جان بولتون، مشاور سابق امنیت ملی دونالد ترامپ که اکنون به یکی از سرسختترین منتقدان رییسجمهوری آمریکا تبدیل شده، جمعه ۲۵ مهر در دادگاهی در ایالت مریلند اتهام سوءمدیریت اطلاعات محرمانه را رد کرد و خود را بیگناه دانست.
بولتون، ۷۶ ساله، که پنجشنبه به طور رسمی تفهیم اتهام شده بود، سومین منتقد برجسته ترامپ است که طی هفتههای اخیر تحت پیگرد قضایی قرار گرفته است.
بهگزارش رویترز او صبح جمعه بدون صحبت با خبرنگاران وارد دادگاه شد و در پاسخ به قاضی گفت: «بیگناه هستم، جناب قاضی.»
بولتون با قرار شخصی آزاد شد. جلسه بعدی دادگاه او ۲۱ نوامبر برگزار خواهد شد.
جزییات کیفرخواست
در کیفرخواست آمده است که بولتون اطلاعات حساس مرتبط با جلسات امنیتی و دیدارهای مقامات بلندپایه و رهبران خارجی را با دو نفر از بستگان خود به اشتراک گذاشته تا در نگارش کتابش از آن استفاده کنند.
وکیل او، ابی لووِل (Abbe Lowell)، گفت موکلش هیچگونه اطلاعاتی را بهطور غیرقانونی افشا یا نگهداری نکرده است.
پیگرد منتقدان سیاسی
خبرگزاری رویترز در گزارش خود تاکید کرده که دولت ترامپ در ماههای اخیر با رهبری پم باندی، وزیر دادگستری که دادستان کل ایالات متحده است، چند پرونده علیه منتقدان و مخالفان رییسجمهوری آمریکا تشکیل داده است.
ترامپ بهطور خاص خواستار پیگرد قانونی جیمز کومی، رییس سابق افبیآی، و لِتیشیا جیمز، دادستان کل نیویورک، شده و حتی یکی از دادستانها را بهدلیل تعلل در پیگرد این افراد برکنار کرده است.
بولتون در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ بهعنوان مشاور امنیت ملی کاخ سفید خدمت میکرد، اما پس از برکناری، به یکی از منتقدان اصلی او تبدیل شد.
او در کتابی خاطرهنگارانه که سال گذشته منتشر کرد، ترامپ را «فاقد صلاحیت برای ریاستجمهوری» توصیف کرده بود.
تحقیقات در مورد بولتون از سال ۲۰۲۲ و پیش از بازگشت ترامپ به قدرت آغاز شد.
رویترز بهنقل از منابع آگاه در وزارت دادگستری گزارش داده که پرونده بولتون از نظر حقوقی قویتر از پروندههای کومی و جیمز ارزیابی میشود.
اتهامات بر اساس قانون جاسوسی
کیفرخواست صادرشده در دادگاه فدرال مریلند شامل هشت فقره انتقال اطلاعات دفاع ملی و ۱۰ فقره نگهداری غیرقانونی اطلاعات دفاع ملی است. همه این اتهامات با استناد به قانون جاسوسی تنظیم شده و هر فقره از این اتهامات میتواند تا ۱۰ سال زندان در پی داشته باشد. قاضی در نهایت بر اساس مجموعهای از عوامل درباره مدت محکومیت تصمیم خواهد گرفت.
در بخشی از شواهد کیفرخواست، پیامهایی وجود دارد که بولتون در آنها از استفاده از یادداشتهای روزانه خود برای کتابی در حال نگارش با دو بستگانش، که در کیفرخواست از آنها بهعنوان «ویراستاران» یاد شده، صحبت کرده است.
او در یکی از پیامها نوشته است: «دارم با ناشر صحبت میکنم چون حق اول انتشار با اوست!»
به گفته منابع آگاه، این دو نفر همسر و دختر بولتون هستند.
وقتی خبرنگاران پنجشنبه در کاخ سفید از ترامپ درباره پرونده جان بولتون پرسیدند، او تنها پاسخ داد: «او آدم بدی است.»
ترامپ در مصاحبهای که جمعه ۲۵ مهر از شبکه فاکس نیوز پخش شد، گفت: «امیدوارم عربستان سعودی وارد [این پیمان] شود، و امیدوارم دیگران هم وارد شوند. فکر میکنم وقتی عربستان سعودی وارد شود، همه وارد میشوند.»
او افزود که «چند گفتوگوی بسیار خوب» تا همین چهارشنبه با کشورهایی داشته که تمایل خود را برای پیوستن به این توافقنامهها نشان دادهاند.
رییسجمهوری آمریکا ادامه داد: «فکر میکنم همه آنها بهزودی وارد خواهند شد.»
این مصاحبه پنجشنبه ۲۴ مهر ضبط شده بود.
امارات متحده عربی و بحرین در سال ۲۰۲۰، در نخستین دوره ریاستجمهوری ترامپ در کاخ سفید، این توافقنامهها را امضا کردند؛ اقدامی که یک تابوی دیرینه را شکست و آنان را به نخستین کشورهای عربی تبدیل کرد که پس از ربع قرن اسرائیل را به رسمیت شناختند.
پس از آن، مراکش و سودان نیز به این روند پیوستند.
ترامپ، که دوشنبه گذشته رهبران مسلمان و اروپایی را در مصر گرد هم آورد تا درباره آینده نوار غزه گفتوگو کنند، طرح خود را برای پایان دادن به جنگ غزه بهعنوان محرکی برای دستیابی به یک توافق صلح منطقهای گستردهتر ارائه کرده است.
او در آن نشست گفته بود که کشورهای بیشتری به ابتکار «توافقنامههای ابراهیم» خواهند پیوست و حتی ایده یک توافق صلح میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، را مطرح کرده بود.
ترامپ در سخنرانیاش در پارلمان اسرائیل گفته بود که به نظر او ایران خواهان چنین توافقی است.
اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح شده که ریاض در حال گفتوگو با دولت او برای امضای یک توافق جامع دفاعی است؛ توافقی مشابه پیمان ماه گذشته واشینگتن با قطر که هرگونه حمله به دوحه را تهدیدی علیه امنیت آمریکا تلقی میکند.
روزنامه فایننشال تایمز جمعه ۲۵ مهر به نقل از منابع آگاه نوشت ریاض امیدوار است این توافق در جریان سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به کاخ سفید در ماه آینده نهایی شود.
انتظار میرود این پیمان شامل همکاریهای گسترده نظامی و اطلاعاتی باشد.
بن سلمان اعلام کرده است ریاض تنها در صورت تشکیل کشور مستقل فلسطینی حاضر به عادیسازی روابط با اسرائیل خواهد بود. شرطی که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آن را رد کرده است.
در مردادماه، خبرگزاری رویترز به نقل از پنج منبع مطلع گزارش داد که دولت دونالد ترامپ در حال مذاکره فعال با جمهوری آذربایجان و برخی از متحدان آسیای مرکزی باکو درباره امکان پیوستن به توافقهای عادیسازی روابط با اسرائیل موسوم به «توافقهای ابراهیم» است.
در اردیبهشتماه نیز ، رییسجمهوری آمریکا، در نشست سران شورای همکاری خلیج فارس با اشاره به دیدارش با رییس دولت انتقالی سوریه گفت که از احمد الشرع خواسته روابط کشورش با اسرائیل را عادی کند.
به نوشته آسوشیتدپرس، یک مقام پیشین دولت ترامپ که در جریان جزئیات این طرح بوده، گفته است پیشنهاد ونزوئلا شامل خروج مادورو از قدرت طی سه سال آینده و انتقال مسئولیت ریاستجمهوری به دلسی رودریگز، معاون او، بوده است تا باقیمانده دوره ششساله کنونی دولت را تا ژانویه ۲۰۳۱ اداره کند.
طبق این طرح، رودریگز اجازه نامزدی در انتخابات بعدی را نداشت و هدف از آن، کاهش فشارهای فزاینده آمریکا بر دولت مادورو عنوان شده بود. با این حال، کاخ سفید این پیشنهاد را رد کرده و تاکید کرده است که مشروعیت مادورو را به رسمیت نمیشناسد و او را «رهبر یک دولت نارکوتروریستی» میداند.
نگرانی از اقدام نظامی آمریکا
افشای این طرح در زمانی صورت گرفته که در کاراکاس نگرانیها از احتمال دستور حمله نظامی از سوی دونالد ترامپ برای برکناری مادورو شدت گرفته است. روزنامه میامی هرالد نخستین بار بخشهایی از این طرح را منتشر کرد، اما کاخ سفید از اظهارنظر رسمی در این باره خودداری کرده است.
در واکنش به این گزارش، مادورو در یک برنامه تلویزیونی طرح یادشده را «تلاشی برای تفرقهافکنی در میان مردم» خواند و با لحنی تمسخرآمیز گفت: «آیا کسی باور میکند سیا در ۶۰ سال گذشته در ونزوئلا فعالیتی نداشته است؟»
دلسی رودریگز، معاون رئیسجمهوری نیز در پیامی در تلگرام، این گزارش را «اخبار جعلی» توصیف کرد و نوشت: «دروغ! رسانههایی که به زبالهدان جنگ روانی علیه مردم ونزوئلا میپیوندند.» او تاکید کرد که رهبری کشور کاملاً متحد است.
افزایش عملیات نظامی آمریکا در دریای کارائیب
همزمان با این تحولات، ارتش آمریکا از اوایل سپتامبر چندین حمله دریایی علیه قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در دریای کارائیب انجام داده است؛ حملاتی که به گفته منابع آمریکایی، دستکم چهار مورد آن شامل قایقهایی بوده که از سواحل ونزوئلا به راه افتادهاند.
این حملات پس از استقرار سه ناوشکن موشکهدایتشونده ایجیس در آبهای اطراف ونزوئلا انجام شد. دولت ترامپ این اقدام را بخشی از تلاش برای مقابله با «تهدید کارتلهای مواد مخدر آمریکای لاتین» معرفی کرده است.
اما در اقدامی بیسابقه، ترامپ شخصاً تایید کرد که به سازمان سیا مجوز عملیات مخفی در خاک ونزوئلا داده است. او همچنین گفت دولتش در حال بررسی گزینههای جدید برای انجام حملات بیشتر در منطقه است، اما مشخص نکرد که آیا مجوزی برای اقدام مستقیم علیه مادورو صادر شده یا خیر.
به نوشته آسوشیتدپرس، این اظهارات تنش میان واشینگتن و کاراکاس را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
«عملیات روانی» برای شکاف در حاکمیت مادورو
برایان فونسکا، پژوهشگر دانشگاه بینالمللی فلوریدا، در گفتوگو با آسوشیتدپرس گفته است سخنان ترامپ بخشی از عملیات روانی است. او میگوید هدف از این اقدامات «افزایش فشار بر رژیم مادورو و ایجاد شکاف میان نخبگان سیاسی و نظامی کشور برای کنار زدن او از قدرت» است.
به گفته واندا فلاب-براون، کارشناس مؤسسه بروکینگز، فشارهای نظامی و سیاسی واشینگتن بهروشنی نشان میدهد که «هدف نهایی دولت ترامپ، فروپاشی حکومت مادورو است.» او گفته است: «اقدامات در دریای کارائیب در واقع برای وادار کردن ارتش ونزوئلا به ترک حمایت از رئیسجمهوری انجام میشود.»
اتهامات گسترده علیه مادورو
نیکلاس مادورو که در ژانویه سال جاری برای سومین دوره ششساله سوگند یاد کرد، به گفته مخالفان، انتخابات سال گذشته را با تقلب به نفع خود تمام کرد. در دوران اول ریاستجمهوری ترامپ، دادگاههای فدرال آمریکا او را به تروریسم و قاچاق مواد مخدر متهم کردند.
وزارت دادگستری آمریکا نیز امسال جایزه اطلاعات منجر به بازداشت او را به ۵۰ میلیون دلار افزایش داد و او را «یکی از بزرگترین قاچاقچیان مواد مخدر در جهان» نامید.
در همین حال، تام کاتن، رئیس کمیته اطلاعاتی سنای آمریکا، در بیانیهای تاکید کرد: «سیاست دولتهای ترامپ و بایدن تغییر نکرده و مادورو همچنان رهبر قانونی ونزوئلا شناخته نمیشود.»
فشار فزاینده برای تغییر در کاراکاس
آسوشیتدپرس در پایان گزارش خود مینویسد کمپین فشار دولت ترامپ بر ونزوئلا بهگونهای طراحی شده است تا ارتش و نزدیکان مادورو را از او جدا و او را وادار به استعفا کند. به گفته کارشناسان، اعلام عمومی عملیات سیا بخشی از همین راهبرد است تا احساس ناامنی و تزلزل در اطراف مادورو افزایش یابد.
اما با وجود این فشارها، دولت کاراکاس نشانهای از عقبنشینی نشان نداده و همچنان بر مشروعیت و انسجام داخلی خود تاکید میکند — موضوعی که نشان میدهد بحران ونزوئلا و تقابل آن با واشینگتن، در مسیر تشدید قرار گرفته است.
این مقام که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با خبرگزاری رویترز گفت جزئیات حادثه هنوز محرمانه است و گزارش رسمی از سوی پنتاگون منتشر نشده است. وزارت دفاع آمریکا نیز در پاسخ به درخواست رسانهها برای توضیح درباره این رویداد، تا لحظه انتشار این گزارش اظهار نظری نکرده است.
به گفته منابع آگاه، این عملیات بخشی از مجموعه حملات دریایی ایالات متحده علیه شناورهای مشکوک به قاچاق مواد مخدر در نزدیکی سواحل ونزوئلا بوده است — عملیاتی که در ماههای اخیر شدت گرفته و تاکنون دستکم ۲۷ نفر کشته برجای گذاشته است.
با وجود انتقادات گسترده از سوی برخی حقوقدانان و قانونگذاران حزب دموکرات، که این حملات را خارج از چارچوب قوانین بینالمللی جنگی میدانند، دولت دونالد ترامپ همچنان بر مشروعیت اقدامات خود پافشاری میکند. کاخ سفید میگوید ایالات متحده درگیر «جنگی با گروههای نارکوتروریستی» است که از خاک ونزوئلا فعالیت میکنند و هدف از این عملیاتها مبارزه با تهدیدات فراملی مواد مخدر و تروریسم است.
در حملات پیشین، شناورهای هدف معمولاً بهطور کامل منهدم میشدند و هیچ گزارشی از بازماندگان وجود نداشت. اما در حمله تازه، بنا بر گزارش منابع نظامی، چند نفر از خدمه قایق زنده ماندهاند — رخدادی که در نوع خود بیسابقه است. هنوز مشخص نیست این افراد در بازداشت هستند یا به مراکز درمانی منتقل شدهاند.
افزایش حضور نظامی آمریکا در کارائیب
حمله روز پنجشنبه در بحبوحه افزایش چشمگیر حضور نظامی آمریکا در دریای کارائیب انجام شد. به گزارش مقامهای دفاعی، ایالات متحده در هفتههای اخیر چندین ناوشکن موشکهدایتشونده، جنگندههای اف-۳۵، یک زیردریایی هستهای و حدود ۶۵۰۰ نیروی نظامی را به منطقه اعزام کرده است.
دولت ترامپ این اقدامات را بخشی از راهبرد جدید واشینگتن برای افزایش فشار نظامی و اطلاعاتی بر ونزوئلا عنوان کرده است؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، احتمالاً با هدف بیثباتسازی دولت نیکلاس مادورو انجام میشود.
عملیات مخفی سیا در ونزوئلا
در همین حال، یک روز پیش از این حمله دریایی، ترامپ در واشینگتن اعلام کرد که به آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) مجوز انجام عملیات مخفی در خاک ونزوئلا را داده است. این اظهارات موجب گمانهزنیهای گسترده در کاراکاس شده است مبنی بر اینکه واشینگتن در پی سرنگونی دولت مادورو است.
مقامات ونزوئلا تاکنون واکنشی رسمی به خبر حمله جدید نشان ندادهاند، اما وزارت خارجه این کشور پیشتر هشدار داده بود که هرگونه تجاوز نظامی آمریکا نقض آشکار حاکمیت ملی ونزوئلا محسوب میشود.
برخی ناظران معتقدند افزایش حملات در کارائیب میتواند زمینهساز درگیری مستقیم میان نیروهای آمریکایی و واحدهای دریایی ونزوئلا شود. کارشناسان حقوق بینالملل نیز خواستار شفافسازی درباره اهداف این عملیاتها و وضعیت بازماندگان شدهاند.
بولتون که در دوران نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ در کاخ سفید خدمت میکرد، پس از برکناری از سمت خود به یکی از منتقدان سرسخت رئیسجمهوری تبدیل شد. صدور این کیفرخواست تازهترین اقدام قضایی دولت علیه چهرههای سیاسی منتقد محسوب میشود.
نقش هکرهای وابسته به حکومت ایران در ماجرا
در متن کیفرخواست آمده است که حدود ۶ ژوئیه ۲۰۲۱ یکی از نمایندگان بولتون با افبیآی تماس گرفته و اطلاع داده است: «ظاهراً کسی به حساب ایمیل شخصی سفیر بولتون نفوذ کرده و به نظر میرسد این فرد در ایران باشد.»
بر اساس مدارک ارائهشده، فرد یا گروه هکر در یکی از ایمیلها بولتون را تهدید کرده و نوشته بود: «این میتواند بزرگترین رسوایی بعد از افشای ایمیلهای هیلاری کلینتون باشد — اما این بار در سمت جمهوریخواهان! قبل از اینکه دیر شود با من تماس بگیر.»
چند هفته بعد، در ۵ اوت ۲۰۲۱، هکرها ایمیل دیگری برای بولتون ارسال کردند و هشدار دادند که در صورت عدم تماس، «بخشهای سانسورشده از کتاب او را با استناد به ایمیلهای درزکرده منتشر خواهند کرد.»
دادستانها اعلام کردند بولتون در واکنش به این تهدیدها، افبیآی را از احتمال وجود اطلاعات طبقهبندیشده در ایمیلهای هکشده مطلع نکرده است.
انتقادهای بولتون از جمهوری اسلامی
جان بولتون یکی از منتقدان سرسخت حکومت ایران محسوب میشود. او در دوره ریاستجمهوری جرج دبلیو بوش سفیر ایالات متحده در سازمان ملل بود و همواره از رویکردی تهاجمی و فشار حداکثری علیه تهران حمایت کرده است.
بولتون از حامیان اصلی خروج آمریکا از توافق هستهای (برجام) بود و در دوران حضورش در شورای امنیت ملی کاخ سفید، به دنبال اعمال تحریمهای شدیدتر و حتی گزینههای نظامی علیه حکومت ایران بود. او همچنین در سخنرانیها و نوشتههایش جمهوری اسلامی را «اصلیترین تهدید برای امنیت جهانی» توصیف کرده است.
در سالهای اخیر، رسانههای حکومتی ایران بارها از بولتون به عنوان یکی از «معماران سیاست خصمانه واشینگتن» یاد کردهاند.
واکنش ترامپ به پرونده بولتون
زمانی که خبرنگاران در کاخ سفید از دونالد ترامپ درباره کیفرخواست بولتون پرسیدند، او در پاسخ کوتاه گفت: «او آدم بدی است… همین است که هست.»
ترامپ و بولتون از زمان جداییشان از کاخ سفید روابطی به شدت خصمانه داشتهاند. بولتون در کتاب خود با عنوان اتاقی که در آن اتفاق افتاد، ترامپ را بیاطلاع از سیاست خارجی و فاقد صلاحیت برای رهبری کشور توصیف کرده بود — کتابی که خود یکی از عوامل آغاز تحقیقات قضایی درباره او به شمار میرود.
وزارت دادگستری ایالات متحده چهارشنبه برای نخستینبار در تاریخ، اتهامات تروریستی را علیه دو نفر از حامیان جنبش چپگرای ضد فاشیستی «آنتیفا» مطرح کرد. رئیس افبیآی، کاش پاتل، اعلام کرد این اتهامات بخشی از اجرای فرمان اخیر رئیسجمهوری آمریکا، دونالد ترامپ، برای طبقهبندی آنتیفا بهعنوان «سازمان تروریستی» است.
دو متهم این پرونده، کمرون آرنولد از دالاس و زکری اوِتس از واکساهچی در تگزاس، متهماند در تیراندازی به یک افسر پلیس در مرکز بازداشت مهاجران «پریلند» در روز ۴ ژوئیه (روز استقلال آمریکا) نقش داشتهاند. هر دو در ماه ژوئیه به همراه هشت نفر دیگر بازداشت شده و پیشتر با اتهامات «اقدام به قتل» و «حمل غیرقانونی سلاح» روبهرو بودند.
اسناد دادگاه نشان میدهد هیچیک از متهمان هنوز در دادگاه تفهیم اتهام رسمی نشدهاند، اما قرار است آرنولد و اوِتس در جلسهای در ۲۲ اکتبر پاسخ خود را ارائه دهند. وکلای آنان تاکنون از اظهار نظر خودداری کردهاند.
کاش پاتل در بیانیهای در شبکههای اجتماعی نوشت: «برای نخستین بار، افبیآی آنارشیستهای خشونتطلب وابسته به آنتیفا را بازداشت و اتهامات تروریسم را در ارتباط با حمله ۴ ژوئیه به مرکز مهاجران در تگزاس مطرح کرده است.»
با وجود این، اتهام متهمان «حمایت از تروریستها» عنوان شده و نه «حمایت از سازمان تروریستی»، که از نظر حقوقی تفاوت دارد.
دادستانها در کیفرخواست تازه خود مدعیاند این دو نفر بخشی از یک «هسته آنتیفا» بودهاند که در حمله روز ۴ ژوئیه به مرکز بازداشت اداره مهاجرت و گمرک آمریکا در شهر الوارادو شرکت داشته است. آنها میگویند مهاجمان در این حمله با شلیک مواد آتشبازی و تخریب خودروها، در نهایت موجب تیراندازی یکی از همدستانشان شدند که به مجروح شدن یک افسر پلیس از ناحیه گردن انجامید.
در کیفرخواستهای اولیه هیچ اشارهای به آنتیفا نشده بود، اما اکنون پرونده بخشی از رویکرد سختگیرانه دولت ترامپ علیه گروههای چپگرای منتقد دولت تلقی میشود.
ترامپ و متحدان جمهوریخواهش از ماه سپتامبر، پس از ترور فعال محافظهکار «چارلی کرک»، بارها اعضای آنتیفا را متهم کردهاند که در بروز خشونتهای سیاسی و اعتراضها علیه نهادهای مهاجرتی فدرال نقش داشتهاند.
تحلیلگران حقوقی اما میگویند این پرونده میتواند نخستین آزمون جدی برای فرمان جنجالی ترامپ درباره تروریستیخواندن آنتیفا باشد؛ چراکه این جنبش ساختار سازمانی و رهبری مشخصی ندارد.
