هادی شریفی، مدیرکل زمینشناسی شمال شرق ایران گفت: «پدیده فرونشست در دشت مشهد در حال گسترش بوده و با سرعت زیاد به سمت مرکز شهر در حال حرکت است.» او ادامه داد: «از ۴۵ دشت استان، ۱۷ دشت درگیر فرونشست است و هفت دشت در وضعیت کاملاً بحرانی قرار دارند.»
او افزود: «دشتهای نیشابور، کاشمر، مشهد، جوین، بردسکن و خواف، دشتهای بحرانی ما هستند.»
با وجود آنکه دو ماه پس از آغاز سال تحصیلی، بسیاری از کتابهای درسی هنوز به دانشآموزان نرسیده، مقامهای حکومت کتابهای خاص جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل را به سرعت میان دانشآموزان توزیع کردهاند.
بررسیها نشان میدهد وزارت آموزش و پرورش در کتابهایی با عنوان «از ایرانمان دفاع میکنیم»، برای هر مقطع اصلی تحصیلی محتوای خاصی را برای دانشآموزان تهیه و توزیع کرده است.
هرچند جمهوری اسلامی در جریان نبرد با اسرائیل متحمل شکستهای گسترده اطلاعاتی و نظامی شد و شمار قابل توجهی از فرماندهان ارشدش را از دست داد اما میکوشد با ارائه روایتی متفاوت از این رخداد، خود را «پیروز» میدان نبرد معرفی کند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد که یک شهروند از انتشار کتابی درباره جنگ ۱۲ روزه برای دانشآموزان دبیرستانی در سال جاری انتقاد میکند.
این شهروند میگوید در حالی که مشکلات اساسی مانند آلودگی هوا، کیفیت خدمات عمومی و کمبود زیرساختهای آموزشی همچنان حل نشده، اولویت آموزش و پرورش چاپ کتابی درباره این جنگ و گرفتن امتحان از دانشآموزان درباره آن بوده است.
به گفته او، فرزندش در حالی این کتاب را دریافت کرده که بسیاری از کتابهای اصلی سال تحصیلی هنوز بهدست دانشآموزان نرسیده و مدارس ناچارند از جزوههای غیررسمی استفاده کنند.
این شهروند میافزاید محتوای کتاب، شامل «روایتهایی از پیروزی در جنگ»، برای بسیاری از دانشآموزان باورپذیر نیست، زیرا بهگفته او کودکان هنوز از تجربه شنیدن صدای موشکها و حملات آن روزها دچار اضطراباند.
بر اساس روایتهای دریافتی، برخی خانوادهها نیز گفتهاند نمیخواهند «فضای جنگ» دوباره برای کودکانشان یادآوری شود.
در توصیف محتوای کتاب آمده است که در آن، کاریکاتورهایی از دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل، چاپ شده و در بخشهایی به دانشآموزان توصیه شده: «از جنگ نترسید چون رهبر جمهوری اسلامی پشت شماست.»
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال گفتهاند فرزندانشان هنگام مطالعه کتاب مورد نظر دچار عصبانیت شدهاند و یکی از آنها حتی «کتابش را پاره کرده»، زیرا به گفته خانواده، این محتوا برای کودک یادآور روزهای حمله و اضطراب است.
والدین دانشآموز دیگری تاکید کردند که فرزندشان «نمیداند چگونه باید آنچه را در کتاب آمده توضیح دهد یا به خاطر بسپارد»، چون آن را «در تضاد با تجربه شخصیاش از جنگ» میبیند.
این اعتراضها در حالی مطرح است که طی ماههای گذشته انتقادهای گستردهای از تاخیر در توزیع کتابهای درسی و مشکلات ساختاری آموزش و پرورش شده است.
پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال حاکی است که بسیاری از خانوادهها هنوز نتوانستهاند کتابهای اصلی را برای سال تحصیلی جدید فرزندان خود تهیه کنند.
منتقدان میگویند اولویت دادن به انتشار سریع کتابی با مضمون سیاسی، در مقایسه با نیازهای آموزشی پایه، نشاندهنده جهتگیری تبلیغاتی در محتوای مدارس است.
پیشتر علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، از تدوین سه کتاب درسی درباره جنگ ۱۲ روزه برای دورههای تحصیلی خبر داد و گفت: «این منابع با هدف تبیین واقعیات مقاومت و آشنایی دانشآموزان با عدالت و ایستادگی تهیه شدهاند.»
او افزود: «باید تمام ابعاد جنگ ۱۲ روزه را برای دانشآموزان روایت کنیم.»
تبلیغ روایت پیروزی
از جمله محورهای اصلی که در این کتابهای مخصوص جنگ به دانشآموزان ارائه شده، برجستهسازی نقش علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در جنگ، تاکید بر ضرورت مدیریت مصرف کالا از سوی مردم، تبلیغ روایت پیروزی جمهوری اسلامی و همچنین درخواست از شهروندان برای پیگیری نکردن اخبار از رسانههای مستقل و منتقد حکومت است.
این کتابها خامنهای را بهعنوان «عامل اتحاد قومیتهای مختلف» معرفی کرده است.
بخشهای خاصی از این کتابها برای القای روشهای مطالعه و دنبال کردن رسانهها تهیه شده و در آن، به گزارشها و رسانههای مستقل بهدلیل انتشار مطالب درباره ابعاد مختلف ضعفهای اقتصادی در ایران یا تاثیرات تحریمها حمله شده است.
در این کتابها همچنین چهرههای فرهنگی، رسانهای و هنری که در جنگ ۱۲ روزه از جمهوری اسلامی حمایت کردند، معرفی شدهاند که از جمله این افراد، خوانندگان و مداحان هستند.
این کتابهای توزیعشده در مدارس که با مشارکت نویسندگان و افراد وابسته به نهادهای دولتی و حکومتی تهیه شدهاند، در بخشهای مختلف، دانشآموزان را وادار به فعالیتهای عملی میکنند. از جمله، در بخشی از کتاب برای مقطع متوسطه، از دانشآموزان خواسته میشود قطعات موسیقی و مداحی که در جنگ ۱۲ روزه ساخته شده را تماشا کنند و خود ویدیوکلیپی در حمایت از جمهوری اسلامی بسازند.
این کتابها همچنین بهصورت مستقیم و غیرمستقیم فعالیتهای ضداسرائیلی را به دانشآموزان آموزش میدهند و به آن ترغیب میکنند.
در کتاب مخصوص مقطع متوسطه، از دانشآموزان خواسته شده فیلمنامهای کوتاه درباره حمله سایبری به کامپیوترهای پایگاههای نیروهای هوایی اسرائیل تهیه کنند.
این کتابها همچنین از دانشآموزان خواسته در کلاس درس بهصورت گروهی درباره ضرورت غنیسازی اورانیوم در داخل ایران بحث کنند.
عادیسازی فعالیتهای اتمی و ترغیب دانشآموزان به نوشتن درباره آن نیز بخشی از محتوای این کتابهاست.
در بخشی از کتاب از دانشآموزان مقطع متوسطه خواسته شده مستندی را درباره برنامه اتمی حکومت ببینند و احساس خود را درباره اینکه مراکز اتمی در نزدیکی شهر یا روستای آنهاست، بنویسند.
مقامهای حکومتی و دستاندرکاران برنامه اتمی جمهوری اسلامی که در جنگ ۱۲ روزه کشته شدند نیز در این کتابها معرفی شدهاند.
این کتابها همچنین روایت مقامهای حکومت از «پیروزی در جنگ» را تبلیغ میکنند. بهعنوان مثال، سخنان تکرار شده مقامهای نظامی جمهوری اسلامی که آمریکا و اسرائیل از جمهوری اسلامی تقاضای آتشبس کردند، مورد اشاره قرار گرفته است.
تضاد با تعهدات بینالمللی ایران
بر اساس کنوانسیون حقوق کودک، هر فرد زیر ۱۸ سال «کودک» محسوب میشود و آموزش یا بهکارگیری او در فعالیتهای نظامی ممنوع است.
جمهوری اسلامی نیز با پیوستن به این پیماننامه در سال ۱۳۷۳ تعهد داده از هرگونه «نظامیسازی کودکان» خودداری کند.
با این حال، محتوای کتابهای تبلیغاتی توزیعشده در مدارس درباره جنگ با اسرائیل که دانشآموزان را به فعالیتهای عملی در حمایت از برنامههای موشکی و هستهای، تولید محتوای ضداسرائیلی و حتی الگوبرداری از ساختارهای نظامی ترغیب میکند، نشان میدهد دولت در مسیر نادیدهگرفتن همین تعهد حرکت کرده است.
به گفته کارشناسان حقوق کودک و فعالان مدنی، این سیاست در امتداد رویهای گستردهتر از جمله کار کودکان، ازدواج و اعدام نوجوانان، آموزش استفاده از سلاح در مدارس، اعزام به میدان تیر و اردوهای شبهنظامی «راهیان نور» است.
به باور این کارشناسان، چنین اقداماتی علاوه بر نقض حقوق بینالملل، خطر «عادیسازی حضور کودکان در ساختارهای امنیتی» را در پی دارد و میتواند پیامدهای سنگین روانی و اجتماعی برای نوجوان کشور داشته باشد.
بر اساس اعلام بورس انرژی تهران، نخستین محموله بنزین سوپر وارداتی با نرخ پایه هر لیتر ۶۵ هزار و ۸۰۰ تومان از دوم آذر در این بازار عرضه میشود.
بر اساس برآورد رسانهها، با در نظر گرفتن هزینههای توزیع، این بنزین با قیمت هر لیتر ۷۵ هزار تومان به دست مصرفکننده خواهد رسید.
همزمان با انتشار اطلاعیه عرضه نخستین محموله بنزین سوپر وارداتی، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، قیمت تمامشده بنزین برای دولت را لیتری ۷۰ هزار تومان اعلام کرد.
او در ادامه گفت دولت هنوز برای نرخ سوم بنزین و زمان عرضه آن در جایگاهها به جمعبندی نرسیده است.
مهاجرانی اضافه کرد: «سهمیههای بنزین نه در حجم و قیمت آن تغییری نخواهد داشت. دولت ناگزیر است شش میلیارد دلار به واردات بنزین تخصیص دهد.»
او ۱۳ آبان نیز گفته بود دولت هنوز تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین سهمیهای نگرفته است و این نوع بنزین همچنان با قیمتهای فعلی عرضه خواهد شد.
مسعود پزشکیان که در مناظرههای انتخاباتی تاکید کرده بود «بنزین را گران نخواهیم کرد»، اول آبان، گفت: «قیمت بنزین از آب هم کمتر است و در اصل افزایش قیمت آن هیچ تردیدی وجود ندارد.»
فرشاد مومنی، اقتصاددان، ۱۷ آبان در گفتوگو با ایراناینترنشنال، هشدار داده بود که افزایش قیمت بنزین بیش از همه به دهکهای پایین که خودرو ندارند، آسیب میزند.
احمد علوی، استاد دانشگاه و اقتصاددان در استکهلم سوئد، نیز ۲۳ مهر به ایراناینترنشنال گفته بود: «در اقتصادی که نرخ تورم بالا و رشد دستمزد واقعی پایین است، هرگونه تغییر در بهای انرژی بهویژه بنزین و گازوئیل، تاثیری چند بعدی بر سطوح مختلف معیشت و تولید میگذارد.»
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در پی افزایش قیمت بنزین شکل گرفت و با فراگیر شدن آن و سرکوب شدید معترضان از سوی جمهوری اسلامی به «آبان خونین ۹۸» معروف شد.
این اعتراضها با سرکوب خونین بهدست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی روبهرو شد و خبرگزاری رویترز، دوم دی ۱۳۹۸ با استناد به سه مقام وزارت کشور و یک منبع نزدیک به دفتر رهبر جمهوری اسلامی، آمار تقریبی کشتهها را هزار و ۵۰۰ نفر گزارش کرد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی نیز همانزمان از گرانکردن سوخت دفاع کرد و معترضان را «اشرار و دشمنان» نامید. پس از آن اینترنت سراسری ایران قطع شد و سرکوب معترضان شدت گرفت.
در اقتصاد ایران که همزمان با بحران انرژی و رکود عمیق دستوپنجه نرم میکند، سیاستهای قیمتی بیش از همیشه «سیاسی و پرخطر» شدهاند.
همزمان با برداشتن نخستین گام از سوی دولت برای افزایش قیمت بنزین در ایران، کارشناسان اقتصادی هشدار دادهاند در شرایط تورمی فعلی، هرگونه افزایش قیمت سوخت میتواند موج تازهای از نارضایتی و اعتراض اجتماعی ایجاد کند.
به گفته سخنگوی وزارت خارجه آلمان، گزارشهای اخیر رافائل گروسی نشان دادهاند که جمهوری اسلامی همچنان تعهدات اساسی هستهای خود را نقض میکند.
این سخنگو در گفتوگو با خبرنگار ایراناینترنشنال در برلین افزود: «ابهام درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالا یکی از موارد مهم نقض تعهدات ایران است.»
گروسی در گفتوگویی با فایننشالتایمز که ۱۴ آبان منتشر شد، گفت از زمان آغاز جنگ ایران و اسرائیل در ماه ژوئن، آژانس حدود ۱۲ بازرسی در ایران انجام داده اما اجازه دسترسی به مهمترین تاسیسات هستهای شامل فردو، نطنز و اصفهان - که در حملات آمریکا بمباران شدند - را دریافت نکرده است.
او هفتم آبان هم در یک نشست خبری در نیویورک گفت که با وجود مشاهده برخی تحرکات در سایتهای هستهای ایران، هیچ نشانهای از فعالیت قابل توجه یا مرتبط با غنیسازی اورانیوم در این کشور ندیده است اما تاکید کرد که آژانس همچنان «حضور محدودی» در ایران دارد.
سخنگوی وزارت خارجه آلمان به ایراناینترنشنال توضیح داد که سه کشور اروپایی، شامل آلمان، فرانسه و بريتانيا، بارها موارد نقض شده از سوی تهران را علنا مطرح کردهاند و بر همين اساس، مکانيزم بازگشت تحريمها را فعال کردند.
او گفت اين کشورها همچنان به منظور يافتن راهحلی ديپلماتيک برای برنامه هستهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند.
این در حالی است که وبسایت نشنالاینترست به تازگی با اشاره به سابقه طولانی تهران در نقض تعهدات مورد نظر سازمان ملل، نوشت که تمرکز کنونی حکومت ایران بر پر کردن مجدد انبارهای موشکی است که «تهدیدی مستقیم علیه اسرائیل» پس از جنگ اخیر به شمار میرود.
قرار است شورای حکام آژانس بينالمللی انرژی اتمی چهارشنبه ۲۸ آبان بررسی برنامه هستهای جمهوری اسلامی را آغاز کند.
آلمان، ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه، پيشنويس قطعنامهای عليه تهران را به اعضای این شورا ارائه کردهاند.
سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۵ آبان در مصاحبه با شبکه خبری سیانان گفت که هرچند حملات آمریکا و اسرائیل خسارتهای سنگینی به تاسیسات اتمی در ایران وارد کرده، اما برنامه هستهای حکومت همچنان «دستنخورده» باقی مانده است: «برنامه صلحآمیز هستهای ایران در این لحظه که با شما صحبت میکنم، دستنخورده است و ما از آن حفاظت خواهیم کرد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تاکنون بارها اعلام کرده در پی حملات ایالات متحده به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده است.
با این حال، گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای حکومت، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده آن، همچنان ادامه دارد.
روزنامه شرق در گزارشی با عنوان «من نجس نیستم»، روایتهایی از وضعیت دختران قربانی تجاوز و تعرض در مرزهای شرقی ایران منتشر کرده است. روایتهایی از انکار، تهدید و زندگی کردن زیر سایه مرگ، «نه برای گناهی که انجام دادهاند، بلکه برای خشونتی که بر آنان روا شده» است.
برای امنیت این دختران، نامها و موقعیتها در گزارش ذکر نشدهاند اما در پس هر اسم مستعار، کودکی ایستاده که زخم تجاوز، آیندهاش را بلعیده است.
در روایت یکی از این قربانیان، خانواده خود نخستین داور و مجری «مجازات» است: «تو نجس شدی. ما نمیخواهیم یک موجود نجس در خانهمان باشد؛ از اینجا برو بیرون.»
این جملهای است که پدر و مادر به «مریم» ۱۲ ساله گفتند. خانواده او، همانطور که سنتهای سختگیرانه روستا حکم کرده، نه تنها پناهش ندادند، بلکه طردش کردند.
اگر تعرض و تجاوز افشا شود
در این مناطق، افشای تعرض میتواند به مرگ قربانی بینجامد. «نرگس» گفته است پدرش به او گفته شبها میتواند برای اینکه بیرون نماند به خانه بیاید اما حق ندارد با مادر، برادر و خواهرهایش حرف بزند و تاکید کرده اگر کسی بفهمد، او را خواهد کشت.
شراره هوشمندیار، پزشک ایرانی مقیم انگلستان، پس از شنیدن سرگذشت این دختران، در مرداد ۱۴۰۰ اتاقی حدود ۳۰ متری به نام «کتابخانه دکتر شراره هوشمندیار» ساخت تا دخترانی که به آنجا معرفی میشدند، بدون قضاوت زندگی و تحصیل کنند.
او گفت: «برای یکی از اسکانهایی که ساختم، ۲۰ نفر دختر جوان و نوجوان بودند. آمار زیادی برای آن روستای کوچک بود.»
هوشمندیار در گفتوگو با شرق گفت که در دیماه ۱۴۰۱ کتابخانه دوم را ساخته است: «بعد از یک سال که کتابخانه اول را ساختم، این خبر پیچید و متوجه شدم در نقطه دیگری از مرز ایران و افغانستان هم این اتفاق افتاده است. آمار دختران زیر ۱۸ سال بالا بود و خیلی شوکه شدم.»
او درباره عدم پذیرش قربانیان تجاوز در این مناطق گفت: «به این افراد ناخواسته تعرض یا تجاوز شده و اگر جامعه مثل جوامع دیگر از آنها حمایت کند، راحتتر میتوانند از این فضا عبور کنند. هرچند فراموش نمیشود، اما میتوان آن را مدیریت کرد.»
این پزشک تاکید کرد که در جامعه سنتی این مناطق، بهدلیل زندگی عشیرهای، این اخبار گوشبهگوش میپیچد و نمیگذارند کسی با این افراد رفتوآمد کند: «میگویند این دختران، دخترانشان را به بیراهه میکشانند مثل خودشان! در حالی که این یک اتفاق بوده و خواسته آن دختران نبوده است.»
در نبود حمایت، بسیاری از این دخترها برای زنده ماندن راهی جز تن دادن به «استثمار دوباره» ندارند.
هوشمندیار گفت: «یکی از بچهها گفته بود چون به من تجاوز شده، حالا نوبت من است که از جامعه و مردان انتقام بگیرم. ایدز گرفته بود و تلاش میکرد انتقام بگیرد.»
جمهوری اسلامی آمار مشخصی از میزان تجاوز و آزار جنسی در ایران ارائه نمیکند. کارشناسان میگویند زنان قربانی تجاوز در بسیاری از موارد بهدلیل ظن و بدگمانی فرهنگی و ترس از قضاوت عمومی، ترجیح میدهند موضوع را گزارش نکنند.
سعید مدنی، جامعهشناس زندانی که پژوهشهایی درباره موضوع تعرض و تجاوز جنسی در نقاط مختلف ایران انجام داده است، مرداد ۱۳۹۹ در مصاحبه با روزنامه شرق به موضوع قبح و انگ اجتماعی در ارتباط با تجاوز جنسی در ایران پرداخت.
او هشدار داد بر اساس برآوردها، «بیش از ۸۰ درصد موارد تجاوز به دلایل مختلف گزارش نمیشوند».
مدنی تاکید کرد که بخش عمده موارد تجاوز در ایران گزارش نمیشوند زیرا حمایت از قربانی تجاوز در قوانین جمهوری اسلامی، حداقلی است.
