در پی بالا گرفتن انتقادها از آتشبس دو هفتهای در جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی و بهدنبال لغو وضعیت اضطراری ناشی از جنگ در این کشور، سخنگوی دادگاه رسیدگی به اتهام فساد بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد که این دادگاه از روز یکشنبه کار خود را از سر میگیرد.
وضعیت اضطراری در اسرائیل که به تعطیلی مدارس و محلهای کار انجامیده بود، شامگاه چهارشنبه و در پی آتشبس لغو شد.
در بیانیه سخنگوی دادگاه که پنجشنبه ۲۰ فروردین منتشر شد، آمده است: «با لغو وضعیت اضطراری و بازگشت سیستم قضایی به فعالیت، جلسات رسیدگی طبق روال عادی از سر گرفته خواهد شد»
در این بیانیه گفته شده است که این جلسات بین روزهای یکشنبه تا چهارشنبه برگزار میشود.
نتانیاهو، نخستین نخستوزیر در حال خدمت اسرائیل است که به ارتکاب جرم متهم شده است. او اتهامات رشوه، کلاهبرداری و نقض اعتماد را که در سال ۲۰۱۹ پس از سالها تحقیقات مطرح شد، رد میکند.
محاکمه نتانیاهو که در سال ۲۰۲۰ آغاز شد و ممکن است به احکام زندان منجر شود، بهطور مکرر بهدلیل تعهدات رسمی او به تعویق افتاده و هنوز زمان پایان آن مشخص نیست.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز با تکرار درخواستهای نتانیاهو از اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، برای صدور عفو، به تاثیر حضورهای مکرر در دادگاه بر توانایی او برای انجام وظایفش اشاره کرده است.
دفتر هرتزوگ اعلام کرده است که بخش عفوهای وزارت دادگستری نظرات را جمعآوری میکند و آنها را به مشاور حقوقی رییسجمهوری ارائه خواهد داد تا مطابق روال معمول، توصیهای تهیه شود. عفو معمولا در میانه روند محاکمه اعطا نمیشود.
قرار است اسرائیل در ماه اکتبر انتخابات برگزار کند و انتظار میرود ائتلاف نتانیاهو، که راستگراترین دولت در تاریخ اسرائیل را شکست داده، با چالشهایی جدی برای پیروزی روبهرو باشد.
پایان سکوت و همراهی اپوزیسیون
بهدنبال آتشبس در جنگ ایران، رهبران اپوزیسیون اسرائیل و رسانهها که در طول جنگ بهطور همهجانبه از بنیامین نتانیاهو حمایت کرده و به انتقاد از او و دولتش پایان داده بودند، با انتقاد از نتایج جنگ سکوت خود را شکستند.
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، چهارشنبه ۱۹ فروردین آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی را «فاجعه سیاسی» خواند و گفت اسرائیل حتی هنگام اتخاذ تصمیمهایی که بر هسته اصلی امنیت ملی این کشور تاثیر میگذارد، بر سر میز حضور نداشت.
او افزود: «هرگز در تمام تاریخ ما چنین فاجعه سیاسی رخ نداده است.»
رهبر اپوزیسیون اسرائیل همچنین گفت ارتش اسرائیل هر آنچه از آن خواسته شد انجام داد و مردم نیز پایداری چشمگیری از خود نشان دادند، اما به گفته او، نتانیاهو «از نظر سیاسی شکست خورد، از نظر راهبردی ناکام ماند و حتی به یکی از اهدافی که خود تعیین کرده بود دست نیافت.»
لاپید تاکید کرد: «سالها زمان خواهد برد تا آسیبهای سیاسی و راهبردیای را که نتانیاهو بهدلیل غرور، سهلانگاری و نبود برنامهریزی راهبردی وارد کرد، ترمیم کنیم.»
او این انتقادها را در حالی مطرح کرد که چهارم اسفند ۱۴۰۴ قبل از شروع جنگ بهصراحت گفته بود در صورت جنگ با جمهوری اسلامی، اختلافات داخلی کنار گذاشته میشود و هرگز اجازه تهدید موشکی یا دستیابی ایران به سلاح هستهای داده نخواهد شد.
او گفته بود فارغ از اینکه چه کسی در قدرت باشد، اسرائیل همیشه از خود دفاع میکند و به دشمنانش ضربه میزند.
وبسایت واینت نیز چهارشنبه در گزارشی نوشت در حالی که آتشبس موقت میان جمهوری اسلامی و آمریکا جنگ ششهفتهای را متوقف کرده، ارزیابیها در اسرائیل نشان میدهد نهتنها اهداف کلیدی جنگ محقق نشده، بلکه این کشور ممکن است با محدودیتهای بیشتر و تهدیدهای امنیتی پیچیدهتری در آینده مواجه شود.
به گزارش واینت، اسرائیل پس از پرهزینهترین جنگ تاریخ خود، با هزینهای بین ۵۰ تا ۶۰ میلیارد شکل (۱۶.۲ تا ۱۹.۴ میلیارد دلار) در حدود ۴۰ روز، اکنون وارد مرحلهای از ابهام و نگرانی شده است. تنها چند ساعت پس از اعلام آتشبس، بنیامین نتانیاهو، وزیران دولت و فرماندهان ارشد ارتش سکوت اختیار کردند و شهروندان خبر توقف جنگ را از منابع خارجی دریافت کردند.
بر اساس این گزارش، اهداف اصلی اسرائیل از جنگ، از جمله کنترل اورانیوم غنیشده ایران، سرنگونی نظام حاکم، نابودی توان موشکی بالستیک و قطع حمایت از گروههای نیابتی، هیچکدام بهطور کامل محقق نشدهاند.
این وضعیت، در کنار سکوت مقامات، فضای سردرگمی را در داخل اسرائیل تشدید کرده است؛ بهویژه برای شهروندانی که هفتهها زیر حملات موشکی حکومت ایران به پناهگاهها پناه میبردند و اکنون با پرسشهای بیپاسخ روبهرو هستند.
واینت نوشت در نبود موضعگیری رسمی، برخی نهادهای محلی بهطور مستقل اقدام به تصمیمگیری کردهاند، از جمله بازگشایی مدارس، در حالی که فرماندهی جبهه داخلی هنوز دستورالعمل جدیدی صادر نکرده و محدودیتهای جنگی را لغو نکرده است. همچنین گزارشهای متناقضی درباره ادامه یا توقف عملیات اسرائیل علیه حزبالله در لبنان منتشر شده است.
ارتش اسرائیل پنجشنبه ۲۰ فروردین پیش از حمله احتمالی خود هشدار تخلیه برای حومه جنوبی بیروت که به نام «ضاحیه» شناخته میشود و مقر حزبالله است، صادر کرد.
سرهنگ آویخای آدراعی، سخنگوی ارتش، هشدار داد: «نیروی دفاعی اسرائیل به عملیات و حمله به زیرساختهای نظامی متعلق به سازمان تروریستی حزبالله در سراسر ضاحیه ادامه میدهد. نیروی دفاعی اسرائیل قصد آسیب رساندن به شما را ندارد و بنابراین، برای حفظ ایمنی خود، باید فورا منطقه را تخلیه کنید.»
ارتش اسرائیل با وجود آتشبس با جمهوری اسلامی و علیرغم هشدارهای تهران اعلام کرد که چهارشنبه سنگینترین حملات خود را به حزبالله انجام داده است.
این حملات صدها کشته و زخمی برجای گذاشته و موجب شده است که دولت لبنان اعلام عزای عمومی کند.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که در حملات چهارشنبه به بیروت، علی یوسف حرشی، برادرزاده و از معتمدان نزدیک نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان کشته شده است.
در بیانیه ارتش اسرائیل آمده که حرشی از نزدیکان و مشاوران اصلی نعیم قاسم بود و نقش مهمی در مدیریت و تامین امنیت دفتر او داشت.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که در حملات شبانه، دو گذرگاه اصلی مورد استفاده نیروها و فرماندهان حزبالله برای جابهجایی از شمال به جنوب رود لیتانی هدف قرار گرفت. به گفته این نهاد، این مسیرها برای انتقال هزاران سلاح، راکت و پرتابگر استفاده میشد.
در ادامه این بیانیه آمده است که حدود ۱۰ محل نگهداری سلاح، پرتابگرها و مراکز فرماندهی متعلق به حزبالله در جنوب لبنان نیز هدف قرار گرفته است.
درخواست برخی کشورهای غربی برای توقف حملات
همزمان با تداوم حملات اسرائیل به لبنان، برخی کشورهای غربی از جمله اسپانیا، استرالیا، فرانسه و بریتانیا خواستار توقف این حملات شدند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز تاکید کرد آتشبس در جنگ ایران باید لبنان را نیز دربر بگیرد. او افزود حزبالله لبنان را به جنگ کشانده و باید خلع سلاح شود.
همچنین سفیر مصر در بیروت خبر داد تلاشهای گستردهای در جریان است تا لبنان نیز بخشی از توافق آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا باشد.
پزشکیان: ادامه حمله به لبنان مذاکره را بیمعنا خواهد کرد
همزمان مقامات جمهوری اسلامی نیز خواستار توقف این حملات شدند و تهدید کردند که در صورت عدم توقف این حملات، در مذاکرات برنامهریزیشده با آمریکا شرکت نخواهند کرد.
مسعود پزشکیان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تجاوز دوباره اسرائیل به لبنان نقض آشکار توافق اولیه آتشبس است و این نشانه خطرناکی از فریب و عدم پایبندی به توافقات احتمالی است.»
او افزود: «تداوم این اقدامات، مذاکره را بیمعنا خواهد کرد و دستهای ما بر ماشه باقی است.»
همچنین حساب محمدباقر قالیباف در شبکه ایکس، با اشاره به حملات اسرائیل به لبنان، نوشت: «نقض آتشبس هزینههای مشخص و واکنشهای قوی بههمراه دارد. فورا آتش را خاموش کنید.»
او افزود: «لبنان و کل محور مقاومت، بهعنوان متحدان جمهوری اسلامی، بخش جداییناپذیر آتشبس را تشکیل میدهند.»
قالیباف ادامه داد: «شهباز شریف، نخستوزیر، بهصورت علنی و صریح بر موضوع لبنان تاکید کرد؛ هیچ جایی برای انکار و عقبنشینی وجود ندارد.»
در پی افزایش آمار تلفات حملات ۱۹ فروردین اسرائیل به لبنان، نواف سلام، نخست وزیر لبنان، پنجشنبه ۲۰ فروردین گفت ادارات دولتی تعطیل و پرچمها نیمهافراشته خواهند شد.
به نوشته پولتیکو، در حالی که اروپا خواهان بازگشت ثبات و آرامش، بازگشایی تنگه هرمز و همچنین بازسازی زیرساختهای آسیبدیده است، از تصمیمات یکجانبه واشینگتن، مانند احتمال گرفتن عوارض عبور و مرور در تنگه هرمز، نگران است.
این وضعیت که پیشتر در غزه و اوکراین نیز تجربه شده، نشاندهنده الگویی است که در آن اروپا همواره باید هزینههای مالی آشفتگیهای ایجادشده بهوسیله کاخ سفید را بپردازد.
به نوشته پولتیکو، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، همواره آشفتگیهایی ایجاد میکند و سپس اروپا را برای کمک و بازگرداندن ثبات یا پرداخت هزینهای زیاد برای مدیریت بحران، فرامیخواند.
از غزه تا اوکراین و اکنون تنگه هرمز، این الگوی رفتاری بهوضوح در سیاستهای ترامپ مشاهده میشود.
پنج دیپلمات و مقام رسمی اتحادیه اروپا بر این باورند که پس از اعلام توافق آتشبس میان رییسجمهوری آمریکا و تهران، این الگوی نگرانکننده احتمالا در تنگه هرمز نیز تکرار خواهد شد.
رهبران اروپایی پیش از این برای مشارکت در بازسازی و بازگشایی این آبراه استراتژیک پس از توقف درگیریها، متعهد شده بودند.
کشورهای فرانسه، آلمان و بریتانیا احتمالا مسئولیت مالی عملیات پرهزینه اسکورت کشتیها و مینروبی در تنگه را بر عهده خواهند داشت و کشتیهای تجاری آنها نیز ممکن است برای عبور از این مسیر، مجبور به پرداخت مبالغی هنگفت شوند.
رییسجمهوری آمریکا، ۱۹ فروردین اعلام کرد برای گرفتن عوارض از تنگه هرمز، به ایجاد یک سازوکار «سرمایهگذاری مشترک» با همکاری ایران و عمان فکر میکند.
در صورت محقق شدن این موضوع، کشتیها باید هزینههایی را پرداخت کنند که پیش از جنگ وجود نداشته است.
علاوه بر این، هزینههای انرژی در اروپا حتی در صورت پایداری آتشبس، تا ماهها بالا خواهد ماند.
با نگاهی به این روند، یک حقیقت تلخ آشکار میشود: اروپا برای باقی ماندن در ائتلاف با آمریکا باید هزینه بیشتری بپردازد.
ناچو سانچز آمور، عضو کمیته روابط خارجی پارلمان اروپا، در این باره گفت: «ما با یک الگوی تکراری مواجه هستیم. ما در غزه باید هزینه بازسازی را بپردازیم، در اوکراین هزینههای جنگ را عملا بهتنهایی به دوش میکشیم و حالا هم احتمالا باید هزینه پاکسازی تنگه هرمز را متقبل شویم.»
او تاکید کرد مبنای عمل سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) باید بر پایه تعهد متقابل باشد، اما شرایط فعلی اصلا چنین نیست.
چالش بازگشایی تنگه استراتژیک هرمز
ساعاتی پس از آن که ترامپ با عقبنشینی از تهدیدات خود علیه جمهوری اسلامی، توافق آتشبس را اعلام کرد، رهبران اتحادیه اروپا این اتفاق را «پیروزی دیپلماسی» دانستند.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز در فضای مجازی از این تنشزدایی استقبال کرد.
با این حال، رهبران اروپایی بلافاصله خود را برای چالش بزرگ بعدی، یعنی چگونگی بازگشایی تنگه هرمز، آماده کردند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، ۱۹ فروردین اعلام کرد گروهی متشکل از ۱۵ کشور برای تسهیل تردد دریایی در تنگه هرمز تلاش خواهند کرد.
اما اجرای این وعده بسیار دشوار است، چرا که هزینههای چنین عملیاتی با احتساب نرخ تورم، میتواند بیش از یک میلیارد دلار شود.
مقامات ارشد اروپایی از جمله کییر استارمر، نخست وزیر بریتانیا و کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، برای تضمین پایداری این آتشبس دوهفتهای راهی منطقه شدهاند.
دفتر نخستوزیر بریتانیا اعلام کرد استارمر با رهبران کشورهای حوزه خلیج فارس درباره احیای آزادی ناوبری گفتوگو خواهد کرد.
یک دیپلمات اروپایی که نخواست نامش فاش شود، تاکید کرد تعهد اروپا برای پاکسازی تنگه هرمز به معنای دادن «چک سفیدامضا» نیست.
او خاطرنشان کرد حتی اگر نیازی به عملیات مینروبی نباشد، اروپا تا مدتها، همچنان از اثرات و پیامدهای جنگ بر بازار انرژی، رنج خواهد برد.
ضعف در تحمیل اراده سیاسی
این فضای تردید و احتیاط، احتمالا به نشست غیررسمی آتی رهبران اروپایی در قبرس نیز کشیده خواهد شد.
آنها در این نشست باید درباره پیامدهای جنگ با جمهوری اسلامی و چگونگی تامین حمایتهای مالی از اوکراین تصمیم بگیرند.
به گفته تحلیلگران، واقعیت بنیادی این است که اروپا همچنان از ضعف نسبی خود در عرصه جهانی رنج میبرد.
اروپا بهدلیل نداشتن قدرت سخت برای تحمیل اراده خود، همواره مجبور است با مذاکره و پرداخت هزینههای مالی، راهی برای خروج از بحرانها و به حداقل رساندن ضرر پیدا کند.
این وضعیت، اروپا را به بازیگری تبدیل کرده که همواره باید صورتحساب تصمیمات واشینگتن را بپردازد.
رویترز پنجشنبه ۲۰ فروردین نوشت محاسبات این خبرگزاری از «سود بادآورده» روسیه از تحولات بازار جهانی انرژی در پی جنگ ایران حکایت دارد.
روسیه پس از عربستان سعودی، بهعنوان دومین صادرکننده بزرگ نفت در جهان شناخته میشود.
بر پایه محاسبات رویترز که بر دادههای اولیه تولید و قیمت نفت استوار است، درآمد روسیه از محل مالیات استخراج مواد معدنی در بخش نفت با جهشی قابل توجه از ۳۲۷ میلیارد روبل در ماه مارس به حدود ۷۰۰ میلیارد روبل (معادل ۹ میلیارد دلار) در ماه آوریل خواهد رسید.
این رقم همچنین در مقایسه با آوریل ۲۰۲۵ حدود ۱۰ درصد افزایش نشان میدهد.
دولت روسیه در بودجه سال ۲۰۲۶ خود، مجموع درآمد حاصل از این مالیات را ۷.۹ تریلیون روبل (معادل حدود ۱۰۱ میلیارد دلار) برآورد کرده است.
درآمد نفتی و درآمد مالیات نفتی دو مفهوم متمایز هستند. درآمد نفتی به کل ارزش حاصل از استخراج و فروش نفت اشاره دارد و میتواند شامل سهم دولت و شرکتهای نفتی باشد. بسته به ساختار مالکیت، بخشی از این درآمد ممکن است بهطور مستقیم وارد بودجه دولت شود.
در مقابل، درآمد مالیات نفتی به منابعی گفته میشود که دولت از محل مالیات بر استخراج و صادرات نفت کسب میکند و این درآمد با افزایش قیمت نفت، همانند شرایط اخیر روسیه، افزایش مییابد.
بحران تنگه هرمز
به گزارش رویترز، ناظران معتقدند جنگ ایران «جدیترین بحران انرژی» در تاریخ معاصر را رقم زده است.
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز بهدلیل حملات جمهوری اسلامی موجب بر هم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
ایالات متحده و جمهوری اسلامی بامداد ۱۹ فروردین بر سر برقراری آتشبس موقت به توافق رسیدند و بر اساس گزارشها، بازگشایی تنگه هرمز یکی از شروط اصلی کاخ سفید برای توقف حملات به ایران بوده است.
با این حال، وضعیت در این آبراه حیاتی هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است.
سیانان ۲۰ فروردین خبر داد تردد در تنگه هرمز همچنان بهطور چشمگیری محدود مانده است.
روسیه؛ سود نفتی بالا و چشمانداز مبهم
رویترز در ادامه گزارش داد میانگین قیمت نفت خام اورال روسیه که مبنای محاسبه مالیات است، در ماه مارس به ۷۷ دلار برای هر بشکه رسید. رقمی که بالاترین سطح از اکتبر ۲۰۲۳ به شمار میرود.
این عدد نسبت به ماه فوریه که ۴۴.۵۹ دلار بود، ۷۳ درصد افزایش یافته و از رقم ۵۹ دلاری پیشبینیشده در بودجه سال جاری میلادی نیز فراتر رفته است.
کاخ کرملین ۱۸ فروردین اعلام کرد در پی بحران شدید نفت و گاز، تقاضا برای انرژی روسیه در نقاط مختلف جهان بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
با این حال، این افزایش درآمد بدون محدودیت نیست و اقتصاددانان روس بارها هشدار دادهاند که سال ۲۰۲۶ ممکن است با چالشهایی همراه باشد.
وزارت دارایی اعلام کرده کسری بودجه روسیه در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ به ۴.۵۸ تریلیون روبل (حدود ۵۹ میلیارد دلار)، معادل ۱.۹ درصد تولید ناخالص داخلی، رسیده است.
از سوی دیگر، حملات اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه با هدف تضعیف منابع مالی مسکو، موجب کاهش درآمدها شده و احتمال کاهش تولید نفت را نیز تقویت کرده است.
رویترز در پایان نوشت میزان نهایی سود روسیه در نهایت به مدت زمان تداوم بحران ایران بستگی خواهد داشت.
پیشتر در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴، یورونیوز گزارش داد روسیه از کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی سود اقتصادی برده و درآمدهایش از محل سوختهای فسیلی در دو هفته پس از آغاز جنگ به ۷.۷ میلیارد یورو رسیده است.
بر اساس گزارش تحلیلی خبرگزاری رویترز که پنجشنبه ۲۰ فروردین منتشر شد، اسرائیل با نادیده گرفتن فضای کاهش تنش، خود را برای «یک درگیری فرسایشی و بیانتها» آماده میکند.
ایجاد «مناطق حائل» در غزه، سوریه و جنوب لبنان، فراتر از یک تاکتیک نظامی، نشاندهنده یک چرخش راهبردی در دکترین امنیتی اسرائیل پس از وقایع هفتم اکتبر ۲۰۲۳ است. چرخشی که این کشور را از وضعیت دفاع مرزی به وضعیت «جنگ نیمهدائمی» سوق داده است.
گذار به استراتژی مهار
مقامات نظامی و دفاعی اسرائیل در گفتوگو با رویترز گفتند که استراتژی مهار برخاسته از درکی «واقعگرایانه و تلخ» از شرایط میدانی است: «پس از دو سال و نیم نبرد سنگین، اکنون برای سران این کشور روشن شده که حذف کامل ساختارهای قدرت جمهوری اسلامی، حزبالله لبنان و حماس، عملا غیرممکن است.»
ناتان براون، پژوهشگر ارشد بنیاد کارنگی، این وضعیت را چنین تحلیل میکند: «رهبران اسرائیل به این نتیجه رسیدهاند که در جنگی ابدی علیه دشمنانی گرفتار شدهاند که تنها با ارعاب، متفرق کردن و ضربات پیشدستانه میتوان آن را مدیریت کرد.»
به همین دلیل، در حالی که واشینگتن و تهران، چهارشنبه بر سر آتشبس دو هفتهای توافق کردند، اسرائیل صراحتا راه خود را جدا کرد.
دولت اسرائیل اگرچه پذیرفته حملات مستقیم به خاک ایران را متوقف کند، اما اعلام کرده است کارزار نظامیاش علیه حزبالله تحت هیچ شرایطی متوقف نخواهد شد.
ارتش این کشور هماکنون در حال پیادهسازی نقشهای است که حدود هشت درصد از خاک لبنان را تا رودخانه لیتانی، به یک منطقه جنگی خالی از سکنه تبدیل میکند.
دکترین «زمین سوخته»؛ مدل غزه در جنوب لبنان
رویترز نوشت که اسرائیل با صدور فرمان تخلیه برای صدها هزار غیرنظامی لبنانی، «تخریب سیستماتیک روستاهای شیعهنشین» را کلید زده است.
هدف، ایجاد یک «منطقه پاکسازی شده» به عمق پنج تا ۱۰ کیلومتر فرای مرزهاست تا شهرکهای اسرائیلی دیگر در تیررس مستقیم راکتها و موشکهای ضدتانک نباشند.
یک مقام ارشد نظامی اسرائیل گفت که در بازرسی از خانههای تخلیهشده، در ۹۰ درصد موارد شواهدی از انبار تسلیحات یا ستادهای عملیاتی حزبالله یافتهاند.
با همین پیشفرض، اسرائیل این خانهها را نه محل سکونت، بلکه «اهداف نظامی» تعریف کرده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، تاکید کرد روستاهای مرزی لبنان دقیقا طبق الگوی «رفح و خان یونس» با خاک یکسان خواهند شد تا هرگونه امکان بازگشت یا تهدید در آینده از بین برود.
این استراتژی یعنی «امنیت مرزها دیگر در خود مرز تامین نمیشود، بلکه در عمق خاک دشمن جستوجو میگردد».
ایجاد کمربندهای امنیتی
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامهای اخیر خود با افتخار از ایجاد «کمربندهای امنیتی» یاد کرده است.
نگاهی به نقشه جدید منطقه، عمق این پیشروی را نشان میدهد.
اسرائیل هماکنون کنترل بیش از نیمی از مساحت غزه را در دست دارد و علیرغم فشارهای بینالمللی، قصدی برای عقبنشینی کامل ندارد.
در جبهه سوریه، از قلههای راهبردی جبلالشیخ (مرتفعترین نقطه حرمون) تا امتداد رودخانه یرموک، تحت نظارت و کنترل شدید نظامی اسرائیل قرار گرفته است.
در جنوب لبنان نیز، اسرائیل با ایجاد یک منطقه حائل وسیع، عملا حاکمیت دولت لبنان را بر بخش بزرگی از اراضی جنوبیاش زیر سوال برده است.
این سیاست نظامی اسرائیل با هشدارهای جدی حقوقی همراه شده است.
عران شامیر-بورر، متخصص حقوق بینالملل، هشدار میدهد که تخریب گسترده املاک غیرنظامی بدون بررسیهای دقیق حقوقی، نقض آشکار قوانین جنگی است.
با این حال، به نظر میرسد در دکترین جدید اسرائیل، ملاحظات امنیتی بر هرگونه تعهد بینالمللی ارجحیت یافته است.
فرسودگی ارتش و جامعهای بدبین
اگرچه دکترین امنیتی جدید ممکن است در کوتاهمدت از شدت حملات بکاهد، اما هزینههای پنهان آن زیاد است.
تحلیلگران نظامی هشدار میدهند مدیریت همزمان چهار جبهه فعال (لبنان، غزه، سوریه و کرانه باختری)، فشار طاقتفرسایی بر نیروی انسانی ارتش و منابع مالی وارد میکند.
از سوی دیگر، شکاف عمیقی میان دیدگاههای بینالمللی و باورهای عمومی در اسرائیل شکل گرفته است.
نظرسنجیهای جدید نشان میدهد تنها ۲۱ درصد از اسرائیلیها به امکان همزیستی مسالمتآمیز با یک دولت فلسطینی باور دارند و اکثریت جامعه، آتشبسهای فعلی را تنها «تنفسی کوتاه» پیش از دور بعدی نبرد میدانند.
در حقیقت، در غیاب یک افق سیاسی روشن، «جنگ ابدی» به واقعیت این روزهای خاورمیانه تبدیل شده است.
ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، پنجشنبه ۲۰ فروردین حملات گسترده اسرائیل به لبنان را «به شدت» محکوم کرد.
او همچنین گفت که جمهوری اسلامی باید از حمایت از گروههایی مانند حزبالله، حماس و حوثیها دست بردارد و تنگه هرمز را باز کند.
به گفته بارو، مساله لبنان نیز باید در توافق آتشبس میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، گنجانده شود.
بارو افزود: «فکر نمیکنم بتوانیم از یک برنده در جنگ کنونی سخن بگوییم؛ در حال حاضر آتشبس برقرار است.»
وزیر خارجه فرانسه همچنین خواستار کنار گذاشتن برنامه دستیابی به سلاح هستهای و توقف استفاده از موشکها و پهپادها از سوی جمهوری اسلامی شد.
جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، نیز اعلام کرد هرگونه نقض آتشبس در خاورمیانه محکوم است و بازگشت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز برای ایتالیا و اتحادیه اروپا «یک منفعت حیاتی» به شمار میرود.
او گفت: «ما تا یک قدمی نقطه بیبازگشت پیش رفتیم، اما اکنون با چشمانداز شکنندهای از صلح روبهرو هستیم.»
بریتانیا هم موضع مشابهی اتخاذ کرد و کییر استارمر، نخستوزیر این کشور، برای بررسی نزدیکتر تحولات، ۲۰ فروردین وارد امارات متحده عربی شد.
ایوت کوپر، وزیر خارجه بریتانیا، نیز اعلام کرد عبور کشتیها از تنگه هرمز باید بدون دریافت عوارض باشد.
او گفت: «آزادیهای بنیادین در دریاها نباید بهصورت یکجانبه لغو یا واگذار شود.»
کوپر همچنین بر حمایت از پیشنهادهای سازمان بینالمللی دریانوردی برای کشتیهای گرفتار در این آبراه تاکید کرد و خواستار گنجاندن لبنان در موضوع آتشبس شد.
این مواضع در حالی مطرح شد که جمهوری اسلامی اعلام کرده قصد دارد از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز عوارض دریافت کند.
همزمان وزارت نفت عراق تایید کرد که پس از آتشبس میان جمهوری اسلامی و آمریکا، هیچ نفتکش عراقیای از تنگه هرمز عبور نکرده است.
این وزارتخانه اعلام کرد در حال حاضر روزانه بیش از ۲۰۰ هزار بشکه نفت از طریق اقلیم کردستان به بندر جیهان ترکیه ارسال میشود.
تهدیدها در تهران و واشینگتن
محمد اکبرزاده، معاون سیاسی نیروی دریایی سپاه پاسداران، گفت درباره آینده تنگه هرمز «اتفاق نظر کامل» وجود دارد و جمهوری اسلامی «تهدید دشمن را به خودش برگردانده» است.
او با تاکید بر اینکه «از این به بعد ما تعیین میکنیم کدام کشتی از تنگه هرمز عبور کند»، گفت «یک رژیم حقوقی جدید» برای این آبراه در نظر گرفته خواهد شد.
همزمان، رییسجمهوری آمریکا هشدار داد در صورت شکست توافق با جمهوری اسلامی، حملات به ایران از سر گرفته خواهد شد.
او با اشاره به اینکه ارتش آمریکا در حال آمادهسازی برای مراحل بعدی است، نوشت: «اگر توافق اجرا نشود، تیراندازی آغاز خواهد شد؛ گستردهتر و قدرتمندتر از هر آنچه پیش از این دیده شده است.»
ترامپ در عین حال تاکید کرد توافقی حاصل شده که بر اساس آن «سلاح هستهای وجود نخواهد داشت» و تنگه هرمز «باز و امن» خواهد بود.
