مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده در گفتوگو با فاکسنیوز درباره مهمترین مانع برای توافق با جمهوری اسلامی گفت: «جدا از این واقعیت که کشور توسط روحانیون شیعه تندرو اداره میشود که خودش مانع بزرگی است، مانع دیگر این است که آنها در داخل بهشدت دچار شکاف هستند. فکر میکنم این همیشه وجود داشته، اما الان بسیار پررنگتر شده است.»
روبیو افزود: «بهترین راه برای درک ایران این است که بگوییم فقط یک طبقه سیاسی وجود دارد. حالا، میدانم که برخی درباره "میانهروها" و "تندروها" صحبت میکنند اما به نظر من همه در جمهوری اسلامی تندرو هستند.»
او با این حال ادامه داد: «بخشی از تندروها میفهمند باید یک کشور و یک اقتصاد را اداره کنند، و تندروهایی هم هستند که کاملا با انگیزههای الهیاتی (مذهبی) عمل میکنند. این تندروهایی که انگیزه مذهبی دارند فقط محدود به مقامات سپاه پاسداران نیستند، بلکه بدیهی است که رهبر جمهوری اسلامی و شورایی که اطراف اوست را هم شامل میشود.»
وزیر خارجه آمریکا درباره مقامات دولتی و حکومتی مثل وزیر خارجه، رییسجمهور، رییس مجلس و مجلس شورای اسلامی نیز گفت: «اینها هم تندرو هستند، اما در عین حال میفهمند که کشور باید اقتصاد داشته باشد، مردم باید غذا بخورند، باید راهی برای پرداخت حقوق کارکنان دولت پیدا کنند. بنابراین شما نوعی تنش را در این نظام میبینید.»
او افزود که این تنش «همیشه هم وجود داشته میان کسانی که میگویند بیایید تندرو باشیم، اما در عین حال نیاز به اداره کشور را هم در نظر بگیریم، و آن تندروهایی که اهمیتی نمیدهند و دیدگاهی آخرالزمانی نسبت به آینده دارند. متأسفانه، تندروهایی که چنین دیدگاه آخرالزمانی دارند، قدرت نهایی را در آن کشور در دست دارند.»
وزیر خارجه ایالات متحده همچنین گفت: «این تنش همیشه وجود داشته است. اما فکر میکنم اکنون بیشتر هم شده، بهویژه با وجود رهبری که اعتبارش هنوز آزموده نشده، دسترسی به او محل تردید است، مدتی است بهطور عمومی دیده نشده، صحبت نکرده و صدایش شنیده نشده است. بنابراین این هم به تنش در سیستم دامن میزند.»
روبیو گفت: «در نتیجه، یکی از موانع این است که مذاکرهکنندگان ما فقط با مذاکرهکنندگان ایرانی مذاکره نمیکنند؛ این مذاکرهکنندگان ایرانی خودشان باید با دیگرانی در ایران مذاکره کنند تا مشخص کنند چه چیزی میتوانند بپذیرند، پیشنهاد دهند، چه کاری حاضرند انجام دهند، و حتی با چه کسی حاضرند دیدار کنند.»
بر اساس این اطلاعات، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی بهویژه نگران فراخوان احتمالی شاهزاده رضا پهلوی و حضور حامیان او در خیابان هستند.
به نقل از این منابع، برآورد نهادهای امنیتی جمهوریاسلامی این است که بحران اقتصادی، بیکاری گسترده و افزایش قیمتها بهزودی به یک معضل جدی برای حکومت تبدیل خواهد شد.
براساس آنچه در این جلسه مطرح شده است، نهادهای امنیتی تصویری بسیار بحرانی از اقتصاد ایران و مشکل بیکاری ناشی از تعطیلی واحدهای صنعتی حوزه نفت و فولاد و قطعی اینترنت ارائه کردهاند.
بر اساس برآورد این نهادها، اقتصاد ایران توان تحمل بیش از ۶ تا ۸ هفته محاصره دریایی را ندارد. محاصره دریایی ایران از ۲۴ فروردین آغاز شده و اکنون دو هفته از آن میگذرد.
یکی دیگر از مسائل مطرح شده در این جلسه به گفته منابع ایراناینترنشنال، تعطیلی صنایع و مراکز تولید بخشهای نفت، پتروشیمی و فولاد است که بر اساس برآوردها، بازسازی آنها به سالها زمان نیاز دارد.
نهادهای امنیتی در گزارش خود به شورای عالی امنیت ملی گفتهاند قطعی اینترنت باعث بیکاری حدود ۲۰ درصد از نیروی کار وابسته به اینترنت شده است. آنها همچنین هشدار دادهاند که بر اساس پیشبینیهای اقتصادی دو میلیون نفر از کارکنان مشغول در بخش خصوصی نیز تا پایان بهار به جمعیت بیکارشدگان اضافه میشوند.
این منابع افزودند که در گزارش یادشده به این اشاره شده است که با توجه به تعطیلی بازارهای مالی همچون بانک، بورس، بازار طلا و صرافیها، فعالیت اقتصادی متوقف شده و قیمت واقعی کالاها مشخص نیست.
به گفته منابع آگاه مطلع از نشست شورای عالی امنیت ملی، نهادهای امنیتی پس از اشاره به این شرایط در برآوردهایشان گفتهاند بروز اعتراضهای مردمی حتمی است و تنها مساله زمان وقوع آن است.
ایران در ماههای اخیر چندین موج اعتراض، اعتصاب و نافرمانی مدنی را پشت سر گذاشته است؛ اعتراضهایی که در برخی موارد با فراخوانهای سیاسی، بحران اقتصادی، تورم، رکود و نارضایتی گسترده از وضعیت معیشتی گره خوردهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی در واکنش به قطع و اختلال گسترده اینترنت و خطوط تلفن و استقرار نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف و سرکوب خونین روی آوردند.
در آستانه روز جهانی کارگر نیز تشکلهای کارگری داخل و خارج ایران بار دیگر بر مطالباتی از جمله افزایش دستمزدها، آزادی فعالان کارگری، لغو احکام سرکوبگرانه و حق تشکلیابی مستقل تاکید کردند.
فراخوانهای منتشرشده به مناسبت این روز هم به نگرانی مسئولان حکومت از اعتراضهای خیابانی دامن زده است. موضوعی که در جلسه شورای عالی امنیت ملی نیز درباره آن گفتوگو شده است.
پیش از این هم کارگران، بازنشستگان، معلمان و گروههای مختلف مزدبگیر بارها در اعتراض به وضعیت معیشتی، تاخیر در پرداخت مطالبات، ناامنی شغلی و سرکوب تشکلهای مستقل تجمع یا بیانیه منتشر کردهاند.
به گفته منابع آگاه، اعضای شورای عالی امنیت ملی با ملاحظه این نگرانیها، معتقدند اعتراض در زمان گفتوگو با آمریکا یا پس از تمدید آتشبس میتواند خطر واقعی سقوط جمهوری اسلامی را به دنبال داشته باشد.
