روزنامهنگار و تحلیلگر اجتماعی
قطع کامل اینترنت، تحویل برنامهریزیشده جنازه مردمان به جان آمده، مطالبه پول تیر و خانوادههای سرگردان، نشانه یک سرکوب معمولی نیست. آنچه در ایران میگذرد، پروژهای آگاهانه برای کشتن، ترساندن و فروپاشاندن روان جمعی جامعه است؛ جنایتی که به نقطه بیبازگشت رسیده است.
آنچه در این روزها در ایران رخ میدهد، صرفا خشونت حکومتی نیست؛ ما با تغییر کارکرد مرگ در منطق قدرت مواجهایم. آنچه در فیلمهای منتشر شده از کهریزک میبنیم، مصداق بارز کشتار جمعیست، خشونت افسارگسیختهای از جنس تاریکترین نقاط تاریخ بشر، شبیه خونینترین جنگها، و سیاهترین جنایتهاست.
جنازهها در کیسههای سیاه، بر خاک، حاصل تصادف نیستند. این شکل نمایش مرگ، خود پیام است.
قدرتی که این جسدها را روی زمین میگذارد، نه فقط میکشد، بلکه معنا را ارادی تولید میکند: معنای بیارزشی جان شهروندان، تعلیق انسان حتی پس از مرگ، معنای اینکه بدن معترض دیگر متعلق به خانواده، جامعه یا آیینهای انسانی نیست، بلکه به دولت تعلق دارد تا به خیال خود، آنطور که میتواند تحقیرش کند.
اینجا باید به ترتیب وقایع توجه کرد، چون ترتیب، خودِ سیاست است. اول اینترنت قطع میشود. نه بهعنوان واکنش، بلکه بهعنوان پیششرط اعمال خشونت. قطع ارتباط، به معنای حذف شاهد است؛ حذف امکان همدلی جمعی و جهانی، دهنکجی به فشار خارجی. در این تاریکیِ عمدی، کشتن «کمهزینه» میشود.
سپس کشتار رخ میدهد.
و بعد، جنازهها نه پنهان، بلکه آشکارا و کنترلشده تحویل داده میشوند؛ گاه با تهدید، گاه با مطالبه پول تیر، گاه مشروط به سکوت. این مرحله تصادفی نیست. این ادامه همان منطق است: مرگ هم باید مدیریت شود.
مطالبه پول تیر، اگرچه از نظر اخلاقی تکاندهنده است، اما از نظر تحلیلی افشاگرانهتر است. این مطالبه نشان میدهد که دولت، قتل را نه استثنا، بلکه خدمت امنیتی قابل محاسبه میداند. گلوله هزینه دارد، و این هزینه باید از خانواده قربانی بازستانده شود. اینجا خشونت از سطح سرکوب عبور میکند و به سطح تحقیر نهادینه میرسد؛ جایی که قربانی باید بهای مرگ خود را بپردازد.
این سیاست، فقط حذف فیزیکی معترض نیست. هدف اصلی، ویرانکردن روان جمعی است.
تصویر جنازهها، خانوادههای سرگردان، تکیهدادن سرها به شانه هم، و صدای گریه… همه بخشی از یک سازوکارند: جامعه باید دچار شوک، ترس، و فروپاشی عاطفی شود: «النصر بالرعب». جامعه باید در وحشت معلق نگه داشته شود، تا توان سازمانیابی، همبستگی و آیندهسازی را از دست بدهد. این همان جایی است که نفرت، عامدانه در بافت اجتماعی پخش میشود؛ نفرت از حکومت و نفرت از همدیگر، نفرت از زندگی روزمره.
این وضعیت، آخرالزمانی است نه بهمعنای استعاری، بلکه بهمعنای دقیق نظری. آخرالزمان، لحظهای است که هنجارها فرو میریزند و مرگ عادی میشود. وقتی جسد ابزار پیام است، وقتی سوگواری کنترل میشود، وقتی ارتباط با جهان بیرون قطع میشود، ما وارد نقطهای میشویم که بازگشت اخلاقی از آن بسیار دشوار است. این جنایت، به همین دلیل، غیرقابل بازگشت و غیرقابل گذشت است. نه بهخاطر شدت خشونت، بلکه بهخاطر تخریب آگاهانه امکان ترمیم.
در چنین وضعیتی، تاکید بر «راهحل داخلی» یا «صبر تاریخی» نوعی خود فریبی اخلاقی است. وقتی دولتی عامدانه ارتباط مردم با جهان را قطع میکند و سپس به کشتار دست میزند، این دیگر صرفا مساله حاکمیت ملی نیست؛ یک بحران انسانی است. منطق حقوق بینالملل و اخلاق بشردوستانه دقیقا برای همین لحظات طراحی شده است: لحظاتی که دولت، خود به منبع تهدید برای جان شهروندانش بدل میشود.
دخالت بینالمللی در اینجا بهمعنای جنگ یا اشغال نیست؛ بهمعنای شکستن محاصره اطلاعاتی، حفاظت از غیرنظامیان، و ایجاد سازوکار پاسخگویی است. بیعملی جهان، نه بیطرفی، بلکه مشارکت منفعلانه در استمرار خشونت است.
و در نهایت، مسئولیت را نمیتوان در مه ساختار گم کرد و تقلیل داد، این سیاستِ مرگ، بدون اراده در رأس، ممکن نیست. این جنایت، جنایت خامنهای است؛ نه بهعنوان شعار، بلکه بهعنوان تحلیل مسئولیت سیاسی. نظامی که سالهاست بقا را بر حذف، تحقیر و ارعاب بنا کرده، در این نقطه به نهایت منطق خود رسیده است.
این متن برای ثبت یک حقیقت نوشته شده است: اینجا دیگر فقط انسانها کشته نمیشوند؛ امکان زندگی جمعی، اعتماد و آینده نیز به گلوله بسته شده است.
و این، چیزی نیست که جهان بتواند از کنار آن عبور کند.
به گزارش اورشلیمپست، چندین منبع مطلع از گفتوگوهای انجامشده در روزهای اخیر در واشینگتن گفتهاند ترامپ عملاً تصمیم خود برای حمایت از معترضان ایرانی را گرفته، اما «هنوز مشخص نکرده این حمایت چگونه و چه زمانی انجام خواهد شد».
به نوشته اورشلیمپست، ترامپ روز شنبه در شبکه ایکس اعلام کرده بود که «ایران آزادی میخواهد» و ایالات متحده آماده کمک است. همزمان، در واشینگتن بحثهای فشردهای درباره گزینههای مختلف حمایت از معترضان در جریان است؛ گزینههایی که از حملات نظامی به اهداف حکومتی تا حمایت سایبری و فراهمکردن سامانههای ارتباطی مانند استارلینک را شامل میشود.
یکی از منابع آگاه به اورشلیمپست گفته است: «اگرچه دولت ترامپ معتقد نیست رژیم ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد، اما بهروشنی شکافها و مشکلاتی را میبیند که حتی یک هفته پیش وجود نداشت.» به گفته این منبع، قطع اینترنت، شمار بالای معترضان و شدت سرکوب—که بنا بر گزارشها به کشتهشدن دستکم دو هزار نفر انجامیده—باعث شده مقامهای ارشد دولت ترامپ بهطور جدی سناریوی کمک به معترضان را بررسی کنند.
این گزارش میافزاید که تا پیش از انتشار تصاویر اعتراضهای گسترده در آخر هفته، دولت آمریکا بر این باور بود که ناآرامیها هنوز از آستانهای عبور نکردهاند که رژیم را دچار هراس کند؛ ارزیابیای که بهگفته منابع، اکنون تغییر کرده است.
تصمیم اسرائیل برای عدم مداخله علنی
اورشلیمپست همچنین گزارش میدهد که بنیامین نتانیاهو روز یکشنبه نشست محدودی با شماری از وزیران و مقامهای ارشد امنیتی برگزار کرده و در آن، از جمله درباره وضعیت ایران گفتوگو شده است. بر اساس این گزارش، اسرائیل در این مرحله تصمیم گرفته بهطور علنی در تحولات ایران مداخله نکند، اجازه دهد ایالات متحده رهبری هرگونه اقدام حمایتی از معترضان را بر عهده بگیرد و همزمان برای احتمال اقدام تلافیجویانه حکومت ایران—از جمله شلیک موشکهای بالستیک بهسوی اسرائیل—آماده باشد.
نتانیاهو در آغاز این نشست گفته است: «اسرائیل تحولات ایران را از نزدیک دنبال میکند. معترضان آزادیخواه در سراسر کشور گسترش یافتهاند و مردم اسرائیل و جهان از شجاعت شهروندان ایران شگفتزدهاند.» او افزوده است: «اسرائیل از مبارزه آنها برای آزادی حمایت میکند و کشتار جمعی غیرنظامیان بیگناه را بهشدت محکوم میکند.»
به نوشته اورشلیمپست، نخستوزیر اسرائیل همچنین ابراز امیدواری کرده که «ملت ایران بهزودی از یوغ استبداد رها شود» و گفته است در آن صورت، ایران و اسرائیل میتوانند بار دیگر به «شرکایی وفادار در ساختن آیندهای مبتنی بر رفاه و صلح» تبدیل شوند.
این گزارش در پایان میافزاید که نتانیاهو در آخر هفته با مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، نیز درباره تحولات ایران گفتوگو کرده است.
نشریه فوربس گزارش داد که دونالد ترامپ، ريیسجمهوری آمریکا، پس از دریافت توضیحات محرمانه درباره گزینههای نظامی علیه ایران، همچنان در حال بررسی این است که آیا حملهای تازه میتواند توازن قوا را به سود اعتراضهای گسترده اما کمسلاح مردم ایران تغییر دهد یا نه.
به گزارش فوربس، ترامپ طی بیش از یک هفته گذشته بارها هشدار داده که در صورت تداوم سرکوب خونین معترضان در ایران، ارتش آمریکا بار دیگر وارد عمل خواهد شد.
فوربس نوشت ترامپ در روزهای اخیر در جریان مجموعهای از گزینههای نظامی قرار گرفته، از جمله سناریوهایی که میتواند شامل حملات محدود و هدفمند باشد، هرچند هنوز تصمیم نهایی برای صدور دستور حمله اتخاذ نشده است.
این در حالی است که منابع آگاه یکشنبه ۲۱ دی به ایراناینترنشنال خبر دادند انتظار میرود آمریکا «طی هفتههای آینده» ایران را هدف قرار دهد.
این منابع گفتند در هفته گذشته، تجهیزات نظامی زیادی به خاورمیانه منتقل شده است و این روند در روزهای آینده نیز ادامه خواهد داشت.
بر اساس گزارش فوربس، اعتراضهای کنونی که از اواخر دسامبر و در پی بحران شدید اقتصادی آغاز شد، بهسرعت به یک خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی تبدیل شده است؛ نظامی که از سال ۱۳۵۷ بر ایران حکومت میکند.
فوربس تاکید میکند که هشدار اولیه ترامپ به تهران، ساعاتی پیش از عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو، متحد نزدیک حکومت ایران، مطرح شد.
ادامه این مطلب را اینجا بخوانید
به گزارش فوربس، ترامپ طی بیش از یک هفته گذشته بارها هشدار داده است که در صورت تداوم سرکوب خونین معترضان در ایران، ارتش آمریکا بار دیگر وارد عمل خواهد شد. فوربس مینویسد ترامپ در روزهای اخیر در جریان مجموعهای از گزینههای نظامی قرار گرفته، از جمله سناریوهایی که میتواند شامل حملات محدود و هدفمند باشد، هرچند هنوز تصمیم نهایی برای صدور دستور حمله اتخاذ نشده است.
این در حالی است که منابع آگاه یکشنبه ۲۱ دی به ایراناینترنشنال خبر دادند انتظار میرود آمریکا «طی هفتههای آینده» ایران را هدف قرار دهد. این منابع گفتند در هفته گذشته، تجهیزات نظامی زیادی به خاورمیانه منتقل شده است و این روند در روزهای آینده نیز ادامه خواهد داشت.
بر اساس گزارش فوربس، اعتراضهای کنونی که از اواخر دسامبر و در پی بحران شدید اقتصادی آغاز شد، بهسرعت به یک خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی تبدیل شده است؛ نظامی که از سال ۱۳۵۷ بر ایران حکومت میکند. فوربس تاکید میکند که هشدار اولیه ترامپ به تهران، ساعاتی پیش از عملیات نظامی آمریکا در ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو، متحد نزدیک حکومت ایران، مطرح شد.
فوربس مینویسد حکومت ایران در واکنش به اعتراضها صدها نفر—و بهگفته برخی منابع حتی هزاران نفر—را کشته و همزمان با قطع کامل اینترنت و ارتباطات، تلاش کرده است ابعاد سرکوب را پنهان کند؛ اقدامی که به باور نویسنده، یادآور الگوی سرکوب رژیم بشار اسد در سوریه در سال ۲۰۱۱ است. در این چارچوب، به نوشته فوربس، «خط قرمز» اعلامشده از سوی ترامپ درباره کشتن معترضان مسالمتجو عملاً نقض شده است.
این گزارش به تهدیدهای متقابل تهران نیز اشاره میکند و مینویسد مقامهای جمهوری اسلامی هشدار دادهاند که هرگونه حمله آمریکا با هدف قرار دادن پایگاهها و منافع آمریکا در منطقه پاسخ داده خواهد شد. در همین حال، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اعتراضها را به «خرابکاران» نسبت داده و دادستان کل حکومت ایران مشارکت در اعتراضها را مصداق «دشمنی با خدا» دانسته است؛ تعبیری که فوربس آن را یادآور اعدامهای گسترده زندانیان سیاسی در سال ۶۷ توصیف میکند.
به نوشته فوربس، ترامپ تاکید کرده است که هرگونه اقدام نظامی احتمالی بدون اعزام نیروی زمینی خواهد بود؛ موضوعی که احتمال تکرار الگوی حملات محدود پیشین را تقویت میکند. این نشریه به عملیات «چکش نیمهشب» در پایان جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل در خرداد سال جاری اشاره میکند؛ عملیاتی که طی آن آمریکا با بمبافکنهای بی۲ تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار داد و پس از پاسخ محدود تهران، دو طرف تنشزدایی کردند.
بر اساس این گزارش، یکی از گزینههای مورد بحث میتواند هدف قرار دادن نیروهای امنیتی مسئول کشتار معترضان باشد، اما مقامهای آمریکایی نگراناند چنین اقدامی به زنجیرهای از حملات تلافیجویانه علیه نیروها و دیپلماتهای آمریکا در منطقه منجر شود.
فوربس همچنین مینویسد در حال حاضر نشانهای از تصمیم ترامپ برای هدف قرار دادن مستقیم خامنهای وجود ندارد، هرچند او پیشتر گفته بود از محل اختفای رهبر جمهوری اسلامی آگاه است و هشدار داده بود که «صبر آمریکا رو به پایان است». به باور نویسنده، اگر کشتار معترضان ادامه یابد، دامنه گزینههای روی میز میتواند گسترش پیدا کند.
در بخش دیگری از گزارش به نقش شاهزاده رضا پهلوی اشاره شده است؛ چهرهای که از معترضان خواسته است تنها به حضور خیابانی بسنده نکنند و برای در اختیار گرفتن مراکز شهری آماده شوند. فوربس تاکید میکند که حتی حملات هوایی محدود آمریکا ممکن است بهتنهایی برای پیروزی معترضان کافی نباشد، بهویژه با توجه به قدرت آتش سپاه پاسداران نسبت به ارتش متعارف ایران.
این گزارش در جمعبندی مینویسد که هرچند بعید به نظر میرسد ترامپ به یک مداخله طولانی و پرهزینه تن دهد، اما با توجه به تشدید سرکوب در ایران و افزایش فشار سیاسی بر واشینگتن، کنار گذاشتن هیچیک از گزینهها در این مقطع زودهنگام نخواهد بود.
در پی آخرین تحولات ایران، طی تعطیلات آخر هفته چندین نشست ارزیابی وضعیت امنیتی در ارتش اسرائیل برگزار شد که ریاست آنها را سپهبد ایال زمیر، رییس ستاد کل، بر عهده داشت.
ارتش اسرائیل در بیانیهای اعلام کرد: «ما تحولات ایران را رصد میکنیم» و در عین حال تاکید کرد که «اعتراضها یک موضوع داخلی ایران است». با این حال، در ادامه افزوده شد که «ارتش اسرائیل برای دفاع آماده است و بهطور مستمر در حال تقویت توانمندیها و آمادگی عملیاتی خود است».
در این بیانیه آمده است: «در صورت لزوم، میدانیم چگونه با قدرت پاسخ دهیم. ارتش اسرائیل هر آنچه لازم باشد برای حفاظت از شهروندان کشور اسرائیل انجام خواهد داد.»
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در جلسه کابینه به انقلاب ملی در ایران اشاره کرد و گفت: «ما از شهروندان شجاع و دلیر ایران حمایت میکنیم و زمانی که رژیم سقوط کند، کارهای خوب و مشترکی برای هر دو ملت انجام خواهیم داد.»
او همچنین افزود: «همه ما امیدواریم که ملت ایران بهزودی از یوغ استبداد رها شود. و وقتی آن روز فرا برسد، اسرائیل و ایران بار دیگر به شرکای وفادار در ساختن آیندهای مبتنی بر رفاه و صلح بازخواهند گشت.»
گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، نیز ۲۱ دی اعلام کرد این کشور از «مبارزه مردم ایران برای آزادی» حمایت میکند و برای آنها آرزوی موفقیت دارد.
این آمادگیهای ارتش اسرائیل در حالی صورت میگیرد که محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی ایران، تهدید کرده است در صورت مداخله نظامی آمریکا در اعتراضهای گسترده علیه حکومت، جمهوری اسلامی به اسرائیل حمله خواهد کرد.
قالیباف مدعی شد: «هرگونه حمله آمریکا به خاک ما، با حمله به اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه پاسخ داده خواهد شد.»
علی خامنهای و سایر مقامهای جمهوری اسلامی کوشیدهاند در روزهای اخیر اعتراضات گسترده مردم ایران را به «دشمنان» - آمریکا و اسرائیل - منتسب کنند.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۲۱ دی با تکرار روایت دیگر مقامهای حکومت، معترضان را «عدهای آشوبگر» توصیف کرد و گفت: «آمریکا و اسرائیل به اینها دستور میدهند که بروید خرابکاری کنید، ما هم میآییم پشت شما.»
۱۹ دی نیز خامنهای معترضان را «مزدور بیگانگان» خواند و بر ادامه سرکوب مردم تاکید کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، طی روزهای گذشته بارها از احتمال مداخله در ایران سخن گفته و به مقامهای جمهوری اسلامی هشدار داده از سرکوب معترضان خودداری کنند.
منابع آگاه ۲۱ دی به ایراناینترنشنال خبر دادند انتظار میرود آمریکا «طی هفتههای آینده» ایران را هدف قرار دهد.
بر اساس این گزارش، اسرائیل تنها پس از اقدام آمریکا و فقط در صورتی در این عملیات مشارکت خواهد کرد که جمهوری اسلامی به اسرائیل حمله کند یا نشانههای روشنی از قصد انجام چنین حملهای نشان دهد.
پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع اسرائیلی گزارش داد همزمان با ادامه بزرگترین اعتراضات ضدحکومتی در ایران طی سالهای اخیر و احتمال مداخله آمریکا، اسرائیل در وضعیت آمادهباش بالا قرار گرفته است.
