ویدیوها و پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن است که در پی تعرض مسئولان هنرستان دخترانه «مجتهده امین» شهر ری به دانشآموزان و ضرب و شتم آنها، سه دانشآموز در بیمارستان بستری شدند.
بر اساس اطلاعات دریافتشده و اظهارات شاهدان عینی، رفتار خشونتآمیز مدیر هنرستان برای تجسس وسایل دانشآموزان و لمس اندامهای خصوصی آنها آغازگر تنشها در این مکان بود.
تصاویر رسیده نشان میدهند پس از وخامت حال شماری از دانشآموزان، نیروهای امدادی و خودروهای اورژانس در این مرکز آموزشی حاضر شدند.
این حادثه که سهشنبه ۲۷ آبان به وقوع پیوست، بار دیگر پرسشها و نگرانیها درباره نحوه رفتار با دانشآموزان و نبود نظارت موثر از سوی وزارت آموزش و پرورش بر عملکرد مدیران و دستاندرکاران مدارس را برانگیخت.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که خانوادههای دانشآموزان چهارشنبه ۲۸ آبان در این هنرستان دست به تجمع اعتراضی زدند، اما مدیر این مرکز در محل حضور نداشت.
بر اساس گزارشها، در پی این تجمع، نیروهای یگان ویژه در اطراف مدرسه مستقر شدند.
در مهرماه، سام زارعی، دانشآموز ۱۲ ساله در شیراز، بر اثر فشارهای روحی ناشی از رفتار مسئولان مدرسه دست به خودکشی زد و جان باخت.
پیش از آن نیز نیما نجفی، دانشآموز ۱۴ ساله در روستای سهرین بخش قرهپشتلو در استان زنجان، بهدلیل تنبیه در مدرسه دچار ایست قلبی شد و جان خود را از دست داد.
این رویدادها خشونت ساختاری و فقدان پاسخگویی در نظام آموزشی جمهوری اسلامی را برجسته کردهاند.
خشونت به بهانه همراه داشتن موبایل و رعایت نکردن حجاب اجباری
یک دانشآموز چهارشنبه ۲۸ آبان با اشاره به حوادث هنرستان دخترانه «مجتهده امین» شهر ری به ایراناینترنشنال گفت: «وقتی وارد مدرسه شدیم، چندتا چندتا یقههایمان را میگرفتند و میکشیدند داخل. ما را مجبور میکردند زانو بزنیم و وسایل ما را روی زمین میریختند. به اندام خصوصیمان دست میزدند و بدنها را کامل چک میکردند.»
یک شاهد عینی نیز در پیامی گفت: «به بهانه گرفتن موبایل و گیر دادن به مساله حجاب به جان بچههای مردم افتادند. حتی یگان ویژه فرستادند و در مدرسه را بستند.»
او تایید کرد مسئولان هنرستان «به بهانه رعایت قوانین و یافتن موبایلهای دانشآموزان» اندام خصوصی آنان را لمس کردند.
یک شاهد عینی دیگر هم جزییات بیشتری از رخدادهای این مرکز آموزشی در اختیار ایراناینترنشنال قرار داد.
او گفت: «مدیر مدرسه حتی به مدل مو و ظاهر دانشآموزان هم ایراد میگرفت و هنگام بازرسی با الفاظ بسیار رکیک و رفتار خشونتآمیز با آنها برخورد میکرد.»
او ادامه داد: «مدیر دانشآموزان را کتک میزد و تلفنهایشان را به سمتشان پرتاب میکرد. حتی دوربین عکاسی یکی از دانشآموزانی را که رشتهاش مرتبط با عکاسی بود، به دیوار کوبید و شکست. او همچنین به وسایل طراحی دانشآموزان دستدرازی میکرد و آنها را هل میداد.»
از ابتدای سال تحصیلی، گزارشهای متعددی از اعمال فشارهای روانی و جسمی بر دانشآموزان در مدارس ایران منتشر شده است.
پیشتر مرگ مشکوک طاها نجاتی، دانشآموز آملی، و گمانهزنیها درباره احتمال خودکشی او پس از درگیری با مسئولان مدرسه، نگرانی خانوادهها و کارشناسان را تشدید کرده بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
