بر اساس پیام ارسالی یکی از مخاطبان به ایراناینترنشنال، نیروهای حکومتی در شهرکرد، سهشنبه ۱۶ دیماه در جریان تجمع اعتراضی شهروندان به سمت معترضان تیراندازی کردند.
همچنین مخاطبان گزارش دادند خودروها و نیروهای یگان ویژه برای سرکوب معترضان به سطح شهرکرد گسیل شدند و شهروندان معترض نیز در جریان تجمعهای اعتراضی شعار «مرگ بر خامنهای» سردادند.
همچنین بر اساس پیام دیگری، در پی درگیری میان بازاریان و مردم با ماموران حکومتی، در بیمارستان سینا در تهران بسته شد.
در آسمان شهر یزد نیز طبق پیامهای رسیده، ظهر سهشنبه ۱۶ دی چندین جنگنده در ارتفاع پایین مشاهده شدند.
حکومت در تلاش برای فرونشاندن آتش اعتراضات، دولت را ناچار به اصلاح بودجه سال ۱۴۰۵ در زمینه افزایش حقوق کرد. با این حال مسعود پزشکیان یک روز پس از تصویب کلیات این بودجه ترمیمشده، گفت دولت پول کافی برای افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان ندارد.
پزشکیان سهشنبه ۱۶ دی و همزمان با دهمین روز از اعتراضات سراسری، گفت: «به من میگویند حقوق را اضافه کن و مالیات هم نگیر؛ نفت هم که تحریم است. من این پول را از کجا بیاورم؟»
او افزود: «برای دو درصد رشد بودجه، خودمان را تا جایی که ممکن بود چلاندیم.»
رسانهها در ایران ۱۵ دی گزارش دادند کلیات بودجه با اعمال «اصلاحات معیشتی» مانند افزایش پلکانی تا ۴۳ درصد حقوق به جای ۲۰ درصد، کاهش مالیات بر ارزش افزوده از ۱۲ درصد به ۱۰ درصد و پیشبینی ۱۷۰ هزار میلیارد تومان برای متناسبسازی حقوق بازنشستگان تصویب شد.
همزمان با این تحولات، بازاریان از هفتم دی در تهران تجمعهای اعتراضی و اعتصاب را در اعتراض به مشکلات اقتصادی آغاز کردند که بهتدریج به شمار دیگری از شهرها گسترش یافت و شعارها از معیشت به مخالفت با کلیت جمهوری اسلامی تغییر کرد.
با این حال مقامهای بلندپایه جمهوری اسلامی در روزهای اخیر تلاش کردهاند اعتراضات ضدحکومتی را صرفا به مشکلات اقتصادی تقلیل دهند و شعارهای معترضان درباره ضرورت سرنگونی جمهوری اسلامی را نادیده بگیرند.
پزشکیان نیز در سخنرانی تازه خود با اشاره به مشکلات اقتصادی و معیشتی گفت: «ما همه با هم کشور را به این نقطه رساندهایم و مسئول هستیم .... فرقی نمیکند دولت باشد یا نهاد دیگر؛ باز هم تاکید میکنم که تقصیر بر گردن یک نفر نیست.»
همزمان با سخنان او، بهای سکه طلای طرح جدید موسوم به «امامی»، ۱۶ دی با ثبت رکوردی تازه به حدود ۱۷۰ میلیون تومان رسید.
پرداخت یارانه همگانی؛ قمار اقتصادی دولت برای مهار اعتراضات یا تشدید بحران؟
پزشکیان در بخش دیگری از اظهاراتش، درباره نحوه تخصیص ارز گفت: «در گذشته هر کس دوست و آشنای من بود میتوانست ارز ۷۰ هزار یا ۲۸ هزار تومانی بگیرد و بقیه در نوبت میماندند. ما که باید ارز دهیم، آن را به حساب همه مردم میریزیم.»
رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ دی از حذف رسمی ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی خبر داده و گفته بود این ارز به هر کسی برای واردات کالاهای اساسی اختصاص مییافت، آن را «میخورد».
اما در اصلاحیههای لایحه بودجه، ۸.۸ میلیارد دلار ارز ترجیحی برای جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای اساسی پیشبینی شده است.
بنا به گفته مقامهای دولت، این ارز ترجیحی صرفا قرار است به شمار محدودی از کالاهای اساسی اختصاص یابد.
پزشکیان گفت: «فردی امروز تماس گرفت و گفت ۱۰۰ میلیارد ضرر کردهام، اما آن ۱۰۰ میلیارد ضرر نبوده، او ۱۰۰ میلیارد یارانه مابهتفاوت ارزی از ما میگرفته است.»
او و مقامهای دولتش میگویند یارانه ماهانه یک میلیون تومانی قرار است جای ارز ترجیحی را بگیرد، اما همزمان افزایش قیمت چشمگیر کالاهای اساسی را گریزناپذیر میدانند.
بهروز تورانی، روزنامهنگار، در تحلیلی که در بخش انگلیسی وبسایت ایراناینترنشنال منتشر شده است، توضیح داد طرح دولت برای پرداخت یارانه ماهانه هفت دلاری به تقریبا همه شهروندان، تلاشی برای مهار اعتراضاتی است که در پی افزایش مداوم قیمتها شکل گرفته، اما موفقیت آن محل تردید است.
بر اساس این تحلیل، دولت میگوید این پرداختها برای جبران حذف ارز ترجیحی در واردات کالاهای اساسی طراحی شده؛ سیاستی که خود به افزایش قیمتها انجامیده است.
برخی اقتصاددانان این اقدام را پرریسک دانستهاند. روزنامه «ستاره صبح» آن را «قمار اقتصادی» خوانده و یادآور شده که سیاستهای مشابه در گذشته نه قیمتها را مهار کرده و نه اعتماد عمومی را بازگردانده است.
به نوشته این روزنامه، ارزش پول ملی ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ حدود ۲۰ هزار درصد سقوط کرده که نتیجه سیاستهای خارجی، سوءمدیریت و کنار گذاشتن کارشناسان بوده است.
منتقدان همچنین توان مالی دولت را برای اجرای پایدار این طرح زیر سوال بردهاند.
در حالی که مقامهای دولتی خود از خطر افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت برخی کالاها سخن گفتهاند، واکنش عمومی عمدتا منفی بوده و بسیاری تاکید دارند که اعتراضات ریشههایی فراتر از مشکلات اقتصادی دارد.
تحلیلگران اجتماعی، اعتراضات را نشانه انباشت بحرانهای حلنشده و فرسایش سرمایه اجتماعی حکومت میدانند و هشدار میدهند که جامعه ایران به نقطه بحرانی نزدیک شده است.
علیرضا نجاتی، ملیپوش پیشین کشتی فرنگی و دارنده مدال برنز مسابقات جهانی، با انتشار پستی اینستاگرامی در حمایت از اعتراضات سراسری مردم ایران علیه حکومت جمهوری اسلامی، نوشت: «ما آمدهایم تا بجنگیم نه برای زنده ماندن، بلکه برای نماندن در خفت.»
نجاتی در ادامه نوشت: «من هم میتوانستم به مانند بقیه ورزشکاران سرم را به پایین بیندازم و ورزشم را دنبال کنم اما نمیتوانستم ساکت بمانم. در ذهنم باهمه کسانی که ظلم میکردند، حق را ناحق میکردند، ناخودآگاه جنگ داشتم و نمیتوانستم سکوت کنم و بروز ندهم و فریاد نزنم.
دارنده مدال برنز مسابقات جهانی ۲۰۱۹ افزود: «جنگ من تنها به میدان مسابقه ختم نشد به فراتر رفت و میدان نبردم وسیعتر شد؛ «جنگیدن در مقابل ظلم، حق کشی، زورگویی و ...»
نجاتی همچنین با ابراز خرسندی از همراهی برخی از ورزشکاران با مردم، نوشت: «این روزها بسیار حالم خوب است و میبینم که در این مسیر تنها نیستم و با چه انسانهای شریفی هممسیر بودم و هستم. تا پایان با این انسانهای شریف ادامه میدهم حتی اگر انتهای آن فدا کردن جانم باشد برای ایران، برای ایستادن در مقابم ظلم.»
او در پایان جملهای را که در روزهای گذشته از سوی شاهزاده رضا پهلوی تکرار شده، نوشت: «نور بر تاریکی پیروز است.»
نجاتی پیشتر پس از حمایت از خیزش اعتراضی مردم ایران در پی کشته شدن مهسا ژینا امینی، با تصمیم علیرضا دبیر از تیم ملی کنار گذاشته شد و آذر ۱۴۰۱ نیز با اتهام «فعالیت تبلیغی علیه جمهوری اسلامی» احضار و اسفند همان سال مشمول «عفو» شد.
سعید شاهرخی، استاندار لرستان، در واکنش به اعتراضات سراسری مردم علیه حکومت گفت دشمن در اندیشه پهلوی است و «بیشک دشمنان برای مردم ما نگران نیستند و امروز نیز مردم حساب تورم، اختلاس و ... را به پای نظام و رهبری نمیگذارند.»
او افزود: «ممکن است کسانی بخواهند راه صدساله را یک شبه طی کنند که این افراد نیز از سوی بازار طرد می شوند.»
شاهرخی اضافه کرد: «مردم داری ویژگی اصلی اصناف و بازاریان است و بازار تقصیری در گرانی ها ندارد، بازار بازوی مردمی و توانمند نظام هستند و کسی نمی تواند کار بازار را انجام بدهد.»
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال در سهشنبه ۱۶ دی، حضور گسترده خودروها و موتورسواران ماموران سرکوب را در خیابانهای شهرکرد نشان میدهد.
همچنین بر اساس پیام ارسالی یکی از مخاطبان به ایراناینترنشنال، اعتراضات در چهارراه بازار شهرکرد به خشونت کشیده شد و نیروهای حکومتی با استفاده از گاز اشکآور و ساچمه به معترضان حمله کردند.
قیمت دلار در بازار آزاد تهران، سهشنبه ۱۶ دیماه رکوردی جدید به ثبت رساند و از ۱۴۷ هزار تومان عبور کرد.
این در حالی است که هفته گذشته، رییسکل بانک مرکزی جمهوری اسلامی تغییر کرد تا از افزایش قیمت ارز در ایران جلوگیری شود اما در همین چند روز، قیمت دلار حدود ۱۰ درصد افزایش یافت.
همچنین قیمت پوند بریتانیا به حدود ۲۰۰ هزار تومان و نرخ یورو به حدود ۱۷۲ هزار تومان رسیده است.
