دولت امارات متحده عربی در حال بررسی طرحی برای مسدود کردن میلیاردها دلار دارایی ایران در این کشور است؛ اقدامی که در صورت اجرا میتواند یکی از مهمترین مسیرهای دسترسی تهران به ارز خارجی و شبکه تجارت جهانی را قطع کند.
روزنامه والاستریت ژورنال جمعه ۱۵ اسفند به نقل از منابع آگاه گزارش داد مقامهای اماراتی بهطور خصوصی به جمهوری اسلامی هشدار دادند که پس از حملات موشکی و پهپادی آنها به اهدافی در امارات، چنین اقدامی در دست بررسی است.
در این حملات بیش از هزار پهپاد و موشک به سوی اهدافی در امارات شلیک شده است.
در صورت اجرای این طرح، دسترسی جمهوری اسلامی به ارز خارجی و شبکههای تجارت جهانی بهشدت محدود میشود؛ بهویژه در شرایطی که اقتصاد ایران همزمان با تورم بالا و درگیری نظامی با فشارهای گسترده روبهرو است.
امارات طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین مراکز مالی برای شرکتها و بازرگانان ایرانی تبدیل شده بود.
تحلیلگران گفتند بسیاری از شرکتها و افراد ایرانی برای دور زدن تحریمهای غرب از زیرساختهای مالی این کشور استفاده کردهاند.
اسفندیار باتمانقلیج، مدیر اندیشکده «بورساند بازار»، گفت: «هرگونه اقدام امارات برای محدود کردن فعالیتهای مالی ایران بسیار مهم خواهد بود، زیرا امارات مهمترین مسیر ارتباط اقتصادی ایران با اقتصاد جهانی است.»
حسابهای سپاه و ناوگان سایه
به گفته منابع آگاه، مقامهای اماراتی در حال بررسی مجموعهای از اقدامات هستند؛ از جمله مسدود کردن دارایی شرکتهای پوششی مرتبط با جمهوری اسلامی که برای پنهان کردن معاملات استفاده میشوند و نیز اعمال محدودیت بر صرافیهایی که برای انتقال پول خارج از سیستم بانکی رسمی به کار میروند.
این منابع گفتند حسابهای مرتبط با سپاه پاسداران میتواند از نخستین اهداف چنین اقداماتی باشد.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر اعلام کرده بود جمهوری اسلامی بخش فزایندهای از نفت خود را در اختیار سپاه پاسداران و نهادهای امنیتی قرار داده تا در بازارهای جهانی به فروش برسد.
در کنار اقدامات مالی، برخی مقامهای اماراتی بررسی گزینههای دریایی مانند توقیف کشتیهای ایرانی را نیز مطرح کردهاند؛ اقدامی که میتواند ناوگان نفتکشهای موسوم به «ناوگان سایه» ایران را هدف قرار دهد.
این ناوگان برای انتقال نفت تحریمشده ایران فعالیت میکند و بخشی از آن در بنادر و مسیرهای دریایی مرتبط با امارات فعال است.
چنین تصمیمی در صورت اجرا، تغییر مهمی در سیاست امارات خواهد بود. این کشور در سالهای گذشته تلاش کرده بود میان روابط راهبردی خود با ایالات متحده و نزدیکی جغرافیایی و تجاری با ایران توازن برقرار کند و معمولا از استفاده از بخش مالی خود به عنوان ابزار فشار علیه تهران پرهیز کرده بود.
با این حال، حملات اخیر باعث شده مقامهای امارات درباره امنیت زیرساختهای حیاتی و اعتبار این کشور به عنوان یک مرکز مالی بینالمللی نگرانیهایی مطرح کنند.
برخی از این حملات به فرودگاهی در دبی و مناطقی در نزدیکی برج العرب و جزیره مصنوعی پالم جمیرا خسارت وارد کرده است.
بر اساس دادههای وزارت خزانهداری آمریکا، در سال ۲۰۲۴ حدود ۹ میلیارد دلار از تراکنشهای مالی مرتبط با فعالیتهای مخفیانه ایران از طریق حسابهای کارگزاری بانکهای آمریکایی انجام شده است.
این وزارتخانه گفته است ۶۲ درصد از این مبالغ به شرکتهایی در امارات رسیده که در معاملات نفتی مرتبط با ایران در دبی نقش داشتهاند.
گزارشها همچنین نشان میدهد جمهوری اسلامی از شرکتهای صوری در امارات برای دریافت پول نفت، تسویه معاملات و پنهان کردن منبع واقعی پول استفاده کرده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ اسفند نوشت با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی به هفتمین روز، بسته شدن حریم هوایی و توقف حملونقل دریایی در تنگه هرمز زنجیرههای تامین جهانی را مختل کرده است.
در نتیجه این وضعیت، ارسال کمکها به غزه و سودان به شدت کند شده و هزینههای عملیات امدادرسانی برای صدها میلیون نفر که با بحران گرسنگی مواجهاند افزایش یافته است.
ژان مارتن بائر، مدیر امنیت غذایی در برنامه جهانی غذا، گفت: «افرادی که به شدت به کمک نیاز دارند، برای دریافت غذا باید مدت بیشتری منتظر بمانند.»
سازمان بینالمللی مهاجرت نیز اعلام کرد چادرها، پوششهای محافظ و چراغهایی که برای مناطق فلسطینی غزه و کرانه باختری ارسال میشدند، در زنجیره تامین متوقف شدهاند.
اختلال در مرکز کمکهای بشردوستانه دبی
گروههای امدادی گفتند افزایش هزینههای عملیاتی فشار بیشتری بر بودجههایی وارد کرده که پیش از این نیز به دلیل کاهش کمکهای مالی با مشکل روبهرو بودند.
این سازمانها همچنین گفتند شرکتهای حملونقل برای هر کانتینر حدود سه هزار دلار هزینه اضطراری اضافی مطالبه میکنند.
انبارهای بزرگ کمکهای بشردوستانه در «مرکز کمکهای بشردوستانه دبی» که برای اعزام سریع کمکها به منطقه استفاده میشوند نیز با مشکل انتقال محمولهها روبهرو شدهاند.
سسیل تراز، از مدیران فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر، گفت این سازمان نمیتواند بستههای کمک پزشکی برای حمایت از عملیات جستوجو و نجات هلال احمر ایران را از مرکز دبی منتقل کند.
به گفته او، این تجهیزات در ذخیره اضطراری این سازمان به ارزش ۱۰ میلیون فرانک سوئیس، معادل حدود ۱۳ میلیون دلار، در دبی باقی ماندهاند.
این سازمان همچنین نمیتواند محمولهها را از بندر جبلعلی، بزرگترین پایانه کانتینری منطقه، منتقل کند؛ بندری که در پی برخورد بقایای یک موشک رهگیریشده دچار آتشسوزی شد.
حنان بلخی، مدیر منطقهای سازمان جهانی بهداشت، نیز گفت فعالیتهای مرکز این سازمان در دبی متوقف شده و این موضوع ۵۰ درخواست اضطراری از ۲۵ کشور را با مشکل روبهرو کرده است.
او افزود این اختلال همچنین برنامههایی مانند واکسیناسیون فلج اطفال را تحت تاثیر قرار داده است.
گسترش اثرات بحران به آفریقا
دفتر کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان نیز اعلام کرد سودان که با بحران قحطی روبهرو است، به دلیل محدودیتهای تازه در کانال سوئز و تنگه بابالمندب از ۱۰ اسفند آسیبپذیری بیشتری پیدا کرده است.
یک سخنگوی این نهاد گفت: «ما به طور ویژه درباره آفریقا نگران هستیم.»
او افزود برخی محمولهها اکنون از مسیر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا ارسال میشوند؛ مسیری که انتقال کالا را تا سه هفته طولانیتر میکند.
در همین حال هزینههای سوخت، حملونقل و بیمه نیز افزایش یافته و فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر گفته ممکن است ناچار شود میزان کمکهای خود به هلال احمر ایران را کاهش دهد.
اما ماسپرو، مدیر ارشد بخش تامین یونیسف در کپنهاگ، گفت امیدوار است در میان محدودیتهای پروازی، پروازهایی که حامل اقلام بشردوستانه فاسدشدنی مانند واکسنها هستند در اولویت قرار گیرند.
پلیس مبارزه با تروریسم لندن اعلام کرد این افراد جمعه ۱۵ اسفند حدود ساعت یک پس از نیمهشب در جریان عملیاتی از پیش برنامهریزیشده در مناطق بارنت و واتفورد در شمال لندن بازداشت شدند.
یکی از بازداشتشدگان شهروند ایرانی و سه نفر دیگر دارای تابعیت دوگانه بریتانیایی-ایرانی هستند.
پلیس اعلام کرد این تحقیقات به نظارت و جمعآوری اطلاعات درباره مکانها و افرادی مرتبط با جامعه یهودیان در لندن مربوط است.
هلن فلاناگان، فرمانده پلیس مبارزه با تروریسم لندن، گفت: «این بازداشتها بخشی از یک تحقیق طولانیمدت و در چارچوب تلاشهای ما برای مقابله با فعالیتهای مخرب احتمالی است.»
او افزود: «میدانیم که این موضوع ممکن است موجب نگرانی افکار عمومی، بهویژه جامعه یهودیان، شود. از مردم میخواهیم هوشیار باشند و اگر موضوع مشکوکی دیدند یا شنیدند با پلیس تماس بگیرند.»
به گفته پلیس، دو نفر از بازداشتشدگان، مردی ۴۰ ساله و مردی ۵۵ ساله، در منطقه بارنت بازداشت شدند و بازرسیها در چند محل در این منطقه ادامه دارد.
مردی ۵۲ ساله نیز در واتفورد بازداشت شد و بازرسیها در این محل و همچنین در منطقه ومبلی ادامه دارد. چهارمین مظنون، مردی ۲۲ ساله، در منطقه هارو بازداشت شده است.
در همین عملیات شش مرد دیگر نیز در هارو به ظن کمک به یک متهم بازداشت شدند. سن این افراد ۲۰ تا ۴۹ ساله اعلام شده است.
پلیس همچنین گفت یکی از این افراد به ظن حمله به یک افسر پلیس نیز بازداشت شده است. این ۱۰ نفر اکنون در بازداشت به سر میبرند و تحقیقات پلیس ادامه دارد.
دیوید لمی، معاون نخستوزیر بریتانیا اندکی پس از انتشار خبر بازداشتها در گفتوگو با برنامه «گود مورنینگ بریتن» شبکه آیتیوی گفت: «ایران بزرگترین حامی دولتی تروریسم در جهان است و متاسفانه اثر آن در جامعه خود ما هم دیده میشود.»
او افزود: «سرویسهای اطلاعاتی و پلیس ضدتروریسم ما در سالهای اخیر اقدامات زیادی را خنثی کردهاند.»
جاسوسی تهران از بریتانیا
سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (امآی۵) ۲۲ مهر در هشدار عمومی نادری اعلام کرده بود جاسوسانی از چین، روسیه و ایران نمایندگان پارلمان را هدف گرفتهاند تا دموکراسی این کشور را تضعیف کنند.
این هشدار یک هفته پس از آن صادر شده بود که دادستانها اعلام کردند مجبور به توقف محاکمه دو شهروند بریتانیایی متهم به جاسوسی برای چین شدهاند، زیرا دولت بریتانیا مدرکی مبنی بر تهدید امنیت ملی این کشور از سوی چین ارائه نکرده است.
امآی۵ به سیاستمداران و کارکنانشان هشدار داده بود مراقب جاسوسانی باشند که ممکن است از طریق باجگیری، حملات فیشینگ، برقراری روابط عمیق و بلندمدت یا پرداخت کمکهای مالی برای تاثیرگذاری بر تصمیمهایشان، اطلاعات جمعآوری کنند.
کن مککالوم، مدیرکل امآی۵، گفته بود: «وقتی دولتهای خارجی اطلاعات حیاتی بریتانیا را میدزدند یا فرآیندهای دموکراتیک ما را دستکاری میکنند، تنها امنیت ما را در کوتاهمدت تهدید نمیکنند، بلکه پایههای حاکمیت ما را نیز فرسایش میدهند.»
وزارت دفاع آذربایجان جمعه ۱۵ اسفند با اشاره به «شواهد موجود» از جمهوری اسلامی خواست از «انکار بدیهیات» دست بردارد، عذرخواهی رسمی ارائه دهد و عاملان حمله را پاسخگو کند.
این وزارتخانه تاکید کرد بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در مورد «احترام ادعایی به حاکمیت سایر کشورها و انکار دخالت در حملات پهپادی تحت هیچ شرایطی قابل قبول نیست».
تهران: کار اسرائیل است
ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پنجشنبه پرتاب پهپاد به سمت جمهوری آذربایجان را تکذیب کرد و اعلام کرد تهران با احترام به حاکمیت کشورها، بهویژه کشورهای مسلمان و همسایه، هیچ پهپادی به سوی آذربایجان شلیک نکرده است.
در بیانیه این ستاد آمده بود چنین اقداماتی سابقه دارد و اسرائیل برای برهم زدن روابط میان کشورهای مسلمان و متهم کردن جمهوری اسلامی، دست به اینگونه عملیات میزند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز گفت نیروهای نظامی جمهوری اسلامی شلیک هرگونه موشک به ترکیه یا آذربایجان را رد کردهاند و در حال بررسی این موضوع هستند که چه اتفاقی رخ داده است.
او افزود ممکن است این حمله از «مکانهای دیگر» انجام شده باشد یا «مشکلی پیش آمده باشد»، اما جمهوری اسلامی «هیچ قصدی» برای حمله به ترکیه، آذربایجان یا دیگر کشورهای همسایه ندارد.
عراقچی در عین حال تاکید کرد پایگاهها و تاسیسات آمریکا در منطقه، «هر کجا که باشند، هدف قرار خواهند گرفت».
واکنشها در باکو
کابینه وزیران آذربایجان جمعه ۱۵ اسفند اعلام کرد با توجه به «وضعیت فعلی ناشی از حملات مغایر با هنجارها و اصول حقوق بینالملل»، تصمیم گرفته است تردد کامیونها، از جمله محمولههای ترانزیتی، در تمام ایستهای بازرسی مرزی میان آذربایجان و ایران بهطور کامل متوقف شود.
بر اساس این تصمیم، تمامی مسیرهای عبور کامیون در مرز دو کشور تا اطلاع بعدی بسته خواهد بود.
پس از این حمله، وزارت امور خارجه آذربایجان مجتبی دمیرچیلو، سفیر جمهوری اسلامی در باکو، را احضار کرد.
الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان، در واکنش به این حمله گفت: «این افراد بیشرف که این اقدام تروریستی را انجام دادهاند، پشیمان خواهند شد.»
او گفت مقامهای ایرانی باید درباره این حادثه توضیح دهند و از آذربایجان عذرخواهی کنند.
رییسجمهوری آذربایجان همچنین با تاکید بر این که کشورش در هیچ عملیاتی علیه جمهوری اسلامی مشارکت نکرده و نخواهد کرد، گفت باکو حتی در روند تخلیه کارکنان سفارت جمهوری اسلامی در لبنان کمک کرده است، اما «در مقابل به شکلی ناجوانمردانه به ما ضربه میزنند».
افزایش اقدامات دفاعی در آذربایجان
خزر ابراهیم، سفیر آذربایجان در ایالات متحده، در گفتوگو با وبسایت اکسیوس اعلام کرد که کشورش پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به نخجوان «اقدامات دفاعی و پیشگیرانه مناسبی» اتخاذ خواهد کرد.
ابراهیم در پاسخ به پرسشی درباره احتمال وقوع حملات بیشتر گفت «جای نگرانی نیست»، اما تاکید کرد که آذربایجان در حال بررسی دقیق واقعیتها و اتخاذ تصمیمهای لازم است.
او همچنین گفت باکو و واشینگتن درباره این حادثه در تماس نزدیک هستند.
حمله با چهار پهپاد
تنشها میان تهران و باکو پس از آن بالا گرفت که پنجشنبه ۱۴ اسفند چند پهپاد پرتابشده از خاک ایران اهدافی را در جمهوری خودمختار نخجوان هدف قرار دادند.
گزارشها حاکی است یکی از پهپادها به ساختمان ترمینال فرودگاه بینالمللی نخجوان برخورد کرد و پهپاد دیگری در نزدیکی مدرسهای در روستای شکرآباد سقوط کرد. در این حمله چهار غیرنظامی در نزدیکی فرودگاه زخمی شدند.
بر اساس گزارشها، سه نفر از زخمیهای این حمله که به مراکز درمانی منتقل شده بودند، پس از دریافت درمان سرپایی مرخص شدند.
حال عمومی مجروحان رضایتبخش اعلام شده است، اما درمان یکی از آنها به نام اسد جعفراف همچنان در بیمارستان و تحت نظارت پزشکان ادامه دارد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، مقامهای ژاپنی جمعه ۱۵ اسفند اعلام کردند یک شهروند دیگر این کشور نیز در ایران در بازداشت است. توکیو پیشتر گفته بود یک شهروند ژاپنی در ۳۰ دیماه در ایران بازداشت شده است.
هویت فرد دوم، زمان بازداشت و دلیل بازداشت او هنوز مشخص نیست.
یک سخنگوی وزارت خارجه ژاپن نیز بدون ذکر نام این افراد به خبرگزاری فرانسه گفت کارکنان سفارت ژاپن با هر دو نفر تماس گرفتهاند تا «از سلامت آنها اطمینان حاصل کنند».
او بدون اشاره به نام این افراد گفت: «از منظر حفظ حریم خصوصی، نمیتوانیم درباره جزئیات بیشتر این افراد، از جمله فردی که ۳۰ دیماه در تهران بازداشت شد، اظهار نظر کنیم.»
خبر بازداشت شهروند دوم در حالی منتشر شد که ایالات متحده و اسرائیل یک کارزار نظامی گسترده علیه جمهوری اسلامی آغاز کردهاند و تهران نیز در پاسخ حملاتی را در منطقه انجام داده است.
رییس دفتر شبکه تلویزیونی دولتی ژاپن در زندان
شینوسوکه کاواشیما، رییس دفتر شبکه تلویزیونی دولتی ژاپن، اناچکی، در تهران سیام دیماه بهدست ماموران سپاه پاسداران بازداشت و در بازداشتگاهی در شمال تهران نگهداری شد و چهارم اسفند به زندان اوین منتقل شد.
شبکه اناچکی ششم اسفند در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره وضعیت مدیر دفتر خود در تهران اعلام کرد این رسانه «همواره حفظ امنیت کارکنانش را در بالاترین اولویت قرار میدهد».
اناچکی تاکید کرد در مقطع کنونی، قادر به ارائه هیچگونه اطلاعاتی در این خصوص نیست.
اناچکی رسانه عمومی ژاپن است که اخبار و گزارشهای مربوط به این کشور و آسیا را از طریق تلویزیون، رادیو و پلتفرمهای آنلاین برای مخاطبان بینالمللی منتشر میکند.
به گزارش کمیته حفاظت از روزنامهنگاران همچنین گذرنامه مهدی محمدی، فیلمبردار باسابقه اناچکی، همراه با وسایل شخصی او از جمله تلفن همراه، لپتاپ و دوربینش ضبط شده است.
این نهاد همچنین اعلام کرد یکی دیگر از کارکنان اناچکی که نام او برای حفظ امنیتش اعلام نشده، پس از آنکه چند بار احضار شد، اوایل فوریه ایران را ترک کرد.
سارا قوده، مدیر منطقهای کمیته حفاظت از روزنامهنگاران، گفت: «بازداشت شیننوسوکه کاواشیما و ارعاب همکاران او نشاندهنده تلاش عامدانه مقامهای ایرانی برای خاموش کردن گزارشگری مستقل است.»
این بازداشتها پس از موج گسترده اعتراضها در دیماه ۱۴۰۴ در ایران رخ داد؛ اعتراضهایی که با سرکوب خشونتآمیز حکومت مواجه شد و گروههای حقوق بشری گفتهاند هزاران نفر در جریان آن کشته شدند.
