پیام شاهزاده رضا پهلوی به مناسبت آغاز سال ۲۰۲۶: امسال لحظه تعیینکننده تغییر خواهد بود
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی به مناسبت سال نو میلادی نوشت: «گسترش اعتراضها نشان میدهد که امسال لحظه تعیینکننده تغییر خواهد بود.»
او در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «همزمان با استقبال جهان از سال نو، سپیدهدم دورهای تازه در ایران فرا رسیده است. هممیهنان شجاع من در شهرها و شهرکهای سراسر کشور به خیابانها آمدهاند و برای آزادی خود میجنگند و جانشان را به خطر میاندازند. حکومت کنونی به پایان راه رسیده و در شکنندهترین وضعیت خود قرار دارد؛ ضعیف، عمیقا دچار اختلاف و ناتوان از سرکوب شجاعت ملتی در حال خیزش.»
او خطاب به جامعه جهانی افزود: «از شما میخواهم نه فقط در حرف، بلکه در عمل در کنار مردم ایران بایستید. صلح در خاورمیانه و ثبات در جهان به ایرانی آزاد وابسته است. برخلاف ۴۶ سال آشوب و خشونتی که این حکومت به بار آورده، ایران جدید و دموکراتیکی که در پی ساختن آن هستم، دورهای از رفاه و امنیت را رقم خواهد زد.»
در ادامه این پیام آمده: «جریان تاریخ در حال تغییر است. از شما دعوت میکنم نه فقط شاهد تولد ایرانی نو باشید، بلکه در کنار ما بایستید تا آن را محقق کنیم و برای ساختن میراثی از صلح پایدار با ما همکاری کنید.»
دولت کانادا در پاسخ به ایراناینترنشنال و در واکنش به اقدام اخیر جمهوری اسلامی، قرار دادن «نیروی دریایی سلطنتی کانادا» در فهرست سازمانهای تروریستی را مردود دانست و آن را واکنشی سیاسی به تصمیمات قانونی اتاوا توصیف کرد.
اقدام متقابل تهران – واکنشی انتقام جویانه تهران در واکنش به تصمیم سال گذشته اتاوا برای تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران، نیروی دریایی کانادا را در فهرست سازمانهای تروریستی خود قرار داد. وزارت امور خارجه حکومت ایران با استناد به قانونی که در سال ۱۳۹۸ (۲۰۱۹) در پاسخ به اقدام مشابه آمریکا تصویب شده بود، مدعی است که اقدام کانادا در سال ۱۴۰۳ علیه سپاه، نقض قوانین بینالمللی بوده و اکنون بر اساس اصل «عمل متقابل»، نیروی دریایی سلطنتی کانادا را مشمول این قانون و برچسب «تروریستی» میداند.
دفاع اتاوا از قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست تروریستی جان ببکاک، سخنگوی وزارت خارجه کانادا، در پاسخ به ایراناینترنشنال تصریح کرد که این کشور در خرداد ۱۴۰۳، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر اساس ارزیابیهای دقیق، مستند و مبتنی بر شواهد در فهرست گروههای تروریستی قانون کیفری کانادا قرار داده است. به گفته او، این شواهد نشاندهنده دست داشتن مستقیم یا غیرمستقیم سپاه در اقدامات تروریستی است؛ در حالی که اقدام متقابل ایران فاقد هرگونه مبنای واقعی است.
سیاست «تعامل کنترلشده» و فشار تحریمی این مقام کانادایی تاکید کرد که اتاوا همچنان سیاست «تعامل کنترلشده» را در قبال تهران دنبال میکند. این سیاست، تماسهای دیپلماتیک را صرفاً به چهار محور برنامه هستهای، امنیت منطقهای، حقوق بشر و مسائل کنسولی محدود میکند.
او همچنین اشاره کرد که در حال حاضر ۲۱۵ مقام حقیقی و ۲۵۶ نهاد وابسته به جمهوری اسلامی به دلیل حمایت از تروریسم و نقض صلح و امنیت بینالمللی تحت تحریمهای کانادا قرار دارند.
وضعیت حقوق بشر و قطعنامههای بینالمللی سخنگوی وزارت خارجه کانادا وضعیت حقوق بشر در ایران را «عمیقاً نگرانکننده» توصیف کرد و افزود: «کانادا در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) برای بیستوسومین سال متوالی، رهبری تصویب قطعنامه وضعیت حقوق بشر ایران را در مجمع عمومی سازمان ملل بر عهده داشته است.» او همچنین یادآور شد که در تاریخ ۲۴ آذر ۱۴۰۴، چهار مقام ارشد ایرانی دیگر به دلیل نقش داشتن در نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در فهرست تحریمهای جدید قرار گرفتهاند.
واکنش به اعتراضات داخلی و هشدارهای مسافرتی ببکاک، در پایان خاطرنشان کرد که اتاوا از گزارشهای مربوط به اعتراضات اقتصادی در ایران آگاه است و از مقامات ایرانی خواست تا به حقوق بنیادین شهروندان از جمله آزادی بیان و حق تجمع مسالمتآمیز احترام بگذارند.
با توجه به نبود نمایندگی دیپلماتیک کانادا در تهران، به شهروندان کانادایی اکیداً توصیه شده است که پیش از سفر، آخرین هشدارهای امنیتی را در وبسایت رسمی دولت کانادا بررسی کنند.
گزارشها حکایت از بازداشت چندین ساعته چند دانشجو و فعال دانشجویی به دست ماموران امنیتی جمهوری اسلامی دارد. یک فعال دانشجویی در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با اشاره به گذر کردن دانشجویان از فضای تفرقه، تاکید کرد که نقش دانشجویان در فضای سیاسی ایران محدود به دانشگاه نخواهد ماند.
کانالهای تلگرامی دانشجویی در ایران گزارش دادند که سریرا کریمی، دانشجوی ورودی ۱۴۰۳ رشته علوم سیاسی و دبیر شورای صنفی دانشکده حقوق و علومسیاسی و عضو شورای صنفی کل دانشگاه تهران، چهارشنبهشب دهم دی پس از حمله نیروهای امنیتی به منزل خانواده خود بازداشت شد.
ساعاتی بعد روابط عمومی شورای صنفی کل دانشگاه تهران از آزادی کریمی خبر داد.
پیش از این شورای صنفی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران خبر داده بود که در جریان بازداشت کریمی، سه دانشجوی دانشگاه تهران، از جمله آروین حسینی، دانشجوی رشته جامعه شناسی، همراه با یکی دیگر از دانشجویان همین رشته و کوثر خزائی، دانشجوی رشته فلسفه، در منزل خانودگی او حضور داشتند.
به گفته این شورا، ماموران امنیتی ضمن حبس موقت این دانشجویان در منزل شخصی خانواده کریمی، کارت شناسایی و مدارک آنها را ضبط کردند و به آنها گفتند تا در روزهای آینده، برای «ادای توضیحات» احضار خواهند شد.
همزمان، به گزارش کانالهای دانشجویی، ماموران امنیتی چهارشنبه شب اقدام به بازداشت چند دانشجوی دختر در مقابل دانشگاه بهشتی تهران کردند. همچنین امیرحسین قلیزاده، از دانشجویان پسر، نیز بازداشت شد که ساعاتی بعد خبر آزادیاش توسط کانال صنف مستقل دانشجویان بهشتی منتشر شد.
ایراناینترنشنال بطور مستقل نمیتواند جزییات این گزارشها را تایید کند.
این ماموران به خوابگاههای دانشگاه بهشتی نیز حمله کردند و به نوشته کانال تلگرامی «دانشگاه تهران – دانشجو»، پس از آسیب دیدن یکی از دانشجویان دختر و انتقال او به بیمارستان، «وضعیت پرالتهابی در خوابگاهها حاکم شد.»
بر اساس گزارشها، دانشجویان پسر و دختر خوابگاهها در واکنش به حمله ماموران امنیتی تجمع کردند و شعار «مرگ بر دیکتاتور» سردادند.
به گزارش کانال تلگرامی دانشجویان متحد، دانشجویان همچنین شعار دادند: «امسال میده کشته سپاه، مرگ بر کل نظام»، «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم»، «مرگ بر خامنهای» و «آزادی، آزادی، آزادی.»
خبرنامه امیر کبیر به نقل از «یک منبع آگاه» نوشت: «دانشجوها با حراست درگیر شدند و مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. همزمان یک دانشجو توسط نیروهای حراست به اتاق حراست واقع در درب ورودی مجتمع منتقل شد.»
به گزارش کانال صنف مستقل دانشجویان بهشتی، پس از «تجمع مشترک» دختران و پسران خوابگاههای کوی دختران و پسران دانشگاه بهشتی، امیرحسین قلیزاده که برای ساعاتی بازداشت شده بود، آزاد شد و به خوابگاه بازگشت.
«نقش دانشجویان در فضای سیاسی ایران محدود به دانشگاه نخواهد ماند»
ساسان اردکانی، مسئول تشکل دانشجویان پیشرو، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، در مورد اعتراضات روزهای اخیر به این این موضوع اشاره کرد که «اعتراضات به گونهای شروع شد که جمهوری اسلامی تصور می کرد میتواند آنها را کنترل و مدیریت کند و تلاش میکرد جنبه صنفی به آن بدهد و میگفت اصناف مختلف در حال اعتراض هستند و اعتراضشان به حق است.»
او افزود: «اما این موضوع خیلی سریع با اعتراضات مردمی و به خصوص، با اعتراضات دانشجویی و رادیکالیزه شدن آنها به طور کامل تغییر کرد.»
اردکانی اشاره کرد که در روز نخست اعتراضات، شعارها «شعارهایی بودند که نمیشد از آنها همبستگی سراسری را دریافت کرد ولی جنبش دانشجویی توانست از این موضوع گذر کند که جامعه بگوید: من خوبم - تو بدی، و از آنجا مطالبات مردمی مطرح شد.»
او اضافه کرد که در این مرحله، شعارهای «زن، زندگی، آزادی»، «آزادی آزادی» و «فقر، فساد، گرونی، میریم تا سرنگونی» مطرح شدند که «متوجه شخص خامنهای و جمهوری اسلامی» بودند بدون اینکه تجمعها به درگیری بین دانشجویان و «نیروهای سرنگونیطلب» منجر شود.
اردکانی با تاکید بر این نکته که «نقش دانشجویان در فضای سیاسی ایران به هیچ عنوان محدود به دانشگاه نخواهد ماند»، گفت که دانشجویان در یک فضای همبسته قرار دارند، حاضرند حرف دیگری را بشنوند و نمیخواهند دیگری را حذف کنند.
او تاکید کرد که اتحاد عمل دانشجویان و پیشبرد یک جنبش اعتراضی قدرتمند، حکومت را مجبور به تعطیلی دانشگاهها کرد تا شاهد فرسایش نیروهای خود در دانشگاهها و سپس در خیابانهای شهرها نشود.
ننسی میس، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، ضمن حمایت از معترضان در ایران نوشت: «مردم زیبای ایران، [صدای] شجاعت شما از تروریسم، استبداد و ترس بلندتر است. جهان شما را میبیند؛ جهان در کنار شما ایستاده و به شما باور دارد.»
او در پستی رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «آزادی پیروز خواهد شد.»
در پایان سال ۲۰۲۵، مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در گفتوگویی مکتوب، تصویری نگرانکننده از وضعیت حقوق بشر در ایران ارائه داد؛ سالی که به گفته او با «تشدید کمسابقه نقض حقوق بشر، افزایش اعدامها و محدود شدن بیسابقه فضای مدنی» همراه بوده است.
او در این گفتوگو نگاهی دارد به مهمترین چالشهای ماموریت، لحظات ناامیدی و امید، و اولویتهای فوری حقوق بشری در ایران.
فشار کاری بیسابقه و حمله به استقلال سازوکارهای حقوق بشری
گزارشگر ویژه، مهمترین چالش خود در سال ۲۰۲۵ را مدیریت حجم عظیم کار در شرایط تشدید بحرانهای حقوق بشری توصیف میکند. سانو تاکید میکند که این مأموریت بدون دستمزد انجام میشود و باید همزمان با مسئولیتهای تماموقت دانشگاهی پیش برود؛ آن هم در شرایطی که نظام سازمان ملل با بحران مالی و کمبود منابع مواجه است.
به گفته او، این فشارها تنها به محدودیت منابع ختم نشد. سال ۲۰۲۵ شاهد «حملات مستقیم به استقلال سازوکارهای ویژه حقوق بشر» بود؛ از جمله تحریم گزارشگر ویژه سرزمینهای اشغالی فلسطین از سوی دولت ایالات متحده. او این اقدام را «حملهای مستقیم به تمامیت نظام حقوق بشر سازمان ملل» میداند و هشدار میدهد که چنین اقداماتی بنیان نظارت بینالمللی بر حقوق بشر را تضعیف میکند.
جنگ، سرکوب و دوگانه رنج مردم ایران
در پاسخ به این پرسش که کدام رویداد بیشترین حس ناتوانی را در او ایجاد کرده، گزارشگر ویژه به «تهاجم نظامی» ماه خرداد اشاره میکند؛ رویدادی که به گفته او مردم ایران را در وضعیتی «غیرقابلتحمل» قرار داد.
ساتو توضیح میدهد که اگرچه ماموریتش بر نقض حقوق بشر از سوی جمهوری اسلامی متمرکز است، اما در اصل درباره حقوق بشر مردم ایران است. او با استناد به آمارهای رسمی ارائه شده از سوی مقامات جمهوری اسلامی میگوید که «در جریان این حملات، حدود ۱۱۰۰ نفر—از جمله زنان و کودکان—کشته شدند، میلیونها نفر آواره شدند و زیرساختهای غیرنظامی، از بیمارستان و مدرسه تا زندان اوین، هدف قرار گرفتند.»
اما به گفته او، پایان درگیریهای نظامی در ۲۴ ژوئن به بهبود وضعیت منجر نشد. برعکس، پس از آتشبس، فضای مدنی بیش از پیش محدود شد و مقامات با توسل به ادبیات امنیتی و فرقهای، بیش از ۲۱ هزار نفر را به اتهام «همکاری» یا «جاسوسی» بازداشت کردند؛ از کاربران شبکههای اجتماعی و روزنامهنگاران گرفته تا مدافعان حقوق بشر و اقلیتهای قومی و مذهبی. تصویب شتابزده «لایحه تشدید مجازات جاسوسی» بلافاصله پس از جنگ، بهگفته او نشان داد که چگونه از بحران برای محدودسازی بیشتر آزادیهای بنیادین استفاده شد.
رکوردشکنی اعدامها؛ «در مقیاسی بیسابقه و نهادینهشده»
یکی از محوریترین هشدارهای گزارشگر ویژه، افزایش بیسابقه اعدامها در سال ۲۰۲۵ است. او میگوید تنها در ۱۰ ماه نخست سال، بیش از ۱۲۰۰ نفر اعدام شدند؛ رقمی که اجرای مجازات مرگ را «در مقیاسی بیسابقه و نهادینهشده» توصیف میکند.
به گفته او، جمهوری اسلامی ایران اکنون بالاترین سرانه اجرای مجازات اعدام در جهان را دارد، با میانگین روزانه ۳ تا ۴ اعدام، و پیشبینی میشود شمار کل اعدامها تا پایان سال از ۱۵۰۰ نفر فراتر رود. این در حالی است که تنها حدود ۸ درصد این اعدامها بهطور رسمی اعلام میشوند.
این در حالی است که پنجم دی ماه، سایت حقوقبشری هرانا در گزارش سالانه جدید خود خبر داد در سال ۲۰۲۵ دستکم هزار و ۹۲۲ نفر در زندانهای سراسر ایران اعدام شدند که این رقم افزایشی ۱۰۶ درصدی نسبت به سال پیش از آن نشان میدهد. بر اساس این گزارش، از میان افراد اعدامشده، ۱۰ نفر در ملاء عام و مقابل چشم مردم اعدام شدند.
ساتو تاکید میکند که رویه کنونی ایران نهتنها با تعهدات این کشور ذیل میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی در تضاد است، بلکه اغلب شامل پروندههایی غیر قتل عمد، اعترافات اجباری و محرومیت از دسترسی مؤثر به وکیل میشود. به باور او، در ایران «مجازات اعدام ابزار کنترل جرم نیست، بلکه ابزاری سیاسی برای اعمال کنترل مرگبار دولت بر شهروندان است».
روزنهای از امید؛ نجات جان گُلی کوهکن
با وجود این تصویر تیره، گزارشگر ویژه به یک نقطه امید نیز اشاره میکند: بسیج بینالمللی در پرونده گُلی کوهکن، زن بلوچ و بازمانده خشونت خانگی که با خطر اعدام مواجه بود.
او این پرونده را نمونهای از تاثیر «دادخواهی هماهنگ» میداند؛ جایی که افراد، سازمانهای جامعه مدنی، کارشناسان سازمان ملل و رسانهها توانستند با فشار بینالمللی، واکنش سریع مقامات و در نهایت تامین منابع مالی لازم، جان یک انسان را نجات دهند. با این حال، او هشدار میدهد که قوانین تبعیضآمیز، نظام قصاص و به حاشیهراندنهای جنسیتی و قومی که زمینهساز چنین پروندههایی است، همچنان پابرجاست.
پیامی به قربانیان: همبستگی ادامه دارد
در پایان این گفتوگو، گزارشگر ویژه تاکید میکند که نقش او تنها بخشی کوچک از یک جنبش بزرگتر است؛ جنبشی متشکل از کنشگران شجاع داخل ایران، فعالان تبعیدی و خانوادههایی که با وجود تهدید و فشار، از حقوق بشر دفاع میکنند.
او میگوید ایستادگی این افراد—با وجود خطر زندان، شکنجه و اعدام—نشاندهنده قدرت ماندگار روح انسانی است و تاکید میکند که تداوم همبستگی و حمایت بینالمللی، بیش از هر زمان دیگری حیاتی است.
احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، از اسکناسهای جدید این کشور با نمادهای کشاورزی مانند پرتقال و زیتون رونمایی کرد.این اسکناسها از روز اول سال ۲۰۲۶ وارد چرخه پولی میشوند و تصاویر بشار اسد و حافظ اسد، رهبران سابق این کشور، از روی آنها حذف شده است.
بر اساس گزارشی که رسانههای سوری چهارشنبه ۱۰ دی منتشر کردند، اسکناسهای جدید با حذف دو صفر از پول فعلی، در واحدهای ۱۰، ۲۵، ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰ و ۵۰۰ لیره سوریه منتشر میشوند و در طراحی تازه، نمادهایی چون گل رز، گندم، زیتون، پرتقال و توت جایگزین تصاویر سیاسی شدهاند.
الشرع در مراسم رونمایی از اسکناسهای جدید گفت که این اقدام «پایان مرحله پیشین و آغاز مرحلهای تازه» است و طراحی جدید بیانگر هویت ملی نو و فاصله گرفتن از تقدیس افراد به شمار میرود.
رییسجمهوری سوریه تاکید کرد حذف صفرها صرفا کار با پول را آسانتر میکند و بهتنهایی به معنای بهبود اقتصاد نیست.
لیره سوریه از آغاز جنگ داخلی و در پی تحریمهای آمریکا و سازمانهای بینالمللی در سال ۲۰۱۱ سقوط شدیدی را تجربه کرده است. ارزش این ارز که در مارس ۲۰۱۱ حدود ۴۷ لیره در برابر هر دلار آمریکا بود، تا ژوئیه ۲۰۱۷ به حدود ۵۱۵ لیره رسید.
این روند در سالهای بعد تشدید شد و در آوریل ۲۰۲۳ نرخ برابری به حدود ۷۵۰۰ لیره در برابر دلار رسید و در همان سال به ۱۵ هزار لیره سقوط کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۹ آبان اعلام کرد اجرای تحریمهای «قانون سزار» علیه سوریه را برای ۱۸۰ روز به حالت تعلیق درآمده است، اما این تعلیق شامل معاملات مرتبط با روسیه و ایران نمیشود.
به گفته الشرع، بهبود اقتصاد به افزایش تولید، کاهش بیکاری و اصلاح وضعیت بانکی وابسته است و از مردم خواست برای جلوگیری از آسیب به نرخ ارز، از شتابزدگی در تعویض اسکناسها خودداری کنند.
