پارلمان اروپا جایزه حقوق بشری ساخاروف در سال ۲۰۲۵ را به دو روزنامهنگار زندانی، آندژی پوچوبوت از بلاروس و مزیا اماگلوبِلی از گرجستان، بهدلیل تلاشهایشان برای دفاع از دموکراسی و جامعه مدنی اهدا کرد.
کنفرانس روسای گروههای سیاسی پارلمان اروپا چهارشنبه ۳۰ مهر به ریاست روبرتا متسولا اعلام کرد: «هر دو روزنامهنگار تنها بهدلیل انجام وظیفه حرفهای و بیان حقیقت به ناحق زندانی شدهاند. شجاعت آنها، آنان را به نماد مبارزه برای آزادی و دموکراسی بدل کرده است.»
جایزه ساخاروف که از سال ۱۹۸۸ به نام آندری ساخاروف، دانشمند معترض روس، بنیانگذاری شد، مهمترین نشان حقوق بشری اتحادیه اروپاست.
این جایزه سالانه به ارزش ۵۰ هزار یورو به افرادی یا نهادهایی اعطا میشود که برای دفاع از آزادی اندیشه و حقوق بشر تلاش کردهاند.
در میان نامزدهای امسال، گروهی از دانشجویان صربستانی معترض به دولت بلگراد و همچنین روزنامهنگاران و امدادگران انسانی در نوار غزه نیز حضور داشتند.
آندژی پوچوبوت، از اعضای «اتحادیه لهستانیهای بلاروس» و از منتقدان سرسخت الکساندر لوکاشنکو، رییسجمهوری بلاروس، در سال ۲۰۲۱ در جریان سرکوب مخالفان پس از انتخابات جنجالی ۲۰۲۰ بازداشت و به هشت سال زندان محکوم شد.
خانواده او از ملاقات با وی محروم بودهاند، هرچند گفته میشود مذاکراتی میان واشینگتن و مینسک برای آزادی برخی زندانیان سیاسی از جمله او در جریان است.
مزیا اماگلوبِلی، بنیانگذار رسانههای مستقل «باتوملبی» و «نتگزِتی»، در اوایل سال ۲۰۲۵ بازداشت و به دو سال زندان محکوم شد.
اتهام او «خشونت علیه مامور پلیس» در جریان تظاهرات طرفداران اتحادیه اروپا پس از انتخابات پارلمانی جنجالی اکتبر ۲۰۲۴ عنوان شده است. اتحادیه اروپا، فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران و سازمانهای حقوق بشری، حکم او را سیاسی و بخشی از سرکوب آزادی بیان در گرجستان توصیف کردهاند.
او که نخستین زن زندانی سیاسی گرجستان از زمان استقلال این کشور در ۱۹۹۱ بهشمار میرود، اولین گرجی است که جایزه ساخاروف را دریافت میکند.
مراسم رسمی اعطای جایزه در روز ۱۶ دسامبر در استراسبورگ برگزار خواهد شد.
جایزه ساخاروف سال ۲۰۲۲ به مهسا ژینا امینی و جنبش زن، زندگی، آزادی اهدا شده بود. صالح نیکبخت، وکیل خانواده مهسا امینی به نمایندگی از آنان در مقر پارلمان اروپا در استراسبورگ فرانسه حاضر شد و پیام مژگان افتخاری، مادر این دختر کشته شده را خواند.
کانال ۱۲ اسرائیل چهارشنبه ۳۰ مهر با استناد به برآورد منابع امنیتی اسرائیل گزارش داد حماس بیش از ۱۰ هزار قبضه سلاح سنگین نیز در اختیار دارد.
بر اساس این گزارش، این گروه هرچند طی دو سال جنگ اخیر بهشدت تضعیف شده، اما هنوز بیش از نیمی از تونلهایی را که پیشتر در اختیار داشت حفظ کرده است.
طبق این گزارش، تیپها و گردانهایی مانند واحدهای وابسته به تیپ رفح، که هدف عملیات زمینی گسترده ارتش اسرائیل قرار گرفتهاند، حدود ۶۰ درصد از تسلیحات خود را از دست دادهاند و اکنون با کمبود شدید تجهیزات مواجهاند.
با این حال، برآوردها نشان میدهد که حماس همچنان بیش از ۱۰ هزار قبضه سلاح سنگین، از جمله راکت، خمپارهانداز و تجهیزات ضدزره، در اختیار دارد.
منابع اسرائیلی گفتهاند که بیشتر فرماندهان ارشد نظامی حماس که پیش از هفت اکتبر ۲۰۲۳ در راس تشکیلات نظامی این گروه قرار داشتند، کشته شدهاند.
از آغاز جنگ تاکنون، بیش از ۲۸۰ فرمانده در سطح گروهان و بالاتر از میان رفتهاند. برای بسیاری از این کشتهشدگان، جانشینانی منصوب شدهاند، اما اغلب آنها نیروهای کمتجربه و پایینرتبه هستند که توانایی فرماندهان پیشین را ندارند.
گزارش کانال ۱۲ همچنین میافزاید که عملیات زمینی ارتش اسرائیل خسارت سنگینی به زیرساختهای نظامی حماس وارد کرده و بیش از نیمی از آنها نابود شده است. با این حال، شبکه تونلهای زیرزمینی همچنان مهمترین نقطه اتکای این گروه محسوب میشود و دستکم نیمی از تونلها هنوز فعالاند.
بر اساس این برآورد، یگان نُخبه حماس که فرماندهی حمله هفت اکتبر را بر عهده داشت، نیز بهشدت آسیب دیده است. بیش از نیمی از نیروهای این یگان از بین رفتهاند و بسیاری از گروهانهایش در هم ادغام شدهاند و حماس تنها موفق به جذب چند صد نیروی تازهنفس شده، اما این نیروها آموزش محدودی دیده و از آمادگی رزمی پایینتری برخوردارند.
در مجموع، اسرائیل تخمین میزند که حدود ۲۰ هزار نیروی مسلح همچنان در صفوف حماس فعالیت میکنند و ساختار نظامی این گروه، هرچند ضعیفتر از گذشته، هنوز بهطور کامل فرو نپاشیده است.
طرح اسرائیل برای کرانه باختری
طرح اعمال حاکمیت بر کرانه باختری چهارشنبه در قرائت مقدماتی با ۲۵ رای موافق در برابر ۲۴ مخالف تصویب شد.
این طرح که از سوی آوی معوز، نماینده حزب افراطی «نوعام»، ارائه شده است، در صورت تصویب نهایی در سه مرحله رایگیری دیگر، میتواند بهمعنای گام رسمی در مسیر الحاق کامل کرانه باختری به قلمرو اسرائیل باشد.
پارلمان همچنین طرح دیگری را که از سوی آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل بیتنو»، پیشنهاد شده بود، تصویب کرد. این طرح بهطور خاص خواستار اعمال حاکمیت اسرائیل بر شهرک بزرگ «معاله آدومیم» در نزدیکی بیتالمقدس است و با ۳۲ رأی موافق در برابر ۹ رأی مخالف به تصویب رسید.
در واکنش به این تحولات، رولاند فریدریش، مدیر دفتر آژانس امداد و کار سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا) در اردن، هشدار داد که گسترش شهرکسازیها در کرانه باختری «راه را برای الحاق رسمی باز میکند».
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «سه اردوگاه پناهندگان جنین، طولکرم و نورشمس تخلیه شدهاند و ساکنان اجازه بازگشت ندارند. خشونت شهرکنشینان و گسترش شهرکها بهطور چشمگیری افزایش یافته و جوامع فلسطینی را در شرایط اجباری به ترک سرزمین خود واداشته است. این تحولات در واقع مقدمهای برای الحاق است.»
در این تحقیق بیسابقه که در نشست ییبییو نیوز در ناپل معرفی شد، ۲۲ سازمان رسانهای از ۱۸ کشور و در ۱۴ زبان مشارکت کردند.
بیبیسی گزارش داد متخصصان خبری بیش از سه هزار پاسخ تولیدشده از چهار دستیار محبوب هوش مصنوعی چت جیپیتی، کوپایلت، جمینای و پرپلکسیتی را بر اساس معیارهایی نظیر صحت، منابع و تفکیک بین نظر و واقعیت ارزیابی کردند.
بر اساس نتایج، ۴۵ درصد از پاسخها دستکم یک مشکل مهم داشتند.
در ۳۱ درصد موارد مشکلات جدی در ارجاعدهی مشاهده شد: منابع یا ذکر نشده بودند یا گمراهکننده و نادرست بودند.
همچنین ۲۰ درصد پاسخها دچار ایرادهای عمده در دقت اطلاعات، از جمله جزییات ساختگی و اطلاعات منسوخ شده بودند.
در این میان، جمینای با ۷۶ درصد خطا، ضعیفترین عملکرد را داشت.
اهمیت اعتماد عمومی
محققان هشدار میدهند که با گسترش استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی بهعنوان مسیر دریافت اخبار، خطر پخش اطلاعات نادرست و تضعیف اعتماد عمومی افزایش مییابد.
بر پایه گزارش سالانه موسسه رویترز، هفت درصد از کل خبرخوانان آنلاین از دستیاران هوش مصنوعی استفاده میکنند.
این نسبت برای جوانان زیر ۲۵ سال به ۱۵ درصد افزایش مییابد.
ژان فیلیپ دو تندر، مدیر رسانهای و معاون دبیرکل ییبییو، با تاکید بر این نکته که خطاها «سیستماتیک، فراملی و چند زبانی» هستند، گفت: «این وضعیت میتواند اعتماد مردم را تضعیف کند و مشارکت دموکراتیک را تحت تاثیر قرار دهد.»
بیبیسی در تحقیقی جداگانه دریافت بسیاری از مردم به دقت خلاصههای خبری هوش مصنوعی اعتماد دارند.
در بریتانیا حدود یک سوم بزرگسالان کاملا به این ابزارها اعتماد دارند. این میزان برای افراد زیر ۳۵ سال تقریبا به نصف میرسد.
پیشنهادها و راهکارها
تیم تحقیق با هدف جلوگیری از پخش اطلاعات نادرست «جعبهابزار راستیآزمایی دستیاران هوش مصنوعی» منتشر کرده است.
این جعبهابزار شامل نمونههایی از خطاها، راهکارهای اصلاح و رهنمودهایی برای خبرنگاران و توسعهدهندگان است.
علاوه بر این، اتحادیه پخش اروپایی از ناظران ملی و اتحادیهای خواست تا قوانین مربوط به سلامت اطلاعات و خدمات دیجیتال را اجرا کنند و بر لزوم نظارت مستقل و مداوم بر دستیاران هوش مصنوعی تاکید کرد.
این پژوهش در پایان تاکید کرده است خطاهای موجود در دستیارهای هوش مصنوعی، «سیستماتیک و فراگیر» است و تنها با همکاری نزدیک رسانهها، نهادهای ناظر و شرکتهای فناوری میتوان از گسترش اطلاعات نادرست جلوگیری کرد.
موزه لوور چهارشنبه ۳۰ مهر مجددا درهای خود را به روی عموم گشود و بازدیدکنندگان پس از سه روز وقفه توانستند بار دیگر از این موزه دیدن کنند.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد لارنس دِکار، مدیر موزه لوور، قرار است بعدازظهر ۳۰ مهر در برابر کمیته فرهنگی سنای فرانسه حاضر شود تا درباره بهکارگیری تدابیر امنیتی در پربازدیدترین موزه جهان مورد پرسش قرار گیرد.
دِکار که از سال ۲۰۲۱ ریاست موزه لوور را بر عهده دارد، از زمان سرقت جواهرات سلطنتی تاکنون هیچ واکنش یا اظهارنظر عمومی نداشته است.
این سرقت بار دیگر موجی از انتقادها را نسبت به مشکلات امنیتی در موزههای فرانسه برانگیخت؛ بهویژه با توجه به اینکه ماه گذشته نیز دو موزه دیگر هدف سرقت قرار گرفته بودند.
لور بکوا، دادستان پاریس، ۲۹ مهر گفت موزه لوور میزان خسارت سرقت جواهرات سلطنتی را ۸۸ میلیون یورو، معادل حدود ۱۰۲ میلیون دلار، اعلام کرده است.
او آسیب واردشده به میراث تاریخی فرانسه را «خسارت اصلی» این رویداد دانست و افزود اگر سارقان «به فکر نابخردانه ذوب کردن این جواهرات بیفتند»، هرگز سودی واقعی از آن نخواهند برد.
دادستان پاریس از دست داشتن چهار نفر در این سرقت خبر داد و اعلام کرد مسئولان در حال بررسی اثر انگشتهای کشفشده در محل حادثه هستند.
دهها کارآگاه، مامور شناسایی عاملان سرقت از موزه لوور شدهاند.
بر اساس فرضیه اصلی تحقیقات، این حادثه کار یک شبکه تبهکاری سازمانیافته است که با استفاده از نردبانی متصل به یک کامیون، وارد موزه شدند.
این سرقت ساعت ۹:۳۰ صبح (به وقت محلی) ۲۷ مهر و تنها طی هفت دقیقه به وقوع پیوست.
خبرگزاری فرانسه نوشت سارقان هنگام گریختن از موزه لوور، تاجی جواهرنشان را جا گذاشتند و سپس با اسکوتر از محل متواری شدند.
کارآگاهان با بررسی تصاویر دوربینهای مداربسته اطراف موزه و بزرگراههای منتهی به پاریس میکوشند ردی از سارقان بیابند.
بر اساس گزارش دیوان محاسبات فرانسه که به دست خبرگزاری فرانسه رسیده است، روند ارتقای سامانههای امنیتی موزه لوور در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ با «تاخیرهای مداوم» روبهرو بوده و تنها یکچهارم از یکی از بخشهای موزه تحت پوشش دوربینهای نظارتی قرار داشته است.
ژانویه ۲۰۲۵، مدیر موزه لوور در نامهای به رشیده داتی، وزیر فرهنگ فرانسه، نسبت به «میزان نگرانکننده فرسودگی» این موزه هشدار داده و بر ضرورت اقدام فوری برای بازسازیهای اساسی تاکید کرده بود.
سارقان در مجموع هشت قطعه گرانبها را ربودند؛ از جمله گردنبند زمرد و الماسی که ناپلئون اول به همسرش هدیه داده بود و تاجی متعلق به ملکه اوژنی، همسر ناپلئون سوم که با حدود دو هزار الماس آراسته شده است.
موزه لوور ۲۹ مهر در پاسخ به انتقادها درباره شکننده بودن ویترینهای نگهداری جواهرات اعلام کرد این محفظهها در سال ۲۰۱۹ نصب شدهاند و «از نظر امنیتی پیشرفت چشمگیری نسبت به گذشته داشتهاند».
اوربان چهارشنبه ۳۰ مهر گفت پیتر سیارتو، وزیر خارجه مجارستان، برای هماهنگی امور مربوط به این دیدار در واشینگتن حضور دارد.
نخستوزیر مجارستان در شبکه اجتماعی فیسبوک نوشت: «تدارکات برای برگزاری نشست صلح ادامه دارد. تاریخ آن هنوز مشخص نیست اما در زمان مناسب آن را برگزار خواهیم کرد.»
ترامپ ۲۴ مهر اعلام کرده بود بهمنظور گفتوگو درباره راههای پایان دادن به مناقشه اوکراین، با پوتین در مجارستان دیدار خواهد کرد.
با این حال، او ۲۹ مهر تاکید کرد نمیخواهد «نشستی بیثمر» برگزار کند.
ترامپ افزود ممکن است تحولات بیشتری در راه باشد و در «دو روز آینده» در این زمینه اطلاعرسانی خواهد شد.
اوربان که بر پایه بیشتر نظرسنجیها در آستانه انتخابات پارلمانی ۲۰۲۶ از رقبای خود عقب است، از حامیان سرسخت ترامپ به شمار میرود و همواره کوشیده روابطش را با مسکو حفظ کند.
نزدیکی اوربان به کرملین موجب شده روابط بوداپست با اتحادیه اروپا دچار تنش شود؛ بهویژه در شرایطی که بروکسل سالهاست دولت مجارستان را به تضعیف نهادهای دموکراتیک و عدول از ارزشهای این اتحادیه متهم میکند.
مخالفت کرملین با برقراری آتشبس
کاخ سفید ۲۹ مهر اعلام کرد دیدار میان ترامپ و پوتین «فعلا» برگزار نخواهد شد.
این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که مسکو با درخواست واشینگتن برای برقراری آتشبس فوری در اوکراین مخالفت کرد و خواستار واگذاری بخشهایی از خاک اوکراین شد.
یک مقام ارشد آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفت: «در حال حاضر هیچ برنامهای برای دیدار رییسجمهور ترامپ با پوتین وجود ندارد.»
بر اساس این گزارش، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و سرگئی لاوروف، همتای روسی او، در تماسی تلفنی توافق کردند فعلا نشستی حضوری برای بررسی راههای پایان دادن به جنگ اوکراین برگزار نشود.
منابع آگاه میگویند مسکو همچنان خواستار کنترل کامل بر منطقه دونباس است و پیشنهاد واشینگتن برای برقراری آتشبس طبق وضعیت کنونی میدان نبرد را رد کرده است.
دو دیپلمات ارشد اروپایی به رویترز گفتند تحولات اخیر نشان میدهد واشینگتن تا زمانی که مسکو از خواستههایش عقبنشینی نکند، مایل به برگزاری دیدار پوتین و ترامپ نیست.
رهبران بریتانیا، فرانسه، آلمان و اتحادیه اروپا ۲۹ مهر با صدور بیانیهای مشترک اعلام کردند: «ما قاطعانه از موضع رییسجمهور ترامپ مبنی بر توقف فوری درگیریها و آغاز مذاکرات بر اساس خطوط کنونی نبرد حمایت میکنیم.»
انتخاب بوداپست بهعنوان محل نشست احتمالی ترامپ و پوتین نیز واکنشهایی را در میان کشورهای اروپایی برانگیخته است.
لهستان هشدار داده است در صورت عبور هواپیمای پوتین از حریم هوایی خود، آن را مجبور به فرود میکند و طبق حکم دیوان کیفری بینالمللی برای دستگیری او اقدام خواهد کرد.
در سوی دیگر، بلغارستان اعلام کرده پوتین میتواند از آسمان این کشور برای رسیدن به مجارستان استفاده کند.
