استقبال بریتانیا از توافق آتشبس غزه؛ استارمر: جهان نفس راحتی کشید
در پی توافق میان اسرائیل و حماس بر سر اجرای مرحله نخست طرح صلح، نخستوزیر بریتانیا با انتشار بیانیهای، این تحول را «لحظهای سرشار از آرامش عمیق» توصیف کرد و گفت که این خبر «در سراسر جهان، بهویژه برای گروگانها، خانوادههای آنها و مردم غیرنظامی غزه که در دو سال گذشته متحمل رنجی غیرقابل تصور شدهاند، احساس خواهد شد.»
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، از این گام بهعنوان نقطه عطفی در مسیر پایان دادن به جنگ نام برد و از نقش بازیگران منطقهای در شکلگیری توافق قدردانی کرد.
استارمر گفت: «از تلاشهای دیپلماتیک بیوقفه مصر، قطر، ترکیه و ایالات متحده، با حمایت شرکای منطقهای، برای تحقق این گام حیاتی، قدردانی میکنیم.»
او همچنین خواستار اجرای سریع و کامل مفاد توافق شد و تاکید کرد که «تمامی محدودیتها بر کمکهای بشردوستانه حیاتی به غزه باید فوراً برداشته شود.»
نخستوزیر بریتانیا ضمن درخواست از همه طرفها برای پایبندی به تعهداتشان، تاکید کرد: «اکنون زمان آن رسیده که به جنگ پایان داده شود و پایهای برای راهحلی عادلانه و پایدار بهسوی صلحی بلندمدت در منطقه بنا نهاده شود.»
استارمر در پایان تصریح کرد که بریتانیا از «این گامهای حیاتی فوری و مرحله بعدی مذاکرات برای تضمین اجرای کامل طرح صلح» حمایت خواهد کرد.
ارتش اسرائیل با صدور هشداری اعلام کرد که مناطق شمالی نوار غزه همچنان منطقه جنگی فعال است و بازگشت به آنجا میتواند بسیار خطرناک باشد.
بهگزارش رسانههای اسرائیلی، آویخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، در بیانیهای خطاب به ساکنان غزه گفت: «شمال وادی غزه هنوز منطقه عملیاتی محسوب میشود و نیروهای ارتش همچنان شهر غزه را در محاصره دارند.»
ادرعی هشدار داد: «بازگشت به این مناطق یا نزدیک شدن به محل استقرار نیروهای نظامی ارتش بدون اعلام رسمی، جان شهروندان را بهشدت تهدید میکند.»
یحییئل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، اعلام کرد که بر اساس توافق صورتگرفته با حماس، تمامی گروگانهای زنده ممکن است تا یکشنبه یا دوشنبه آزاد شوند. او در گفتوگو با شبکه سیانان گفت با برگزاری نشست کابینه اسرائیل در عصر یا شب پنجشنبه برای تصویب فهرست زندانیان فلسطینی، شمارش معکوس ۷۲ ساعته برای آزادی گروگانها آغاز خواهد شد.
بهگفته لایتر، دولت اسرائیل امیدوار است این توافق گام نخست برای پایان کامل جنگ در غزه باشد. او تاکید کرد که تحقق چنین هدفی «به نحوه اجرای دقیق مرحله نخست توافق در روزهای آینده بستگی دارد.»
سفیر اسرائیل با اشاره به نقش فشار نظامی در پیشبرد مذاکرات، تصریح کرد: «همین فشار نظامی اسرائیل بود که باعث شد حماس پس از دو سال درگیری، سرانجام پای میز مذاکره بیاید.»
او همچنین گفت: «امیدواریم این توافق به توقف کامل جنگ و بازسازی غزه — هم به نفع غزهایها و هم به نفع اسرائیل — منجر شود.»
لایتر که پسر ارشدش را در جریان جنگ از دست داده، از ادامه تعهد اسرائیل برای بازگرداندن همه گروگانها و پیشبرد اهداف جنگی در صورت شکست احتمالی مرحله نخست توافق خبر داد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در مصاحبهای با شبکه فاکسنیوز گفت که در پی توافق میان اسرائیل و حماس برای آزادی گروگانها و برقراری آتشبس در غزه، با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تلفنی گفتوگو کرده است.
ترامپ در این گفتوگو اظهار داشت: «همین چند لحظه پیش با بیبی صحبت کردم. او گفت: "باورم نمیشود، همه الآن من را دوست دارند." من به او گفتم: "مهمتر این است که دوباره اسرائیل را دوست دارند." و این واقعاً حقیقت دارد. بهش گفتم اسرائیل نمیتواند با دنیا بجنگد، و او هم این را خوب درک میکند. واقعاً شگفتانگیز است که همهچیز چطور کنار هم قرار گرفت.»
ترامپ همچنین به مجموعهای از تحولات اشاره کرد که از نظر او به این توافق منتهی شدهاند و گفت: «این فقط یک سلسله اتفاق نبود؛ از جمله اقداماتی مثل نابودی ظرفیت هستهای ایران. اتفاقات زیادی افتاد که واقعاً حیرتانگیز بودند. البته افراد بااستعدادی هم درگیر بودند، اما باید بگویم کمی هم شانس لازم بود. چیزی بهنام شانس هم وجود دارد.»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به نقش تیمش در رسیدن به این توافق گفت: «از استیو ویتکوف، جرد کوشنر، مارکو روبیو، جیدی ونس و بقیه اعضای تیم گرفته تا ارتش آمریکا، همه نقشی فوقالعاده ایفا کردند. ما یک ارتش عالی با رهبری قوی داریم.»
ترامپ در ادامه تاکید کرد که حمایت جهانی از این توافق بیسابقه بوده است: «کشورهایی که انتظارش را نداشتید، همه کنار هم ایستادند. جهان حول این توافق متحد شد؛ چیزی که بدون آن ممکن نبود چنین نتیجهای حاصل شود. کشورهای منطقه همه توافق را امضا کردند و پیام تبریک و تعهد خود را برای کمک اعلام کردند.»
او در پایان گفت: «این فقط درباره غزه نیست؛ این درباره صلح در خاورمیانه است. این یک اتفاق باورنکردنی است.»
با گذشت بیش از یک هفته از تایید نهایی قانون «تشدید مجازات جاسوسی» در شورای نگهبان، متن کامل آخرین نسخه آن منتشر شد. متن این قانون پس از چندبار رفت و برگشت بین مجلس و شورای نگهبان نهایی شده و تصویب آن دایره تعریف «جاسوسی» و «همکاری با دشمن» را بهطور بیسابقهای گسترش میدهد.
طبق این قانون، هرگونه ارتباط اطلاعاتی، رسانهای یا فناورانه با آمریکا، اسرائیل یا دیگر کشورها و گروههای «متخاصم» میتواند با مجازات اعدام روبهرو شود.
قانون موسوم به «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» در جلسه علنی ششم مهر ۱۴۰۴ مجلس شورای اسلامی تصویب و سه روز بعد به تایید شورای نگهبان رسید، اما نسخه نهایی آن بهتازهگی منتشر شده است.
این قانون نه ماده و هفت تبصره دارد و به گفته حقوقدانان، یکی از سختگیرانهترین و مبهمترین قوانین امنیتی جمهوری اسلامی در دهههای اخیر است.
اعدام برای هرگونه همکاری با آمریکا و اسرائیل در ماده نخست این قانون، هر نوع اقدام عملیاتی یا فعالیت اطلاعاتی برای ایالات متحده، اسرائیل یا هر دولت و گروهی که «متخاصم» شناخته شود، مستوجب اعدام و مصادره تمامی اموال اعلام شده است.
تعریف «اقدام عملیاتی» شامل هر اقدامی است که «امنیت کشور را به خطر اندازد»، از جمله ایجاد رعب عمومی، تخریب اماکن یا اختلال در زیرساختها.
گسترش تعریف دشمن قانون جدید، آمریکا و اسرائیل را بهصورت دائمی «دولتهای متخاصم» معرفی کرده و تشخیص سایر کشورها یا گروههای دشمن را به شورای عالی امنیت ملی سپرده است؛ نهادی که اختیار تصمیمگیری درباره «رفع تخاصم» را نیز دارد.
اعدام برای همکاری اقتصادی و فناورانه با اسرائیل بر اساس ماده دوم، هرگونه اقدام اقتصادی، نظامی، مالی یا فناورانه که به تقویت یا مشروعیتبخشی به اسرائیل منجر شود، میتواند مجازات اعدام در پی داشته باشد.
گسترش دامنه اعدام به حوزه فناوری و سایبر در ماده سوم، همکاری در ساخت یا استفاده از سلاح، پهپاد، ربات، تجهیزات هوشمند، یا انجام حملات سایبری با هدف همکاری با کشورهای «متخاصم»، مشمول مجازات اعدام است.
حتی دریافت وجه یا رمزارز از اشخاص وابسته به سرویسهای اطلاعاتی خارجی نیز در صورت آگاهی از وابستگی آنان، میتواند به اتهام جاسوسی و حکم اعدام منجر شود.
جرمانگاری فعالیتهای رسانهای و فرهنگی در ماده چهارم، فعالیت رسانهای، فرهنگی یا سیاسی که «برخلاف امنیت ملی» یا «موجب رعب عمومی» تشخیص داده شود، جرم تلقی شده است.
ارسال فیلم یا تصویر برای رسانههای خارجی یا صفحات مجازی «معاند» نیز با ۲ تا ۵ سال حبس و محرومیت دائمی از خدمات دولتی همراه خواهد بود.
وزارت اطلاعات موظف شده فهرستی از رسانهها و صفحات مجازی «معاند» را تهیه و هر شش ماه بهروز کند.
ممنوعیت استفاده از اینترنت ماهوارهای ماده پنجم، استفاده شخصی از ابزارهای ارتباطی ماهوارهای مانند استارلینک را ممنوع و برای آن حبس ۶ ماه تا ۲ سال تعیین کرده است.
تولید یا توزیع این تجهیزات نیز حبس ۵ تا ۱۰ سال دارد و اگر استفاده از آنها به اتهام جاسوسی یا مقابله با نظام منجر شود، مجازات اعدام در نظر گرفته شده است.
افزایش مجازات در زمان جنگ یا بحران امنیتی در شرایط جنگی یا بحرانی، که تشخیص آن با شورای عالی امنیت ملی است، مجازاتها میتواند تا سه درجه تشدید شود.
رسیدگی فوری در دادگاه انقلاب بر اساس مواد ۷ و ۸، پروندههای مشمول این قانون باید خارج از نوبت و در شعب ویژه دادگاه انقلاب بررسی شود.
زمان قانونی برای ابلاغ و اعتراض به احکام از ۲۰ روز به ۱۰ روز کاهش یافته و دادگاهها مجازند خودسرانه تحقیقات را تکمیل کنند.
عطفبهماسبق شدن قانون و الزام به خودمعرفی طبق ماده ۹، این قانون شامل جرایمی میشود که پیش از تصویب نیز جرم بودهاند.
افرادی که ظرف ۱۵ روز از اجرای قانون خود را معرفی کنند ممکن است از تخفیف برخوردار شوند؛ در غیر این صورت، علاوه بر مجازات اصلی، به حبس تعزیری درجه پنج (۲ تا ۵ سال) نیز محکوم خواهند شد.
واکنشها و ارزیابیها حقوقدانان و فعالان مدنی میگویند قانون جدید با تعاریفی مبهم، مرز میان جاسوسی، مخالفت سیاسی و فعالیت رسانهای را از بین برده و راه را برای سرکوب گستردهتر مخالفان سیاسی، روزنامهنگاران و کاربران فضای مجازی باز میکند.
برخی تحلیلگران این قانون را «ابزاری تازه برای نهادهای امنیتی» توصیف کردهاند که با تکیه بر آن، میتوانند هر ارتباط یا فعالیتی در حوزه رسانه، فناوری یا حتی فرهنگی را به «همکاری با دشمن» تعبیر کنند.
به باور کارشناسان، این قانون نهتنها دامنه مجازات اعدام را به حوزههای غیرخشونتآمیز گسترش میدهد، بلکه با واگذاری قدرت تشخیص و تفسیر به شورای عالی امنیت ملی و وزارت اطلاعات، نظارت قضایی مستقل را عملاً حذف کرده است.
قانون «تشدید مجازات جاسوسی» با ترکیب مفاهیم گسترده و مجازاتهای سنگین، چارچوبی حقوقی برای سرکوب سیاسی و کنترل فضای رسانهای و فناورانه در ایران ایجاد میکند؛ چارچوبی که به گفته منتقدان، بیش از آنکه در خدمت امنیت ملی باشد، در خدمت تثبیت قدرت نهادهای امنیتی و قضایی است.
پس از انتشار نخستین نسخه از این طرح در ۱۱ تیر ۵۷ نفر از اساتید دانشگاه، وکلا و حقوقدانان کشور در بیانیهای، با انتقاد از طرح مجلس شورای اسلامی برای تشدید مجازات «جاسوسی و همکاری با کشورهای متخاصم»، آن را فاجعهای برای نظام قانونی و قضایی کشور توصیف کردند.
در پی توافق اخیر برای آزادی گروگانها از غزه، خانوادههای گروگانها در تماس تلفنی با دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، از او بهخاطر تلاشهایش برای بازگرداندن عزیزانشان قدردانی کردند.
این تماس که بهصورت بلندگو در دیدار خانوادهها با هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا در واشینگتن برقرار شد، با ابراز اعتماد و حمایت آنان از نقش ترامپ در توافق همراه بود.
یکی از بستگان گروگانها خطاب به ترامپ گفت: «آقای رییسجمهور، ما به شما ایمان داریم، میدانیم که تاکنون بسیار برای ما تلاش کردهاید و اطمینان داریم تا بازگشت همه گروگانها به خانه، ماموریت را ادامه خواهید داد.»
یکی دیگر از بستگان نیز گفت: «خدا نگهدارتان باشد آقای رییسجمهور، خدا نگهدار آمریکا.»
ترامپ در پاسخ تاکید کرد که همه گروگانها روز دوشنبه آزاد خواهند شد، سخنی که با تشویق و استقبال خانوادهها روبهرو شد.
