هرتزی هلوِی، رئیس سابق ستاد کل ارتش اسرائیل، در دیدار با ساکنان عینهابِسور در نزدیکی مرز غزه اذعان کرد ارتش اسرائیل نتوانست تهدید حمله حماس را پیش از هفتم اکتبر بهدرستی ارزیابی کند و مسئولیت این شکست را بر عهده گرفت.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، هرتزی هلوِی در جمع ساکنان عینهابِسور گفت هفتم اکتبر برای ارتش اسرائیل «یک شکست بزرگ و وحشتناک» بود. او تاکید کرد: «من در آن روز فرمانده ارتش بودم؛ مسئولیت با من است. این بار را بر دوش میکشم و مستقیماً با آن روبهرو میشوم. ما حماس را دستکم نگرفتیم، اما باور نداشتیم که قادر به آغاز حملهای در چنین ابعادی باشند. آنها موفق شدند نقشههای خود را بهطور مؤثر از ما پنهان کنند.»
یارون فینکلمن، فرمانده سابق جبهه جنوبی ارتش، نیز در این نشست گفت که ارتش اسرائیل در درک کامل ابعاد تهدید از ناحیه غزه ناکام ماند. او افزود: «دشمن ما را غافلگیر کرد ــ نه فقط در روز هفتم اکتبر، بلکه با توانمندیهایی که توسعه داده بود. ما چه از منظر اطلاعاتی و چه در ارزیابی راهبردی نتوانستیم این موضوع را شناسایی کنیم.»
در ۷ اکتبر ۲۰۲۲ نیروهای وابسته به حماس و جهاد اسلامی از نقاط مختلف به جنوب اسرائیل حمله کردند و در جریان این حمله دستکم ۱۲۰۰ نفر که بیشترشان غیرنظامی بودند کشته شدند و بیش از ۵۰۰ نفر نیز به گروگان گرفته شدند که زنان، کودکان و سالمندان نیز بخش اعظمی از آنها را تشکیل میدادند. این حمله باعث شد تا جنگ اسرائیل در غزه آغاز شود که در آستانه دومین سال آن هستیم.
هلوِی در پاسخ به پرسشی درباره امنیت سکونت در مناطق مرزی غزه گفت: «از آن روز تلخ، ما متعهد شدهایم که بیاموزیم و اصلاح کنیم. زندگی در این منطقه امن است.»
او در بخش دیگری از سخنانش که از شبکه کان ۱۱ پخش شد، از فروپاشی نظامی ارتش در ساعات نخست حمله خبر داد: «پنج یا شش ساعت، لشکر غزه که مسئول دفاع از منطقه بود، در حال فروپاشی بود. گفتن این موضوع سخت است، اما دفاع در همان ساعات نخست از هم پاشید. ما برای شش تا هشت نقطه نفوذ آماده شده بودیم، اما با ۴۰ نقطه و حدود شش هزار مهاجم مواجه شدیم. حجم خودروها و نیروهایی که وارد شدند، کنترل اوضاع را بسیار دشوار کرد.»
به گفته او، حتی در همان شب نیز هیچیک از فرماندهان ارتش اسرائیل نگفتند جنگ آغاز شده است. هلوِی افزود: «هیچ هشدار جدیای داده نشد. نشانهها وجود داشت و با نگاهی به گذشته میتوانستیم بهتر و دقیقتر عمل کنیم. اما فرصتی برای این بحث نبود که آیا با جنگ روبهرو هستیم یا یک مانور ـ همانند آنچه پیش از جنگ یومکیپور رخ داد.»
جنگ یومکیپور در اکتبر ۱۹۷۳ میان ائتلاف مصر و سوریه با اسرائیل آغاز شد. این جنگ همزمان با روز مقدس یهودیان (یومکیپور) رخ داد و نیروهای عرب با حملهای غافلگیرانه در جبهههای صحرای سینا و بلندیهای جولان ارتش اسرائیل را در وضعیت دشواری قرار دادند. ارتش اسرائیل در روزهای نخست دچار تلفات و عقبنشینیهای گسترده شد، اما با حمایت ایالات متحده و بسیج کامل نیروها توانست موازنه جنگ را تغییر دهد. این جنگ برای اسرائیل بهعنوان یکی از بزرگترین غافلگیریهای نظامی تاریخش ثبت شد و از آن زمان همواره بهعنوان نمونهای از شکست اطلاعاتی و ارزیابی نادرست تهدیدها مورد اشاره قرار میگیرد.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۱۸ شهریور با تایید این خبر به نقل از یک مقام آگاه از مذاکرات اعلام کرد که محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، دوشنبه در دیدار با رهبران سیاسی حماس در دوحه، از آنها خواسته بود به پیشنهاد اخیر آمریکا برای آتشبس و آزادی گروگانها «پاسخ مثبت» دهند.
یک منبع دیپلماتیک سهشنبه به اورشلیمپست گفت: «حماس پیشنهاد جدید قطریها را دریافت کرده است؛ پیشنهادی که اسرائیل هفته گذشته در پاریس از استیو ویتکاف، فرستاده دونالد ترامپ دریافت کرد.»
این منبع گفت: «نخستوزیر قطر روز گذشته با رهبری حماس دیدار کرد و آنها تصمیم گرفتند امروز (سهشنبه) دوباره برای بحث در مورد این پیشنهاد که از ترکیه رسیده بود، ملاقات کنند.»
حماس ۱۵ شهریور در بیانیهای اعلام کرد آماده بررسی هر پیشنهادی است که به آتشبس دائمی، خروج نیروهای اسرائیلی از غزه، ورود بدون قید و شرط کمکها و تبادل اسرا منجر شود.
قطر: «حمله بزدلانه اسرائیل» به رهبری حماس محکوم است
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، گفت: «دولت قطر حمله بزدلانه اسرائیل که ساختمانهای مسکونی محل سکونت چندین عضو دفتر سیاسی حماس در دوحه، پایتخت قطر را هدف قرار داد، به شدت محکوم میکند.»
او افزود: «این حمله جنایتکارانه نقض آشکار همه قوانین و هنجارهای بینالمللی است و تهدیدی جدی برای امنیت و سلامت قطریها و ساکنان قطر محسوب میشود.»
به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، این کشور «رفتار بیملاحظه اسرائیل و اختلال مداوم در امنیت منطقهای را تحمل نخواهد کرد.»
قطر میانجی
وبسایت خبری تایمز اسرائیل آبان ۱۴۰۳ به نقل از یک دیپلمات گزارش داده بود که قطر تصمیم گرفته به میانجیگری در مذاکرات صلح میان حماس و اسرائیل خاتمه دهد.
به گفته این دیپلمات، آن زمان قطر اعلام کرده اگر هیچکدام از طرفها تمایلی به مذاکره با حسن نیت نداشته باشند، دوحه نمیتواند در مذاکرات آتشبس نقش میانجی را ایفا کند.
از آذر ۱۴۰۲ و پس از اینکه دولت جو بایدن، رئیسجمهوری وقت آمریکا اطمینان حاصل کرد ارتباط با حماس از طریق قطریها موثر خواهد بود، این کشور بارها تا امروز به عنوان میانجی میان حماس، آمریکا و اسرائیل ایفای نقش کرده است.
آزادی دو شهروند آمریکایی به نامهای ناتالی و جودیت رانان که در جریان حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل ربوده شده بودند یکی از اولینگامهای قطر برای جذب اعتماد آمریکا در مسیر مذاکرات با حماس بود.
عملیات اسرائیل در قطر
ارتش اسرائیل و شینبت تایید کردند که در عملیات سهشنبه در دوحه تلاش کردهاند چند عضو دفتر سیاسی حماس از جمله خلیلالحیه را هدف قرار دهند.
یک مقام اسرائیلی گفت او از اهداف اصلی حمله بوده، اما مرگش هنوز تایید نشده است.
ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل ۹ شهریور گفته بود پس از کشتن ابوعبیده، سخنگوی شاخه نظامی حماس، اسرائیل همچنان رهبران این گروه را هدف قرار خواهد داد.
او تاکید کرد بخش عمدهای از رهبری حماس اکنون در خارج از غزه مستقر است و اسرائیل به سراغ آنها نیز خواهد رفت.
آخرین تحولات مرتبط با حمله اسرائیل به نشست مقامهای حماس در دوحه را لحظه به لحظه در وبلاگ ایراناینترنشنال پیگیری کنید.
آویخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، سهشنبه ۱۸ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ارتش اسرائیل مصمم به شکست حماس است و در منطقه شهر غزه با قدرت فراوان عمل خواهد کرد؛ همانطور که در سراسر نوار غزه چنین کرده است.»
ارتش اسرائیل به فلسطینیها دستور داد از طریق جاده ساحلی به سمت منطقهای در جنوب نوار غزه که از سوی اسرائیل تعیین شده، حرکت کنند.
ادرعی افزود: «ماندن در این منطقه فوقالعاده خطرناک است.»
این اطلاعیه همچنین یک شماره تلفن در اختیار فلسطینیها قرار داده تا در صورت مشاهده «ایجاد موانع جادهای از سوی حماس یا تلاش اعضای آن برای جلوگیری از تخلیه»، از طریق آن موضوع را گزارش دهند.
پیچیده شدن موضوع آتشبس
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز دوشنبه ۱۷ شهریور در بیانیهای ویدیویی از اتاق عملیات نیروی هوایی اسرائیل در مقر وزارت دفاع در تلآویو گفت: «به ساکنان غزه میگویم از این فرصت استفاده کنید و با دقت به من گوش دهید: به شما هشدار داده شده: اکنون منطقه را ترک کنید!»
خبرگزاری رویترز سهشنبه نوشت که تسلط اسرائیل بر شهری که یک میلیون فلسطینی در آن زندگی میکنند، تلاشها را برای دستیابی به آتشبس بهمنظور پایان دادن به جنگ نزدیک به دوساله غزه، پیچیدهتر میکند.
بر اساس گزارش این خبرگزاری، دستورهای تخلیه موجب وحشت و سردرگمی در میان ساکنان شهر غزه شده است. برخی گفتهاند چارهای جز رفتن به جنوب ندارند؛ در حالی که اکثریت معتقدند هیچ جای دیگری امن نیست و ترجیح میدهند بمانند.
یک مقام آگاه از مذاکرات آتشبس به رویترز گفت قطر دوشنبه در دوحه، رهبران حماس را تحت فشار گذاشته تا به آخرین طرح «آتشبس-تبادل گروگانها» از سوی ایالات متحده «پاسخ مثبت» بدهند.
حماس اعلام کرد برخی ایدهها را از طرف آمریکا برای دستیابی به توافق آتشبس در غزه دریافت کرده و در حال گفتوگو با میانجیها برای توسعه این ایدههاست.
گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، دوشنبه گفت این کشور طرح آتشبسی را که از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، پیشنهاد شده، پذیرفته است.
همچنین یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که اگر غزه خلع سلاح نشود و گروگانهایی که ۲۳ ماه در اسارت نگه داشته شدهاند، آزاد نشوند، غزه به تلی از ویرانه تبدیل خواهد شد.
کاتز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دیروز یک طوفان بیسابقه غزه را درنوردید. ۳۰ ساختمان چندطبقه تروریستی هدف قرار گرفته و ویران شد و دهها هدف تروریستی دیگر نیز بمباران و نابود شد تا زیرساختهای دیدهبانی و ترور از بین برود و راه برای نیروهای زمینی هموار شود.»
انتقادهای بینالمللی
منتقدان بینالمللی میگویند طرح اسرائیل که شامل خلع سلاح کامل نوار غزه و قرار گرفتن آن تحت کنترل امنیتی اسرائیل است، میتواند بحران انسانی برای جمعیت ۲.۲ میلیونی منطقه را که با خطر جدی قحطی روبهرو هستند، تشدید کند.
نتانیاهو گفته بود اسرائیل چارهای جز تکمیل کار و شکست کامل حماس ندارد، چرا که این گروه فلسطینی حاضر نشده سلاحهای خود را زمین بگذارد.
حماس اعلام کرده تنها در صورت تأسیس یک کشور مستقل فلسطینی حاضر به خلع سلاح خواهد شد.
تحولات ۱۷ شهریور در فلسطین و اسرائیل که به گفته روزنامه هاآرتص هفتصد و سومین روز از جنگ میان آنهاست، با محکومیت و انتقادهای جهانی همراه بود.
تیراندازی مرگبار در اورشلیم
اورشلیم در آغاز روز شاهد یکی از مرگبارترین حملات ظرف سالهای گذشته بود. دو مرد مهاجم فلسطینی با سلاحهای خودکار به سمت یک اتوبوس و ایستگاه اتوبوس تیراندازی کردند. در این حمله شش نفر، شامل سه مرد در دهه ۳۰ زندگی، یک مرد و یک زن در دهه ۵۰، جان خود را از دست دادند و دستکم ۱۰ نفر زخمی شدند.
در پایان این روز وضعیت برخی از مجروحان وخیم گزارش شد.
پلیس اسرائیل این حادثه را «حمله تروریستی» توصیف و اعلام کرد که مهاجمان، دو جوان ۲۰ ساله فلسطینی ساکن کرانه باختری و فاقد مجوز ورود به اسرائیل بودند.
هر دو مهاجم در محل حادثه به دست یک سرباز اسرائیلی و یک غیرنظامی مسلح کشته شدند. تصاویر منتشرشده نشان داد مهاجمان از سلاح دستساز «کارلو» استفاده کرده بودند؛ سلاحی که پیشتر نیز در چندین حمله از سوی فلسطینیها مورد استفاده قرار گرفته بود.
با روشن شدن نحوه ورود مهاجمان به اورشلیم، ارتش اسرائیل تمامی راههای خروجی اورشلیم به سمت کرانه باختری را بست و چندین روستای فلسطینی را محاصره کرد. به این ترتیب، مسیر تردد بیش از ۷۰ هزار فلسطینی مسدود شد.
افزون بر این، نیروهای ارتش با ورود به چندین روستا، اقدام به بازداشت شهروندان فلسطینی کردند، اما در پایان روز تعداد بازداشتشدگان اعلام نشد.
۶۵ کشته در غزه ظرف ۲۴ ساعت
به گزارش وزارت بهداشت غزه که تحت کنترل حماس است، ادامه عملیات نظامی اسرائیل در باریکه غزه به کشته شدن ۶۵ نفر منجر شد، ۱۴ نفر از آنها منتظر دریافت کمکهای غذایی بودند.
این وزارتخانه همچنین گزارش داد که شش نفر از کشتهشدگان روز دوشنبه بر اثر گرسنگی و سوء تغذیه جان خود را از دست دادند. دو نفر از آنها کودک بودند.
حمله حماس به پایگاه اسرائیلی در غزه
ارتش اسرائیل صبح دوشنبه گزارش داد که در پی حمله سه عضو حماس به یک پایگاه نظامی در نزدیکی محله شیخ رضوان غزه، چهار سرباز اسرائیلی کشته و یک سرباز دیگر زخمی شد.
در این حادثه مهاجمان به تانکی که در ورودی پایگاه مستقر بود نزدیک شدند و پس از شلیک به سربازی که سرش از دریچه زرهپوش بیرون بود، مواد منفجرهای به داخل تانک پرتاب کردند. انفجار باعث مرگ دو نظامی ۲۰ ساله و یک سرباز ۱۹ ساله شد.
هویت چهارمین قربانی این حمله اعلام نشده است.
هشدار نتانیاهو به ساکنان غزه
چند ساعت پس از این حمله، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در یک بیانیه ویدیویی به مردم غزه هشدار داد که این منطقه را ترک کنند زیرا بهزودی یک عملیات زمینی گسترده در داخل شهر غزه آغاز خواهد شد.
نتانیاهو در این ویدیو وعده داد که تمام «لانههای ترور» را نابود خواهد کرد. او همچنین گفت که روزهای ۱۶ و ۱۷ شهریور ۵۰ برج بلندمرتبه در غزه هدف قرار گرفته و تخریب شدهاند و این را «مقدمهای برای ورود نیروهای زمینی» اعلام کرد.
واکنشها به حمله اورشلیم
حمله اورشلیم موجی از واکنشها و محکومیتهای بینالمللی را به دنبال داشت. وزارت خارجه اسپانیا تایید کرد یکی از کشتهشدگان شهروند این کشور بوده و این حمله را بهشدت محکوم کرد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که کشورش «این حمله تروریستی را بهشدت» محکوم میکند.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، در بیانیهای گفت از این حمله «وحشتزده» شده و تاکید کرد واشنگتن «در کنار اسرائیل در برابر این وحشیگری خواهد ایستاد». سخنگوی دبیرکل سازمان ملل نیز این حمله را محکوم کرد و با خانواده قربانیان ابراز همدردی کرد.
از سوی دیگر، گروه حماس با صدور بیانیهای این تیراندازی را «عملیاتی قهرمانانه» توصیف کرد و آن را پاسخی طبیعی به «جنایات اشغالگران» دانست.
هرچند حماس مسئولیت مستقیم این حمله را بر عهده نگرفت، اما از فلسطینیان کرانه باختری خواست «مواجهه با اشغالگران و شهرکنشینان» را افزایش دهند.
انتقاد تند سازمان ملل از اسرائیل
از سوی دیگر، فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، اسرائیل را به ارتکاب «جنایات جنگی» متهم کرد. او در سخنرانی افتتاحیه شصتمین نشست شورای حقوق بشر گفت غزه به یک «گورستان» تبدیل شده و جامعه جهانی باید برای پایان دادن به کشتار غیرنظامیان اقدام قاطع انجام دهد.
پذیرش مشروط آتشبس از سوی اسرائیل
در کنار این تنشهای خونین، گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، اعلام کرد دولت این کشور طرح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای آتشبس در غزه را پذیرفته است.
او تاکید کرد چنین توافقی تنها در صورتی قابل اجرا خواهد بود که شامل آزادی همه گروگانها و خلع سلاح کامل حماس باشد.
این پیشنهاد ۱۳ شهریور ارائه شده بود و بر اساس آن جنگ غزه در برابر آزادی همه گروگانهای اسرائیلی پایان مییابد. همچنین، این پیشنهاد شامل «تضمینهایی است که در چارچوب آنها، اسرائیل تا زمانی که گفتوگوها برای پایان جنگ ادامه دارد، نبرد را از سر نخواهد گرفت.
حماس یکشنبه اعلام کرده بود که برای گفتوگو درباره آزاد کردن گروگانها آماده است.
ارتش اسرائیل: اهداف حزبالله را در دره بقاع لبنان را هدف گرفتیم
در تحولی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرد که به اهداف حزبالله در دره بقاع در شرق لبنان حمله کرده است.
به نقل از بیانیه ارتش اسرائیل اهداف مورد نظر، پایگاههای آموزشی نظامی نیروی «رضوان» را که محل ذخیره تسلیحات این گروه نیز بود، شامل میشد.
گیدئون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، دوشنبه ۱۷ شهریور در بیانیهای ضمن متهم کردن اسپانیا به یهودستیزی، از تحریم دو وزیر اسپانیایی خبر داد.
سعار گفت مواضعی که این دو وزیر از هفتم اکتبر تاکنون اتخاذ کردهاند، «تحریک به خشونت علیه اسرائیلیها و دعوت به نابودی اسرائیل» بوده است.
دولت مادرید اتهام یهودستیزی را رد کرد.
وزیر خارجه اسرائیل همچنین در شبکه ایکس نوشت: «همان زمانی که پدرو سانچز، رییس دولت اسپانیا، به اسرائیل حمله میکرد، تروریستهای فلسطینی شش اسرائیلی از جمله یعقوب پینتو، مهاجر تازهوارد از اسپانیا را کشتند.»
اشاره سعار به یکی از مرگبارترین حملات چند سال اخیر در اورشلیم است که دوشنبه روی داد و در جریان آن، شش نفر از جمله یک اسپانیایی کشته شدند.
وزیر خارجه اسرائیل افزود: «سانچز و وزیران منحرفش که کشتار هفت اکتبر را توجیه کردند، مدتهاست در کنار حماس و علیه اسرائیل ایستادهاند و این شرمآور است.»
اقدامات اسپانیا علیه اسرائیل
اظهارات سعار پس از آن مطرح شد که پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، دوشنبه در واکنش به آنچه او «نسلکشی» فلسطینیان در غزه خواند، ۹ اقدام علیه اسرائیل از جمله تحریم تسلیحاتی و ممنوعیت ورود کالاهای اسرائیلی از کرانه باختری اعلام کرد.
سانچز همچنین گفت که اسپانیا کمکهای خود را به تشکیلات خودگردان فلسطین و آژانس کمکهای سازمان ملل برای پناهندگان فلسطینی در خاور نزدیک (اونروا) افزایش خواهد داد.
سانچز در یک سخنرانی عمومی که از تلویزیون اسپانیا پخش شد گفت: «امیدواریم این اقدامات به افزایش فشار بر نخستوزیر [بنیامین] نتانیاهو و دولت او منجر شود تا بخشی از رنجی که جمعیت فلسطینی متحمل میشود، کاهش یابد.»
اسپانیا سفیر خود را از اسرائیل فراخواند
وزارت خارجه اسپانیا دوشنبه اعلام کرد که سفیر خود در تلآویو را برای مشورت فراخوانده است.
وزارت خارجه اسپانیا در بیانیهای نوشت که دولت این کشور «بهشدت اتهامات نادرست و افتراآمیز ضدیهود که از سوی دولت اسرائیل علیه اسپانیا و مردم اسپانیا مطرح شده است و همچنین ممنوعیت غیرقابل قبول ورود دو عضو دولت اسپانیا به اسرائیل را رد میکند».
این بیانیه افزود: «اقدامات مرتبط با وضعیت غیرانسانی غزه و کرانه باختری که امروز بهوسیله رییس دولت اسپانیا اعلام شد، بازتابدهنده نظر اکثریت جامعه اسپانیا بوده و در چارچوب حاکمیت آن و در راستای دفاع از صلح، حقوق بشر و حقوق بینالملل اتخاذ شدهاند.»
اسپانیا اعلام کرد که در سالهای اخیر، این کشور به ۷۲ هزار یهودی شهروندی اعطا کرده و از راهحل دوکشوری برای مناقشه اسرائیل و فلسطینیان حمایت میکند.
مادرید دوشنبه در بیانیه جداگانهای حمله مسلحانه مرگبار در اورشلیم را محکوم کرد.
در بیانیه وزارت خارجه اسپانیا آمده است: «دولت مایل است همبستگی خود را ابراز کرده و صمیمانهترین تسلیتهای خود را به خانوادههای قربانیان، بهویژه خانواده شهروند اسپانیایی که جان خود را از دست داد، تقدیم کند و همچنین امید خود را برای بهبودی هرچه سریعتر مجروحان ابراز دارد.»
اسپانیا بار دیگر بر «تعهد خود به صلح در خاورمیانه و محکومیت شدید تروریسم» تاکید کرد.
