حسین حسینی، ملیپوش فوتبال ایران و دروازهبان تیم سپاهان، در حمایت از خیزش ملی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، با انتشار یک استوری اینستاگرامی در اعتراض به شرایط اقتصادی نوشت: «این اسمش «شرایط» نیست، این اسمش بیعدالتی در حق مردم است.»
گلر پیشین استقلال در این متن نوشت: «گرانی فقط بالارفتن قیمت نیست. یعنی کوچک شدن سفرههای مردم، یعنی حذف شدن آرزوهای ساده مردم، یعنی اینکه مردم هر روز بیشتر کار کنند و کمتر زندگی کنند.»
به گفته این مقام آمریکایی، ایالات متحده در واکنش به اعتراضات جاری در ایران، هیچ تغییری در وضعیت نظامی خود در خاورمیانه ایجاد نکرده است.
گریفین نوشت که اعزام یک اسکادران جنگنده اف-۱۵ئی به منطقه، بخشی از روند عادی جابهجایی نیروها بوده و به معنای افزایش یا تقویت حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه نیست.
او همچنین تاکید کرد که در حال حاضر هیچ گروه ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه حضور ندارد و ناو هواپیمابر یواساس فورد همچنان در دریای کارائیب مستقر است.
این موضعگیری در حالی منتشر شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، طی روزهای گذشته بارها نسبت به سرکوب اعتراضات در ایران هشدار داده است.
ترامپ نخستینبار در پنجمین روز خیزش ملی ایرانیان اعلام کرد اگر جمهوری اسلامی به معترضان مسالمتجو شلیک کند و دست به کشتار بزند، ایالات متحده برای «نجات مردم» وارد عمل خواهد شد.
او تاکید کرد که کشتن معترضان «رویه همیشگی» حکومت ایران است و واشینگتن در برابر تکرار چنین اقدامی واکنش نشان خواهد داد.
رییسجمهوری آمریکا دو روز بعد نیز در گفتوگو با خبرنگاران در پرواز ایر فورس وان گفت که تحولات ایران بهطور مداوم زیر نظر کاخ سفید است و هشدار داد در صورت ادامه کشتار معترضان، «ضربه سختی» از سوی آمریکا متوجه جمهوری اسلامی خواهد شد.
چهارشنبه ۱۷ دی نیز یک مقام کاخ سفید به ایران اینترنشنال گفت ترامپ با صراحت اعلام کرده است اگر نیروهای امنیتی حکومت ایران به روی معترضان مسالمتآمیز آتش بگشایند، پاسخ آمریکا «بسیار سخت» خواهد بود.
در ادامه این مواضع، ترامپ پنجشنبه ۱۸ دی و همزمان با اوجگیری اعتراضات و گستردهترین تجمعات مردمی از آغاز اعتراضات و در پی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، با اشاره به وضعیت ایران گفت که هیچچیز با ارزشتر از آزادی نیست و مردم ایران را «شجاع» توصیف کرد.
او با ابراز تاسف از وضعیت کنونی کشور افزود ایران روزگاری کشوری بزرگ بوده و هشدار داد سرکوب مردم معترض نمیتواند آیندهای پایدار برای حکومت رقم بزند.
همزمان، شماری از مقامهای آمریکایی نیز مواضع تندتری اتخاذ کردند. پت فالن، نماینده جمهوریخواه کنگره، در پیامی هشدار داد علی خامنهای و اطرافیانش هنوز فرصت دارند ایران را ترک کنند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز با اشاره به وضعیت بحرانی اقتصاد ایران و تورم فزاینده، سرکوب خشونتآمیز معترضان را عامل تشدید بیثباتی دانست.
در همین حال، سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرد از آغاز اعتراضات دستکم ۴۵ معترض، از جمله هشت کودک، جان خود را از دست دادهاند.
همزمانی تداوم اعتراضات، تهدیدهای صریح رییسجمهوری آمریکا و تاکید مقامات واشینگتن بر رصد دقیق تحولات، به باور ناظران نشان میدهد تحولات ایران وارد مرحلهای حساس شده است؛ مرحلهای که در آن، واکنش حکومت ایران و رفتار نیروهای امنیتی میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای کشور به همراه داشته باشد.
به گزارش وبسایت نیوز ایکس، در دورهای که اعتراضات بهطور گسترده در سراسر کشور در جریان است، سازمان هواپیمایی کشوری ایران تصمیم به بستن حریم هوایی تهران گرفت.
طبق این گزارش علاوه بر تعطیلی فرودگاه بینالمللی خمینی و شماری از فرودگاههای اصلی، چندین نوتام صادر شد که بهموجب آنها پروازها در فرودگاههای هدف به حالت تعلیق درآمد.
ساعاتی بعد حساب ایکس فلایترادار نوشت که حدود ۹۸ درصد از پوشش وبسایت Flightradar24 از طریق گیرندههای زمینی تأمین میشود. با قطع دسترسی به اینترنت در ایران، پوشش ما در این کشور بهشدت کاهش یافته و اکنون عمدتاً به رهگیری ماهوارهای محدود متکی است.
مشخص نیست اختلال در اطلاعات پروازها ثبت شده در فلایترادار با گزارش منتشر شده در سایت نیوز ایکس مرتبط است یا خیر.
گزارش نیوز ایکس که در هند مستقر است، بسته شدن حریم هوایی تهران را به اعتراضات نسبت داده است.
به نوشته نیوز ایکس، اعتراضات ابتدا با محوریت مشکلات اقتصادی آغاز شد، اما با تشدید بحران، به مطالبات سیاسی و خواست تغییر حکومت پیوند خورد.
فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای برگزاری تجمع سراسری در ساعت ۸ شب به وقت محلی در تاریخ ۱۸ دی ماه، از عوامل موثر در تشدید اعتراضاتی عنوان شده که اکنون از سوی ناظران بهعنوان «نبردی برای آزادی» توصیف میشود.
در تهران گزارشهایی از درگیری میان معترضان و نیروهای امنیتی منتشر شده و گفته میشود خودروهای پلیس و یک یادمان قاسم سلیمانی به آتش کشیده شدهاند. همزمان، شعار «مرگ بر دیکتاتور» از محلههای مختلف پایتخت شنیده شده است.
طبق دادههای خبرگزاری هرانا که نیوز ایکس به آن استناد کرده، از آغاز ناآرامیها تاکنون دستکم ۳۹ نفر کشته و بیش از ۲٬۲۶۰ نفر بازداشت شدهاند؛ اعتراضاتی که اکنون به هر ۳۱ استان کشور گسترش یافته و با تعطیلی بازارها در استانهای درگیر همراه بوده است. البته بخشهایی از این دادهها در تازهترین گزارش هرانا بهروز شدهاند که در آن تعداد جانباختگان و بازداشتیها افزایش یافته است.
در بخش هوانوردی، عملیات پروازی در فرودگاههای اصلی تهران بهدلیل اطلاعیههای صادرشده برای ساعاتی متوقف شده است.
نتبلاکس نیز از قطع سراسری اینترنت و اختلال در خطوط تلفن خبر داده؛ وضعیتی که هم ارتباط معترضان را مختل کرده و هم امکان اجرای عملیات امنیتی را افزایش داده است.
به نوشته نیوز ایکس محدودیتهای پروازی اعمالشده بر منطقه اطلاعات پروازی تهران به تعطیلیهای دوران جنگ شباهت دارد، با این تفاوت که اینبار به بحران داخلی مرتبط شده است.
به گزارش نیوز ایکس، دولت بریتانیا بهدلیل فعالیتهای پدافند ضدهوایی، پرهیز از استفاده از حریم هوایی تهران را توصیه کرده و آلمان استفاده از حریم هوایی ایران را بهطور کامل ممنوع کرده است.
هشدارهای اداره هوانوردی فدرال آمریکا درباره مخاطرات منطقهای نیز ادامه دارد. در همین حال، روزنامه کیهان از استفاده احتمالی از پهپادها برای رصد اعتراضات سخن گفته و مقامهای حکومتی انتظار دارند ناآرامیها، همراه با اعتصابهای بازار و اعتراضات مناطق روستایی، برای مدتی طولانی ادامه یابد؛ شرایطی که به نوشته این رسانه، موقعیت رهبر جمهوری اسلامی را دشوارتر کرده و بار دیگر هراسهای دیرینه از تشدید تنشهای امنیتی را برجسته ساخته است.
همزمان موجی از اعتصاب و تعطیلی بازارها بهویژه در مناطق کردنشین گزارش شد و بنا بر این گزارش، دهها شهر در چهار استان کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام به اعتصاب پیوستهاند.
به گزارش هرانا، در تازهترین جمعبندی این سازمان، دستکم ۶۰ بازداشت دیگر در این روز ثبت شد و شمار بازداشتشدگان در ۱۲ روز به بیش از ۲٬۲۷۷ نفر رسید.
هرانا اعلام کرد در میان بازداشتشدگان دستکم ۱۶۶ نفر زیر ۱۸ سال و ۴۸ نفر دانشجو هستند و طی همین بازه، ۴۵ مورد «اعتراف اجباری» نیز از رسانههای حکومتی پخش شده است.
بر اساس دادههای بهروزرسانیشده این سازمان حقوق بشری، شمار جانباختگان اعتراضات ۱۲ روزه اخیر به ۴۲ نفر رسیده که شامل ۲۹ شهروند معترض، پنج کودک-نوجوان زیر ۱۸ سال و هشت مامور یا نیروی امنیتی است.
هرانا همچنین از قطع سراسری اینترنت در دوازدهمین شب اعتراضات خبر داد و نوشت نهاد ناظر نتبلاکس این وضعیت را تایید کرده و درباره ورود تهران و برخی شهرها به وضعیت «خاموشی دیجیتال» هشدار داده است.
در همین گزارش که پنجشنبه شب، ۱۸ دی، منتشر شد، به اختلال هدفمند در زیرساختها از جمله افت شدید آیپیویایکس۶ اشاره شده که به اختلال گسترده در اینترنت همراه، تماسهای اینترنتی و کارکرد فیلترشکنها منجر شده است.
هرانا چند نمونه از محدودیتهای ارتباطی را هم ذکر کرده؛ از جمله قطع و وصل اینترنت در بیجار، قطع اینترنت و دشواری ارسال ویدئو در خرمآباد، قطع کامل اینترنت در نیشابور، و در گوهردشت کرج علاوه بر قطع اینترنت، از کار افتادن آنتن تلفن همراه بهگونهای که تماس و پیامک هم مختل شده و بنا بر گزارشها فقط تلفن ثابت قابل استفاده بوده است.
در تهران، هرانا از گزارشهای مربوط به تجمعها و حضورهای پراکنده در نقاطی مانند آریاشهر و صادقیه، نارمک، ولیعصر، بلوار کشاورز، خیابان آزادی، ستارخان، ونک و پونک خبر داده و به شعاردهی شبانه از داخل خانهها در محدوده هروی و نیز اعتراضات محلهای در سعادتآباد و جنتآباد اشاره کرده است.
این گزارش همچنین از تعطیلی-اعتصاب مغازهها در بازار تهران و استقرار نیروهای امنیتی در اطراف سبزهمیدان، خیابان امیرکبیر و مسیر مترو ۱۵ خرداد تا تقاطع ناصرخسرو و سبزهمیدان خبر داده است.
هرانا فهرستی از شهرهای دیگرِ درگیر تجمع یا اعتراض را نیز منتشر کرده و در عین حال از گزارشهایی درباره استفاده از گاز اشکآور در برخی نقاط و شنیده شدن صدای تیراندازی در شماری از شهرها نوشته است.
در بخش دانشگاهها، هرانا اعلام کرد تاکنون ۳۴ دانشگاه در جریان اعتراضات مشارکت داشتهاند و مجموعا ۴۶ تجمع دانشگاهی برگزار شده، اما امروز گزارشی از تجمع تازه مخابره نشد.
در عین حال، این گزارش به تعویق یکهفتهای امتحانات پایانترم در دانشگاه صنعتی امیرکبیر اشاره کرده و نوشته شورای صنفی دانشگاه تهران از بازداشت پارسا قباخلو، دانشجوی مهندسی برق، خبر داده و اعلام کرده از وضعیت او اطلاعی در دست نیست.
هرانا در جمعبندی گزارش تازه خود نوشت روز دوازدهم با همزمانی سه روند برجسته شد: تداوم تجمعهای پراکنده در شهرهای متعدد، گسترش اعتصابهای صنفی بهویژه در مناطق کردنشین و تشدید فشارهای امنیتی همراه با موج تازه بازداشتها؛ در کنار آن، قطع سراسری اینترنت در شب دوازدهم نیز فضای اطلاعرسانی را محدودتر و جنگ روایتها را پررنگتر کرده است.
در این گزارش که پنجشنبه ۱۸ دی منتشر شد آمده است که یافتههای این دو سازمان نشان میدهد نیروهای امنیتی، از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی انتظامی حکومت ایران که با نام اختصاری فارسی «فراجا» شناخته میشود، برای متفرق کردن، ارعاب و مجازات معترضان عمدتا مسالمتجو از تفنگ، شاتگانهای مجهز به ساچمههای فلزی، ماشین آبپاش، گاز اشکآور و ضربوشتم استفاده کردهاند.
بر اساس اطلاعات موثق گردآوریشده از سوی این دو سازمان، این سرکوب بین ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ تا ۳ ژانویه ۲۰۲۶ به کشته شدن دستکم ۲۸ معترض و رهگذر، از جمله کودکان، در ۱۳ شهر از هشت استان انجامیده است.
دیانا الطحاوی، معاون مدیر منطقه خاورمیانه و شمال آفریقای عفو بینالملل، گفت افرادی که «جرات کردهاند خشم خود را از دههها سرکوب ابراز کنند و خواهان تغییرات بنیادین شوند»، بار دیگر با الگویی مرگبار از شلیک غیرقانونی، تعقیب، بازداشت و ضربوشتم روبهرو شدهاند؛ صحنههایی که به گفته او یادآور خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲ است.
او خواستار آن شد که «شورای عالی امنیت ملی» فورا دستور توقف استفاده غیرقانونی از زور و سلاح گرم را صادر کند.
این دو سازمان گفتند اعتراضات ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ پس از سقوط شدید ارزش پول ملی و در میانه تورم بالا، سوءمدیریت مزمن دولت در خدمات ضروری از جمله دسترسی به آب، و بدتر شدن شرایط زندگی آغاز شد.
به گفته آنان، اعتراضات با تعطیلی مغازهها و اعتصاب در بازار بزرگ تهران شروع شد و بهسرعت در سطح کشور گسترش یافت و به تظاهرات خیابانی تبدیل شد که خواستار سرنگونی نظام جمهوری اسلامی و مطالبهگر حقوق بشر، کرامت و آزادی بود.
عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر هشدار دادند صدها نفر تاکنون بهطور خودسرانه بازداشت شدهاند و در معرض خطر شکنجه و دیگر بدرفتاریها قرار دارند.
مایکل پیج، معاون مدیر خاورمیانه و شمال آفریقای دیدبان حقوق بشر، گفت تکرار و تداوم استفاده غیرقانونی از زور، از جمله زور مرگبار، همراه با مصونیت ساختاری عاملان نقضها، نشان میدهد سرکوب اعتراضات با چنین سلاحهایی همچنان «بهعنوان سیاست حکومتی» ریشهدار است.
عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر اعلام کردند با ۲۶ نفر از جمله معترضان، شاهدان عینی، مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران و یک کادر درمانی گفتوگو کردهاند، بیانیههای رسمی را بررسی و دهها ویدیوی تاییدشده را تحلیل کردهاند.
همچنین یک آسیبشناس مستقل که عفو بینالملل با او مشورت کرده، تصاویر معترضان کشته یا مجروح را بررسی کرده است.
این دو سازمان گفتند مقامهای ارشد حکومتی معترضان را «آشوبگر» خوانده و وعده برخورد «قاطع» دادهاند.
بر اساس این گزارش، در ۳ ژانویه ۲۰۲۶ و همزمان با کشته شدن دستکم ۱۱ معترض، علی خامنهای گفت «آشوبگران باید سر جای خود نشانده شوند» و همان روز سپاه استان لرستان اعلام کرد دوره «مدارا» تمام شده و با «آشوبگران، سازماندهندگان و رهبران جنبشهای ضد امنیت» «بدون اغماض» برخورد خواهد کرد.
در ۵ ژانویه ۲۰۲۶ نیز رییس قوه قضاییه حکومت ایران به دادستانها دستور داد با معترضان «هیچگونه تساهلی» نشان ندهند و رسیدگیها را تسریع کنند.
این گزارش میگوید هر ۲۸ قربانی با شلیک نیروهای امنیتی کشته شدهاند، از جمله با ساچمههای فلزی شلیکشده از شاتگان. مقامها مسئولیت کشتارها را انکار کردهاند و به گفته این دو سازمان، برخی خانوادهها تحت فشار قرار گرفتهاند تا در رسانههای دولتی مرگ عزیزانشان را به «حوادث» یا «معترضان» نسبت دهند و در صورت نپذیرفتن، با تهدید «اقدام تلافیجویانه» و «دفن مخفیانه» روبهرو شدهاند.
عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر گفتند معترضان عمدتا مسالمتجو بودهاند و هرچند برخی تصاویر و گزارشها از رفتار خشونتآمیز بعضی معترضان وجود دارد، اما در همه موارد تیراندازیهایی که بررسی کردهاند «هیچ تهدید قریبالوقوعی» وجود نداشته که استفاده از سلاح گرم را توجیه کند.
طبق این گزارش، مرگبارترین سرکوب در استانهای لرستان و ایلام رخ داده و دستکم هشت نفر در لرستان و پنج نفر در ایلام کشته شدهاند.
استانهای چهارمحالوبختیاری، فارس و کرمانشاه نیز هرکدام دستکم چهار کشته داشتهاند و در اصفهان، همدان و قم نیز هرکدام یک کشته ثبت شده است.
در گزارش، نمونههایی از تیراندازی در ازنا (لرستان) و ملکشاهی (ایلام) با روایت شاهدان و ویدیوهای تاییدشده آمده و نام چند قربانی ذکر شده است.
همچنین آمده است مقامها همچنان پیکر طاها صفری، ۱۶ ساله، را تحویل ندادهاند و یک منبع آگاه به عفو بینالملل گفته خانواده او پس از مراجعه به کلانتری، در میان تصاویر اجساد، فرزندشان را شناسایی کردهاند و در تصویر «آسیب شدید به سر» دیده میشد.
عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر همچنین از شمار بالای مجروحان بر اثر استفاده گسترده از ساچمههای فلزی خبر دادهاند، از جمله آسیبهای سر و چشم، و نیز جراحات ناشی از ضربوشتم و تیراندازی با تفنگ.
این گزارش میگوید حضور نیروهای امنیتی در بیمارستانها باعث شده بسیاری از مجروحان از مراجعه برای درمان منصرف شوند و خطر مرگ افزایش یابد.
در ۴ ژانویه ۲۰۲۶، به گفته یک مدافع حقوق بشر و بر اساس ویدیوهای تاییدشده، نیروهای ویژه فراجا و سپاه به بیمارستان خمینی در ایلام حمله کردند، به محوطه بیمارستان ساچمه فلزی و گاز اشکآور شلیک کردند، شیشه درها را شکستند و بیماران، همراهان و کارکنان درمانی را کتک زدند.
در بخش بازداشتها، این دو سازمان گفتهاند نیروهای امنیتی صدها نفر، از جمله کودکانی کمتر از ۱۴ سال، را هنگام متفرق کردن تجمعها و در یورشهای شبانه به خانهها بازداشت کردهاند و برخی نیز از بیمارستانها برده شدهاند.
به گفته آنان، شماری از بازداشتشدگان دچار ناپدیدسازی قهری و بازداشت در شرایط قطع ارتباط شدهاند و در معرض خطر شکنجه و بدرفتاری قرار دارند.
گزارش همچنین به پخش «اعترافات اجباری» اشاره میکند و میگوید خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه، در ۵ ژانویه ۲۰۲۶ «اعترافات» یک زن ۱۸ ساله و یک دختر ۱۶ ساله را پخش کرده و آنها را به «هدایت آشوبها» متهم کرده است.
عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر از دولتهای عضو سازمان ملل و نهادهای منطقهای مانند اتحادیه اروپا خواستند بهشکل علنی و صریح این وقایع را محکوم کنند و اقدام دیپلماتیک فوری انجام دهند تا مقامهای ایرانی به خونریزی پایان دهند.
این دو سازمان با اشاره به «فضای مصونیت ساختاری» که امکان ارتکاب جرایم تحت حقوق بینالملل را فراهم کرده، از جمله قتل، شکنجه، تجاوز و ناپدیدسازی قهری برای حذف و مجازات مخالفتها، از مقامهای قضایی دیگر کشورها خواستند بر اساس اصل صلاحیت جهانی تحقیقات کیفری را آغاز کنند و برای افراد مظنون به مسئولیت، حکم بازداشت صادر کنند.
آنها همچنین تاکید کردند مقامهای ایرانی باید هر فردی را که صرفا بهدلیل مشارکت مسالمتآمیز در اعتراضات یا ابراز حمایت از آن بازداشت شده، فورا و بدون قید و شرط آزاد کنند و همه بازداشتشدگان باید از شکنجه و بدرفتاری محافظت شوند و بیدرنگ به خانواده، وکیل و خدمات درمانی لازم دسترسی داشته باشند.
