وال‌استریت ژورنال گزارش داد کمک‌خلبان عمانیِ متهم به تلاش برای سرنگونی هواپیمای فلای‌دبی در مسیر تل‌آویو، پیش‌تر به دلیل نگرانی از دیدگاه‌های افراطی‌اش در عمان از پرواز منع شده بود.
این گزارش پرسش‌هایی درباره چگونگی استخدام او در فلای‌دبی و تایید صلاحیتش برای پرواز به اسرائیل مطرح کرده است.
این روزنامه جمعه ۱۰ مهر به نقل از افراد آگاه نوشت مقام‌های عمانی به دلیل نگرانی از گرایش این کمک‌خلبان به افراط‌گرایی، او را از پرواز منع کرده بودند؛ با این حال، شرکت هواپیمایی فلای‌دبی بعدا او را استخدام کرد و به پروازهای میان امارات متحده عربی و اسرائیل اختصاص داد.
هنوز مشخص نیست عمان این نگرانی‌ها را با دولت‌ها یا شرکت‌های هواپیمایی دیگر در میان گذاشته بود یا نه. جزئیات دیدگاه‌های افراطی منتسب به این فرد نیز منتشر نشده است.
یک سخنگوی امارات متحده عربی از اظهارنظر درباره سوابق مظنون در عمان خودداری کرد و گفت مقام‌ها نمی‌خواهند درباره تحقیقات پیش‌داوری کنند یا در روند آن مداخله‌ای داشته باشند.
حمله در کابین و فرود اضطراری در عربستان سعودی
این حادثه روز چهارشنبه در پرواز شماره FZ1073 فلای‌دبی از دبی به تل‌آویو، با بیش از ۱۷۰ سرنشین، رخ داد. بر اساس گزارش، کمک‌خلبان در کابین به اسمیت ماچچار، کاپیتان هندی هواپیما، حمله کرد و تلاش کرد هواپیما را سرنگون کند.
کاپیتان با وجود جراحت توانست قفل درِ کابین را باز کند و به مسافران و خدمه امکان دهد وارد عمل شوند و کمک‌خلبان را مهار کنند. سپس خلبانان ذخیره‌ای که در میان مسافران بودند، کنترل هواپیما را به دست گرفتند و آن را به‌سلامت در تبوک عربستان سعودی فرود آوردند.
داده‌های فلایت‌رادار۲۴ نشان می‌دهد هواپیما در جریان این حادثه، در کمتر از ۳۰ ثانیه بیش از ۱۴ هزار پا، معادل حدود ۴۳۰۰ متر، ارتفاع از دست داد.
رسانه‌های آمریکایی نیز گزارش داده‌اند که کمک‌خلبان با بازرسان همکاری می‌کند و گفته است قصد داشته هواپیما را در اسرائیل سرنگون کند.
تحقیقات در امارات متحده عربی ادامه دارد
مظنون پس از بازداشت در عربستان سعودی به امارات متحده عربی منتقل شده و تحقیقات اکنون در این کشور جریان دارد. یک منبع آگاه گفته است انتظار می‌رود اداره امنیت کشور امارات، که مستقیماً زیر نظر محمد بن زاید، رییس این کشور، فعالیت می‌کند، از او بازجویی کند.
مقام‌های اسرائیلی امیدوارند این انتقال زمینه همکاری نزدیک‌تر با بازرسان اماراتی را فراهم کند. نقش دقیق اسرائیل در تحقیقات هنوز روشن نیست، اما مقام‌های این کشور انتظار دارند ابوظبی به‌طور منظم آنها را در جریان یافته‌ها قرار دهد. بر اساس گزارش، انتظار می‌رود امارات متحده عربی هرگونه مشارکت اسرائیل را چندان علنی نکند.
دو مقام امنیتی اسرائیل به رویترز گفته‌اند تاکنون مدرکی از دخالت حکومت ایران به دست نیامده و ارزیابی اولیه این است که کمک‌خلبان به‌تنهایی عمل کرده است. با این حال، تحقیقات همچنان ادامه دارد.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، جمعه نهم مهر ماه در پیامی ویدئویی گفت احتمال هدایت یا کمک به مهاجم از سوی طرفی دیگر همچنان بررسی می‌شود. او با بیان اینکه مسافران و خدمه از فاجعه‌ای «در ابعاد ۱۱ سپتامبر» جلوگیری کرده‌اند، تامید کرد مهاجم به افراط‌گرایی اسلام‌گرایانه گرایش پیدا کرده بود و هشدار داد هر کسی که او را فرستاده باشد، «بهای بسیار سنگینی» خواهد پرداخت.
پرسش‌ها درباره بررسی سوابق کمک‌خلبان افزایش یافته است
گزارش ممنوعیت پیشین پرواز این فرد در عمان، توجه‌ها را به روند بررسی سوابق خدمه پروازهای عازم اسرائیل معطوف کرده است.
شرکت‌های هواپیمایی موظف‌اند پیش از پرواز، مشخصات مسافران و خدمه، از جمله هویت، تابعیت و اطلاعات مدارک سفر آنها را از طریق سامانه ملی اطلاعات مسافران اسرائیل ارسال کنند. وزارت حمل‌ونقل، شین‌بت، موساد و پلیس از جمله نهادهایی هستند که در چارچوب اختیارات قانونی به این اطلاعات دسترسی دارند.
مقام‌های اسرائیلی ابتدا احتمال داشتن تابعیت دوم را بررسی کردند تا روشن شود چگونه یک شهروند عمانی به پروازی به مقصد اسرائیل اختصاص یافته است. بر اساس گزارش رسانه‌های اسرائیلی، این احتمال رد شده است.
از این رو، به نظر می‌رسد تابعیت عمانی او در اطلاعات ارسالی پیش از پرواز درج شده باشد. اکنون بررسی‌ها باید روشن کند او چگونه از مراحل کنترل سوابق عبور کرده و آیا نهادی مسئول شناسایی و اعلام خطر درباره او بوده است.
چند نماینده کنست، از جمله افرات رایتن، رام بن‌باراک، حیلی تروپر و عودد فورر، از بوعز بیسموت، رییس کمیسیون امور خارجی و دفاعی پارلمان، خواسته‌اند جلسه‌ای فوری با حضور رییس شین‌بت برگزار کند. این درخواست در پی گزارش‌هایی درباره هشدارهای پیشین امنیتی در ارتباط با پروازهای مبدا امارات متحده عربی مطرح شده است.
این نمایندگان خواستار بازبینی رویه‌های امنیت هوانوردی و تصمیم‌های گرفته‌شده پیش از پرواز شده‌اند.
در پی این حادثه، فلای‌دبی پروازهای خود به اسرائیل را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده و دوره تعلیق فعلی را تا ۱۵ اکتبر تمدید کرده است. نخستین پرواز حامل اسرائیلی‌های سرگردان در دبی، جمعه پس از رفع اختلافات اجرایی با مقام‌های اماراتی، به اسرائیل رسید و قرار بود پرواز دیگری از شرکت «اسرایر» نیز انجام شود.
شرکت هواپیمایی اتحاد نیز اعلام کرده است برای کمک به بازگشت مسافران، شنبه دو پرواز اضافی در مسیر ابوظبی به تل‌آویو انجام می‌دهد.
رحمان صالحی، ۳۵ ساله، و سلام احمدیان، ۳۶ ساله، به تدارک برای ارتکاب اقدام تروریستی یا کمک به فردی دیگر برای انجام چنین اقدامی متهم‌اند. آنها روز ۲۰ سپتامبر، برابر با ۲۹ شهریور، در آستانه یوم کیپور، مقدس‌ترین روز تقویم یهودیان، در خیابان «نیوتن» در محله «نوردرن کوارترِ» مرکز منچستر بازداشت شدند.
این دو پس از بازداشت به یک کلانتری در لندن منتقل شدند و قرار است شنبه، ۱۱ مهر، در دادگاه بدوی «وست‌مینستر» حاضر شوند. آنها تا آن زمان در بازداشت می‌مانند.
بر اساس جزئیات اتهام‌ها که اسکای‌نیوز گزارش کرده است، صالحی و احمدیان متهم‌اند که در روز ۲۰ سپتامبر یا پیش از آن، برای تهیه مواد، قطعات و تجهیزات لازم برای ساخت یک وسیله انفجاری دست‌ساز تلاش کرده‌اند و در این زمینه از طریق پیام‌رسان‌های رمزگذاری‌شده با دیگران در ارتباط بوده‌اند.
در شرح اتهام‌ها همچنین به تلاش برای دستیابی به راهنمای مکتوب و ویدئوهای آموزش ساخت وسیله انفجاری، از جمله سندی درباره ساخت بمب با کلر و روغن ترمز، اشاره شده است. به گفته پلیس، این دو نفر با استفاده از اینترنت اهداف احتمالی حمله را شناسایی و بررسی کرده‌اند، تصاویر و نقشه‌های آنها را به دست آورده‌اند و مکان‌های احتمالی حمله را از نزدیک زیر نظر گرفته‌اند.
ویکی ایوانز، هماهنگ‌کننده ارشد ملی پلیس مبارزه با تروریسم بریتانیا، این اتهام‌ها را «بسیار جدی» توصیف کرد و گفت تحقیقات مشترک پلیس و سرویس‌های امنیتی به خنثی شدن آنچه مقام‌ها طرحی برای هدف قرار دادن جامعه یهودیان منچستر می‌دانند، انجامیده است.
او تاکید کرد که به باور پلیس، در ارتباط با این پرونده تهدیدی همچنان متوجه مردم نیست، اما از شهروندان خواست هوشیار باشند و هرگونه نگرانی را به پلیس اطلاع دهند.
پلیس متروپولیتن لندن، که هدایت تحقیقات را بر عهده دارد، اعلام کرد در چارچوب این پرونده املاکی در خیابان «اپورث» در لیورپول و جاده «لنکستر» در «سالفورد» نیز بازرسی شده‌اند. پلیس پیش‌تر برای بازجویی از این دو مظنون، که بر اساس ماده ۴۱ قانون مبارزه با تروریسم مصوب سال ۲۰۰۰ بازداشت شده بودند، مهلت بیشتری گرفته بود.
پلیس ارتباط با پرونده پایگاه فرفورد را رد کرد
اعلام این اتهام‌ها یک روز پس از بازداشت فردی دوتابعیتی بریتانیایی‌ـ‌ایرانی در ارتباط با طرح مشکوک دیگری درباره پایگاه هوایی فرفوردِ نیروی هوایی سلطنتی صورت گرفت. به گزارش رویترز، آمریکا از این پایگاه برای حمله به ایران استفاده کرده است.
کارآگاهان مبارزه با تروریسم تاکید کردند که این دو پرونده هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند.
ایوانز با اشاره به تهدیدهایی که به گفته او از جانب حکومت ایران متوجه بریتانیاست، گفت پلیس مبارزه با تروریسم و نهادهای امنیت ملی از تمام ظرفیت‌های خود برای محافظت از کشور در برابر اقدامات خصمانه استفاده می‌کنند.
اعلام اتهام‌ها با سالگرد حمله به کنیسه منچستر همزمان شد
اعلام اتهام‌ها در روز جمعه با نخستین سالگرد حمله مرگبار به کنیسه «هیتون پارک» منچستر همزمان بود. در آن حمله که هنگام یوم کیپور رخ داد، آدریان دالبی، ۵۳ ساله، و ملوین کراویتز، ۶۶ ساله، کشته و سه نفر دیگر زخمی شدند. جهاد الشامی، عامل ۳۵ ساله حمله، نیز با شلیک پلیس مسلح کشته شد.
شبانه محمود، وزیر کشور بریتانیا، گفت خبر این پرونده با فاصله‌ای کوتاه پس از روش هشانا، سال نو یهودیان، و یوم کیپور، برای جوامع یهودی کشور بسیار نگران‌کننده خواهد بود؛ به‌ویژه در منچستر که سالگرد حمله به کنیسه هیتون پارک را پشت سر می‌گذارد.
او رویدادهای اخیر را یادآور تهدیدهای ناشی از تروریسم و عوامل دولت‌های خارجی خواند. محمود همچنین گفت هر دو مظنون چند سال پیش با قایق‌های کوچک وارد بریتانیا شده‌اند و این موضوع را نشانه اهمیت ادامه تلاش‌ها برای مقابله با مهاجرت غیرقانونی دانست. او افزود با وجود کاهش آمار، اقدامات بیشتری لازم است.
پلیس اعلام کرده است نیروهای مبارزه با تروریسم و پلیس محلی برای ارائه پشتیبانی و مشاوره امنیتی به مناطق محل سکونت جوامع یهودی، به‌ویژه در ایام اعیاد مقدس، با یکدیگر همکاری می‌کنند.
فرانک فرگوسن، رییس بخش جرایم ویژه و مبارزه با تروریسم دادستانی سلطنتی بریتانیا، گفت دادستان‌ها پس از بررسی تحقیقات پلیس به این نتیجه رسیده‌اند که شواهد کافی برای ارجاع پرونده به دادگاه وجود دارد. او با تاکید بر اینکه رسیدگی قضایی در جریان است و متهمان حق برخورداری از محاکمه عادلانه دارند، افزود امنیت جامعه یهودیان و عموم مردم بالاترین اولویت دادستانی و پلیس است.
این مقام‌ها به رویترز گفتند انتظار می‌رود این عملیات طی هفته‌های آینده آغاز شود و نیروهای یمنی تحت نظارت ریاض، عملیات زمینی را برعهده بگیرند و نیروی هوایی عربستان از آنها پشتیبانی کند.
به‌گفته این منابع، آمریکا هم‌اکنون اطلاعات و داده‌های لازم برای پشتیبانی از عملیات عربستان در یمن را در اختیار ریاض قرار می‌دهد و شماری از کشورهای منطقه‌ای و اروپایی نیز عمدتا کمک‌های نظامی دفاعی ارائه می‌کنند، اما انتظار نمی‌رود متحدان عربستان مستقیما در عملیات رزمی مشارکت کنند.
یکی از اهداف اصلی این عملیات، عقب راندن حوثی‌ها از مناطقی است که ماه گذشته در امتداد ساحل تصرف کردند. حوثی‌ها در این پیشروی کنترل تنگه باب‌المندب را به دست گرفتند؛ آبراهی که خروجی جنوبی دریای سرخ و یکی از مسیرهای اصلی تجارت دریایی میان آسیا و مدیترانه است.
اهمیت باب‌المندب در ماه‌های اخیر، همزمان با اختلال گسترده در تردد از تنگه هرمز در نتیجه جنگ ایران، افزایش یافته است.
دو سناریو برای عملیات نظامی
به‌گفته مقام‌های خلیج فارس و یمن، عربستان در حال بررسی دو گزینه اصلی است: نخست، یک عملیات محدود و متمرکز برای بازپس‌گیری منطقه باب‌المندب؛ و دوم، حمله‌ای گسترده‌تر که همزمان چند جبهه در استان‌های البیضاء، مأرب، تعز و الجوف را نیز در بر گیرد.
به‌گزارش رویترز، بسته به ابعاد عملیات، ممکن است بیش از ۱۰۰ هزار نیروی یمنی برای شرکت در آن بسیج شوند.
منابع مطلع زمان دقیقی برای آغاز عملیات اعلام نکردند و برآوردهای آنها از «ظرف یک هفته» تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در اوایل نوامبر در نوسان بوده است.
به‌گفته دیپلمات‌های غربی و یک مقام خلیج فارس، ریاض به این نتیجه رسیده است که تا زمانی که حوثی‌ها کنترل باب‌المندب را در اختیار دارند، نمی‌تواند وارد دور تازه‌ای از مذاکرات صلح یمن با آنها شود؛ زیرا تسلط بر این آبراه اهرم مهمی در سطح منطقه‌ای و جهانی در اختیار حوثی‌ها قرار داده است.
مایکل رتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان، پیش‌بینی کرد عملیات احتمالی محدودتر از مداخله نظامی سال ۲۰۱۵ عربستان باشد.
به‌گفته او، با وجود تمایل ریاض به شکست کامل حوثی‌ها، اولویت فوری بازگرداندن شرایط به وضعیت پیش از تسلط آنها بر باب‌المندب، بازپس‌گیری مناطق ساحلی و عادی‌سازی تردد دریایی است.
حمایت اطلاعاتی آمریکا؛ بدون مشارکت مستقیم در حملات
یک دیپلمات غربی نیز به رویترز گفت واشینگتن مشاوران نظامی و اطلاعات، از جمله اطلاعات مربوط به تعیین اهداف، در اختیار عربستان قرار داده است تا از عملیات هوایی این کشور در یمن حمایت کند. با این حال، دامنه این حمایت احتمالا محدود خواهد بود.
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که دونالد ترامپ درخواست محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، برای حمایت نظامی مستقیم آمریکا از جمله انجام حملات هوایی را رد کرده است.
عملیات احتمالی عربستان می‌تواند جبهه تازه‌ای در درگیری‌های منطقه ایجاد کند. حوثی‌ها پس از تضعیف حزب‌الله لبنان در نتیجه حملات اسرائیل طی سه سال گذشته، به قدرتمندترین متحد ایران در خاورمیانه تبدیل شده‌اند.
نقش پاکستان و ترکیه
پاکستان و ترکیه، که ماه گذشته همراه عربستان توافق دفاعی مشترک مکه امضا کردند، تجهیزات نظامی در اختیار ریاض قرار داده‌اند که اکنون در یمن مورد استفاده قرار می‌گیرد.
یک مقام دولت پاکستان گفت اسلام‌آباد ماه گذشته چهار هواپیمای باری حامل تجهیزات نظامی، از جمله سامانه‌های پدافند هوایی، توپخانه سبک، پهپاد و سامانه‌های ضدپهپاد، به عدن، مقر دولت مورد حمایت عربستان در یمن، فرستاده است.
دو مقام پاکستانی و منطقه‌ای و یک دیپلمات غربی همچنین گفتند مشاوران نظامی پاکستان در کنار همتایان سعودی خود برای پشتیبانی از نیروهای یمنی در منطقه حضور دارند. پهپادهای ترکیه‌ای که عربستان پیش از جنگ کنونی خریداری کرده بود نیز بر فراز یمن به کار گرفته شده‌اند.
یکی از نگرانی‌های اصلی ریاض، احتمال پاسخ حوثی‌ها با حملات موشکی و پهپادی به تاسیسات نفتی و زیرساخت‌های عربستان است. به همین دلیل، عربستان از چند متحد خود برای تقویت سامانه‌های دفاعی درخواست کمک کرده است.
به‌گفته یک مقام پاکستانی، اسلام‌آباد بین ۳۰ تا ۴۰ هزار نیروی نظامی در عربستان مستقر کرده است که ماموریت آنها کمک به حفاظت از مرزهای زمینی این کشور و مقابله با حملات موشکی و پهپادی است. این نیروها از سال گذشته و همچنین پس از تشدید اخیر درگیری‌ها در چند مرحله وارد عربستان شده‌اند.
با این حال، به‌گفته این مقام، پاکستان تاکنون تصمیمی برای اعزام نیروهای خود به داخل یمن برای مشارکت مستقیم در جنگ نگرفته است.
فرانسه نیز اعلام کرده است که سامانه‌های دفاعی و نیروهایی را برای کمک به حفاظت از شهر بندری ینبع در ساحل دریای سرخ به عربستان اعزام خواهد کرد.
چالش نیروهای پراکنده ضدحوثی
به‌نوشته رویترز یکی از مهم‌ترین موانع پیش روی عملیات زمینی، وضعیت نیروهای یمنی مخالف حوثی‌هاست. این نیروها مجموعه‌ای از گروه‌های مختلف هستند که عربستان و امارات در مراحل قبلی جنگ داخلی یمن آنها را مسلح و آموزش داده‌اند.
محمد الباشا، تحلیلگر مسائل یمن، گفت بسیاری از نیروهای ضدحوثی هنوز سازماندهی یا آمادگی لازم برای یک عملیات طولانی‌مدت علیه نیروی نظامی منضبط حوثی‌ها را ندارند؛ به‌ویژه در شرایطی که حوثی‌ها همزمان در چند جبهه بر آنها فشار وارد می‌کنند.
اختلافات داخلی این نیروها نیز طی زمستان گذشته تشدید شد؛ زمانی که نیروهای جنوبی مورد حمایت امارات برای تصرف مناطقی در شرق یمن و اعلام برنامه جدایی تلاش کردند، اما پس از مجموعه‌ای از درگیری‌ها از نیروهای مورد حمایت عربستان شکست خوردند.
علی شهابی، تحلیلگر سیاسی سعودی نزدیک به دیدگاه‌های دولت، به رویترز گفت تا این مرحله اولویت عربستان دفاع از مواضع موجود و تثبیت خطوط مقدم بوده است، اما نیروهای تحت حمایت ریاض «قطعا به سمت عملیات تهاجمی خواهند رفت».
او در عین حال تاکید کرد که موفقیت این عملیات تا حد زیادی به عملکرد نیروهای محلی یمنی در میدان نبرد بستگی خواهد داشت.
