شبکه خبری فاکس گزارش داد که بحران تنگه هرمز، باعث توجه کشورها به کریدور تجاری ۲۴میلیارد دلاری عراق شده است.
مهند سلوم، تحلیلگر شورای امور جهانی خاورمیانه، افزود که طرح مسیر بندر فاو بزرگ عراق به ترکیه و از آنجا به اروپا، در حال پیشرفت است، و آن را یک تغییر «دائمی» و «تحولساز» در زمان جنگ خواند.
او اضافه کرد «جاده توسعه» عراق به این معنی است که هر کانتینر که به جای آبهای تحت کنترل ایران از بصره عبور میکند، به معنای کاهش نفوذ تهران بر عراق است.
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، اولین بخش این جاده ۶۳کیلومتری را در سال ۲۰۲۵میلادی افتتاح کرد. قرار است فاز یک تا سال ۲۰۲۸میلادی تکمیل شود.
سلوم، استادیار موسسه مطالعات تکمیلی دوحه، توضیح داد آنچه توسط دولت عراق توصیف شده بود، «اکنون یک منطق منطقهای دارد که دولتها و سرمایهداران آن را ضروری میدانند نه آرمانی.»
او گفت: «به نظر میرسد السودانی عراق را دقیقاً در جایی قرار میدهد که فکر میکند جغرافیای آن همیشه به عنوان یک کشور رابط بین خلیج فارس، ترکیه و اروپا مطرح بوده است.»
اما سلوم میگوید سایر زیرساختهای منطقهای نیز به موازات آن در حال پیشرفت هستند.
فاکس نوشت خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی با حدود ظرفیت هفت میلیون بشکه در روز فعالیت میکند و برنامههای توسعه آن در دست بررسی است.
سلوم گفت که خط لوله«ادکاپ» در امارات متحده عربی نیز در حداکثر ظرفیت خود قرار دارد و احداث خط دوم نیز در دست بررسی است.
او افزود: «کریدورهای زنگزور و میانه ترکیه از طریق قفقاز، ایران را دور میزنند و چهار تا پنج سال دیگر تکمیل میشوند.»
سلوم اشاره کرد شش پروژه فیبر زمینی هم با حمایت کشورهای عربی خلیج فارس نیز از طریق سوریه، عراق و شاخ آفریقا در حال انجام است.
سلوم با تاکید بر اینکه تنگه هرمز همچنان برای انرژی ضروری است، اضافه کرد اما این آبراه «دیگر به عنوان یک پیشفرض در نظر گرفته نمیشود. این تغییر با توجه به جنگ، دائمی است.»
او گفت که ترکیه بزرگترین ذینفع خواهد بود و در کنار کریدورهای زنگزور و میانه، به پل زمینی بین آسیا و اروپا تبدیل میشود.
سلوم گفت: «اروپا در یک جدول زمانی تا سال ۲۰۲۸، یک گزینه زمینی اضافی خواهد داشت، اما برای بحران فعلی هیچ گزینهای نخواهد داشت. این کریدور وابستگی ساختاری به محور غیرقابل اعتماد سوئز-دریای سرخ را به میزان کمی کاهش میدهد.»
به گزارش اکسیوس، رییسجمهوری آمریکا قرار است روز دوشنبه هفتم اردیبهشت، در نشستی در «اتاق وضعیت» کاخ سفید با تیم ارشد امنیت ملی و سیاست خارجی خود، بنبست در مذاکرات با جمهوری اسلامی و گزینههای پیشرو در جنگ را بررسی کند.
این جلسه در شرایطی برگزار میشود که دیپلماسی میان تهران و واشینگتن به بنبست رسیده و همزمان حکومت ایران پیشنهاد تازهای برای پایان درگیریها ارائه کرده است.
پیشنهاد جمهوری اسلامی؛ اول هرمز، بعد پرونده هستهای
بر اساس این گزارش، حکومت ایران از طریق میانجیها پیشنهادی به آمریکا ارائه داده که بر اساس آن تنگه هرمز بازگشایی و جنگ متوقف شود، اما مذاکرات هستهای به مرحلهای بعدی منتقل شود.
این پیشنهاد در حالی مطرح شده که در داخل حاکمیت ایران اختلافنظرهایی درباره میزان امتیازدهی در پرونده هستهای وجود دارد. به گفته منابع، طرح جدید تلاش میکند با کنار گذاشتن موقت این موضوع، مسیر دستیابی به توافقی سریعتر را باز کند.
با این حال، چنین توافقی میتواند اهرم فشار آمریکا را تضعیف کند، زیرا رفع محاصره و پایان جنگ، دست واشینگتن را برای وادار کردن حکومت ایران به کاهش ذخایر اورانیوم غنیشده و توقف غنیسازی محدودتر میکند. نکاتی که دو هدف اصلی دولت ترامپ در این جنگ بوده است.
جلسه تعیینکننده در کاخ سفید
سه مقام آمریکایی به اکسیوس گفتهاند که ترامپ در نشست دوشنبه، به همراه تیم خود، درباره ادامه مسیر، از جمله نحوه مواجهه با بنبست مذاکرات، تصمیمگیری خواهد کرد.
یکی از منابع تاکید کرد که در این جلسه گزینههای مختلف، از ادامه فشار نظامی و اقتصادی تا مسیرهای دیپلماتیک، مورد بررسی قرار میگیرد.
ترامپ نیز در اظهاراتی تاکید کرده که قصد دارد محاصره دریایی را که صادرات نفت ایران را تحت فشار قرار داده، ادامه دهد تا تهران در هفتههای آینده ناچار به عقبنشینی شود.
تشدید بنبست پس از مذاکرات بینتیجه
به نوشته اکسیوس، بحران مذاکرات پس از آن عمیقتر شد که سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، به پاکستان بدون دستیابی به پیشرفت پایان یافت.
کاخ سفید پیشتر اعلام کرده بود نمایندگان ترامپ، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، قرار است در اسلامآباد با عراقچی دیدار کنند، اما عدم تعهد جمهوری اسلامی به این دیدار باعث شد ترامپ این سفر را لغو کند.
او گفته است: «هیچ دلیلی ندارد آنها را برای یک پرواز ۱۸ ساعته بفرستیم… میتوانیم همان کار را از طریق تلفن انجام دهیم. اگر [حکومت] ایران بخواهد، میتواند با ما تماس بگیرد.»
دیپلماسی چندجانبه؛ از عمان تا روسیه
بر اساس این گزارش، عراقچی در ادامه تلاشهای دیپلماتیک خود، در عمان با مقامهای این کشور درباره امنیت تنگه هرمز گفتوگو کرده و سپس برای دور دوم مذاکرات به اسلامآباد بازگشته است.
او همچنین قرار است برای ادامه رایزنیها به مسکو سفر کرده و با ولادیمیر پوتین دیدار کند.
اختلافات عمیق بر سر شروط توافق
به گفته منابع، عراقچی در گفتوگو با میانجیها تاکید کرده که در داخل ایران اجماع روشنی درباره نحوه پاسخ به مطالبات آمریکا وجود ندارد.
واشینگتن خواستار توقف غنیسازی اورانیوم برای دستکم یک دهه و خروج ذخایر اورانیوم غنیشده از ایران است، در حالی که تهران این شروط را محل اختلاف میداند.
در همین راستا، پیشنهاد جدید حکومت ایران که از طریق میانجیهای پاکستانی منتقل شده، بر حل بحران تنگه هرمز و رفع محاصره تمرکز دارد و مذاکرات هستهای را به مرحلهای بعدی موکول میکند.
واکنش آمریکا؛ تردید درباره پذیرش پیشنهاد
کاخ سفید دریافت این پیشنهاد را تایید کرده، اما هنوز مشخص نیست آیا واشینگتن آماده بررسی آن خواهد بود یا نه.
سخنگوی کاخ سفید به اکسیوس گفت: «این مذاکرات حساس است و آمریکا از طریق رسانهها مذاکره نمیکند. ایالات متحده دست برتر را دارد و تنها توافقی را خواهد پذیرفت که منافع مردم آمریکا را تامین کند و اجازه ندهد [حکومت] ایران به سلاح هستهای دست یابد.»
گزارش اکسیوس نشان میدهد که با وجود ادامه تلاشهای دیپلماتیک، شکافهای عمیق میان حکومت ایران و آمریکا پابرجاست و تصمیمات پیشروی کاخ سفید میتواند مسیر جنگ و مذاکرات را در هفتههای آینده تعیین کند.
