کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، درباره مذاکرات با جمهوری اسلامی گفت پیشرفت اندکی حاصل شده و دو طرف همچنان در برخی مسائل فاصله زیادی دارند.
او افزود انتظار میرود تهران طی چند هفته آینده با جزئیات بیشتری بازگردد و دونالد ترامپ روند تحولات را دنبال خواهد کرد.
رویترز چهارشنبه ۲۹ بهمن به نقل از کارشناسان نوشت که حکومت ایران در یک سایت نظامی حساس، روی تاسیساتی جدید سپر بتنی احداث کرده و آن را با خاک پوشانده است. این سایت که گفته میشود در سال ۲۰۲۴ هدف حمله اسرائیل قرار گرفته بود، اکنون شاهد پیشرفتهای تازه ساختمانی است.
در عین حال، تصاویر نشان میدهد ورودی تونلها در یک سایت هستهای را که در جریان جنگ ۱۲ روزه از سوی آمریکا بمباران شد مدفون کرده، ورودی تونلهای نزدیک به سایت دیگری را تقویت کرده و پایگاههای موشکی آسیبدیده در همان درگیری را نیز بازسازی کرده است.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که واشینگتن در حال مذاکره با تهران بر سر برنامه هستهای ایران است و در عین حال هشدار داده در صورت شکست مذاکرات، گزینه نظامی روی میز خواهد بود. آمریکا طی هفتههای اخیر حضور نظامی خود را در منطقه بهشکلی کمسابقه افزایش داده است.
جمهوری اسلامی تهدید کرده در صورت حمله آمریکا، اسرائیل و منافع آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد. جمهوری اسلامی همچنین بارها، از جمله در مذاکرات اخیر با آمریکا، دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده است. با این حال، ایران اورانیوم را تا سطحی غنیسازی کرده که کاربرد صلحآمیز شناختهشدهای ندارد، دسترسی بازرسان بینالمللی به برخی تاسیسات را محدود کرده و توانمندیهای موشکهای بالستیک خود را گسترش داده است.
اسرائیل پیش از جنگ ۱۲ روزه اعلام کرده بود ایران گامهایی در مسیر تسلیحاتیسازی برداشته است.
دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا سهشنبه ۲۸ بهمن در ژنو برگزار شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از این مذاکرات اعلام کرد دو طرف بر سر «اصول راهنما» به درک مشترکی رسیدهاند، اما هنوز کارهای زیادی باقی مانده است.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز گفت پیشرفتهایی حاصل شده، اما دونالد ترامپ «خطوط قرمزی تعیین کرده که ایرانیها هنوز حاضر به پذیرش و بررسی آنها نشدهاند.»
پارچین؛ ساخت سازه جدید و پوشاندن آن با خاک
مجتمع نظامی پارچین، در حدود ۳۰ کیلومتری جنوبشرق تهران، یکی از حساسترین سایتهای نظامی ایران است. نهادهای اطلاعاتی غربی پیشتر گفتهاند جمهوری اسلامی از بیش از دو دهه پیش در این مکان آزمایشهایی مرتبط با انفجار بمب هستهای انجام داده است.
گزارشها حاکی است اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۴ این سایت را هدف قرار داده بود. تصاویر ماهوارهای قبل و بعد از آن حمله، آسیب گسترده به یک ساختمان مستطیلشکل را نشان میدهد و در تصاویر نوامبر ۲۰۲۴ نشانههایی از بازسازی این ساختمان دیده میشود.
تصاویر ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵ نشاندهنده اسکلت یک سازه جدید و دو ساختمان کوچکتر در کنار آن است. در تصاویر ۱۴ نوامبر نیز سقفی فلزی روی سازه بزرگ دیده میشود. اما در تصاویر ۱۳ دسامبر، بخشی از تاسیسات پوشانده شده و تا ۱۶ فوریه، سازه بهطور کامل زیر پوششی قرار گرفته که کارشناسان آن را ساختار بتنی توصیف میکنند.
موسسه علوم و امنیت بینالملل (ISIS) در تحلیلی در ۲۲ ژانویه، به پیشرفت ساخت یک سازه بتنی پیرامون تاسیسات جدیدی به نام طالقان ۲ اشاره کرده است. این موسسه در نوامبر نیز گزارش داده بود تصاویر ماهوارهای وجود سازهای استوانهای بلند را نشان میدهد که احتمالا یک محفظه مهار انفجارهای قوی به طول حدود ۳۶ متر و قطر ۱۲ متر است.
به گفته موسسه علوم و امنیت بینالملل، چنین محفظههایی در توسعه سلاح هستهای اهمیت دارند، هرچند میتوانند در فرآیندهای متعارف نظامی نیز استفاده شوند.
ویلیام گودهیند، تحلیلگر تصاویر ماهوارهای، گفته رنگ سقف این سازه با محیط اطراف همخوانی دارد و «به احتمال زیاد با خاک پوشانده شده تا رنگ بتن پنهان شود.»
دیوید آلبرایت، مدیر موسسه علوم و امنیت بینالملل نیز نوشته است که حکومت ایران طی هفتههای اخیر مشغول اقداماتی در تاسیسات جدید طالقان ۲ بوده و این مجموعه ممکن است بهزودی به پناهگاهی غیرقابل شناسایی و مقاوم در برابر حملات هوایی تبدیل شود.
اصفهان؛ دفن کامل ورودی تونلها
مجتمع هستهای اصفهان یکی از سه سایت غنیسازی اورانیوم است که در جریان جنگ ۱۲ روزه از سوی آمریکا بمباران شد. علاوه بر تاسیسات چرخه سوخت، منطقهای زیرزمینی در این مجتمع وجود دارد که به گفته دیپلماتها، بخش زیادی از اورانیوم غنیشده ایران در آن نگهداری میشود.
تصاویر ماهوارهای اواخر ژانویه نشان میدهد ایران اقدام به بستن دو ورودی تونل در این مجتمع کرده است. موسسه علوم و امنیت بینالملل در بهروزرسانی ۹ فوریه خود اعلام کرد ورودی سوم نیز با خاک پر شده و اکنون هر سه ورودی «بهطور کامل» مسدود شدهاند.
بهگفته کارشناسان، بستن ورودیها میتواند اثر حملات هوایی احتمالی را کاهش دهد و همچنین دسترسی زمینی نیروهای ویژه برای تصرف یا نابودی مواد غنیشده را دشوارتر کند.
تقویت تدابیر دفاعی در نطنز
موسسه علوم و امنیت بینالملل همچنین از تلاشهای جاری برای «سختسازی و تقویت دفاعی» دو ورودی تونل در زیر کوهی در نزدیکی نطنز خبر داده است. تصاویر ماهوارهای از تردد گسترده کامیونهای حمل خاک، میکسرهای بتن و تجهیزات سنگین حکایت دارد. برنامه ایران برای این تاسیسات هنوز روشن نیست.
پایگاههای موشکی؛ بازسازی پس از حملات
پایگاه موشکی «شیراز جنوبی» در حدود ۱۰ کیلومتری جنوب شیراز، یکی از ۲۵ پایگاه اصلی پرتاب موشکهای بالستیک میانبرد ایران بهشمار میرود. تصاویر مقایسهای از ژوئیه ۲۰۲۵ و ژانویه نشاندهنده پاکسازی و بازسازی در مجموعه لجستیکی و احتمالا فرماندهی این پایگاه است، هرچند به گفته کارشناسان هنوز به ظرفیت کامل پیش از حملات بازنگشته است.
پایگاه موشکی قم نیز که در حدود ۴۰ کیلومتری شمال این شهر قرار دارد، آسیبهایی متوسط در سطح زمین دیده بود. تصاویر جدید نشان میدهد سقف یکی از ساختمانهای آسیبدیده بازسازی شده است.
این تحرکات همزمان با مذاکرات حساس هستهای و افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، تصویری از آمادهسازی و تقویت مواضع جمهوری اسلامی برای یک جنگ احتمالی ارائه میدهد.
با این حال، گزارشهای دریافتی نشان میدهد بسیاری از همین کودکان و نوجوانان در زندان تهران بزرگ (فشافویه)، زندان آمل، وکیلآباد مشهد و همچنین در بازداشتگاههای مخفی در کرمان و مشهد نگهداری شدهاند؛ مکانهایی که بنا بر روایتها، آنان با انواع شکنجه و آزار جسمی و روانی مواجه بودهاند.
خانواده تعدادی از این نوجوانان هنوز موفق به گرفتن وکیل برای فرزندان خود نشدهاند و بهشدت نگران وضعیت آنان هستند.
نگهداری در بند جرایم عادی و خطر تعرض
برخی گزارشها از داخل زندان فشافویه و زندان آمل حاکی است که کودکان بازداشتی در بند جرایم عادی نگهداری میشوند. بهگفته منابع مطلع، در برخی سالنها ازدحام جمعیت به اندازهای است که امکان حفاظت از این کودکان وجود ندارد.
برخی زندانیان نیز از احتمال تعرض و آزار جنسی به این کودکان سخن گفتهاند؛ موضوعی که با وجود اطلاع مسئولان زندان، اقدامی برای جلوگیری از آن صورت نگرفته است.
براساس روایت یک زندانی عادی از زندان فشافویه در فاصله زمانی ۲۰ دی تا ۱۵ بهمن حجم کودکان در بند آنقدر زیاد شده بود که متاسفانه برخی از زندانیان جرایم خشن اقدام به آزار جنسی این کودکان کرده، ولی مسئولان زندان عملا هیچ اقدامی در جهت حمایت از این کودکان انجام ندادند.
آزادی با وثیقههای سنگین و امضای برگههای نامعلوم
در زندان آمل، تعداد کودکان بازداشتی در دو هفته نخست بهقدری بالا بوده که به گفته مراجعهکنندگان، در یکی از روزهای اواخر دیماه و اوایل بهمن، پس از آنکه درِ زندان باز شده، نزدیک به ۲۰ تا ۲۵ کودک ۱۳ تا ۱۶ ساله با سر و وضعی نامناسب به خانوادههایشان تحویل داده شدند.
به گفته خانوادهها، تمامی این کودکان پیش از آزادی برگههایی را امضا کردهاند که از محتوای آن اطلاعی نداشتهاند و تنها پس از امضای آن، با وثیقههایی چند صد میلیونی تا یک میلیارد تومانی آزاد شدهاند.
بیاطلاعی از وضعیت بازداشتشدگان
یک وکیل دادگستری در استان کرمان با ابراز نگرانی نسبت به وضعیت کودکان بازداشتی گفته است: «عملا اطلاع چندانی نداریم، مگر آنکه خانوادهای مراجعه کند.»
به گفته او، به برخی خانوادهها توصیه شده اعلام مفقودی کنند.
پدر یک نوجوان ۱۷ ساله که اخیرا آزاد شده، برای پیگیری وضعیت حقوقی فرزندش به این وکیل مراجعه کرده، گفته این نوجوان بارها مورد ضرب و شتم قرار گرفته، دو دندهاش شکسته و انگشتان دستش در رفته است.
به گفته او، فرزندش بهشدت مضطرب است و چنین روایت کرده: «آقا اینا توی یه اتاقی که پنجره نداشت ما رو نشوندن و رومون ادرار کردن، هی مسخره میکردن و بلند میخندیدن به ما. فکر کنم چند روز همون شکلی ما رو همونجا نگه داشتن. بعد شلنگ آوردن و با آب یخ روی ما با فشار زیاد آب ریختند.»
این وکیل تاکید کرده است که خانوادهها تحت فشار قرار دارند و اطلاعرسانی در چنین شرایطی اهمیت زیادی دارد.
در موردی دیگر، به گفته پدر یکی از کودکان بازداشتی در آمل، به او گفته شده است: «بهتون فرصت داده شد بچه رو تربیت کنید، حالا ما خودمون آدمشون میکنیم.»
روایت بازداشتگاههای غیررسمی در مشهد
موضوع بازداشت و آزار کودکان پیشتر نیز مورد توجه نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است. سازمان دیدهبان حقوق بشر در جریان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» اعلام کرد نیروهای امنیتی ایران در سرکوب اعتراضات، کودکان را کشتهاند، شکنجه کردهاند و در مواردی آنان را مورد تعرض جنسی و ناپدیدسازی قرار دادهاند.
یکی از نزدیکان خانواده یک نوجوان ۱۶ ساله در مشهد گفته است دو هفته هیچ اطلاعی از وضعیت این کودک در دست نبوده است. ابتدا به خانواده گفته شده که او در کانون اصلاح و تربیت است، اما پیگیریها نتیجهای نداشته است.
یک زندانی مالی که بهتازگی از زندان وکیلآباد آزاد شده، با خانواده تماس گرفته و گفته این کودک مدتی در یک بازداشتگاه غیررسمی نگهداری میشده و پیش از آزادی او، به بند جرایم عادی منتقل شده است.
به گفته این منبع، روی مچ و بازوی نوجوان آثار سوختگی سیگار به وضوح دیده میشده و او در راه رفتن مشکل داشته است. این نوجوان توضیح زیادی درباره آنچه بر او گذشته نداده، اما خانوادهاش احتمال دادهاند که ممکن است مورد آزار جنسی نیز قرار گرفته باشد.
به گفته این زندانی مالی به خانواده، به این کودک گفته شده: «دیگر خانوادهات را نمیبینی و جنازهات را میاندازیم دور.»
او همچنین مجبور شده برگهای را امضا کند که به گفته خودش برای رهایی از شکنجه بوده است.
تاکید بر آزادی فوری کودکان و پیگیری حقوقی
یک فعال حقوق کودک با اشاره به وضعیت موجود تأکید کرده است که جمهوری اسلامی در حوزه کودکان بازداشتی از هر اهرمی برای شکستن آنان استفاده میکند.
او گفته است اگر کودکی جرمی مرتکب شده باشد، باید در چارچوب دادگاه ویژه اطفال و با حضور کادر متخصص رسیدگی شود؛ اما چنین سازوکار مؤثری وجود ندارد و نخستین حربه ماموران تهدید به آزار و تجاوز جنسی است و شکنجه جسمی و روانی نیز در قبال کودکان به کار گرفته میشود.
این فعال حقوق کودک در پایان بر آزادی فوری تمامی کودکان بازداشتی تأکید کرده و اعلام کرده است که موضوع «گروگانگرفتن کودکان بازداشتی» باید از طریق مراجع حقوقی داخلی و بینالمللی پیگیری و علیه جمهوری اسلامی اعلام شکایت شود.
به گفته او، این کودکان بدون هیچ پشتوانهای در اختیار مأمورانی قرار گرفتهاند که رفتاری خشن و غیرانسانی با آنان داشتهاند و ادامه این وضعیت نیازمند واکنش فوری و مستقل است.
