بریتانیا در واکنش به تلاشهای جمهوری اسلامی، روسیه و چین برای نفوذ در عرصه سیاسی این کشور، مقررات سختگیرانهتری برای کمکهای مالی وضع کرد تا از تاثیرگذاری دولتهای خارجی بر انتخابات جلوگیری کند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، وزارت مسکن، جوامع و دولت محلی بریتانیا، دوشنبه ۱۵ تیر اعلام کرد نامزدهای انتخابات از این پس موظف خواهند بود هرگونه کمک مالی بیش از ۲۲۳۰ پوند را که پیش از نامزد شدن دریافت کردهاند، به ثبت برسانند.
آنها همچنین باید ثابت کنند منابع مالی دریافتی پیش از نامزدی در انتخابات از منابع مشروع تامین شده است.
استیو رید، وزیر مسکن بریتانیا، در بیانیهای گفت: «با اعمال استانداردهای سختگیرانهتر برای حامیان مالی خارج از کشور و ملزم کردن نامزدها به اثبات منشا منابع مالی خود، اقداماتی پیشرو در سطح جهان برای حفاظت از سلامت انتخابات و مقابله با تهدیدهایی که از خارج متوجه ماست، انجام میدهیم.»
دولت بریتانیا سال گذشته پس از آنکه یکی از سیاستمداران پیشین حزب راستگرای «اصلاح بریتانیا» بهدلیل دریافت رشوه در ازای ایراد سخنرانیها و بیان مواضعی در حمایت از روسیه به زندان محکوم شد، بررسی مداخله مالی خارجی در سیاست این کشور را در دستور کار قرار داد.
یافتههای این بررسی نشان داد جمهوری اسلامی، روسیه و چین، از جمله دولتهایی هستند که بهطور مستمر برای نفوذ در عرصه سیاسی و تضعیف دموکراسی بریتانیا تلاش میکنند. موضوعی که دولت را به تدوین مقررات جدید واداشت.
تلاش حکومت ایران و متحدانش برای تاثیرگذاری بر انتخابات کشورهای غربی امری مسبوق به سابقه است و پیش از این نیز گزارشهای متعددی در این باره منتشر شده است.
شهریور ۱۴۰۴، روزنامه تلگراف گزارش داد جمهوری اسلامی، روسیه و چین، از طریق جنگ اطلاعاتی و عملیات روانی، نفوذ گستردهای در بریتانیا پیدا کردهاند.
این نفوذ شامل راهاندازی شبکههای وابسته به سپاه پاسداران و سرمایهگذاریهای دانشگاهی میشود.
قانون جدید چه محدودیتهایی ایجاد میکند؟
رویترز در ادامه گزارش داد بر اساس مقررات تازه، افرادی که به بریتانیا مهاجرت میکنند، تنها پس از یک سال اقامت دائم در این کشور میتوانند کمکهای سیاسی به ارزش ۱۰۰ هزار پوند یا بیشتر انجام دهند.
همچنین از این پس، صلاحیت شرکتها برای اهدای کمک مالی سیاسی بر پایه سود خالص پس از مالیات آنها ارزیابی خواهد شد، نه میزان درآمد. اقدامی که با هدف جلوگیری از سوءاستفاده شرکتهای فاقد ارتباط واقعی با بریتانیا انجام شده است.
این تغییرات در ادامه اصلاحاتی انجام میشود که ماه مارس به تصویب رسید و سقف کمکهای مالی شهروندان بریتانیایی مقیم خارج را به ۱۰۰ هزار پوند در سال محدود کرد.
اصلاحات پیشین همچنین دریافت کمکهای مالی از طریق ارزهای دیجیتال را تا زمان ایجاد سازوکار نظارتی مناسب ممنوع کرد.
این تحولات همزمان با بررسی پرونده نایجل فاراژ، رهبر حزب «اصلاح بریتانیا»، از سوی نهاد ناظر بر استانداردهای پارلمان رخ داده است.
این پرونده به دریافت کمک مالی پنج میلیون پوندی از کریستوفر هاربورن، سرمایهگذار حوزه ارزهای دیجیتال، مربوط میشود. مبلغی که پیش از اعلام نامزدی فاراژ برای انتخابات پارلمان به او پرداخت شده بود.
حزب «اصلاح بریتانیا» که بیش از یک سال است در صدر نظرسنجیهای سراسری قرار دارد، اعلام کرده کمک مالی هاربورن به فاراژ ناقض هیچ قانونی نبوده است.
بر اساس دادههای کمیسیون انتخابات بریتانیا، هاربورن سال گذشته حدود دو سوم منابع مالی این حزب را تامین کرده بود.
به گزارش رویترز، تیمور تکاچنکو، رییس اداره نظامی شهر کییف، در کانال تلگرام خود اعلام کرد در این حملات دستکم سه نفر جان باختهاند. او پیشتر شمار مجروحان را هفت نفر اعلام کرده بود و گفت تنها در منطقه تاریخی پودیلسکی، چهار ساختمان مسکونی هدف حمله قرار گرفتهاند.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، گفت نیروهای امداد در حال خارج کردن ساکنان از ساختمانهایی هستند که در حملات شبانه بهشدت آسیب دیدهاند. او اعلام کرد از یک ساختمان مسکونی در منطقه پودیلسکی که بخشی از آن فروریخته، ۱۵ نفر تخلیه شدهاند؛ از جمله سه زن و شش کودک که از طبقات بالایی ساختمان به محل امن منتقل شدند.
به گفته تکاچنکو، سه ساختمان مسکونی دیگر نیز در منطقه دارنیتسکی در شرق کییف هدف حمله قرار گرفتند. این منطقه پنجشنبه گذشته نیز در جریان یکی از بزرگترین حملات روسیه به پایتخت اوکراین آسیب دیده بود؛ حملهای که در آن صدها پهپاد و دهها موشک به سوی کییف شلیک شد و دستکم ۳۰ نفر کشته شدند.
خبرنگاران رویترز در کییف از وقوع چندین انفجار در داخل و اطراف شهر خبر دادند و اعلام کردند سامانههای پدافند هوایی اوکراین برای رهگیری پهپادهای روسی فعال شده بودند.
تصاویر منتشرشده در کانالهای غیررسمی تلگرام، آتشسوزی چندین برج مسکونی و یک ساختمان تجاری پس از اصابت موشک یا پهپاد را نشان میدهد. تصاویر دیگری نیز از خسارت گسترده به داخل ساختمانها حکایت دارد.
همزمان، وبلاگنویسان محلی از شهروندان خواستند به دلیل دود غلیظ ناشی از حملات، پنجرههای خود را بسته نگه دارند. بسیاری از ساکنان نیز برای در امان ماندن از حملات، به ایستگاههای متروی کییف و پارکینگهای زیرزمینی پناه بردند.
این حملات پس از آن انجام شد که ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، پیشتر درباره حمله قریبالوقوع روسیه به ساکنان کییف هشدار داده بود.
به گفته منابع فلسطینی، این اقدام با هدف فراهم کردن زمینه استقرار یک کمیته تکنوکرات برای اداره غزه صورت میگیرد.
بر اساس این گزارش، نهادی که اکنون با عنوان «کمیته پیگیری امور دولت» بهعنوان دولت عملی غزه فعالیت میکند، قرار است بر اساس طرح ترامپ جای خود را به یک کمیته تکنوکرات بدهد. ریاست این کمیته بر عهده «علی شعث» خواهد بود؛ مدیری که پیشتر در شهرداریها، وزارتخانههای تشکیلات خودگردان فلسطینی و سازمان مناطق صنعتی این نهاد مسئولیت داشته است. منابع فلسطینی میگویند اعضای این کمیته عمدتاً به تشکیلات خودگردان فلسطینی نزدیک هستند، اما تاکنون به دلیل مخالفت اسرائیل امکان ورود به غزه را پیدا نکردهاند.
نشریه واینت ضمن بازتاب این موضوع نوشته، انتشار این گزارش در حالی است که هفته گذشته ناحوم برنئا، تحلیلگر روزنامه یدیعوت آحرونوت، گزارش داد دولت آمریکا تصمیم گرفته است خلع سلاح حماس را از فهرست پیششرطهای بازسازی غزه کنار بگذارد. خلع سلاح حماس یکی از بندهای اصلی طرح ۲۰ مادهای ترامپ بود که زمینه دستیابی به توافق آتشبس را فراهم کرد.
الشرق الاوسط مینویسد با وجود آنکه حماس همچنان سلاح خود را حفظ کرده است، واشینگتن تصمیم گرفته وارد مرحله دوم طرح بازسازی شود. بر اساس این طرح، نیروهای اسرائیلی بهتدریج از مناطق تحت کنترل خود عقبنشینی خواهند کرد و یک نیروی بینالمللی جایگزین آنها میشود. سپس واحدهای مسکونی موقت برای اسکان ساکنان غزه ساخته خواهد شد و انتقال تدریجی جمعیت به این مناطق آغاز میشود. ساخت شهرهای جدید و برجهای مسکونی به مراحل بعدی موکول شده و اجرای کامل این برنامه حدود ۱۰ سال زمان خواهد برد.
این گزارش همچنین حاکی است که حماس همچنان با موضوع خلع سلاح مخالفت میکند. به گفته منابع فلسطینی، طی دو روز آینده مذاکرات تازهای در قاهره با حضور نمایندگان حماس و کشورهای میانجی برگزار خواهد شد تا طرفها درباره مرحله دوم توافق آتشبس و کاهش اختلافها، بهویژه در موضوع خلع سلاح، گفتوگو کنند.
مراسم ششروزه تشییع جنازه خامنهای از صبح جمعه ۱۲ تیر با حضور مقامهای جمهوری اسلامی، هیاتهای خارجی و نمایندگان گروههای متحد حکومت، در مصلای تهران آغاز شد. این مراسم در روزهای شنبه و یکشنبه، ۱۳ و ۱۴ تیر، به تشییع عمومی در همان مجموعه و خیابانهای اطراف آن تبدیل شد؛ جایی که تابوت علی خامنهای و دیگر اعضای کشتهشده خانوادهاش، تحت تدابیر شدید امنیتی به نمایش در آمد.
آغاز مراسم در سایه غیبت رهبران جهانی و حضور هیاتهایی از گروههای نیابتی مورد حمایت جمهوری اسلامی، همراه با غیبت مجتبی خامنهای در کل مراسم، بهویژه هنگام خواندن نخستین دور نماز میت بر پیکر پدرش، سبب شد این مراسم، فراتر از یک آیین سوگواری صرف در رسانههای کشورهای مختلف بازتاب یابد و تحلیل شود.
بخش قابل توجهی از رسانههای غربی، اسرائیلی و بخشی از رسانههای کشورهای خلیج فارس، این مراسم را از زاویه بحران جانشینی، تهدیدهای ضدآمریکایی و پیامدهای امنیتی آن بررسی کردند؛ در مقابل، رسانههای همسو با روایت رسمی تهران، بر حضور جمعیت، مشارکت هیاتهای خارجی و همراهی گروههای عضو «محور مقاومت» تمرکز کردند و مراسم را نمایش تداوم قدرت جمهوری اسلامی پس از جنگ دانستند.
پوشش رسانههای جریان اصلی غربی از مراسم یکدست نبود. نیویورکتایمز، واشینگتنپست، گاردین و اسکاینیوز، در کنار پرداختن به غیبت مجتبی خامنهای، تدابیر امنیتی و شعارهای ضدآمریکایی، بخشهایی از روایت رسمی جمهوری اسلامی را هم بازتاب دادند؛ از جمله حضور گسترده جمعیت، فضای سوگواری عمومی، خانوادههای قربانیان جنگ و تلاش حکومت برای نمایش انسجام پس از کشته شدن خامنهای.
تمرکز رسانههای جریان اصلی غربی: جمعیت پرشمار، جانشین غایب
در گزارشهای روزنامه نیویورکتایمز، بهویژه لایوبلاگ این رسانه از مراسم، حضور جمعیت، موکبها، سوگواری و بیتابی حاضران و تصاویر قربانیان حمله به مدرسه میناب با جزییات میدانی بازتاب یافت. این پوشش، در بخشهایی، به روایت رسمی جمهوری اسلامی از مراسم نزدیک میشد: مراسمی گسترده، عاطفی و آمیخته با خشم عمومی از حمله آمریکا و اسرائیل.
همزمان، این رسانه در گزارشهای خود به کنترل امنیتی، محدودیت دسترسی خبرنگاران، شکافهای اجتماعی پس از اعتراضات دیماه،و غیبت مجتبی خامنهای نیز اشاره کرد. در یکی از تحلیلهای نیویورکتایمز، غیبت مجتبی نه فقط یک ملاحظه امنیتی، بلکه نشانهای از ابهام در مرکز قدرت توصیف شد که پرسشهایی درباره نحوه اداره کشور پس از کشته شدن رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.
روزنامه واشینگتنپست نیز رویکردی مشابه داشت. این روزنامه ۱۳ تیر در گزارشی، حضور جمعیت پرشمار در مصلای تهران را آزمونی برای سنجش توان حکومت در بسیج اجتماعی و نمایش حمایت عمومی توصیف کرد و نوشت اندازه جمعیت میتواند بهعنوان شاخصی غیررسمی از میزان پشتیبانی از حکومت تفسیر شود. از سوی دیگر، واشینگتنپست تاکید کرد گزارشگرش در شرایط محدود و با همراهی راهنما و مترجم دولتی امکان تهیه گزارش از این مراسم داشته و گفتوگو با حاضران در مراسم، لزوما بازتابدهنده نگاه همه جامعه ایران نیست.
گزارش دیگر واشینگتنپست که عصر یکشنبه ۱۴ تیر منتشر شد، با تمرکز بر خانوادههای کودکان کشتهشده در مدرسه میناب، بیش از بحران جانشینی، از زاویه انسانی و ضدجنگ به مراسم نگاه کرد و بخشی از پیام مورد تاکید جمهوری اسلامی را بازتاب داد.
گاردین هم تصویر دوگانهای ارائه کرد. در یکی از گزارشهای این روزنامه از سومین روز مراسم، غیبت مجتبی و درخواستها برای مرگ ترامپ برجسته شد؛ اما در گزارش دیگری که ۱۳ تیر منتشر شد، گاردین از جمعیت گسترده، موکبهای عزاداری، پرچمهای حزبالله، شعارهای انتقام و تلاش حکومت برای انتقال پیام مقاومت سیاسی و مذهبی نوشت. اسکاینیوز هم در گزارشی تصویری و انسانی درباره حضور خانوادههای کودکان کشتهشده در میناب، تشییع خامنهای را به روایت قربانیان جنگ، هزینه انسانی آن و خشم عمومی علیه آمریکا و اسرائیل پیوند زد.
غیبت مجتبی و ابهام درباره تمرکز قدرت
در مقابلِ این پوششهای چندلایه، برخی رسانهها غیبت مجتبی خامنهای را به اصلیترین محور گزارشهای خود تبدیل کردند. آسوشیتدپرس، سیبیسی، گلفنیوز، جروزالمپست و شماری از رسانههای اسرائیلی، غیبت رهبر جدید جمهوری اسلامی را در مراسم پدرش، نشانهای از نگرانی امنیتی، آسیبپذیری سیاسی و ابهام در جانشینی دانستند.
آسوشیتدپرس ۱۴ تیر گزارش داد سه پسر دیگر خامنهای در کنار مقامهای ارشد جمهوری اسلامی دیده شدند، اما مجتبی در انظار عمومی ظاهر نشد؛ موضوعی که در کنار حضور مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف و احمد وحیدی، از نظر این خبرگزاری نشانه اعتماد مقامها به تدابیر امنیتی در میانه مذاکرات با آمریکا بود.
سیبیسی کانادا نیز تیتر گزارش ۱۴ تیر خود را بر همین موضوع بنا کرد. این رسانه، افزون بر غیبت مجتبی، به گزارشهایی درباره آسیبدیدگی او در حمله نهم اسفند، تهدیدهای اسرائیل علیه او و نبود هرگونه تصویر یا صدای عمومی از رهبر جدید جمهوری اسلامی اشاره کرد.
جروزالمپست نیز با نگاهی امنیتیتر، مراسم را صحنهای برای ارزیابی آینده حکومت ایران و حرکت بعدی تهران دانست. این رسانه در گزارشی با عنوان «نمایش عزاداری تهران» که ۱۴ تیر منتشر شد، غیبت مجتبی خامنهای را در کنار حضور نمایندگان گروههای متحد جمهوری اسلامی قرار داد و آن را بخشی از تصویر کلیتری از سردرگمی و بیثباتی در ساختار قدرت ایران پس از کشته شدن خامنهای تفسیر کرد.
از شعارهای ضدآمریکایی تا تهدید ترامپ
شعارهای ضدآمریکایی و تهدید ترامپ به مرگ یکی از محورهای مهم در پوشش رسانهای این مراسم بود. خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت جمعیت حاضر در مراسم شعارهای «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» سر دادند و خواستار انتقام حمله نهم اسفند شدند. این خبرگزاری همچنین به درخواست برخی چهرههای تندرو برای کشتن ترامپ و تصاویر بنرهایی با چهره رییسجمهوری آمریکا اشاره کرد.
سیبیسی جزییات بیشتری ارائه کرد و نوشت در محوطه مصلی، پوسترها و دیوارنوشتههایی خواستار کشتن ترامپ و بنیامین نتانیاهو بودند. سیبیسی همچنین سخنان محمد رسولی، مجری و مداح مراسم، را برجسته کرد که از ترامپ با عنوان «پَستترین مرد جهان» یاد کرد و پرسید چرا هنوز زنده است.
یورونیوز نیز همین بخش را در تیتر مطلب ۱۴ تیر خود برجسته کرد. فاکسنیوز هم مراسم برگزار شده در مصلای تهران را صحنه شعارهای «مرگ بر آمریکا» و ادبیات انتقام توصیف کرد و نوشت تهران، حتی در میانه وقفه موقت در جنگ، از زبان تهدید فاصله نگرفته است.
تفاوت لحن رسانهها در این بخش مهم بود: فاکسنیوز و جروزالمپست که آشکارا علیه تهران مینویسند، این شعارها را نشانه تداوم تهدید امنیتی جمهوری اسلامی دانستند؛ اما نیویورکتایمز، واشینگتنپست، گاردین و الجزیره، هرچند شعارها را گزارش کردند، آنها را در متن جنگ، کشته شدن غیرنظامیان، فضای سوگواری و خشم عمومی پس از حمله آمریکا و اسرائیل قرار دادند.
تاکید بر جمعیت، مقاومت و تداوم قدرت
در سوی دیگر، رسانههایی که با روایت رسمی تهران همسوتر بودند یا از زاویه نزدیکتری به گفتمان جمهوری اسلامی و محور مقاومت به مراسم نگاه کردند، کمتر بر غیبت مجتبی یا تهدید ترامپ تمرکز داشتند. در این گروه، حضور جمعیت، پیام وفاداری، همراهی هیاتهای خارجی و تداوم حمایت جمهوری اسلامی از متحدان منطقهای برجسته شد.
«پلستاین کرونیکل»، رسانهای حامی فلسطین، ضد اسرائیل و نزدیک به گفتمان محور مقاومت، مراسم را یکی از بزرگترین مراسم دولتی در تاریخ معاصر ایران توصیف کرد و دیدار عباس عراقچی با هیاتهای حماس و حزبالله در حاشیه مراسم را نشانهای از تداوم اولویتهای منطقهای جمهوری اسلامی دانست.
رسانه قطری الجزیره نیز در پوشش تصویری و خبری خود بر مقیاس جمعیت و فضای سوگواری تاکید کرد. این شبکه از حضور «میلیونها نفر» در نماز و مراسم تشییع سخن گفت و تصاویر هوایی از جمعیت را برجسته کرد. هرچند الجزیره شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی را هم گزارش کرد، اما آنها را نه بهعنوان تهدیدی مستقل علیه آمریکا، بلکه بیشتر در چارچوب خشم عمومی از حمله آمریکا و اسرائیل توضیح داد.
فرانس۲۴، رسانه عمومی فرانسه، حضور مقامهایی از حزبالله، حماس، حوثیها و جهاد اسلامی را برجسته کرد و مراسم را به شبکه متحدان منطقهای جمهوری اسلامی پیوند زد. این رسانه نوشت تهران این گروهها را بخشی از «محور مقاومت» میداند، اما همزمان یادآور شد برخی از آنها از سوی آمریکا و کشورهای غربی گروه تروریستی شناخته میشوند.
در لبنان، پوشش رسانهها بسته به نسبت آنها با حزبالله، گروه نیابتی تحت حمایت جمهوری اسلامی، متفاوت بود. «لِ اورینت تودی» مراسم را از زاویه سفر هواداران حزبالله به تهران و پیوند بخشی از جامعه شیعیان لبنان با جمهوری اسلامی روایت کرد. «نَهار نت» نیز بیشتر بر حضور هیاتهای حزبالله و حماس و دیدار آنها با مقامهای ایرانی تمرکز داشت. در مقابل، رسانههای نزدیکتر به حزبالله و محور مقاومت، مانند المنار و المیادین، تشییع خامنهای را در چارچوب وفاداری به «مقاومت» و تداوم حمایت تهران از فلسطین و لبنان بازتاب دادند.
در عراق که قرار است ۱۷ تیر میزبان تابوت حامل بقایای علی خامنهای باشد، پوشش رسانهها بیشتر حول مسیر آیینی و آمادگیهای اجرایی مراسم شکل گرفت. خبرگزاری رسمی عراق، مسیر تشییع در نجف و برنامه انتقال پیکر خامنهای به شهرهای مذهبی عراق را برجسته کرد. شفقنیوز نیز از زاویهای محلیتر، آمادگی نجف و کربلا، تدابیر امنیتی و خدماتی و پیشبینی حضور گسترده عزاداران را پی گرفت. روداو، روداو، رسانه مستقر در اربیل و نزدیک به حزب دموکرات کردستان عراق و جریان نچیروان بارزانی، در کنار اشاره به انتقال مراسم به نجف و کربلا، حضور مقامهای عراقی و اقلیم کردستان در مراسم تهران را گزارش کرد. در این چارچوب، تشییع خامنهای در رسانههای عراقی کمتر به بحران جانشینی در تهران گره خورد و بیشتر در پیوند با جغرافیای آیینی شیعه و روابط مذهبی و سیاسی ایران و عراق بازتاب یافت.
کشورهای منطقه: از تسلیت رسمی تا نگرانی بابت پیامدهای منطقهای
در پوشش رسانههای رسمی یا پرمخاطب کشورهای منطقه، برخی رسانهها مراسم را در چارچوب حضور هیاتها و پیامهای تسلیت رسمی روایت کردند، برخی با لحنی همدلانهتر به آن پرداختند و برخی دیگر بر ابعاد امنیتی و سیاسی مراسم تمرکز داشتند.
آنادولو، خبرگزاری دولتی ترکیه، در چندین گزارش از مراسم تشییع جنازه در تهران، بیشتر بر حضور هیاتهای خارجی، شرکت معاون رئیسجمهوری ترکیه و دیدارهای مقامهای ایرانی با هیاتهای خارجی تمرکز کرد. تیآرتی، دیگر رسانه پرمخاطب و دولتی این کشور، نیز در گزارشهایی درباره آغاز مراسم و برگزاری نماز بر پیکر خامنهای، مسیر چندروزه تشییع، حضور جمعیت و تدابیر امنیتی را برجسته کرد؛ هرچند به غیبت مجتبی خامنهای هم بهعنوان یکی از نشانههای قابل رصد در مراسم اشاره داشت.
خبرگزاری رسمی قطر مراسم را در چارچوب دیپلماتیک پوشش داد. در مقابل، الجزیره، با وجود وابستگی به قطر، پوششی پررنگتر و احساسیتر ارائه داد.
تایمز عمان، روزنامهای خصوصی اما محافظهکار و نزدیک به چارچوب رسمی مسقط، حضور هیات رسمی عمان را به دستور سلطان هیثم بن طارق برجسته کرد. این گزارش بیش از آنکه وارد بحث جانشینی یا پیامدهای امنیتی مراسم شود، بر سطح نمایندگی رسمی عمان و ادای احترام دیپلماتیک به رهبر پیشین جمهوری اسلامی تمرکز داشت.
اِیپیپی، خبرگزاری دولتی پاکستان، حضور شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، در مراسم را بازتاب داد. این گزارش سپس در شماری از رسانههای پاکستانی و منطقهای بازنشر شد. این رسانه در شرح عکسهای خود از خامنهای با عنوان «شهید آیتالله سید علی خامنهای» یاد کرد. در این پوشش، تاکید اصلی بر همدلی رسمی اسلامآباد با تهران و جایگاه خامنهای در روابط ایران و پاکستان بود.
در سوی دیگر، بخشی از رسانههای اماراتی و سعودی مراسم را بیشتر از زاویه آینده قدرت و پیامدهای امنیتی دنبال کردند. رسانه انگلیسیزبان «گالفنیوز» مستقر در دبی، در گزارشی با عنوان «مجتبی کجاست؟» غیبت مجتبی خامنهای را محور گزارش قرار داد و آن را به پرسشهایی درباره وضعیت جسمی، امنیتی و سیاسی او پیوند زد. «دِ نشنال» دیگر رسانه اماراتی که به ساختار قدرت در امارت ابوظبی نزدیکتر است، در لایوبلاگ و گزارشهای خود، هم بر غیبت احتمالی مجتبی و ابهام درباره نقش او تاکید کرد و هم مراسم را در متن جنگ ایران و آمریکا، وقفه مذاکرات و مسیر انتقال پیکر به عراق و مشهد قرار داد.
در رسانههای سعودی، پوشش مراسم در چارچوب حساسیتهای سیاست خارجی ریاض نسبت به ایران و گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی شکل گرفت. «عربنیوز» از یک سو پیام تسلیت مقامهای سعودی و حضور معاون وزیر خارجه عربستان در مراسم را گزارش کرد؛ اما در گزارشی دیگر حضور حماس و حزبالله را در چارچوب شبکه متحدان منطقهای تهران برجسته کرد. «سعودی گازت» نیز مراسم را به وقفه در مذاکرات آمریکا و ایران و محاسبات ترامپ درباره ادامه گفتوگوها پیوند زد. در مجموع، پوشش رسانهای مراسم مصلای تهران در رسانههای عربستان سعودی لحن رسمی و محتاط این کشور در قبال تهران را حفظ کردند، اما همزمان نگرانی ریاض از نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی، حزبالله، حماس و آینده مذاکرات تهران و واشینگتن را بازتاب دادند.
روایت چین و روسیه از ثبات پس از خامنهای
رسانههای چین و روسیه این مراسم را در چارچوب ثبات و تقابل با غرب روایت کردند. شینهوا، خبرگزاری رسمی دولت چین، چاینا دیلی، رسانه انگلیسیزبان دولتی این کشور، و گلوبال تایمز، از رسانههای متعلق به حزب کمونیست چین، گزارشهایی درباره حضور هیات چینی در مراسم تشییع جنازه خامنهای، پیامهای تسلیت، روابط دوجانبه و ضرورت حفظ ثبات ایران پس از کشته شدن خامنهای منتشر کردند.
در این روایتها، اشاره به مجتبی خامنهای نیز نه در قالب غیبت، پنهانکاری یا بحران جانشینی، بلکه در چارچوب تداوم رهبری و حفظ نظم سیاسی ایران مطرح شد. رسانههای چینی، در امتداد نگاه رسمی پکن به ایران بهعنوان شریک راهبردی در برابر فشارهای غرب، از پرداختن گسترده به سرکوب سیاسی، شکافهای اجتماعی یا ابهام در مرکز قدرت پرهیز کردند و بیشتر بر ثبات، تنشزدایی و استمرار روابط تهران و پکن متمرکز ماندند.
در روسیه نیز تاس، بهعنوان خبرگزاری دولتی روسیه، و رسانههای نزدیک به کرملین، مراسم را در چارچوب روابط راهبردی مسکو و تهران بازتاب دادند. تاس حضور دیمیتری مدودف در تهران و دیدار او با مقامهای جمهوری اسلامی را برجسته کرد و مراسم را فرصتی برای نمایش همبستگی سیاسی روسیه با جمهوری اسلامی نشان داد. در این روایت، برخلاف رسانههای منتقد غربی، غیبت مجتبی خامنهای یا شعارهای تهدیدآمیز علیه ترامپ محور اصلی نبود؛ بلکه جایگاه ایران در جبهه ضدغربی، مخالفت با سیاستهای آمریکا و اسرائیل، و تداوم همکاری تهران و مسکو برجسته شد.
در این پیام کوتاه که حوالی ۷ عصر یکشنبه ۱۴ تیر در پایگاه اطلاعرسانی دفتر رهبر جمهوری اسلامی منتشر شد، مجتبی خامنهای با استناد به اصل ۱۵۷ قانون اساسی، اژهای را به ریاست قوه قضاییه منصوب و از «تلاشهای ارزشمند و صادقانه» او قدردانی کرده است.
او همچنین در این پیام از پدرش با عنوان «قائد شهید» یاد کرده و نوشته است مطالبات مطرحشده از سوی او، همراه با نکات پیام هفتم تیر ۱۴۰۵، «راهگشای تحول، شکوفایی و دستیابی به قوه قضاییه مطلوب» است.
محسنی اژهای یکی از چهرههای شناختهشده دستگاه قضایی جمهوری اسلامی با سابقه امنیتی است و به دلیل نقش داشتن در سرکوب مخالفان حکومت از سوی ایالات متحده تحریم شده است.
او پیش از انتصاب به ریاست قوه قضاییه در تیر ۱۴۰۰، به عنوان نماینده قوه قضاییه در وزارت اطلاعات، دادستان دادگاه ویژه روحانیت، دادستان کل کشور، سخنگوی قوه قضاییه و معاونت این دستگاه به جمهوری اسلامی خدمت کرده بود. محسنی اژیه در دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد نیز وزیر اطلاعات بود.
آمریکا در سال ۲۰۱۰ او را به دلیل نقش داشتن در سرکوب اعتراضهای ۱۳۸۸ تحریم کرد. در بیانیه تحریم او آمده بود که نیروهای اطلاعاتی تحت هدایت محسنی اژهای در بازداشت بدون تفهیم اتهام، ضربوشتم، حبس انفرادی، محرومیت از دادرسی عادلانه و گرفتن اعترافات اجباری از چهرههای سیاسی نقش داشتند.
در جمهوری اسلامی، رییس قوه قضاییه با حکم رهبر برای دورهای پنجساله منصوب میشود. رویه معمول در سالهای گذشته تمدید حکم روسای این قوه برای دوره دوم بوده است.
هفته گذشته گزارشی درباره تمدید نشدن حکم غلامحسین محسنی اژهای برای دومین دوره ریاست بر قوه قضاییه منتشر شد. پس از آن، روزنامه هممیهن این خبر را تکذیب کرد، اما گزارش این روزنامه ساعاتی بعد از وبسایت و شبکههای اجتماعی آن حذف شد.
حکم تازه در شرایطی منتشر شد که مجتبی خامنهای، فرزند و جانشین علی خامنهای، در مراسم نماز میت پدرش حضور علنی نداشت و در تصاویر منتشرشده از این مراسم دیده نشد. همزمانی انتشار این حکم با مراسم تشییع و تعطیلی اعلامشده برای آن، از نظر سیاسی و خبری قابل توجه است.
تاکید دوباره بر تنبیه مخالفان
مجتبی خامنهای در پیام هفتم تیر خود، یکی از مهمترین مسائل حقوقی و قضایی در شرایط کنونی را پیگیری آنچه «حقوق تضییعشده» مردم ایران در اثر «جنایات مجرمان بینالمللی» و «تجاوزکاران جهانی» خواند، عنوان کرده بود.
او در آن پیام با اشاره به «جنگ تحمیلی دوم و سوم»، حمله به مراکز درمانی و خدماتی، «جنایات جنگی» در میناب و لامرد، و کشته شدن علی خامنهای نوشته بود این موارد باید در محاکم داخلی و بینالمللی با جدیت دنبال شود.
در پیام هفتم تیر آمده بود: «گریبان جنایتکاران را بایستی گرفت و آنان را به سزای اعمال مجرمانهشان رساند.»
مجتبی خامنهای همچنین گفته بود آنچه او «اعترافات» و «افتخار وقیحانه» برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی به این حملات خوانده، میتواند زمینه پیگیری حقوقی را فراهم کند.
او در ادامه خواستار تعمیم دستور علی خامنهای درباره رسیدگی به «جنایات صورتگرفته در جنگ تحمیلی دوم» به «جنگ تحمیلی سوم» شده و نوشته بود این روند باید تا «وصول به حکم» و «واگذاری اجرای آن به عناصر صالحه» ادامه یابد.
