرانسی متفاوت در سایه تحولات ایران»
وینستون کنفرانس امسال نوفدی را در مقایسه با سال گذشته «کاملا متفاوت» توصیف کرد و گفت تحولات ماه‌های اخیر در ایران، موضوع و جهت گفت‌وگوها را تغییر داده است.
او گفت: «از زمان وقایع ژانویه [دی ماه ۱۴۰۴] و آغاز اعتراضات، تمرکز کاملا تغییر کرده است.»
به گفته وینستون، قطع اینترنت، محدودیت و خاموشی رسانه‌ای و وقایع ۱۸ و ۱۹ دی ماه از جمله موضوعاتی هستند که اکنون در مرکز بحث‌ها درباره ایران قرار گرفته‌اند.
او افزود شرایط ماه‌های اخیر باعث شده است اهمیت چنین گردهمایی‌هایی بیشتر شود، زیرا به اعتقاد او اکنون بیش از گذشته باید درباره ایران صحبت کرد و «حقیقت آنچه در ایران اتفاق می‌افتد» را بازگو کرد.
وینستون در همین زمینه نقش نوفدی را گردهم آوردن افرادی با دیدگاه‌ها و تجربه‌های مختلف برای ایجاد چنین فضایی توصیف کرد.
نتانیاهو در سازمان ملل و پیام به تهران
بخش دیگری از این گفت‌وگو به سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در مجمع عمومی سازمان ملل اختصاص داشت.
وینستون گفت نتانیاهو از تریبون سازمان ملل برای بیان دیدگاه اسرائیل درباره مجموعه‌ای از مسائل استفاده کرد و موضعی تهاجمی در برابر منتقدان و مخالفان اسرائیل گرفت.
او با اشاره به انتقادهای نتانیاهو از جمهوری اسلامی، ترکیه و قطر و همچنین اعتراضات ضداسرائیلی در نقاط مختلف جهان گفت نخست‌وزیر اسرائیل در این سخنرانی تلاش کرد از مواضع کشورش دفاع کند.
وینستون در عین حال بخش مربوط به ایران در سخنان نتانیاهو را دارای اهمیت ویژه‌ای دانست.
به گفته او، تاکید نخست‌وزیر اسرائیل بر رنج مردم ایران تحت حاکمیت جمهوری اسلامی، از نگاه او نشانه‌ای از همبستگی میان مردم دو کشور بود.
وینستون با اشاره به حضور پرچم‌های اسرائیل در کنار پرچم‌های ایران در شماری از تجمع‌های ایرانیان خارج از کشور گفت اهمیت داشت که نتانیاهو از تریبون مجمع عمومی سازمان ملل مستقیما درباره مردم ایران سخن بگوید.
او مضمون پیام نتانیاهو به مقام‌های جمهوری اسلامی را چنین توصیف کرد: «آنها از مردم خودشان می‌ترسند. اسرائیل در کنار مردم ایران ایستاده است.»
استارلینک و قطع اینترنت در ایران
وینستون همچنین به نمایش دستگاه استارلینک در جریان حضور هیات اسرائیلی در سازمان ملل اشاره کرد و آن را در ارتباط با قطع اینترنت در ایران دانست.
او گفت هفته‌ها اختلال و قطع ارتباط اینترنتی می‌تواند برای مردم ایران «آشفتگی، ترس و سردرگمی» ایجاد کند و به همین دلیل برجسته کردن مساله دسترسی به اینترنت را اقدامی نمادین اما مهم دانست.
او همچنین به اقدام دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، اشاره کرد که با دستگاه استارلینک به سوی نماینده جمهوری اسلامی رفت.
وینستون این حرکت را نمونه‌ای از آنچه در فرهنگ اسرائیلی «خوتسپا»، به معنای نوعی جسارت و بی‌پروایی، خوانده می‌شود توصیف کرد.
از نگاه او، این اقدام نیز بخشی از پیام سیاسی اسرائیل درباره حمایت از مردم ایران بود.
رساندن صدای ایرانیان به جهان
اما هنگامی که از وینستون پرسیده شد اسرائیل در عمل چگونه می‌تواند به مردم ایران کمک کند، او پیش از صحبت درباره دولت اسرائیل، از مسئولیت خودش به عنوان یک روزنامه‌نگار سخن گفت.
سردبیر بخش خبر اورشلیم‌پست گفت او و همکارانش هر روز تلاش می‌کنند روایت مردم ایران را به مخاطبان خارج از کشور منتقل کنند.
او به‌طور مشخص از خانواده‌هایی نام برد که عزیزانشان را در جریان اعتراضات از دست داده‌اند، افرادی که در معرض خطر اعدام قرار دارند، مجروحان اعتراضات و کسانی که در زندان به سر می‌برند.
وینستون گفت: «ما واقعا سخت تلاش می‌کنیم. من شخصا این مسئولیت را بر عهده گرفته‌ام که تا جایی که می‌توانم این داستان‌ها را منتشر کنم.»
به گفته او، انگلیسی‌زبان بودن اورشلیم‌پست به این رسانه امکان می‌دهد مخاطبانی متفاوت از رسانه‌های عبری‌زبان داشته باشد و روایت‌های مربوط به ایران را به مخاطبان گسترده‌تری در ایالات متحده و دیگر نقاط جهان انگلیسی‌زبان منتقل کند.
او تاکید کرد برایش اهمیت زیادی دارد که داستان کسانی که در ایران تحت فشار قرار دارند، خارج از مرزهای ایران شنیده شود.
پیوندی که وینستون می‌گوید سه هزار سال قدمت دارد
وینستون در بخش دیگری از گفت‌وگو روابط مردم ایران و اسرائیل را فراتر از مناسبات سیاسی چهار دهه گذشته توصیف کرد.
او گفت از نگاهش، میان دو ملت «پیوندی عمیق» وجود دارد که ریشه آن به سه هزار سال پیش بازمی‌گردد.
او افزود: «چهل‌وهفت سال جمهوری اسلامی نمی‌تواند این پیوند را از بین ببرد.»
وینستون همچنین دیدگاه خود درباره آینده روابط دو کشور را بیان کرد و گفت باور دارد در صورت پایان جمهوری اسلامی، امکان برقراری صلح میان ایران و اسرائیل وجود خواهد داشت.
او گفت: «ما مردم ایران را دوست داریم. ایران را دوست داریم و نمی‌توانیم برای روزی که بتوانیم به ایرانی آزاد، صلح‌آمیز و دموکراتیک سفر کنیم صبر کنیم.»
این سخنان بیانگر دیدگاه شخصی وینستون درباره آینده ایران و روابط دو کشور بود.
پیام پایانی،« مراقب خودتان باشید»
در پایان گفت‌وگو از سردبیر بخش خبر اورشلیم‌پست پرسیدم در شرایط کنونی چه پیامی برای مردم ایران دارد.
پاسخ او بیش از آنکه سیاسی باشد، شخصی بود.
وینستون گفت: «من واقعا هر روز برای آنها دعا می‌کنم. دعا می‌کنم خدا مراقبشان باشد و مهم‌تر از هر چیز، در امنیت بمانند.»
او افزود از خشم مردم ایران نسبت به جمهوری اسلامی و همچنین اندوه آنها آگاه است و گفت در اسرائیل نیز بسیاری نسبت به آنچه بر مردم ایران گذشته احساس اندوه و خشم دارند.
وینستون سپس پیام خود را در چند جمله خلاصه کرد: «می‌خواهم مراقب خودشان باشند و بدانند که تنها نیستند، جهان با آنهاست و ما تلاش می‌کنیم پیامشان را منتشر کنیم.»
او در پایان گفت: «مردم اسرائیل با آنها هستند، یهودیان با آنها هستند و ما عمیقا مردم ایران را دوست داریم.»
از میان تمام موضوعاتی که در این گفت‌وگو مطرح شد، از سیاست اسرائیل و سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل تا استارلینک و روابط تاریخی دو ملت، شاید همین جمله کوتاه روشن‌ترین خلاصه نگاه وینستون به شرایط کنونی ایران باشد: «بدانید که تنها نیستید.»
این زندان در کرج یکی از محل‌های کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ بود. تخریب آن از زمان تعطیلی در سال ۱۴۰۲ ادامه یافته و مقام‌ها این طرح را بخشی از بازآفرینی شهری معرفی کرده‌اند که قرار است امکانات فرهنگی، فضاهای دانشگاهی و بوستان‌ها را در اختیار شهر قرار دهد.
با این حال، سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در نروژ، پیش از این هشدار داده بود که تخریب این زندان، شواهد جنایت‌هایی را به خطر می‌اندازد که ابعاد کامل آنها همچنان ناشناخته است. این هشدار هم به کشتار سال ۱۳۶۷ مربوط می‌شود و هم به اعدام‌هایی که در دهه‌های پس از آن در این زندان انجام شده است.
محمود امیری‌مقدم، مدیر این سازمان، در بیانیه‌ای در مرداد ۱۴۰۲، پس از تعطیلی زندان، گفته بود: «زندان گوهردشت محلی است که در آن، کسانی که اکنون سمت‌های کلیدی در جمهوری اسلامی دارند، مرتکب جنایت علیه بشریت شده‌اند.»
او افزود: «ما هنوز ابعاد کامل آن جنایت‌ها را نمی‌دانیم و نابود کردن شواهد، بی‌تردید یکی از انگیزه‌های اصلی تعطیلی این زندان است.»
زندان گوهردشت در کانون اعدام‌ها و مطالبات دادخواهی قرار داشت
سازمان حقوق بشر ایران تعطیلی این زندان را بخشی از تلاشی سازمان‌یافته برای محو آثار جنایت‌های حکومتی توصیف کرده بود.
شمار دقیق قربانیان کشتار سال ۱۳۶۷ به دلیل پنهان‌کاری مقام‌ها همچنان مشخص نیست، اما گروه‌های حقوق بشری برآورد می‌کنند که حدود پنج هزار زندانی سیاسی در سراسر ایران اعدام شدند.
این زندان در پرونده قضایی حمید نوری، از مسئولان پیشین زندان رجایی‌شهر، نقشی محوری داشت. نوری در سال ۱۴۰۱ در سوئد به دلیل نقش خود در اعدام‌های سال ۱۳۶۷، به اتهام جنایت جنگی و قتل به حبس ابد محکوم شد. این حکم در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد، اما سوئد او را در خرداد ۱۴۰۳ در چارچوب تبادل زندانی با حکومت ایران آزاد کرد.
سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده است که بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲، دست‌کم ۵۳۰ نفر تنها به اتهام قتل در زندان رجایی‌شهر اعدام شدند؛ آماری که نشان می‌دهد این زندان مدت‌ها پس از کشتارهای جمعی دهه ۱۳۶۰ نیز از محل‌های اجرای اعدام بوده است.
این سازمان همچنین نگرانی‌های خود را به گزارش‌ها درباره تلاش برای تخریب یا تغییر گورستان خاوران در جنوب‌شرق تهران مرتبط دانسته بود؛ جایی که قربانیان کشتار سال ۱۳۶۷ در گورهای جمعی بی‌نام‌ونشان دفن شده‌اند. به گفته این سازمان، خانواده‌های قربانیان از کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل خواسته بودند از تخریب یا دست‌کاری این گورستان جلوگیری کند.
خبرگزاری حکومتی «دانشجو» در ایران، در گزارشی که روز شنبه منتشر کرد، فروریختن برج نگهبانی را پایان حضور نشانه‌ای آشنا در سیمای شهر توصیف کرد. این گزارش به نقش این زندان در کشتار سال ۱۳۶۷ یا هشدارها درباره لزوم حفظ شواهد این «جنایت‌ها» نپرداخت.
در عوض، گزارش بر جایگاه این مجموعه در حافظه شهری کرج تاکید کرد و پیش از تشریح وعده‌های مربوط به بازآفرینی آن، از رفت‌وآمد خانواده‌های زندانیان و خدمت نگهبانان یاد کرد.
مقام‌ها وعده ساخت بوستان و امکانات فرهنگی می‌دهند
مقام‌ها برای توجیه تعطیلی زندان، به قانون انتقال زندان‌ها به خارج از شهرها و همچنین شکایت‌ها درباره ترافیک ناشی از فعالیت زندان، رفت‌وآمد خانواده‌ها برای ملاقات و دیگر مشکلات محله اشاره کرده‌اند.
غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه، در فروردین ۱۴۰۲ دستور تعطیلی زندان را صادر کرد. بر اساس روایت رسانه‌های حکومتی، زندان تا اوت همان سال تخلیه و زندانیان به قزل‌حصار منتقل شدند.
به نوشته این گزارش، تخریب دیوارهای پیرامونی در اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و در شهریور ۱۴۰۵ شدت گرفت. رییس سازمان زندان‌ها برداشتن این دیوارها را برای تعیین تکلیف آینده زمین و فراهم کردن امکان اجرای طرح‌های جدید ضروری دانست.
مقام‌ها می‌گویند در این محوطه حدودا ۶۰ هکتاری، فضای سبز، بوستان بانوان، فرهنگسرا، سالن اجتماعات و نگارخانه ایجاد خواهد شد. آنها همچنین وعده داده‌اند ساختمان اصلی زندان را برای استفاده‌های دانشگاهی و فرهنگی حفظ کنند.
با این حال، طرح‌های اعلام‌شده توضیحی درباره چگونگی حفاظت از شواهد اعدام‌ها یا گرامیداشت یاد قربانیان ارائه نمی‌دهند؛ پرسش‌هایی که در کانون درخواست این سازمان حقوق بشری برای حفظ زندان قرار دارند.
این مقام آمریکایی شنبه ۱۱ مهر گفت وزارت خارجه آمریکا دوشنبه ششم مهر به نمایندگی حکومت ایران در سازمان ملل اعلام کرده بود که تمامی اعضای هیات اعزامی باید فورا کشور را ترک کنند، اما دو دیپلمات ایرانی همچنان در نیویورک مانده بودند.
به گفته او، مقام‌های آمریکایی جمعه ۱۰ مهر به نمایندگی حکومت ایران اطلاع دادند که از ادامه حضور این دو نفر در نیویورک آگاه‌اند و بار دیگر خواستار خروج فوری آنها شدند. یکی از این دیپلمات‌ها جمعه‌شب و دیگری صبح شنبه آمریکا را ترک کرد.
این مقام گفت: «مارکو روبیو، وزیر خارجه، در اجرای تصمیم‌هایش جدی است. مشخص شد دو عضو دیگر هیات ایرانی، مدت‌ها پس از پایان مجمع عمومی سازمان ملل، همچنان در نیویورک مانده‌اند. آنها اکنون از کشور اخراج شده‌اند.»
اکسیوس پیش‌تر به نقل از یک مقام آمریکایی و منبع دیگری آگاه از موضوع گزارش داده بود که روبیو روز دوشنبه ششم مهر، پس از به بن‌بست رسیدن مذاکرات با حکومت ایران، خواستار خروج فوری هیات ایرانی شده بود. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز همراه این هیات برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک رفته بود.
بر اساس آن گزارش، نمایندگی آمریکا در سازمان ملل شامگاه دوشنبه به دستور روبیو، درخواست خروج فوری هیات همراه عراقچی را به دفتر نمایندگی حکومت ایران ابلاغ کرد. هیات ایرانی چند ساعت بعد راهی فرودگاه شد و با پرواز ساعت ۱:۲۰ بامداد سه‌شنبه، نیویورک را به مقصد دوحه ترک کرد.
با این حال، منبع دوم اکسیوس ضمن تایید درخواست آمریکا گفته بود عراقچی از پیش قرار بود دوشنبه‌شب سفر بازگشت خود به تهران را آغاز کند. در مقابل، رسانه‌های ایران اعلام کرده بودند که او تا چهارشنبه در نیویورک می‌ماند.
به نوشته اکسیوس، کاخ سفید صبح دوشنبه به پیشرفت مذاکرات در ادامه روز امیدوار بود، اما تا اواخر بعدازظهر مشخص شد گفت‌وگوها به بن‌بست رسیده است. دستور خروج هیات ایرانی همان شب ابلاغ شد.
اکسیوس گزارش داده بود که تلاش میانجی‌های قطری برای دستیابی به گشایشی دیپلماتیک پیشرفت چندانی نداشت، زیرا هیچ‌یک از دو طرف حاضر به عقب‌نشینی از مواضع خود نبود. با این حال، منابع منطقه‌ای به این رسانه گفته بودند که میانجی‌های قطری همچنان درباره پیشنهاد خود برای رسیدن به مصالحه با تهران و واشینگتن گفت‌وگو می‌کنند.
اکسیوس اخراج دو دیپلمات ایرانی را تازه‌ترین نشانه تنش میان دو کشور توصیف کرد؛ در شرایطی که تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ با مشکل روبه‌رو شده و احتمال ازسرگیری درگیری‌ها افزایش یافته است.
