آنچه چهارشنبه ششم اسفند در ایران و در ارتباط با ایران گذشت
در تحولات روز چهارشنبه ششم اسفند، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی تهدیدی علیه امنیت ایالات متحده است، گفت خودداری تهران از گفتوگو درباره موشکهای بالستیک «یک مشکل بسیار بزرگ» در مسیر هر توافقی به شمار میرود.
شاهزاده رضا پهلوی نیز با انتشار پیامی بر حفظ و دفاع از تمامیت ارضی ایران تاکید کرد و آن را «اصلی خدشهناپذیر» دانست.
در حوزه دیپلماسی هستهای، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت توافقی که از «تخریب و بیثباتی بیشتر جلوگیری کند» بدون توسل به خشونت امکانپذیر است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد همزمان با افزایش احتمال حمله، کشتیهای ناوگان پنجم ایالات متحده پایگاه خود در بحرین را ترک کردند. همچنین بزرگترین ناو هواپیمابر جهان، جرالد فورد، روز چهارشنبه ششم اسفند در پایگاه دریایی ایالات متحده در جزیره کرت یونان پهلو گرفت.
در داخل ایران، دانشجویان در دانشگاههای هنر، فردوسی مشهد، خوارزمی کرج و علوم پزشکی شهید بهشتی با در دست داشتن پرچم شیر و خورشید و سر دادن شعار علیه علی خامنهای تجمع کردند.
عباس عراقچی نیز گفت هر زمان که لازم باشد، مجلس خبرگان رهبر جدید جمهوری اسلامی را انتخاب میکند.
برای آگاهی از دیگر تحولات چهارشنبه، اینجا را بخوانید
نشریه پولیتیکو به نقل از دو منبع آگاه نوشت که مشاوران ارشد دونالد ترامپ ترجیح میدهند که اسرائیل قبل از آغاز حمله نظامی آمریکا، جمهوری اسلامی را هدف قرار دهد.
به نوشته این نشریه، مقامهای آمریکایی معتقدند که حمله اسرائیل موجب واکنش انتقامجویانه جمهوری اسلامی به اسرائیل شده و حمایت مردم آمریکا از ورود به جنگ برمیانگیزد.
این منابع به پولیتیکو گفتند: «در داخل دولت و اطراف آن این ایده وجود دارد که از نظر سیاسی بسیار بهتر است اسرائیلیها اول و بهتنهایی اقدام کنند و ایرانیها علیه ما تلافی کنند، و این به ما دلیل بیشتری برای اقدام بدهد.»
هر دو منبع به پولیتیکو گفتهاند که یک عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل نیز میتواند گزینهای محتمل باشد، چه اسرائیل ابتدا حمله کند و چه نکند. یکی از آنها افزوده است که هرچند مذاکرات با ایرانیها جدی است، اما نزدیکان ترامپ معتقدند «در نهایت ما آنها را بمباران خواهیم کرد.»
در گزارش پولیتیکو آمده است که ابعاد یک کارزار نظامی احتمالی آمریکا همچنان نامشخص است. این گزارش به نگرانیهایی اشاره میکند مبنی بر اینکه کاهش ذخایر مهمات آمریکا ممکن است چین را به تلاش برای حمله به تایوان تشویق کند، و نیز اینکه یک حمله گستردهتر میتواند خطر تلفات انسانی را افزایش دهد.
انتشار یک گزارش تازه در آمریکا درباره احتمال استفاده جمهوری اسلامی از سلاحهای شیمیایی علیه معترضان، همزمان با تشدید فشارهای واشینگتن و در آستانه دور جدید مذاکرات هستهای در ژنو، توجهها را به برنامههای تسلیحاتی حکومت ایران معطوف کرده است.
این گزارش که بامداد چهارشنبه توسط فاکسنیوز منتشر شد و از سوی اندیشکده مستقر در واشینگتن «بنیاد دفاع از دموکراسیها» تهیه شده، از جامعه بینالمللی خواسته است بررسی کند آیا حکومت ایران در جریان اعتراضات سراسری دی ماه - که به کشته شدن دهها هزار نفر انجامید - از عوامل شیمیایی ممنوعه برای سرکوب معترضان استفاده کرده است یا نه.
آندریا استریکر، نویسنده گزارش، با اشاره به آنچه «برنامه پنهان تسلیحات شیمیایی» تهران خوانده، گفته است سیاستگذاران آمریکایی تمرکز بسیار بیشتری بر برنامه هستهای ایران داشتهاند و فعالیتهای ادعایی این کشور در حوزه تسلیحات شیمیایی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. او تاکید کرده است: «ایالات متحده، متحدانش و سازمان منع سلاحهای شیمیایی باید ادعاهای معتبر درباره استفاده رژیم ایران از سلاحهای شیمیایی علیه مردم خود را بررسی کنند.»
ایران از امضاکنندگان کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی ۱۹۹۷ است؛ معاهدهای که توسعه، تولید، ذخیرهسازی و استفاده از این تسلیحات را ممنوع میکند. هرگونه استفاده تاییدشده از چنین سلاحهایی، نقض تعهدات بینالمللی محسوب میشود. استریکر همچنین پیشنهاد کرده در صورت اقدام نظامی آمریکا علیه حکومت ایران، تاسیسات مرتبط با تحقیق و تولید تسلیحات شیمیایی نیز باید در فهرست اهداف احتمالی قرار گیرد.
انتشار این گزارش در حالی صورت میگیرد که آمریکا حضور نظامی خود را در منطقه افزایش داده و قرار است نمایندگان واشینگتن و تهران در ژنو دیدار کنند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، پیشتر گفته بود «توافق در دسترس است، اگر دیپلماسی در اولویت قرار گیرد.» مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی ایران نیز تاکید کرده تهران رویکردی مبتنی بر «حمایت از صلح و ثبات» دارد و تنش منطقهای به زیان همه کشورهاست.
در سال ۲۰۲۴ نیز آمریکا و اسرائیل حکومت ایران را به نقض تعهدات خود در چارچوب کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی متهم کرده بودند؛ اتهامی که تهران آن را رد و «جنگ روانی» توصیف کرد. حکومت ایران همواره اعلام کرده بهعنوان قربانی حملات شیمیایی عراق در دهه ۱۹۸۰، مخالف چنین تسلیحاتی است.
همزمان با انتشار این گزارش، دولت دونالد ترامپ روز چهارشنبه دور تازهای از تحریمها را علیه بیش از ۳۰ فرد، شرکت و کشتی مرتبط با فروش غیرقانونی نفت ایران و پشتیبانی از برنامههای موشکی و تسلیحات پیشرفته این کشور اعلام کرد. این تحریمها از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا در چارچوب سیاست «فشار حداکثری» اعمال شده است.
بر اساس اعلام وزارت خزانهداری، ۱۲ کشتی دیگر که بخشی از «ناوگان سایه» ایران محسوب میشوند هدف تحریم قرار گرفتهاند. مقامهای آمریکایی میگویند درآمد حاصل از فروش نفت ایران برای سرکوب داخلی، حمایت از گروههای نیابتی منطقهای و توسعه تسلیحات به کار میرود.
همچنین ۹ فرد و شرکت در ایران، ترکیه و امارات متحده عربی به اتهام تامین ماشینآلات حساس و مواد شیمیایی برای سپاه پاسداران و وزارت دفاع جمهوری اسلامی تحریم شدهاند. برخی از این شبکهها با شرکت «اُجه پرواز مادو نفر» که موتور پهپاد تولید میکند، مرتبط دانسته شدهاند. تحریمهایی نیز علیه تامینکنندگان «سدیم پرکلرات» - ماده اولیه تولید سوخت جامد موشکهای بالستیک - اعمال شده است.
چهار مقام ارشد صنایع هوایی قدس، وابسته به وزارت دفاع حکومت ایران که به گفته آمریکا پهپادهایی برای روسیه و ونزوئلا تولید و توسعه میدهد، نیز در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند. وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۷۵ فرد، کشتی و هواپیما در چارچوب کارزار اقتصادی علیه تهران تحریم شدهاند.
مقامهای آمریکایی تاکید کردهاند هدف از این تحریمها «تنبیه» نیست، بلکه تغییر رفتار حکومت ایران و توقف حمایت از گروههای مسلح و برنامههای تسلیحاتی است؛ برنامههایی که به گفته واشینگتن بر رفاه مردم ایران اولویت داده شدهاند.
وبسایت اویل پرایس گزارش داد که چین و ایالات متحده، بزرگترین وارد کنندگان نفت، در شرایطی قرار دارند که میتوانند یک شوک به بازار نفت و توقف صادرات را بدون مشکل سپری کنند.
این وبسایت نوشت: «چین و آمریکا ذخایر استراتژیک کافی را برای عبور از اخلال در عرضه نفت در منطقه خاورمیانه، در صورت تشدید تنش و حمله ایالات متحده به جمهوری اسلامی، دارند.»
چهارشنبه خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع گزارش داد که عربستان سعودی هم تولید خود را افزایش داده است تا در صورت اخلال در بازار نفت پس از حمله احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی، کمبود نفت را جبران کند.
مقامهای ارشد دولت ترامپ در آستانه دوره تازه مذاکرات هستهای در ژنو اعلام کردند برنامه موشکی و تلاشهای هستهای ایران تهدیدی مستقیم علیه امنیت و منافع آمریکا است و تاکید کردند تهران «نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
به گزارش خبرگزاری رویترز این اظهارات در حالی مطرح شده که مذاکرهکنندگان دو کشور قرار است روز پنجشنبه ۷ اسفند در ژنو دیدار کنند؛ سومین دور گفتوگوهای هستهای در سال جاری. به نوشته رویترز، این مذاکرات همزمان با استقرار یکی از گستردهترین آرایشهای نظامی آمریکا در خاورمیانه و در سایه احتمال حملات نظامی علیه جمهوری اسلامی برگزار میشود.
رویترز نوشت ترامپ در سخنرانی «وضعیت کشور» خود، [حکومت] ایران را متهم کرد که برنامه هستهایاش را از سر گرفته و در حال توسعه موشکهایی است که «بهزودی» میتوانند به خاک آمریکا برسند. او همچنین تهران را مسئول بمبگذاریهای کنار جادهای دانست که به کشته شدن نظامیان و غیرنظامیان آمریکایی انجامیده و هشدار داد اگر توافقی حاصل نشود، «روز بسیار بدی» در انتظار ایران خواهد بود. در مقابل، حکومت ایران تهدید کرده در صورت حمله، پایگاههای آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا چهارشنبه شب ۶ اسفند به وقت واشیگتن به خبرنگاران گفت: «رییسجمهوری در سخنان دیشب به روشنی گفت که او همیشه ترجیح میدهد مذاکره کند، اما من میخواهم همه بدانند که حکومت ایران تهدیدی بسیار جدی برای ایالات متحده بوده و مدتهاست که چنین است.»
روبیو تاکید کرد [حکومت] ایران پس از آنکه برنامه هستهایاش «نابود شد» تلاش کرده بخشهایی از آن را بازسازی کند و افزود هرچند تهران در حال حاضر غنیسازی نمیکند، اما «در تلاش است به نقطهای برسد که در نهایت بتواند این کار را انجام دهد.»
او همچنین برنامه موشکهای بالستیک ایران را تهدیدی برای منافع آمریکا و اروپا توصیف کرد و گفت اصرار تهران بر خارج نگه داشتن این موضوع از مذاکرات ژنو «مشکل بزرگی» است. به گزارش رویترز، دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا پیشتر اعلام کرده ایران بزرگترین زرادخانه موشکهای بالستیک در خاورمیانه را در اختیار دارد.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز گفت استیو ویتکاف و جرد کوشنر نمایندگان آمریکا در ژنو خواهند بود و تاکید کرد: «اصل موضوع بسیار ساده است؛ ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.» معاون رییس جمهوری آمریکا همچنین به خبرنگاران گفت، آمریکا شواهدی دارد که نشان میدهد حکومت ایران تلاش میکند برنامه هستهای خود را پس از حمله تابستان گذشته بازسازی کند.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پیش از مذاکرات با بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، دیدار کرد و به گزارش رسانههای ایرانی، بر مواضع تهران درباره حق بهرهبرداری صلحآمیز هستهای و ضرورت لغو تحریمهای آمریکا تاکید کرده است.
این در حالی است که شبکه کان اسرائیل نیز به نقل از یک دیپلماتیک عرب فاش کرد جمهوری اسلامی در پیشنویس پیشنهادات خود به آمریکا اعلام کرده که حاضر است میزان غنیسازی اورانیوم را به به حدود ۳.۶ درصد کاهش دهد؛ سطحی مشابه آنچه در توافق هستهای برجام مورد توافق قرار گرفته بود.
این دیپلمات در جریان بندهای مهم یکی از اسناد پیشنویس قرار گرفته که قرار است پنجشنبه در مذاکرات ژنو از سوی ایرانیها ارائه شود. او گفت که آمریکا در دور قبلی بر اصل «غنیسازی صفر» پافشاری نکرده بود.
در این پیشنویس، تعلیق هفتساله غنیسازی اورانیوم پیشنهاد شده است، اما دولت آمریکا خواهان تعهدی ۱۰ ساله است که در توافق نهایی گنجانده شود. این در حالی است که وبسایت آکسیوس، بهنقل از یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه دیگر چهارشنبه هفتم اسفند گزارش داد که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رییسجمهوری ایالات متحده، سهشنبه در نشستی خصوصی اعلام کرده که آمریکا خواهان آن است که هر توافق هستهای جدید با ایران بهطور نامحدود و دائمی برقرار بماند.
به نوشته شبکه کان، یکی از موضوعهای محل اختلاف جدی، اورانیومی است که جمهوری اسلامی در اختیار دارد و میزان آن چند صد کیلوگرم برآورد میشود. این دیپلمات گفت تهران با انتقال این مواد به خارج از خاک خود مخالفت میکند و تنها حاضر است سطح غنیسازی آن را کاهش دهد، در حالی که واشینگتن بر انتقال این ذخایر به خارج از کشور اصرار دارد.
جان فترمن، سناتور دموکرات، با تمجید از سیاست دونالد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی به برنامه نیوزمکس گفت که گمان نمیکند مذاکره با رژیم ایران به نتیجه برسد چرا که پس از آخرین توافق با آنها جمهوری اسلامی بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد غنی شده ذخیره کرد.
از سوی دیگر به گفته او رژیم ایران در شرایطی است که در ضعیفترین وضعیت خود طی دهههای اخیر قرار دارد و در مواجه با اعتراضات اخیر دهها هزار نفر را کشته است.
این سناتور گفت: «این وضعیت شرایط منحصر به فردی را بوجود آورده که شاید بتوان برای سرنگونی رژیم اقدام کرد و مسیر بهتری را برای این کشور ایجاد کرد. من با این موضوع مشکلی ندارم. اگر فردا لایحه الزام به گرفتن مجوز جنگ با رژیم ایران طرح شود من به عنوان یک دموکرات به آن رای منفی میدهم چون فکر میکنم رییس جمهوری باید امکان استفاده از همه گزینهها را داشته باشد.»
او گفت: «رژیم ایران دهها هزار نفر از مردم خودش را کشت و همه ما تصاویر سالنهایی را دیدیم که کیسههای جنازه در آنجا روی هم قرار گرفته بود و پدر و مادرهای بیچاره در آن صحنه وحشتناک به دنبال پیکر فرزندانشان میگشتند. رژیم ایران چنین رژیمی است.»
فترمن با بیان اینکه رژیم ایران همچنین گروههای تروریستی چون حزب الله و حماس را هم حمایت میکند، گفت که همراهی نکردن دموکراتها با ترامپ علیه رژیم جمهوری اسلامی را درک نمیکند.
