پارلمان اروپا جایزه حقوق بشری ساخاروف در سال ۲۰۲۵ را به دو روزنامهنگار زندانی، آندژی پوچوبوت از بلاروس و مزیا اماگلوبِلی از گرجستان، بهدلیل تلاشهایشان برای دفاع از دموکراسی و جامعه مدنی اهدا کرد.
کنفرانس روسای گروههای سیاسی پارلمان اروپا چهارشنبه ۳۰ مهر به ریاست روبرتا متسولا اعلام کرد: «هر دو روزنامهنگار تنها بهدلیل انجام وظیفه حرفهای و بیان حقیقت به ناحق زندانی شدهاند. شجاعت آنها، آنان را به نماد مبارزه برای آزادی و دموکراسی بدل کرده است.»
جایزه ساخاروف که از سال ۱۹۸۸ به نام آندری ساخاروف، دانشمند معترض روس، بنیانگذاری شد، مهمترین نشان حقوق بشری اتحادیه اروپاست.
این جایزه سالانه به ارزش ۵۰ هزار یورو به افرادی یا نهادهایی اعطا میشود که برای دفاع از آزادی اندیشه و حقوق بشر تلاش کردهاند.
در میان نامزدهای امسال، گروهی از دانشجویان صربستانی معترض به دولت بلگراد و همچنین روزنامهنگاران و امدادگران انسانی در نوار غزه نیز حضور داشتند.
آندژی پوچوبوت، از اعضای «اتحادیه لهستانیهای بلاروس» و از منتقدان سرسخت الکساندر لوکاشنکو، رییسجمهوری بلاروس، در سال ۲۰۲۱ در جریان سرکوب مخالفان پس از انتخابات جنجالی ۲۰۲۰ بازداشت و به هشت سال زندان محکوم شد.
خانواده او از ملاقات با وی محروم بودهاند، هرچند گفته میشود مذاکراتی میان واشینگتن و مینسک برای آزادی برخی زندانیان سیاسی از جمله او در جریان است.
مزیا اماگلوبِلی، بنیانگذار رسانههای مستقل «باتوملبی» و «نتگزِتی»، در اوایل سال ۲۰۲۵ بازداشت و به دو سال زندان محکوم شد.
اتهام او «خشونت علیه مامور پلیس» در جریان تظاهرات طرفداران اتحادیه اروپا پس از انتخابات پارلمانی جنجالی اکتبر ۲۰۲۴ عنوان شده است. اتحادیه اروپا، فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران و سازمانهای حقوق بشری، حکم او را سیاسی و بخشی از سرکوب آزادی بیان در گرجستان توصیف کردهاند.
او که نخستین زن زندانی سیاسی گرجستان از زمان استقلال این کشور در ۱۹۹۱ بهشمار میرود، اولین گرجی است که جایزه ساخاروف را دریافت میکند.
مراسم رسمی اعطای جایزه در روز ۱۶ دسامبر در استراسبورگ برگزار خواهد شد.
جایزه ساخاروف سال ۲۰۲۲ به مهسا ژینا امینی و جنبش زن، زندگی، آزادی اهدا شده بود. صالح نیکبخت، وکیل خانواده مهسا امینی به نمایندگی از آنان در مقر پارلمان اروپا در استراسبورگ فرانسه حاضر شد و پیام مژگان افتخاری، مادر این دختر کشته شده را خواند.
کانال ۱۲ اسرائیل چهارشنبه ۳۰ مهر با استناد به برآورد منابع امنیتی اسرائیل گزارش داد حماس بیش از ۱۰ هزار قبضه سلاح سنگین نیز در اختیار دارد.
بر اساس این گزارش، این گروه هرچند طی دو سال جنگ اخیر بهشدت تضعیف شده، اما هنوز بیش از نیمی از تونلهایی را که پیشتر در اختیار داشت حفظ کرده است.
طبق این گزارش، تیپها و گردانهایی مانند واحدهای وابسته به تیپ رفح، که هدف عملیات زمینی گسترده ارتش اسرائیل قرار گرفتهاند، حدود ۶۰ درصد از تسلیحات خود را از دست دادهاند و اکنون با کمبود شدید تجهیزات مواجهاند.
با این حال، برآوردها نشان میدهد که حماس همچنان بیش از ۱۰ هزار قبضه سلاح سنگین، از جمله راکت، خمپارهانداز و تجهیزات ضدزره، در اختیار دارد.
منابع اسرائیلی گفتهاند که بیشتر فرماندهان ارشد نظامی حماس که پیش از هفت اکتبر ۲۰۲۳ در راس تشکیلات نظامی این گروه قرار داشتند، کشته شدهاند.
از آغاز جنگ تاکنون، بیش از ۲۸۰ فرمانده در سطح گروهان و بالاتر از میان رفتهاند. برای بسیاری از این کشتهشدگان، جانشینانی منصوب شدهاند، اما اغلب آنها نیروهای کمتجربه و پایینرتبه هستند که توانایی فرماندهان پیشین را ندارند.
گزارش کانال ۱۲ همچنین میافزاید که عملیات زمینی ارتش اسرائیل خسارت سنگینی به زیرساختهای نظامی حماس وارد کرده و بیش از نیمی از آنها نابود شده است. با این حال، شبکه تونلهای زیرزمینی همچنان مهمترین نقطه اتکای این گروه محسوب میشود و دستکم نیمی از تونلها هنوز فعالاند.
بر اساس این برآورد، یگان نُخبه حماس که فرماندهی حمله هفت اکتبر را بر عهده داشت، نیز بهشدت آسیب دیده است. بیش از نیمی از نیروهای این یگان از بین رفتهاند و بسیاری از گروهانهایش در هم ادغام شدهاند و حماس تنها موفق به جذب چند صد نیروی تازهنفس شده، اما این نیروها آموزش محدودی دیده و از آمادگی رزمی پایینتری برخوردارند.
در مجموع، اسرائیل تخمین میزند که حدود ۲۰ هزار نیروی مسلح همچنان در صفوف حماس فعالیت میکنند و ساختار نظامی این گروه، هرچند ضعیفتر از گذشته، هنوز بهطور کامل فرو نپاشیده است.
طرح اسرائیل برای کرانه باختری
طرح اعمال حاکمیت بر کرانه باختری چهارشنبه در قرائت مقدماتی با ۲۵ رای موافق در برابر ۲۴ مخالف تصویب شد.
این طرح که از سوی آوی معوز، نماینده حزب افراطی «نوعام»، ارائه شده است، در صورت تصویب نهایی در سه مرحله رایگیری دیگر، میتواند بهمعنای گام رسمی در مسیر الحاق کامل کرانه باختری به قلمرو اسرائیل باشد.
پارلمان همچنین طرح دیگری را که از سوی آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل بیتنو»، پیشنهاد شده بود، تصویب کرد. این طرح بهطور خاص خواستار اعمال حاکمیت اسرائیل بر شهرک بزرگ «معاله آدومیم» در نزدیکی بیتالمقدس است و با ۳۲ رأی موافق در برابر ۹ رأی مخالف به تصویب رسید.
در واکنش به این تحولات، رولاند فریدریش، مدیر دفتر آژانس امداد و کار سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا) در اردن، هشدار داد که گسترش شهرکسازیها در کرانه باختری «راه را برای الحاق رسمی باز میکند».
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «سه اردوگاه پناهندگان جنین، طولکرم و نورشمس تخلیه شدهاند و ساکنان اجازه بازگشت ندارند. خشونت شهرکنشینان و گسترش شهرکها بهطور چشمگیری افزایش یافته و جوامع فلسطینی را در شرایط اجباری به ترک سرزمین خود واداشته است. این تحولات در واقع مقدمهای برای الحاق است.»
در این تحقیق بیسابقه که در نشست ییبییو نیوز در ناپل معرفی شد، ۲۲ سازمان رسانهای از ۱۸ کشور و در ۱۴ زبان مشارکت کردند.
بیبیسی گزارش داد متخصصان خبری بیش از سه هزار پاسخ تولیدشده از چهار دستیار محبوب هوش مصنوعی چت جیپیتی، کوپایلت، جمینای و پرپلکسیتی را بر اساس معیارهایی نظیر صحت، منابع و تفکیک بین نظر و واقعیت ارزیابی کردند.
بر اساس نتایج، ۴۵ درصد از پاسخها دستکم یک مشکل مهم داشتند.
در ۳۱ درصد موارد مشکلات جدی در ارجاعدهی مشاهده شد: منابع یا ذکر نشده بودند یا گمراهکننده و نادرست بودند.
همچنین ۲۰ درصد پاسخها دچار ایرادهای عمده در دقت اطلاعات، از جمله جزییات ساختگی و اطلاعات منسوخ شده بودند.
در این میان، جمینای با ۷۶ درصد خطا، ضعیفترین عملکرد را داشت.
اهمیت اعتماد عمومی
محققان هشدار میدهند که با گسترش استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی بهعنوان مسیر دریافت اخبار، خطر پخش اطلاعات نادرست و تضعیف اعتماد عمومی افزایش مییابد.
بر پایه گزارش سالانه موسسه رویترز، هفت درصد از کل خبرخوانان آنلاین از دستیاران هوش مصنوعی استفاده میکنند.
این نسبت برای جوانان زیر ۲۵ سال به ۱۵ درصد افزایش مییابد.
ژان فیلیپ دو تندر، مدیر رسانهای و معاون دبیرکل ییبییو، با تاکید بر این نکته که خطاها «سیستماتیک، فراملی و چند زبانی» هستند، گفت: «این وضعیت میتواند اعتماد مردم را تضعیف کند و مشارکت دموکراتیک را تحت تاثیر قرار دهد.»
بیبیسی در تحقیقی جداگانه دریافت بسیاری از مردم به دقت خلاصههای خبری هوش مصنوعی اعتماد دارند.
در بریتانیا حدود یک سوم بزرگسالان کاملا به این ابزارها اعتماد دارند. این میزان برای افراد زیر ۳۵ سال تقریبا به نصف میرسد.
پیشنهادها و راهکارها
تیم تحقیق با هدف جلوگیری از پخش اطلاعات نادرست «جعبهابزار راستیآزمایی دستیاران هوش مصنوعی» منتشر کرده است.
این جعبهابزار شامل نمونههایی از خطاها، راهکارهای اصلاح و رهنمودهایی برای خبرنگاران و توسعهدهندگان است.
علاوه بر این، اتحادیه پخش اروپایی از ناظران ملی و اتحادیهای خواست تا قوانین مربوط به سلامت اطلاعات و خدمات دیجیتال را اجرا کنند و بر لزوم نظارت مستقل و مداوم بر دستیاران هوش مصنوعی تاکید کرد.
این پژوهش در پایان تاکید کرده است خطاهای موجود در دستیارهای هوش مصنوعی، «سیستماتیک و فراگیر» است و تنها با همکاری نزدیک رسانهها، نهادهای ناظر و شرکتهای فناوری میتوان از گسترش اطلاعات نادرست جلوگیری کرد.
