درگیری چندساعته نیروهای نظامی و امنیتی با افراد مسلح در سراوان به کشتهشدن حسین ظریفی، فرمانده قرارگاه سجاد سپاه، انجامید. سپاه مرگ او را تایید کرد و حالوش از کشتهشدن مسئول اطلاعات این قرارگاه و زخمیشدن دستکم ۱۳ نیروی دیگر خبر داد.
وبسایت حقوق بشری حالوش، چهارشنبه اول مهر ۱۴۰۵، بهنقل از منابع محلی گزارش داد ظریفی و احمد هراتی زراعتی، مسئول اطلاعات قرارگاه سجاد، در درگیری منطقه جهادآباد سراوان، معروف به «داب»، کشته شدند. این وبسایت وضعیت دستکم ۱۳ نیروی نظامی و امنیتی زخمیشده را وخیم توصیف کرد.
قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه در اطلاعیهای کشتهشدن ظریفی را تایید کرد. این قرارگاه در اطلاعیه مربوط به عملیات، از کشتهشدن پنج فرد مسلح و یک نیروی امنیتی خبر داد و اعلام کرد سپاه، ادارهکل اطلاعات و فرماندهی انتظامی در آن مشارکت داشتند. حالوش اعلام کرد امکان تایید مستقل آمار اعلامشده درباره تلفات این درگیری را ندارد.
کشتهشدن فرمانده قرارگاه سجاد در ادامه درگیریهای مسلحانه در سراوان رخ داد. ۲۱ شهریور نیز درگیری نیروهای حکومتی با افراد مسلح در منطقه بخشان این شهرستان،
بهگفته قرارگاه قدس، به کشتهشدن سه نیروی سپاه و چهار فرد مسلح انجامید.
حالوش در آن زمان از تبادل آتش سنگین، انفجارهای پیاپی و هدف قرار گرفتن یک خانه مسکونی با گلولههای آرپیجی خبر داده بود.
منابع حالوش زمان آغاز تیراندازی در جهادآباد در روز یکم مهر را حدود ساعت ۱۴:۱۰ اعلام کردند و گفتند درگیری پس از چند ساعت پایان یافت.
این رسانه، در ادامه، از دریافت ویدیوهای تازهای از درگیری و حضور گسترده نیروهای نظامی و امنیتی در منطقه خبر داد.
بهگفته منابع حالوش، نیروهای امنیتی پس از محاصره خانه محل درگیری در خیابان شوشتری ۸، با لودر بخشهایی از دیوارها و اطراف آن را تخریب کردند و سپس با ریختن بنزین، خانه را به آتش کشیدند.
این منابع گفتند تخریب و آتشزدن خانه در جریان تیراندازی و انفجارهای شدید در محدوده انجام شد.
حالوش افزود پس از پایان درگیری، نیروهای امنیتی و لباسشخصی در بخشهایی از جهادآباد و مسیرهای منتهی به آن مستقر شدند و با ایجاد ایستهای بازرسی، تردد شهروندان را محدود کردند. تا زمان انتشار گزارشهای حالوش، هیچ گروهی مسئولیت این درگیری را بر عهده نگرفته بود.
درگیریهای اخیر استان به سراوان محدود نبوده است. ۲۷ شهریور، مقامهای جمهوری اسلامی از کشتهشدن دو فرد مسلح و بازداشت یک نفر در درگیری با نیروهای سپاه در زاهدان خبر دادند.
بهروایت فارس، نیروهای سپاه هنگام گشتزنی در محدوده خیابان دانشگاه به یک خودرو مشکوک شدند و پس از «نافرمانی راننده»، با سرنشینان آن درگیر شدند.
حالوش نیز از زخمیشدن دستکم یک نیروی امنیتی و استقرار گسترده نیروها و ایجاد محدودیتهای تردد در زاهدان گزارش داد.
بانک مرکزی امارات چهارشنبه یکم مهر اعلام کرد همه شعب بانک ملی در این کشور از انجام تراکنشهای مالی از مبداء ایران یا به مقصد آن، از جمله تامین مالی تجارت و انتقال وجه، منع میشوند.
در اطلاعیه این نهاد «رعایت نکردن قوانین مبارزه با پولشویی، تامین مالی تروریسم و تامین مالی اشاعه سلاحهای کشتار جمعی» از جمله تخلفات بانک ملی اعلام شده است.
این تصمیم پس از تحریم مدیر شعبه دبی بانک ملی در اوایل شهریور گرفته شد. وزارت خزانهداری آمریکا او و یک شرکت مستقر در هنگکنگ را به اتهام پولشویی برای یک صرافی ایرانی تحت تحریم، به فهرست تحریمها افزود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، دوم شهریور هنگام اعلام آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، بهطور مشخص خواستار تعطیلی همه شعب بانک ملی در جهان شده بود.
او هشدار داد نهادهای تسهیلکننده پولشویی برای جمهوری اسلامی از نظام مالی مبتنی بر دلار کنار گذاشته خواهند شد.
بر اساس اطلاعات وبسایت بانک ملی، این بانک فعالیت خود را در امارات از سال ۱۹۶۹ آغاز کرد و در امارتهای مختلف این کشور هفت شعبه دارد.
با این حال، بهگزارش رویترز هنوز روشن نیست تصمیم تازه امارات بخشی از تشدید گستردهتر محدودیتها در پی تحریمهای آمریکا باشد.
وزارت امور خارجه امارات متحده عربی ۲۹ مرداد از تصمیم این کشور برای تعلیق تمام مبادلات تجاری و مالی با جمهوری اسلامی تا اطلاع ثانوی خبر داد.
این کشور اعلام کرد این تصمیم «با توجه به تشدید تنشهای منطقهای که صلح و امنیت منطقهای و بینالمللی را تضعیف میکند» اتخاذ شده است.
تصمیم ابوظبی اندکی پس از آن اعلام شد که وزارت دفاع امارات متحده عربی، حکومت ایران را به شلیک دو موشک بالستیک به سوی این کشور متهم کرد.
پیش از تعلیق روابط تجاری و مالی امارات متحده عربی با جمهوری اسلامی، این کشور فعالیت مدرسهها و مراکز آموزشی وابسته به جمهوری اسلامی را نیز متوقف کرده بود.
ایراناینترنشنال اسفند ۱۴۰۴ از دستور تعطیلی مدارس ایرانی و دانشگاه آزاد در دبی خبر داد. پلیس دبی ۲۶ اسفند همان سال «بیمارستان ایرانیان» را نیز تعطیل و بیماران بستری را به مراکز دیگر منتقل کرد.
گسترش محدودیتهای بانکی از امارات تا ترکیه و بریتانیا
بانک ملی، با هفت شعبه و دفتر اصلی در دبی، در کشوری فعالیت میکرد که از مهمترین مجراهای ارتباط اقتصادی ایران با جهان خارج بود. فشار آمریکا بر این مجرا، بانکهای خارجی طرف معامله با جمهوری اسلامی را نیز در بر گرفته است.
وزارت خزانهداری آمریکا ششم شهریور، شعب اماراتی بانک مصر را به پردازش تراکنشهای مرتبط با شبکه بانکداری سایه جمهوری اسلامی متهم کرد و پیشنهاد قطع دسترسی این شعب به نظام بانکی آمریکا را ارائه داد.
در ترکیه نیز نهاد ناظر بانکی ۲۵ شهریور اعمال حقوق سهامداران اصلی بانک گلدن گلوبال، بهجز دریافت سود، را به صندوق بیمه سپردهها واگذار کرد. آمریکا پیشتر این بانک را به تسهیل تراکنشهای نیروی قدس سپاه و انتقال درآمد نفتی ایران متهم و تحریم کرده بود. گلدن گلوبال این اتهامها را رد کرده است.
در بریتانیا نیز بانک ملی پیالسی، زیرمجموعه بریتانیایی بانک ملی ایران، با محدودیتهای گسترده روبهروست. بر اساس گزارش پیشین ایراناینترنشنال، این بانک با مجوز عمومی خزانهداری بریتانیا تنها اجازه پرداخت برخی هزینهها، از جمله حقوق و بازنشستگی کارکنان بریتانیایی، خدمات فناوری اطلاعات و دستمزد حسابدار را دارد. اعتبار این مجوز ۳۰ مهر ۱۴۰۵ پایان مییابد و تصمیم درباره تمدید آن با خزانهداری بریتانیاست.
صنعت هوایی در کنار شبکه بانکی، هدف فشار آمریکا
در کنار محدود کردن دسترسی بانکی، آمریکا خدماترسانی به صنعت هوایی ایران را نیز هدف کارزار طرد اقتصادی قرار داده است. وزارت خزانهداری ۱۷ شهریور، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و شماری از شرکتها و واسطههای خارجی را تحریم کرد و به ارائهدهندگان خدمات درباره خطر قطع دسترسی به نظام مالی جهانی هشدار داد.
در پی این فشارها، شرکت هواپیمایی ماهان اعلام کرد بنا بر تصمیم مراجع هوانوردی عمان و ترکیه، پروازهایش به مسقط از ۲۶ شهریور و به استانبول و آنکارا از ۳۰ شهریور متوقف میشود. گرجستان نیز از توقف پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی از ۳۰ شهریور خبر داد.
دو منبع دولتی عراق هم به خبرگزاری فرانسه گفتند بغداد پرواز شرکتهای ایرانی را از بامداد ۳۱ شهریور، در راستای تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا، تعلیق میکند. این محدودیتها همزمان مسیرهای ارتباط هوایی ایران با کشورهای اطراف و امکان دسترسی جمهوری اسلامی به خدمات مالی بینالمللی را کاهش دادهاند.
پزشکیان چهارشنبه اول مهر در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک گفت: «صلحی که برای همه نباشد، صلح نیست. یا امنیت را با هم خواهیم ساخت یا ناامنی را با یکدیگر تحمل خواهیم کرد.»
او در سخنان خود بارها بر قدرت جمهوری اسلامی تاکید کرد و گفت که نداشتن قدرت خطرناک است.
همزمان، یک مقام ارشد حکومت به رویترز گفت تهران در حال بررسی پاسخ واشینگتن به پیشنهاد جمهوری اسلامی برای پایان دادن به درگیریها است و در گفتوگوهای غیرمستقیم سهشنبه ۳۱ شهریور، بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی آمریکا بررسی شد.
بهگفته این مقام، تهران پیشنهاد کرده است در صورت کاهش فشار نظامی و رفع محاصره بندرهای ایران، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی شود.
او پایان دائمی خصومتها و رفع محاصره را از اولویتهای تهران دانست و گفت با وجود اختلافهای زیاد، روند دیپلماتیک ادامه دارد.
پزشکیان نیز در سخنرانی خود، بهرهمندی دیگر کشورها از تنگه هرمز در شرایط بسته بودن راه کشتیرانی ایران را نپذیرفت و گفت استقرار ناوگانهای متخاصم و گسترش جنگ، امنیت کشتیرانی را تامین نمیکند.
او با نسبت دادن آغاز جنگ به آمریکا و اسرائیل گفت جمهوری اسلامی «با قدرت» دفاع کرد، اما «برای صلح از مذاکره نمیگریزد».
پزشکیان درباره برنامه هستهای نیز گفت ایران انحصار دانش هستهای در چند کشور را نمیپذیرد و سلاح هستهای را عامل امنیت نمیداند.
رییس دولت جمهوری اسلامی سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را نشانه «خوی قلدری و منطق زور» و مغایر با منشور سازمان ملل خواند.
او گفت پس از سخنان ترامپ و «تروریست» خواندن جمهوری اسلامی، تصمیم گرفت عکس علی خامنهای، رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی، و دانشآموزان مدرسه میناب را به حاضران نشان دهد.
همزمان با آغاز سخنرانی پزشکیان در دومین روز مجمع عمومی سازمان ملل، هیاتهای نمایندگی برخی کشورها از جمله ایالات متحده و اسرائیل جلسه را ترک کردند. دختر پزشکیان بهعنوان یکی از اعضای هیات ایرانی هنگام سخنرانی پدرش در صحن سازمان ملل حضور داشت.
روایت تهران و واشینگتن از گفتوگوهای نیویورک
سخنان پزشکیان درباره آمادگی برای گفتوگو در حالی مطرح شد که مذاکرات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در حاشیه مجمع عمومی با انتقاد شماری از مقامها و رسانههای وابسته به سپاه پاسداران روبهرو شد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت این تعامل از طریق میانجی قطری صورت گرفت و هیات ایرانی دیدگاهها و شروط خود را درباره تنگه هرمز، امنیت منطقه و دیپلماسی به طرف آمریکایی منتقل کرد.
او تاکید کرد این مواضع تازه نبود و حضور هیات در نیویورک فرصتی برای ابلاغ دوباره آن بود.
ویتکاف نیز بامداد اول مهر در ایکس نوشت میانجیها در طول روز میان دو طرف در رفتوآمد بودند و یک دور گفتوگو را به پایان رساندند. او ابراز امیدواری کرد مذاکرات سازنده و نویدبخش باشد و گفت تلاش میانجیها ادامه دارد.
ترامپ ۳۱ شهریور از نشست سهساعته هیاتهای دو کشور خبر داده و آن را «بسیار خوب» و «بسیار سازنده» توصیف کرده بود. او همچنین از برنامهریزی برای نشست دیگری در آینده نزدیک خبر داد.
خبرگزاری صدا و سیما پس از اظهارات ترامپ، به نقل از یک «منبع اختصاصی» گزارش داد عراقچی درخواست ویتکاف را برای ابلاغ شروط بازگشایی تنگه هرمز پذیرفت. این منبع رفع فوری محاصره دریایی، پرداخت همه اموال مسدودشده ایران و پایان جنگ در همه «جبهههای مقاومت» را از این شروط برشمرد.
در مقابل، یک منبع آمریکایی حاضر در نشست به العربیه گفت واشینگتن درخواست تهران برای رفع محاصره را رد کرد و اختلافها و موانع عمدهای همچنان باقی است.
درخواست عذرخواهی و تهدید به استیضاح عراقچی
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، چهارشنبه در گفتوگو با شبکه خبر صدا و سیما گفت در جلسهای با پزشکیان و عراقچی تصمیم گرفته شد شروط جمهوری اسلامی در آمریکا ابلاغ شود.
او تاکید کرد شرط تازهای مطرح نشده و تا زمان تحقق خواستههای تهران، تنگه هرمز باز نمیشود و مذاکرهای صورت نمیگیرد.
با این حال، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ابلاغ شروط را توجیه مناسبی برای آنچه «دیدار» عراقچی و ویتکاف خواند، ندانست و خواستار عذرخواهی رسمی وزیر امور خارجه شد. تسنیم این اقدام را «هدیه بزرگی به ترامپ» توصیف کرد و از عراقچی خواست توضیح دهد با چه مجوزی آن را انجام داده است.
تسنیم همچنین در خبری نوشت مذاکره عباس عراقچی با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، بدون هماهنگی وکسب مجوز از نهادهای سیاستگذار و مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی صورت گرفته است.
این خبرگزاری، حضور عراقچی در این مذاکرات را «تعامل و اقدام غلط» خواند و تاکید کرد که برخی ادعاها مبنی بر هماهنگ بودم این اقدام درست نیست و ضروری است که عراقچی درباره این اقدام غلط که مخالف مصالح و منافع ملی است به نهادهای مربوط و ملت ایران پاسخگو باشد که با چه محاسبهای مرتکب این «خطای بزرگ» شده است.
ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز اول مهر در ایکس نوشت شروط تهران پیشتر ابلاغ شده و «ملاقات غیرقانونی به بهانه شروط» نشانه ضعف است.
او خواستار توضیح عراقچی درباره مجوز و مبنای این اقدام شد.
حسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، هم در گفتوگو با فارس اعلام کرد مجلس از همه ابزارهای نظارتی، از جمله استیضاح عراقچی، استفاده خواهد کرد.
او حضور نماینده جمهوری اسلامی هنگام سخنرانی ترامپ را نیز «مایه ننگ» و «تاسف» خواند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، همچنین در یادداشتی درباره سفر هیات ایرانی هشدار داد «تلههای دیپلماتیک» باید جدی گرفته شود و مذاکره را از نگاه سیاستمداران آمریکایی «ابزار فریب» توصیف کرد.
تهدیدهای نظامی در کنار مذاکرات
در کنار این مخالفتها، مقامهای نظامی جمهوری اسلامی به تهدیدهای ترامپ پاسخ دادند. رییسجمهوری آمریکا ۳۱ شهریور گفت در صورت مشاهده فعالیت در مجموعه زیرزمینی کوه کلنگ گزلا، نزدیک تاسیسات نطنز، آمریکا به آن حمله خواهد کرد.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، به العربیه گفت جمهوری اسلامی دیپلماسی را رد نمیکند، اما به حمله آمریکا به هر نقطهای از ایران پاسخ خواهد داد. ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز در بیانیهای، آمریکا و اسرائیل را به ضربات «شدیدتر» و «غیرقابلپیشبینی» تهدید کردند.
محسن رضایی نیز در واکنش به طرح آمریکا برای تحریم هواپیماهای ایرانی، از کشورهای منطقه خواست با واشینگتن همراه نشوند. او بهطور تلویحی صنعت مسافربری کشورهای منطقه را تهدید کرد و گفت: «اگر نگذارند هواپیماهای ایران سفر کنند فرودگاههای آنان هم نمیتوانند پرواز داشته باشند.»
عمده پیامها نشون میدهد که حضور سران جمهوری اسلامی در نیویورک، برای بسیاری از شهروندان، نه یک رویداد دیپلماتیک، بلکه آزمونی برای مساله پاسخگویی درباره سرکوب داخلی است.
پرتکرارترین واکنش، مطالبه بازداشت پزشکیان و عراقچی در آمریکاست؛ مخاطبان حضور آنها در نیویورک را فرصتی برای پاسخگو کردن مقامهای جمهوری اسلامی در قبال جنایاتشان دانستند.
شماری از شهروندان، زهران ممدانی، شهردار نیویورک، را خطاب قرار دادند و پرسیدند او که قبلا بارها پیگیر بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در صورت ورود به این شهر شده بود، حالا قصد دارد درباره دستگیری عاملان و آمران کشتار هزاران ایرانی سکوت کند؟
درخواست بازداشت پزشکیان و عراقچی
یکی از مخاطبان از فردیس کرج، با اشاره به گزارشهای اخیر نهادهای حقوق بشری، پرسید چرا مقامهای جمهوری اسلامی که در سرکوب ۴۰ هزار معترض دی مسئولیت داشتهاند، در نیویورک بازداشت نمیشوند.
مخاطب دیگری نیز نوشت حالا که در نیویورک هستند، فرصت خوبی است تا پزشکیان و عراقچی را بازداشت کنند.
هیات حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران در گزارش تازه خود اعلام کرد بسیاری از موارد نقض حقوق بشر در سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، از جمله قتل، حبس و محرومیت شدید از آزادی، در حد «جنایت علیه بشریت» بودهاند.
سارا حسین، رییس این هیات، گفت شمار واقعی قربانیان میتواند «بهطور قابل توجهی» بیش از آمار اعلامشده حکومت باشد.
این یافتهها در پیامهای مخاطبان نیز بازتاب داشت.
یک شهروند پیشنهاد کرد همزمان با حضور مقامهای جمهوری اسلامی در سازمان ملل، تصاویر و اسناد مربوط به کشتار معترضان در اختیار این نهاد قرار گیرد.
برخی مخاطبان مستقیما دونالد ترامپ را خطاب قرار دادند و از او خواستند به جای میزبانی یا مذاکره با این گروه، درباره اتهامهای مربوط به سرکوب اقدام کند.
شهروندی نیز گفت: «شهردار نیویورک که میخواست نتانیاهو را بازداشت کند، احیانا قصد ندارد جنایتکاران کت شلواری که عضو شعام هستند و امضایشان پای قتلعام ۱۹-۱۸ دی ثبت شده را دستگیر کند؟»
انتقاد از صدور روادید آمریکا برای هیات جمهوری اسلامی
شماری از مخاطبان از آنچه «استاندارد دوگانه غرب» خواندند، انتقاد کردند؛ یعنی محکوم کردن نقض حقوق بشر از یک سو و پذیرش مقامهای جمهوری اسلامی از سوی دیگر.
یک مخاطب پرسید: «سوال من این است که مگر آقای ترامپ همیشه از کشتار دی نمیگفت؟ پس چرا به سر دستههای قاتلان فرزندان ایران ویزا داده است؟»
وزارت امور خارجه آمریکا پیشتر گفته بود صدور مجوز ورود اعضای اصلی هیات جمهوری اسلامی به سازمان ملل، در چارچوب تعهدات واشینگتن بهعنوان کشور میزبان سازمان ملل انجام شده، هرچند محدودیتهایی برای رفتوآمد هیات اعمال شده است.
دولت آمریکا همچنین با درخواست حفاظت امنیتی عراقچی در مدت حضورش موافقت کرده بود.
شهروندی در همین زمینه خطاب به رییسجمهوری آمریکا نوشت: «نهادهای وابسته به سازمان ملل میگویند سران جمهوری اسلامی مرتکب جنایت علیه بشریت شدهاند. چرا الان آزادانه و حتی با اسکورت شما در آمریکا و سازمان ملل هستند؟»
شماری از مخاطبان این وضعیت را نشانه سیاست یک بام و دو هوای دولتهای غربی دانستند.
مخاطبی نیز گفت شاید برای غرب امکان دستگیری مقامهای جمهوری اسلامی وجود ندارد، و پیشنهاد داد ایرانیان خارج از کشور با تجمع مقابل مقر سازمان ملل، اعتراض خود را بیان کنند.
«پزشکیان عروسک خیمهشببازی است»
یکی از محورهای پررنگ پیام شهروندان درباره پزشکیان این است که او مستقل نیست و اختیاری ندارد و حضورش در سازمان ملل، بیشتر نمایشی از ساختار قدرت جمهوری اسلامی است.
شهروندان در این پیامها بارها از پزشکیان با عنوان «عروسک خیمهشببازی»، «عروسک کوکی» و «آبدارچی مافیای قدرت» یاد کردند و کلیت این حضور، را «سیرک» جمهوری اسلامی برای نمایش مشروعیت خواندند.
برخی به حضور بیفایده این هیئت در نیویورک اشاره کردند.
شهروندی نوشت سالها دستاورد جمهوری اسلامی از حضور در سازمان ملل، خرید از فروشگاههای نیویورک بود که به لطف ترامپ آن هم از بین رفت.
مخاطبی دیگر گفت: «از قدیم گفتهاند طرف را در ده راه نمیدادند، سراغ خانه کدخدا را میگرفت؛ حکایت اینها در سازمان ملل است.»
شهریور سال گذشته وزارت امور خارجه آمریکا از اعمال محدودیت در دسترسی هیات اعزامی جمهوری اسلامی به فروشگاههای عمدهفروشی و کالاهای لوکس حین اقامت آنها در نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل خبر داده بود.
در تعدادی از پیامها همچنین ترس از «معامله» با جمهوری اسلامی دیده میشود.
برخی این نگرانی را مطرح کردند که پرونده سرکوب و کشتار، در برابر ملاحظات دیپلماتیک به حاشیه رانده شود.
پایگاه خبری بلومبرگ چهارشنبه اول مهر با استناد به دادههای وبسایت رهگیری «فلایترادار۲۴» گزارش داد پروازهایی از ایران به مقصدهایی از جمله بانکوک و پوکت در تایلند، شانگهای در چین و کابل در افغانستان انجام شدهاند.
پاوینا جاریاتیتیپونگ، رییس شرکت فرودگاههای تایلند، گفت این شرکت نمیتواند پروازهایی را که مطابق مقررات بینالمللی انجام میشوند، متوقف کند.
او افزود: «ما هیچ مقررات یا دستوری از دولت یا وزارت امور خارجه تایلند دریافت نکردهایم، بنابراین کاری جز پذیرش این پروازها نمیتوانیم انجام دهیم.»
با این حال، شرکت فرودگاههای تایلند اعلام کرده است در صورت صدور دستور از سوی مقامهای این کشور، امکان تعلیق پروازهای ایرانی وجود دارد.
گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، سهشنبه ۳۱ شهریور تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایران را «غیرقانونی» خواند.
او گفت پکن همواره با «تحریمهای یکجانبهای» که با قوانین بینالمللی مطابقت ندارند و به تایید شورای امنیت سازمان ملل نرسیدهاند، مخالف است.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. این بسته شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی بود.
تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، پیشتر اعلام کرد از اول مهر فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایران در خارج از کشور متوقف خواهد شد و ارائه سوخت، خدمات فرودگاهی یا فروش بلیت به این شرکتها میتواند ارائهدهندگان این خدمات را در معرض حذف از نظام مالی دلاری آمریکا قرار دهد.
این تحریمها بهطور خودکار ورود هواپیماهای ایرانی به همه کشورها را ممنوع نمیکنند و به معنای بسته شدن حریم هوایی کشورهای دیگر به روی پروازهای ایران نیستند.
با این حال، شرکتهای هواپیمایی برای ادامه پروازهای بینالمللی به سوخترسانی، خدمات زمینی، فروش بلیت و خدمات بانکی وابستهاند و خطر تحریم شرکتهای ارائهدهنده این خدمات میتواند فعالیت آنها را با محدودیت جدی روبهرو کند.
به عبارت دیگر، اپراتورهای فرودگاهی و شرکتهای خارجی ارائهدهنده خدماتی مانند سوخترسانی در صورت ادامه همکاری با خطوط هوایی ایرانی با خطر تحریمهای ثانویه آمریکا مواجه خواهند شد.
تحریمهای ثانویه محدودیتهایی هستند که یک کشور علیه افراد یا شرکتهایی در کشورهای ثالث اعمال میکند تا آنها را از معامله با کشور، بخش یا اشخاص تحت تحریم بازدارد.
گزارشهای متناقض درباره پروازها به ترکیه
بلومبرگ در ادامه گزارش داد دستکم هفت پرواز تجاری ایرانی اول مهر از تهران راهی استانبول شدند که پروازهایی از شرکت دولتی ایرانایر هم در میان آنها به چشم میخورد.
پروازهای شرکتهای وارش و ایرانایرتور به مقصد ازمیر نیز در این تاریخ در حال انجام بودند.
با وجود این، یک مسافر که قصد سفر از تهران به استانبول را داشت، به ایراناینترنشنال گفت برای اول مهر موفق نشده است هیچ پروازی پیدا کند.
خبرگزاری فرانسه اول مهر به نقل از یک آژانس مسافرتی در تهران گزارش داد پروازها به بغداد، مسقط، قطر، گرجستان و جمهوری آذربایجان متوقف شدهاند، اما پرواز به چند مقصد دیگر، از جمله چین، همچنان برقرار است.
خبرگزاری رویترز ۳۱ شهریور به نقل از دو منبع در سازمان هواپیمایی کشوری عراق نوشت دولت این کشور به مقامهای هوانوردی دستور داده است پروازهای ایران به بغداد را از اول مهر تعلیق کنند.
مجید اخوان، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری، نیز از لغو پروازهای ایران به بغداد و مسقط خبر داد و گفت: «در حال هماهنگی و رایزنی هستیم تا پروازهایی که مقصد آنها بغداد است، به سمت فرودگاه نجف هدایت شوند.»
توقف پرواز برخی شرکتهای خارجی به ایران
یکی از نمایندگان شرکت هواپیمایی ترکیش پیش تر اعلام کرد این شرکت تمام پروازهای خود به ایران را دستکم تا مارس ۲۰۲۷ (اواسط اسفندماه) متوقف کرده است.
به گفته او، هیچ پروازی پیش از آن تاریخ برنامهریزی نشده و تضمینی هم برای ازسرگیری پروازها در مارس وجود ندارد.
شرکت هواپیمایی امارات نیز اعلام کرد دیگر به تهران پرواز نمیکند. لوفتهانزا و هواپیمایی اتریش هم گفتند پروازهای رفتوبرگشت به ایران دستکم تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ (دوم آبان) متوقف میماند و ازسرگیری آنها پس از این تاریخ قطعی نیست.
هواپیمایی قطر نیز خبر داد پروازهایش به ایران بهدلیل محدودیتهای حریم هوایی متوقف شده است. به گفته این شرکت، ازسرگیری این پروازها بهطور موقت برای ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶ (هشتم آذر) برنامهریزی شده، اما این تاریخ ممکن است تغییر کند.
رسانه آی۲۴نیوز ۳۱ شهریور گزارش داد شرکت ایجت نیز پروازهای ورودی و خروجی خود به ایران را لغو کرده است.
