ترامپ: مقامهای ایرانی اندکی پیش تماس گرفتند و خواستار توافق شدند
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بامداد پنجشنبه همزمان با حملات آمریکا به اهدافی در ایران گفت مقامهای جمهوری اسلامی تماس گرفتند و «بهشدت» خواهان توافق شدند اما او مطمئن نیست که توافق کند یا نه.
دونالد ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در ایرفورس وان گفت: «آنها اندکی پیش تماس گرفتند، بهشدت میخواهند توافق کنند؛ فقط نمیدانم آیا شایستگی توافقکردن را دارند یا نه.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا به درگیری نظامی تمامعیار علیه جمهوری اسلامی بازمیگردد، گفت: «نمیدانم، اما خیلی سریع پیروز میشویم.»
دونالد ترامپ همچنین گفت: «نمیدانم آیا به توافق پایبند میمانند یا نه، مسئله همین است.»
رییسجمهوری آمریکا بار دیگر اظهارات خود را تکرار کرد که آمریکا پیشتر در ایران «از نظر نظامی پیروز شده است» و افزود جمهوری اسلامی «چیز زیادی برایش باقی نمانده» و «بهشدت» میخواهد توافق کند.
نیویورکتایمز به نقل از منابع آگاه گزارش داد سرویس مخفی آمریکا به رییسجمهوری ایالات متحده، توصیه کرده بود پس از پایان نشست ناتو در ترکیه، از هواپیمای جدید «ایر فورس وان» که قطر به او هدیه داده است، برای ترک آنکارا استفاده نکند.
بر اساس این گزارش، ترامپ از روی احتیاط و به دلیل نگرانی از تهدید احتمالی حکومت ایران، با مدل قدیمیتر ایر فورس وان از آنکارا خارج شد، هرچند منابع آمریکایی تاکید کردند هیچ تهدید مشخص و مستقیمی شناسایی نشده بود.
سرویس مخفی آمریکا در پاسخ به درخواست نشریه هیل نیز برای اظهارنظر درباره این ارزیابی، به پیامی که ترامپ ساعاتی پیش در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرده بود، ارجاع داد.
ترامپ در آن پیام نوشت هواپیمای اهدایی قطر پیش از رسیدن او به پایگاه نیروی هوایی سلطنتی میلدنهال در انگلستان منتقل شده بود تا به درخواست نیروهای مستقر در این پایگاه، به آنها نمایش داده شود.
او افزود این توقف در مسیر بازگشت از ترکیه به آمریکا انجام شد و «تقریباً هیچ انحرافی از مسیر پرواز» ایجاد نکرد.
ترامپ بخش پایانی سفر خود را از پایگاه هوایی میلدنهال با هواپیمای جدید انجام داد.
هواپیمای جدید ایر فورس وان یک فروند بوئینگ ۷۴۷-۸ است که قطر آن را به ترامپ هدیه داده و شرکت پیمانکار دفاعی التریهریس طی ۱۰ ماه آن را از یک هواپیمای تجاری به هواپیمای ریاستجمهوری تبدیل کرده است. با این حال، برخی تجهیزات نظامی، از جمله قابلیت سوختگیری هوایی، هنوز روی آن نصب نشده است.
این هواپیما بیش از پنج متر از مدل قدیمی ایر فورس وان بلندتر است، اما هواپیمای قدیمی همچنان به مجموعه کامل سامانههای دفاعی دوران جنگ سرد مجهز است و توانایی مقابله با موشکهای ضدهوایی مهاجم را حفظ کرده است.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران تاکید کرد تغییر برنامه پروازی او به دلیل نگرانی امنیتی نبوده است.
او با این حال گفت خبرنگارانی که همراه او سفر میکنند، به دلیل «آدمهای پستی که باید با آنها سر و کار داشته باشیم» در «پروازی خطرناک» حضور دارند؛ اظهارنظری که به نوشته هیل، به نظر میرسد اشارهای به ایران باشد. ترامپ ساعاتی پیش نیز جمهوری اسلامی را «تفاله» توصیف کرده بود.
این سفر یک روز پس از آن انجام شد که آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر حملات متقابل خود را در پی تنش بر سر تنگه هرمز از سر گرفتند.
حکومت ایران روز سهشنبه ۱۶ تیر به سوی سه کشتی در این آبراه راهبردی شلیک کرد و مدعی شد بر این مسیر حیاتی کشتیرانی کنترل دارد.
ترامپ نیز اعلام کرد توافق موقت با جمهوری اسلامی عملاً «پایان یافته است» و هشدار داد حملات آمریکا علیه ایران بهزودی از سر گرفته خواهد شد و این بار زیرساختهای غیرنظامی نیز در فهرست اهداف قرار خواهند گرفت.
به نوشته اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی، جنگی که در ابتدا با هدف تضعیف توان موشکی جمهوری اسلامی و نابودی آنچه از برنامه هستهای ایران باقی مانده بود آغاز شد، اکنون به نبردی بدون چشمانداز مشخص بر سر تنگه هرمز تبدیل شده است.
یکی از مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفت مدت و شدت مرحله جدید درگیری کاملا به اقدامات بعدی جمهوری اسلامی بستگی دارد. او گفت اگر تهران به حملات خود علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز ادامه دهد، این رویارویی ممکن است یک یا دو روز، یک هفته یا حتی یک ماه ادامه پیدا کند.
این مقام افزود: «قرار است ضربهای به آنها بزنیم تا بفهمند شوخی نداریم.»
به گزارش اکسیوس، همزمان با متوقف شدن روند دیپلماسی، فشار نظامی بار دیگر به محور اصلی راهبرد دونالد ترامپ تبدیل شده است.
ترامپ روز چهارشنبه ۱۷ تیر ماه اعلام کرد آتشبس ۶۰ روزهای که در یادداشت تفاهم میان دو طرف پیشبینی شده بود، پس از تبادل حملات ناشی از حمله جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری، «پایان یافته است.»
پس از آن، آمریکا دومین دور حملات خود را در نزدیکی تنگه هرمز آغاز کرد؛ حملاتی که برای نخستین بار طی چند ماه گذشته، زیرساختهایی در داخل ایران را نیز هدف قرار داد.
جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین را هدف حملات موشکی قرار داد و همزمان تاکید کرد از مطالبه خود درباره کنترل تنگه هرمز عقبنشینی نخواهد کرد.
با این حال، ترامپ ساعاتی بعد نشانههایی از تمایل به کاهش تنش نشان داد و در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری گفت مقامهای ایرانی «مدتی پیش تماس گرفتهاند» و «میخواهند توافق کنند.»
او در عین حال افزود مشخص نیست تهران به هیچ توافقی پایبند بماند. ترامپ گفت: «نمیدانم ارزش توافق کردن را دارند یا نه. راستش را بخواهید، تا حدی غیرقابل پیشبینی هستند.»
مقامهای ایرانی تاکنون وجود چنین تماس مستقیمی را تایید نکردهاند.
در مقابل، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، آمریکا را به «زورگویی و بدعهدی» متهم کرد و هشدار داد تنگه هرمز تنها با «ترتیبات ایرانی» باز خواهد شد.
او در شبکه ایکس نوشت: «اگر حمله کنید، پاسخ خواهید گرفت. تنگه هرمز فقط با ترتیبات ایرانی باز میشود، نه با تهدیدهای آمریکا.»
به نوشته اکسیوس، بازگشایی تنگه هرمز و تضمین آزادی عبور کشتیهای تجاری اکنون به یکی از اهداف اصلی دولت ترامپ تبدیل شده است، زیرا واشینگتن آن را برای ثبات بازارهای جهانی انرژی ضروری میداند.
در مقابل، جمهوری اسلامی حفظ نقش خود در کنترل تنگه هرمز را به یکی از مهمترین اهدافش در هر توافق احتمالی برای پایان جنگ تبدیل کرده است.
این گزارش میافزاید اختلاف دو طرف بر سر نحوه اجرای بندهای مربوط به تنگه هرمز در یادداشت تفاهم، اکنون به یکی از عوامل اصلی فروپاشی توافق تبدیل شده است.
بر اساس این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی باید عبور امن کشتیها از تنگه هرمز را تضمین میکرد، اما مقامهای ایرانی پس از امضای نفاهمنامه، آمریکا را متهم کردند بدون هماهنگی با تهران، کشتیها را از مسیر جنوبی نزدیک سواحل عمان عبور داده و توافق را نقض کرده است.
اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت کاخ سفید اکنون معتقد است فضای بیشتری برای تشدید فشار نظامی در اختیار دارد، زیرا طی هفتههای گذشته صدها نفتکش توانستهاند از مسیر جنوبی تنگه هرمز عبور کنند. به گفته این مقامها، همین مساله نگرانی دولت آمریکا درباره جهش فوری قیمت جهانی نفت را کاهش داده است.
یک مقام آمریکایی همچنین گفت تشدید دوباره تنشها ناشی از نارضایتی جناحهای تندرو در ساختار قدرت جمهوری اسلامی است که معتقدند یادداشت تفاهم دستاورد ملموسی برای تهران نداشته است.
به گفته او، جمهوری اسلامی با وجود معافیتهای تحریمی، همچنان در فروش نفت با مشکلات جدی روبهرو بوده، زیرا بانکها تراکنشهای مالی را تایید نمیکردند و بسیاری از کشورها نیز حاضر نبودند بر معافیتهای موقت آمریکا تکیه کنند.
این مقام افزود هیچیک از داراییهای مسدودشده ایران نیز آزاد نشده است، زیرا تهران هنوز اقدامات هستهای پیشبینیشده در توافق را انجام نداده است. او همچنین گفت توافقی که آمریکا میان اسرائیل و لبنان میانجیگری کرد، بخش مربوط به لبنان در یادداشت تفاهم را در عمل بیاثر کرده است.
به گفته این مقام، بخشی از رهبران جمهوری اسلامی از این روند ناراضی بودند و به همین دلیل حملات جدید را آغاز کردند. او افزود: «ما هم تصمیم گرفتیم پاسخ سختی بدهیم. این یک روند است؛ صبر داریم، اما اگر به توافقی که میخواهیم نرسیم، آن را اجرا نخواهیم کرد.»
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز تاکید کرد موضع واشینگتن تغییری نکرده است. او گفت تنگه هرمز باید باز بماند و اگر جمهوری اسلامی تلاش کند آن را ببندد، ارتش آمریکا پاسخ خواهد داد.
ونس افزود: «یا این موضوع را میپذیرند، یا همان اتفاقی که دیشب برایشان افتاد، دوباره تکرار خواهد شد. این روند تا زمانی ادامه مییابد که مسیر کشتیرانی را باز کنند و دست از حمله به کشتیها بردارند.»
