گروهی از معلمان خوزستان خواستار پیوستن معلمان و کادر آموزشی به اعتراضات شدند
گروهی از معلمان خوزستان با انتشار بیانیهای خواستار پیوستن معلمان و کادر آموزشی مدارس سراسر کشور به اعتراضات شدند.
در بیانیه معلمان خوزستان آمده است: «ما پرچمداران آگاهی و سازندگان آینده ایرانیم. سکوت در این بزنگاه خیانت به مسئولیت تاریخی ماست. نمیتوانیم در برابر فرسایش امید نسلهای بعد بیتفاوت بمانیم.»
این معلمان افزودهاند: «همکاران فرهنگی سراسر ایران، با همبستگی ملی و با تکیه بر وجدان حرفهای خود به این اعتراضات مردمی بپیوندید.»
دونالد ترامپ هشدار داد اگر نیروهای جمهوری اسلامی دست به کشتار معترضان بزند، ایالات متحده واکنشی «بسیار سخت» نشان خواهد داد. این دومین تهدید رییسجمهوری آمریکا طی دو روز گذشته در واکنش به اعتراضات سراسری ایران است.
رییسجمهوری ایالات متحده، شامگاه یکشنبه بار دیگر نسبت به سرکوب خشونتآمیز اعتراضات در ایران هشدار داد و گفت واشینگتن تحولات این کشور را «بهدقت» زیر نظر دارد. ترامپ که در هواپیمای ریاستجمهوری «ایرفورس وان» با خبرنگاران گفتوگو میکرد، اعلام کرد: «اگر آنها مثل گذشته معترضان را بکشند، فکر میکنم از سوی آمریکا بهشدت ضربه خواهند خورد.»
این دومین بار در دو روز گذشته است که ترامپ بهطور علنی درباره اعتراضات ایران هشدار میدهد. او روز جمعه نیز در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشته بود اگر جمهوری اسلامی به سوی معترضان مسالمتآمیز شلیک کند، آمریکا «به کمک آنها خواهد آمد» و تاکید کرده بود که ایالات متحده «آماده و مجهز» است. این اظهارات واکنشهای گستردهای را در تهران و پایتختهای منطقه برانگیخته است.
در واکنش، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، سخنان ترامپ را «بیپروا و خطرناک» توصیف کرد و گفت این مواضع احتمالاً تحت تأثیر جریانهایی است که با دیپلماسی مخالفاند یا آن را غیرضروری میدانند. عراقچی تاکید کرد مردم ایران هرگونه مداخله خارجی در امور داخلی کشور را رد خواهند کرد و افزود نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در حالت آمادهباش قرار دارند و در صورت نقض حاکمیت ایران، «میدانند دقیقاً کجا را هدف قرار دهند».
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین کوشید اعتراضات را عمدتاً مسالمتآمیز توصیف کند و در عین حال به اقدام خود ترامپ در استقرار گارد ملی در شهرهای آمریکا اشاره کرد. این در حالی است که ناآرامیها در ایران که ابتدا به دلیل گرانی، سقوط ارزش پول ملی و رکود اقتصادی آغاز شد، بهتدریج مطالبات سیاسی را نیز دربر گرفته و بنا بر گزارشها دستکم ۷۸ شهر کشور را به درجات مختلف تحت تأثیر قرار داده است. تا پایان روز هشتم اعتراضات، منابع حقوق بشری از کشته شدن دستکم ۱۹ معترض در درگیریها خبر دادهاند.
همزمان، گزارشهایی از داخل ایران حاکی از نگرانی جدی در سطوح بالای حاکمیت است. بر اساس گزارش نیویورکتایمز به نقل از سه مقام ارشد ایرانی، رهبران جمهوری اسلامی در جلسات غیرعلنی اذعان کردهاند که نظام وارد «وضعیت بقا» شده است. به نوشته این روزنامه، مقامهای ایرانی ابزارهای محدودی برای مهار بحران اقتصادی ــ که محرک اصلی اعتراضات است ــ و نیز برای مواجهه با تهدید تشدید تنش با ایالات متحده و اسرائیل در اختیار دارند.
در این میان، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی ایران، روز پنجشنبه در نخستین سخنرانی علنی خود گفت هر سیاست «ناعادلانهای محکوم به شکست است» و دولت باید «صدای مردم را بشنود». با این حال، گزارشها حاکی است برخی مشاوران او پیشنهاد دادهاند مسئولیت بحران متوجه ساختار دوگانه قدرت و نقش علی خامنهای شود؛ رهبر جمهوری اسلامی که موضعی بهمراتب سختگیرانهتر اتخاذ کرده و گفته است «اغتشاشگران باید سر جای خود نشانده شوند».
در سطح منطقهای و بینالمللی نیز واکنشها ادامه دارد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز یکشنبه گفت اعتراضات ایران ممکن است به «نقطه عطف» رسیده باشد و افزود ایرانیان شاید در حال «به دست گرفتن سرنوشت خود» باشند. او همچنین تایید کرد که در سفر اخیرش به آمریکا، آغاز این تحولات را با ترامپ در میان گذاشته است.
در کنار فشارهای سیاسی و امنیتی، محدودیتهای ارتباطی نیز تشدید شده است. بر اساس دادههای شرکت آمریکایی کلادفلر، سرعت اینترنت در ایران طی روزهای اخیر حدود ۳۵ درصد کاهش یافته و کاربران شبکههای اجتماعی از اختلالهای شدید خبر دادهاند. برخی فعالان هشدار دادهاند که در صورت تداوم اعتراضات، احتمال قطع کامل اینترنت نیز وجود دارد؛ اقدامی که در اعتراضات پیشین سابقه داشته است.
حساب فارسی وزارت خارجه آمریکا در شبکه ایکس با انتشار تصویری از دونالد ترامپ و مارکو روبیو در هنگام تماشای دستگیری نیکلاس مادورو، نوشت: «رییسجمهور ترامپ مرد عمل است. اگر نمیدانستید، حالا میدانید.»
وزارت خارجه آمریکا در پست دیگری هم ویدیویی از مارکو روبیو منتشر کرد و بخشی از سخنان او را به فارسی به این پست اضافه کرد. روبیو در این بخش از سخنان خود که پس از دستگیری رییسجمهوری ونزوئلا بیان کرده بود، گفته بود: «امیدوارم مردم حالا متوجه شده باشند. رییسجمهور ایالات متحده اهل بازی نیست. وقتی میگوید قرار است کاری انجام دهد و به مشکلی رسیدگی کند، واقعاً منظورش همین است.»
تصاویر دریافتی نشان میدهد شامگاه یکشنبه ۱۴دی ماموران جمهوری اسلامی با شلیک گلوله و گاز اشک آور وارد حیاط بیمارستان خمینی ایلام شدند، سپس نیروهای سرکوب درهای بیمارستان را شکستند و به داخل اتاقها یورش بردند. تصاویر نشان میدهد ماموران حکومتی به مردم داخل بیمارستان با باتون و تجهیزات نظامی حمله کردند.
گزارشها حاکی از حضور مجروحان و کشتهشدگان خیزش ملکشاهی ایلام در این بیمارستان است.
نشریه بریتانیایی تایمز گزارش داد که بر اساس یک ارزیابی اطلاعاتی، علی خامنهای در صورت تشدید ناآرامیهای داخلی و ناتوانی نیروهای امنیتی در مهار اعتراضات، برنامهای اضطراری برای خروج از ایران و انتقال به روسیه در نظر گرفته است.
به نوشته تایمز، این طرح جایگزین در شرایطی فعال میشود که رهبر جمهوری اسلامی احساس کند ارتش، سپاه یا دیگر نیروهای امنیتی دچار ریزش، نافرمانی یا ناتوانی در اجرای دستورات شدهاند. بر اساس این گزارش، خامنهای قصد دارد در چنین وضعیتی تهران را به همراه حلقهای محدود شامل حدود ۲۰ نفر از اعضای خانواده و نزدیکانش، از جمله پسرش مجتبی خامنهای، ترک کند.
منابع اطلاعاتی مورد استناد تایمز گفتهاند مقصد احتمالی خامنهای مسکو است؛ گزینهای که به گفته این منابع، به دلیل نزدیکی سیاسی به ولادیمیر پوتین و نبود گزینههای امن دیگر انتخاب شده است. این برنامه به گفته تایمز، با الگوبرداری از فرار بشار اسد، رییسجمهوری پیشین سوریه، طراحی شده که پیش از سقوط دمشق در سال ۲۰۲۴ به روسیه گریخت.
در ادامه این گزارش آمده است که خامنهای شبکه گستردهای از داراییها در داخل و خارج از ایران در اختیار دارد که بخشی از آنها از طریق نهادهایی مانند «ستاد اجرایی فرمان امام» مدیریت میشود. تایمز با اشاره به تحقیقات پیشین رویترز، ارزش این داراییها را دهها میلیارد دلار برآورد کرده و نوشته است که جمعآوری نقدینگی و منابع مالی برای تسهیل خروج امن نیز بخشی از این سناریو است.
تایمز همچنین به ارزیابی یک نهاد اطلاعاتی غربی اشاره کرده که وضعیت جسمی و روانی رهبر جمهوری اسلامی را پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل «ضعیفتر» توصیف کرده است.
این ارزیابی خامنهای را رهبری «پارانوئید» توصیف میکند؛ ویژگیای که در شکلگیری طرح خروج او نقش داشته است. در گزارش آمده است: «او از یک سو بهشدت ایدئولوژیک است و از سوی دیگر در محاسبات خود عملگراست و مصالحه تاکتیکی را برای هدفی بزرگتر و بلندمدت میپذیرد.»
این گزارش با اشاره به موضوع سوءقصدی که در سال ۱۳۶۰ علیه خامنهای انجام شد اما او جان سالم به در برد آمده است: «سوءقصد سال ۱۹۸۱ در او این باور را تقویت کرد که مأموریتی الهی برای هدایت ایران، مقابله با اسرائیل و غرب و حفظ نظام به هر قیمت دارد.»
به نوشته این نشریه، خامنهای خود را رهبر شیعیان جهان میداند و سرمایهگذاری در «محور مقاومت» شامل حزبالله لبنان، حماس در غزه و گروهها و شبهنظامیان شیعه در عراق، سوریه و یمن را با همین نگاه توجیه میکند.
این گزارش در حالی منتشر میشود که اعتراضات سراسری در ایران وارد روزهای متوالی شده و فشارهای اقتصادی، تورم و نارضایتی اجتماعی به یکی از گستردهترین موجهای اعتراضی سالهای اخیر انجامیده است.
اعتراضات سراسری در ایران در هشتمین روز نیز ادامه یافت؛ به گزارش هرانا، دامنه ناآرامیها به ۲۲۲ نقطه در ۷۸ شهر از ۲۶ استان رسیده و همزمان شمار بازداشتشدگان به حدود هزار نفر و معترضان جانباخته به دستکم ۱۹ نفر افزایش یافته است.
پریتی پاتل، وزیر کشور پیشین بریتانیا، در مصاحبهای با برنامه «کامیلا تامینی شو» با انتقاد شدید از سکوت دولت بریتانیا در برابر اعتراضات ایران، تاکید کرد معترضان ایرانی «برای آزادی خود میجنگند و جان میدهند».
او با اشاره به گسترش اعتراضات و شمار بالای کشتهها گفت آنچه در ایران جریان دارد «لحظهای بسیار مهم» است و میتواند به «نقطه عطف» تبدیل شود.
به گفته پریتی پاتل، سطح اعتراضات کنونی بیسابقه است و از زمان خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲، چنین گسترهای از ناآرامیها مشاهده نشده بود؛ خیزشی که به یاد آورد برخوردهای خشن حکومت، بهویژه علیه زنان، تنها به دلیل پوشش اجباری. او حکومت ایران را «رژیمی استبدادی» توصیف کرد و گفت مردم ایران با وجود سرکوب، همچنان برای آزادی ایستادهاند.
پاتل همچنین جمهوری اسلامی را «تهدیدی برای امنیت ملی بریتانیا» دانست و سکوت کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، را در برابر این تحولات «غیرقابل قبول» خواند. او گفت در شرایطی که معترضان ایرانی جان خود را از دست میدهند، نشستن دولت بریتانیا در سکوت و «دست روی دست گذاشتن» قابل توجیه نیست و لندن باید موضعی روشن در حمایت از حق آزادی و اعتراض مردم ایران اتخاذ کند.
