بر اساس ویدیوی ارسالشده به ایراناینترنشنال در سهشنبه ۱۶ دی، ماموران به داخل پاساژ پلاسکو تهران گاز اشکآور شلیک کردند.
همچنین بر اساس پیام ارسالی یک مخاطب به ایراناینترنشنال، نیروهای ضدشورش در جریان تجمع معترضان در باغ سپهسالار با استفاده از گاز اشکآور به جمعیت حمله کردند.
رضا ولیزاده، خبرنگار ایرانی–آمریکایی زندانی در اوین، در پیامی صوتی که از زندان به ایراناینترنشنال رسیده است، گفت: «صداوسیمای جمهوری اسلامی بار دیگر، همچون همیشه، در قبال اعتراضات مردمی که به جان آمدهاند، سانسور و تحریف را برگزیده است.»
او افزود: «بهعنوان کسی که در دهه ۸۰ در صداوسیما مشق کردهام، باور دارم در کنار بازجوخبرنگاران و مجریانی که جزو عوامل امنیتی و اطلاعاتی هستند، عدهای خبرنگار، مجری و تکنسین حرفهای نیز مشغول به کارند؛ کسانی که همواره در خفا از روند سانسور و تحریف در صداوسیما شکوه میکنند، اما هیچگاه شرایط را مهیا نمیبینند که محافظهکاری و عافیتطلبی را کنار بگذارند و در برابر این روند غیرحرفهای بایستند.»
این روزنامهنگار زندانی تاکید کرد: «اکنون که جمهوری اسلامی در آستانه فروپاشی است و ایرانیان زیر فشار بحرانها به جان آمدهاند، وقت آن است که یکبار برای همیشه مسیر خود را از بازجوخبرنگاران جدا کنید و در درستترین سمت تاریخ بایستید؛ سمتی که برای یک خبرنگار، هیچ سمتی نایستادن است.»
ولیزاده در این پیام اعلام کرد: «سانسور اعتراضات مردم و پوشش یکجانبه درگیری معترضان با نیروهای سرکوبگر، واقعیت موجود در کف خیابانها را تغییر نخواهد داد و تنها به نفرت مردم از شما دامن میزند.»
او همچنین گفت: «اجازه ندهید در روزگاری که مداحی اربابان قدرت خریداری ندارد و عمق استبداد دینی به سر آمده، شما را در کنار بازجوخبرنگاران شناسنامهدار قضاوت کنند.»
ولیزاده در پایان عنوان کرد: «بیطرف ماندن خبرنگاران در صداوسیما و رسانههای حکومتی کار سختی نیست؛ تنها اندکی هویت حرفهای، وجدانی بیدار و کمی آزادگی میخواهد. برای رسیدن به چنین تصمیمی منتظر صدور جواز دفن جمهوری اسلامی نمانید. نزدیک به نیم قرن عقبماندن از مردم و واقعیت کافی است. دستکم یکبار، یک قدم شانهبهشانه مردم بردارید. دست از آرایش این بیمار رو به موت بردارید. جمهوری اسلامی به پایان رسیده است.»
پزشکیان سهشنبه ۱۶ دی و همزمان با دهمین روز از اعتراضات سراسری، گفت: «به من میگویند حقوق را اضافه کن و مالیات هم نگیر؛ نفت هم که تحریم است. من این پول را از کجا بیاورم؟»
او افزود: «برای دو درصد رشد بودجه، خودمان را تا جایی که ممکن بود چلاندیم.»
رسانهها در ایران ۱۵ دی گزارش دادند کلیات بودجه با اعمال «اصلاحات معیشتی» مانند افزایش پلکانی تا ۴۳ درصد حقوق به جای ۲۰ درصد، کاهش مالیات بر ارزش افزوده از ۱۲ درصد به ۱۰ درصد و پیشبینی ۱۷۰ هزار میلیارد تومان برای متناسبسازی حقوق بازنشستگان تصویب شد.
همزمان با این تحولات، بازاریان از هفتم دی در تهران تجمعهای اعتراضی و اعتصاب را در اعتراض به مشکلات اقتصادی آغاز کردند که بهتدریج به شمار دیگری از شهرها گسترش یافت و شعارها از معیشت به مخالفت با کلیت جمهوری اسلامی تغییر کرد.
با این حال مقامهای بلندپایه جمهوری اسلامی در روزهای اخیر تلاش کردهاند اعتراضات ضدحکومتی را صرفا به مشکلات اقتصادی تقلیل دهند و شعارهای معترضان درباره ضرورت سرنگونی جمهوری اسلامی را نادیده بگیرند.
پزشکیان نیز در سخنرانی تازه خود با اشاره به مشکلات اقتصادی و معیشتی گفت: «ما همه با هم کشور را به این نقطه رساندهایم و مسئول هستیم .... فرقی نمیکند دولت باشد یا نهاد دیگر؛ باز هم تاکید میکنم که تقصیر بر گردن یک نفر نیست.»
همزمان با سخنان او، بهای سکه طلای طرح جدید موسوم به «امامی»، ۱۶ دی با ثبت رکوردی تازه به حدود ۱۷۰ میلیون تومان رسید.
پرداخت یارانه همگانی؛ قمار اقتصادی دولت برای مهار اعتراضات یا تشدید بحران؟
پزشکیان در بخش دیگری از اظهاراتش، درباره نحوه تخصیص ارز گفت: «در گذشته هر کس دوست و آشنای من بود میتوانست ارز ۷۰ هزار یا ۲۸ هزار تومانی بگیرد و بقیه در نوبت میماندند. ما که باید ارز دهیم، آن را به حساب همه مردم میریزیم.»
رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ دی از حذف رسمی ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی خبر داده و گفته بود این ارز به هر کسی برای واردات کالاهای اساسی اختصاص مییافت، آن را «میخورد».
اما در اصلاحیههای لایحه بودجه، ۸.۸ میلیارد دلار ارز ترجیحی برای جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای اساسی پیشبینی شده است.
بنا به گفته مقامهای دولت، این ارز ترجیحی صرفا قرار است به شمار محدودی از کالاهای اساسی اختصاص یابد.
پزشکیان گفت: «فردی امروز تماس گرفت و گفت ۱۰۰ میلیارد ضرر کردهام، اما آن ۱۰۰ میلیارد ضرر نبوده، او ۱۰۰ میلیارد یارانه مابهتفاوت ارزی از ما میگرفته است.»
او و مقامهای دولتش میگویند یارانه ماهانه یک میلیون تومانی قرار است جای ارز ترجیحی را بگیرد، اما همزمان افزایش قیمت چشمگیر کالاهای اساسی را گریزناپذیر میدانند.
بهروز تورانی، روزنامهنگار، در تحلیلی که در بخش انگلیسی وبسایت ایراناینترنشنال منتشر شده است، توضیح داد طرح دولت برای پرداخت یارانه ماهانه هفت دلاری به تقریبا همه شهروندان، تلاشی برای مهار اعتراضاتی است که در پی افزایش مداوم قیمتها شکل گرفته، اما موفقیت آن محل تردید است.
بر اساس این تحلیل، دولت میگوید این پرداختها برای جبران حذف ارز ترجیحی در واردات کالاهای اساسی طراحی شده؛ سیاستی که خود به افزایش قیمتها انجامیده است.
برخی اقتصاددانان این اقدام را پرریسک دانستهاند. روزنامه «ستاره صبح» آن را «قمار اقتصادی» خوانده و یادآور شده که سیاستهای مشابه در گذشته نه قیمتها را مهار کرده و نه اعتماد عمومی را بازگردانده است.
به نوشته این روزنامه، ارزش پول ملی ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ حدود ۲۰ هزار درصد سقوط کرده که نتیجه سیاستهای خارجی، سوءمدیریت و کنار گذاشتن کارشناسان بوده است.
منتقدان همچنین توان مالی دولت را برای اجرای پایدار این طرح زیر سوال بردهاند.
در حالی که مقامهای دولتی خود از خطر افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی قیمت برخی کالاها سخن گفتهاند، واکنش عمومی عمدتا منفی بوده و بسیاری تاکید دارند که اعتراضات ریشههایی فراتر از مشکلات اقتصادی دارد.
تحلیلگران اجتماعی، اعتراضات را نشانه انباشت بحرانهای حلنشده و فرسایش سرمایه اجتماعی حکومت میدانند و هشدار میدهند که جامعه ایران به نقطه بحرانی نزدیک شده است.
علیرضا نجاتی، ملیپوش پیشین کشتی فرنگی و دارنده مدال برنز مسابقات جهانی، با انتشار پستی اینستاگرامی در حمایت از اعتراضات سراسری مردم ایران علیه حکومت جمهوری اسلامی، نوشت: «ما آمدهایم تا بجنگیم نه برای زنده ماندن، بلکه برای نماندن در خفت.»
نجاتی در ادامه نوشت: «من هم میتوانستم به مانند بقیه ورزشکاران سرم را به پایین بیندازم و ورزشم را دنبال کنم اما نمیتوانستم ساکت بمانم. در ذهنم باهمه کسانی که ظلم میکردند، حق را ناحق میکردند، ناخودآگاه جنگ داشتم و نمیتوانستم سکوت کنم و بروز ندهم و فریاد نزنم.
دارنده مدال برنز مسابقات جهانی ۲۰۱۹ افزود: «جنگ من تنها به میدان مسابقه ختم نشد به فراتر رفت و میدان نبردم وسیعتر شد؛ «جنگیدن در مقابل ظلم، حق کشی، زورگویی و ...»
نجاتی همچنین با ابراز خرسندی از همراهی برخی از ورزشکاران با مردم، نوشت: «این روزها بسیار حالم خوب است و میبینم که در این مسیر تنها نیستم و با چه انسانهای شریفی هممسیر بودم و هستم. تا پایان با این انسانهای شریف ادامه میدهم حتی اگر انتهای آن فدا کردن جانم باشد برای ایران، برای ایستادن در مقابم ظلم.»
او در پایان جملهای را که در روزهای گذشته از سوی شاهزاده رضا پهلوی تکرار شده، نوشت: «نور بر تاریکی پیروز است.»
نجاتی پیشتر پس از حمایت از خیزش اعتراضی مردم ایران در پی کشته شدن مهسا ژینا امینی، با تصمیم علیرضا دبیر از تیم ملی کنار گذاشته شد و آذر ۱۴۰۱ نیز با اتهام «فعالیت تبلیغی علیه جمهوری اسلامی» احضار و اسفند همان سال مشمول «عفو» شد.
