جمهوری اسلامی لغو مجوز نفت ایران را نشانه سوء‌نیت و غیرقابل اعتماد بودن آمریکا دانست

فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، بامداد چهارشنبه ۱۷ تیر به وقت ایران، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که مجموعه‌ای از حملات سنگین علیه ایران را آغاز کرده‌ تا هزینه سنگینی بابت هدف قرار دادن و حمله به کشتی‌های تجاری با خدمه غیرنظامی و بی‌گناه در یک آبراه بین‌المللی بر حکومت ایران تحمیل کنند.

سنتکام افزود حملات آمریکا در پاسخ به حملات ایران علیه سه کشتی تجاری که در حال عبور از تنگه هرمز بودند انجام شده است.

به گفته آمریکا، اقدام جمهوری اسلامی نمونه‌ای آشکار از رفتار تهاجمی، غیرقابل توجیه و خطرناک است و نقض صریح آتش‌بس به شمار می‌رود.

این درحالی است که ۲۸ فوریه ۲۰۲۲، چهار روز پس از شروع حنگ اوکراین، هیئت اجرایی کمیته بین‌المللی المپیک به فدراسیون‌های ورزشی توصیه کرد ورزشکاران و مقام‌های روسیه و بلاروس را از تمامی مسابقات بین‌المللی محروم کنند.

فیفا، یوفا و بسیاری از فدراسیون‌های جهانی نیز در پی این تصمیم، تیم‌های ملی و باشگاهی روسیه را تا اطلاع ثانوی از رقابت‌ها کنار گذاشتند. همچنین کمیته بین‌المللی المپیک، نشان المپیک را از مقام‌های ارشد دولت روسیه، از جمله ولادیمیر پوتین، پس گرفت.

به گزارش رویترز، کمیته المپیک روسیه در اکتبر ۲۰۲۳، پس از آنکه شوراهای المپیک مناطق اشغال‌شده اوکراین شامل لوهانسک، دونتسک، خرسون و زاپوریژیا را به رسمیت شناخت، از سوی IOC تعلیق شده بود. کمیته بین‌المللی المپیک اعلام کرد این اقدام مغایر منشور المپیک و ناقض تمامیت ارضی کمیته المپیک اوکراین است.

با این حال، IOC اعلام کرد کمیته المپیک روسیه تأیید کرده که دیگر هیچ فعالیتی در این مناطق ندارد و نخواهد داشت؛ موضوعی که زمینه لغو تعلیق را فراهم کرده است. با وجود این، IOC هنوز درباره اجازه استفاده روسیه از پرچم، رنگ‌های ملی و سرود این کشور در المپیک ۲۰۲۸ تصمیم‌گیری نکرده است.

کرستی کاونتری، رئیس کمیته بین‌المللی المپیک، در نشست خبری گفت: «ما هیچ جنگی، از جمله این جنگ را تأیید نمی‌کنیم و همچنان از اوکراین حمایت خواهیم کرد؛ اما معتقد نیستیم ورزشکاران باید بهای اقدامات دولت‌های خود را بپردازند.»

او افزود: «هدف این تصمیم، فراهم کردن فرصت حضور ورزشکاران روس در رقابت‌های ورزشی است و نباید آنان را مسئول تصمیم‌های دولتشان دانست.»

وزیر ورزش روسیه، میخائیل دگتیارف، نیز این تصمیم را چراغ سبزی برای بازگشت کامل ورزشکاران روس به عرصه ورزش بین‌المللی توصیف کرد.

ورزشکاران روسیه پیش‌تر در المپیک ۲۰۲۴ پاریس و المپیک زمستانی ۲۰۲۶ میلان تنها با عنوان ورزشکار بی‌طرف و بدون پرچم و سرود ملی در مسابقات شرکت کرده بودند.

واکنش‌های انتقادی

این تصمیم با واکنش منفی اوکراین و برخی نهادهای ورزشی همراه شد. وزارت امور خارجه اوکراین آن را «نگران‌کننده» خواند و از کشورهای میزبان مسابقات خواست همچنان استفاده از نمادهای دولتی روسیه را ممنوع نگه دارند.

دو نهاد مدافع حقوق ورزشکاران، Global Athlete و FairSport، نیز در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که این تصمیم با اصول المپیک سازگار نیست و با وجود جنگ اوکراین و سابقه دوپینگ سازمان‌یافته روسیه، استانداردهای پاسخگویی IOC را کاهش می‌دهد.

همه فدراسیون‌ها از تصمیم IOC پیروی نمی‌کنند

با وجود لغو تعلیق کمیته المپیک روسیه، بازگشت کامل ورزشکاران این کشور به همه رشته‌ها قطعی نیست؛ زیرا بسیاری از فدراسیون‌های بین‌المللی همچنان محرومیت‌های مستقلی علیه ورزشکاران روس اعمال می‌کنند.

برای نمونه، شورای جهانی اتلتیک هفته گذشته بار دیگر بر ادامه محرومیت ورزشکاران روسیه و بلاروس از رقابت‌های بین‌المللی تأکید کرد و چندین فدراسیون دیگر نیز همچنان محدودیت‌های مشابهی را حفظ کرده‌اند.

از سوی دیگر، IOC اعلام کرده است تمامی ورزشکاران روسیه که به رقابت‌های بین‌المللی بازمی‌گردند، باید تمامی الزامات و آزمایش‌های ضد دوپینگ را رعایت کنند؛ موضوعی که با توجه به سابقه پرونده‌های گسترده دوپینگ دولتی روسیه، همچنان تحت نظارت دقیق این نهاد خواهد بود.

رسانه‌های حکومتی در ایران از شنیده شدن صدای انفجارهای متعدد در سیریک در جنوب ایران خبر دادند.

خبرگزاری مهر در گزارشی نوشت در اولین ساعات بامداد چهارشنبه ۱۷ تیر صدای انفجارهایی در سیریک شنیده شده است.

به‌نوشته این خبرگزاری، تا این لحظه هیچ مقام رسمی یا نهادهای نظامی و انتظامی منطقه ماهیت این صداها را تایید یا تکذیب نکرده است.

خبرنگار صدا و سیما نیز از شنیده شدن صدای انفجار در جزیره قشم خبر داده است.

هنوز جزییات بیشتری در این زمینه منتشر نشده است.

پیش‌تر نیز در پی حملات جمهوری اسلامی به کشتی‌های تجاری، آمریکا به مواضع جمهوری اسلامی در مناطق جنوبی ایران در ساحل خلیج فارس حمله کرده و هشدار داده بود که در صورت تکرار حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز، دست به اقدام نظامی خواهد زد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز ساعاتی پیش مجوز عمومی فروش نفت و محصولات پتروشیمی را که درچارچوب یادداشت تفاهم امضاشده به مدت ۶۰ روز صادر کرده بود، لغو کرد.

آرژانتین که تا ۱۱ دقیقه مانده به پایان مسابقه با نتیجه ۲ بر صفر عقب بود، با گل‌های کریستیان رومرو، لیونل مسی و گل پیروزی‌بخش انزو فرناندز در وقت‌های تلف‌شده، از شکست غیرمنتظره مقابل نماینده شمال آفریقا گریخت.

به گزارش رویترز، اسکالونی به خبرنگاران گفت: «من همیشه احساساتی می‌شوم. گاهی اشک‌هایم سرازیر می‌شود. در رختکن هم گریه کردم. بچه‌ها حتی به من می‌گویند "بچه‌گریه"، اما برایم اهمیتی ندارد.»

او افزود: «برای همه ما که ۲۰ سال فوتبال بازی کرده‌ایم، اینکه دوباره چنین احساسی را تجربه کنیم، فوق‌العاده است. فکر می‌کنم بیشتر مربیانی که سابقه بازی دارند، به خاطر همین روزها و همین احساسات و آدرنالین، مربی شده‌اند.»

اسکالونی گفت با وجود دو گل عقب بودن، هرگز احساس نکرد که بازی از دست آرژانتین خارج شده است.

او گفت: «همیشه احساس می‌کردم بازی در اختیار ماست. فارغ از نتیجه، فکر نمی‌کنم تیم بد بازی می‌کرد. ما موقعیت‌های گلزنی داشتیم.»

اسکالونی تاکید کرد که عملکرد تیمش مقابل مصر، پیشرفت قابل توجهی نسبت به مرحله قبل داشت؛ جایی که آرژانتین برای شکست دادن کیپ ورد با نتیجه ۳ بر ۲ به ۱۲۰ دقیقه زمان نیاز داشت و در یک دیدار بسیار فیزیکی، نشانه‌هایی از آسیب‌پذیری نشان داده بود.

او گفت: «مقابل کیپ ورد وضعیت بدتر بود و واقعا به دردسر افتاده بودیم. امروز حتی وقتی ۲ بر صفر عقب بودیم، این حس وجود داشت که بالاخره فرصتی به دست می‌آوریم و می‌توانیم بازی را برگردانیم. امروز کاملا متفاوت فوتبال بازی کردیم.»

اسکالونی همچنین از کاپیتان ۳۹ ساله تیمش، لیونل مسی، که در نیمه نخست یک پنالتی را از دست داد و پس از نقش‌آفرینی در بازگشت آرژانتین با یک گل و یک پاس گل، اشک ریخت، تمجید کرد.

او گفت: «مطمئنم که او برای چنین لحظه‌هایی فوتبال بازی می‌کند. اینکه در این مقطع از دوران حرفه‌ای‌اش هنوز بتواند چنین احساساتی را تجربه کند، واقعا قابل توضیح نیست.»

سرمربی آرژانتین در پایان افزود: «این لحظه‌ای فراموش‌نشدنی بود؛ یکی از بهترین لحظات. از اینجا به بعد هر اتفاقی هم بیفتد، این تیم به من این احساس را می‌دهد که حتی وقتی همه‌چیز برخلاف میلش پیش می‌رود، هرگز دست از باور کردن برنمی‌دارد.»

وزارت خزانه‌داری آمریکا سه‌شنبه ۱۶ تیر با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد مجوز قبلی درباره تولید، فروش و انتقال نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی با منشاء ایرانی را لغو کرده و یک دوره ۱۰ روزه برای پایان‌دادن به معاملات قبلیِ مجازشده در نظر گرفته است.

تصمیم جدید اجازه انجام معاملات تازه را نمی‌دهد و فقط برای تسویه یا خاتمه فعالیت‌هایی است که پیش‌تر مجاز شده بودند.

در پی حمله جمهوری اسلامی به سه نفت‌کش و بازگشت تحریم‌های نفتی، قیمت نفت بیش از پنج درصد افزایش یافت. قیمت نفت خام برنت سه‌شنبه با ۵.۲۸ درصد افزایش به ۷۵.۷۹ دلار به ازای هر بشکه رسید. قیمت نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت نیز با ۵.۱۶ درصد رشد، تا ۷۲.۰۳ دلار افزایش یافت.

مجوز فروش نفت ایران کمتر از سه هفته پیش و پس از امضای یادداشت تفاهمی بین واشینگتن و تهران صادر شده بود و به جمهوری اسلامی اجازه می‌داد تا در مهلت ۶۰ روزه‌ای که برای رسیدن به توافقی بر سر برنامه هسته‌ای ایران در نظر گرفته شده بود، نفت ایران را آزادانه بفروشد و پول آن را دریافت کند.

یک مقام آمریکایی که نامش اعلام نشد، به به شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفت تصمیم لغو این مجوز پس از حمله به چند نفت‌کش در تنگه هرمز اتخاذ شده است.

این مقام افزود دولت دونالد ترامپ بارها تاکید کرده که اجرای یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی کاملا به عملکرد تهران بستگی دارد.

• 

  دو نفتکش دیگر در تنگه هرمز هدف حملات هوایی قرار گرفتند

به گفته او، جمهوری اسلامی تنها در صورت پایبندی به تعهدات خود از مزایای این تفاهم‌نامه بهره‌مند خواهد شد و اقدامات اخیر تهران در تنگه هرمز از نظر آمریکا کاملا غیرقابل قبول است و با پیامدهایی همراه خواهد شد.

اکسیوس نیز به‌نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد تفاهم‌نامه میان آمریکا و جمهوری اسلامی کاملا بر پایه «اقدام در برابر اقدام» تنظیم شده و تهران تنها در صورتی از مزایای آن بهره‌مند خواهد شد که به تعهدات خود عمل کند و رفتار مورد انتظار واشینگتن را نشان دهد.

او افزود اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز از نظر آمریکا «کاملا غیرقابل قبول» است و بدون پاسخ نخواهد ماند.

با این حال، به گفته این مقام، مذاکره‌کنندگان آمریکایی همچنان با حسن نیت برای رسیدن به یک توافق نهایی به گفت‌وگوها ادامه می‌دهند.

اقدام آمریکا پس از آن انجام شد که سه نفت‌کش در روزهای اخیر گزارش دادند در تنگه هرمز و مناطق اطراف آن هدف پرتابه‌هایی ناشناس قرار گرفته‌اند. تهران تاکنون هیچ واکنش رسمی نشان نداده و هیچ گروهی نیز مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفته است.

پیش‌تر یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفته بود ارزیابی‌های اولیه نشان می‌دهد جمهوری اسلامی به سوی سه کشتی تجاری شلیک کرده است.

حمله به دو نفت‌کش سعودی و یک تانکر حمل گاز طبیعی مایع قطر، واکنش تند این دو کشور و دیگر کشورهای عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس را به‌دنبال داشته است. این کشورها حملات به نفت‌کش‌ها را «تروریستی» خوانده‌اند و قطر نیز معاون سفیر جمهوری اسلامی در این کشور را احضار کرده است.

با این حال اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش گفت: «اتهامات قطر درباره حادثه ادعایی یک شناور در تنگه هرمز غیرقابل قبول و مغایر با اصل حسن همجواری است.»
او افزود خاموش کردن ردیاب‌ (AIS) و تردد غیرهماهنگ کشتی‌ها ناقض تفاهم‌نامه اخیر است و امنیت دریانوردی منطقه را مختل می‌کند.

• 

  سپاه پاسداران در میانه مراسم دفن خامنه‌ای و شعارهای انتقام به ۲ کشتی در تنگه هرمز حمله کرد

لغو مجوز فروش نفت ایران نیز واکنش تند مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی را به‌دنبال داشته است.

محسن رضایی، که پس از انتصاب به‌عنوان مشاور نظامی مجتبی خامنه‌ای، فرزند و جانشین علی خامنه‌ای، نقشی پررنگ‌تر در جمهوری اسلامی یافته، در واکنش به بازگشت تحریم‌های نفتی گفت کاملا مشخص است که آمریکا مذاکرات را با شکست مواجه خواهد کرد.

او گفت راه‌اندازی مسیری جدید در جنوب تنگه هرمز و در آب‌های عمان، اکنون با ظاهری تجاری انجام گرفته اما آمریکا قصد دارد بعدا از این مسیر برای استقرار ناوهای جنگی خود در خلیج فارس استفاده کند.

تشدید دوباره تنش‌ها در حالی رخ می‌دهد که دو طرف در حال تلاش برای دستیابی به توافقی بودند که شامل محدودیت‌هایی بر برنامه هسته‌ای ایران و کاهش بخشی از تحریم‌ها، از جمله محدودیت‌های مربوط به صادرات نفت، می‌شد.

تنگه هرمز، آبراه باریکی میان ایران و عمان، یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود و حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت و حجم عظیمی از محموله‌های گاز طبیعی مایع هر روز از آن عبور می‌کند.

هرگونه اختلال طولانی‌مدت در این مسیر می‌تواند موجب افزایش قیمت انرژی و فشار بیشتر بر مصرف‌کنندگان و دولت‌هایی شود که هم‌اکنون نیز با افزایش هزینه‌های سوخت روبه‌رو هستند.

• 

  ترامپ به انتقاد از متحدان اروپایی ادامه داد، تنگه هرمز به دستور کار اجلاس ناتو اضافه شد

دور تازه حملات جمهوری اسلامی به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز هم‌زمان با نشست رهبران کشورهای عضو ناتو در ترکیه صورت گرفت و باعث شد که موضوع آزادی کشتی‌رانی در تنگه هرمز در دستور کار این نشست قرار گیرد.

صادرات نفت ایران همچنان یکی از مهم‌ترین منابع درآمد جمهوری اسلامی محسوب می‌شود و میلیاردها دلار ارز خارجی برای آن فراهم می‌کند که عمدتا صرف برنامه‌های نظامی جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن می‌شود.

با وجود این محدودیت‌ها، تهران در سال‌های اخیر توانسته است صادرات نفت خود را، عمدتا به چین، افزایش دهد و فروش نفت را به یکی از مهم‌ترین شریان‌های حیاتی اقتصاد خود تبدیل کند.

رویترز در گزارشی نوشته است که هرگونه تلاش دوباره برای محدود کردن صادرات نفت ایران می‌تواند فشار بیشتری بر منابع مالی جمهوری اسلامی وارد کند و توانایی آن برای تامین هزینه‌های داخلی و فعالیت‌های منطقه‌ای را کاهش دهد.